

D3808

@##། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་དང་། ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་དང་། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་ གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གཙོ། །རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །བླ་མའི་ལུང་གིས་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །འདི་ཡི་གཞུང་འགྲེལ་ གནོད་འཇོམས་བྱ་བར་འདོད།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སྲུང་བར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལག་ན་ རྡོ་རྗེ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་དྲིས་པ་དང་།འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཡིན་པར་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་ཁས་འཆེས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་བཤད་དོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་རྔོམ་བརྗིད་འདི་རང་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི ཁམས་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པའི་འདུལ་བའི་རིགས་དང་།བསམ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དབང་པོ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་ པ་དང་།ཞི་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འགག་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་ འཇིགས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐད་སྣ་ཚོགས་དང་། སྒོ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་དང་། འཇུག་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་བཤད་པ་མཁྱེན་པ་གཅིག་གིས་སྟོན་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན། སེམས་ཅན་དུ་བསྡུ་བར་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཆེས་མང་གི།སའི་ཁམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་སེམས་ཅན་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ།གནས་བརྟན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་སེམས་ཅན་གཅིག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིང་རྣམ་གྲངས་འདིས་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་བ་བསམས་ཤིང་གཞལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ལ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་ པའི་མ་ཡིན་ཞིང་།ཞི་བའི་བློ་གྲོས་རྣམ་གྲངས་འདིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་བ་ཐ་དད་པ་བསམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གན་དུ་དོང་ནས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་སྲིད་ལ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་བ་དེ་དག་གསོལ་ཀྱང་། དེས་སེམས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་དྲན་པས་ཐམས་ ཅད་བཟུང་ནས་གསུང་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་དེ་དག་གི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་དོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་རང་གི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་བ་ཆད་པར་ཤེས་ཤིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ལུང་བསྟན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་རངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་རིམ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གང་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རིམ་པས་སྟོན་མི་ནུས་སོ།

圣般若波罗蜜多十万颂、二万五千颂及一万八千颂广释 第一卷 顶礼文殊童子
顶礼般若体性波罗蜜多主尊，恭敬顶礼诸佛之母，承蒙上师教诲为利己故，愿造此论释除诸障碍。
为护持如来色身及正法之故，于眷属中向圣者大菩萨金刚手请问，'如是我闻'等言表明此般若波罗蜜多解释是我所闻，向圣者弥勒承诺。
为何不说'世尊如是说'？因为世尊所说此庄严教法非己境界。如是世尊于刹那间，对来自各方世界具有不同种姓、意乐、行为、信解、根器之所化众生，以无常、苦、空、寂、不生、不灭、本来寂静、自性涅槃等差别，以及蕴、界、处、缘起、圣谛等差别，以及念住、正断、神足、根等差别，以及十力、无畏、佛不共法等差别，以种种语言、种种门、种种音声、种种神变、种种趣入、种种获得果位，于彼刹那以一智而示现。
如《寂慧经》中所说：'寂慧，十方无量无数世界中，所摄众生之数为佛智所知之众生界极多，非如地界。寂慧，设若观察，彼等一切众生同时获得人身，寂慧，彼等一切众生皆如舍利弗长老具足如是智慧，舍利弗所有一切众生之智慧，皆集于一众生，以此方式一切众生皆具如是智慧。'
寂慧，彼等一切众生于一劫或过一劫思维、衡量、寻求疑问，一众生之疑问非为第二众生所有。寂慧，以此方式一切众生各自思维不同疑问，至世尊前弹指之际，虽请问彼等疑问，以随顺一心之念持一切，以一种音声断除彼等一切疑问。
彼等一切各知己疑已断，世尊授记所问，皆生欢喜心。
如来对所化众生如是次第开示，于一切方面非诸菩萨之境界。即便是其境界，结集者亦不能以支分次第宣说。

 །དེ་བས་ན་ཆོས་ཡང་ དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆོས་བཤད་པའི་སྒོ་བཟུང་ནས།འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གི་རྣ་བས་ཐོས་པའི་ལམ་ནས་འོངས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏེ། བཤད་པའི་ཐ་མར་ཡང་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་མཇུག་བརྟུལ་གྱི་དེ་ སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་ནི་མ་བརྗོད་དོ།།དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་མི་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཡང་འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་བདག་བདག་གི་སྐད་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་འབྱུང་སྙམ་དུ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤེས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་གང་གི་ནུབ་མོ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་།གང་གི་ནུབ་མོ་ལེན་པ་མི་མངའ་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐ་ན་ཡི་གེའི་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །གསུང་བར་ མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དབུགས་དབྱུང་བའམ་རྔུབ་པ་མི་མངའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །རྣམ་པར་མི་དཔྱོད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་ ན་ངག་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་།རྣམ་པར་མི་དཔྱོད། རྣམ་པར་རིག་པར་མི་མཛད། རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་མཛད། མི་གསུང་། མི་བརྗོད། གསུང་བར་མི་མཛད་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ འདི་གསུང་ངོ་སྙམ་མོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་མཛད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཡི་གེ་ལྷུར་ལེན་པ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བདག་ཅག་ལ་ཆོས་ སྟོན་ནོ་སྙམ་མོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལས་འབྱུང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྒྲ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་འབྱུང་བས་ན་ དམ་པའི་ཆོས་ལ་རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་བརྟན་པ་ཐ་མར་མཇུག་བསྡུ་བར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་རུང་བའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ངེས་པ་མ་མཛད་ཅེ་ན། དགོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་ཉི་མ་འདི་ལ། ཚེས་གྲངས་འདི་ལ། ཟླ་བ་འདི་ལ། དུས་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་གང་དུ་ཡང་དགོས་པ་མེད་དེ། མི་དགོས་པ་ནི་བཤད་པར་མི་རིགས་སོ། །མཆོད་རྟེན་གྱི་གནས་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྤེལ་བར་བྱ་ བ་དང་།རྩོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་བསྟན་པ་ནི་རིགས་སོ། །ཡང་ན་རྩོད་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང་། གནས་སྣ་ཚོགས་སུ་གདུལ་བྱ་ཐ་དད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ སམ།གཞན་དག་ལ་ཡང་བཤད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ་གཞན་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་ཡུལ་འདི་ཞེས་ བྱ་བ་ན་བདག་ཅག་གི་དེ་ན་བཞུགས་སོ།།བདག་ཅག་གི་དེ་ན་བཞུགས་སོ། །ཞེས་[#(]བརྩོད་[,]བ་རྩོད་[)]པ་འམ་ཡིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་གྱིས་དོགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ངེས་པ་མ་མཛད་དོ།

因此，对于那些如实结集佛法的人们，凡是属于自己所见闻范围内的任何法，应当持守'如是我闻'的说法之门，表明是从自己耳闻而来的次第。在说法结尾处也说'如是佛说'作为结语，而不说'如是说'。
究竟义是不可言说的，所以诸佛世尊不以名身、句身、文身向他人说法。如来虽然是无分别、任运成就、恒时入定，但是由于往昔愿力以及众生业力的缘故，所化众生各以自己的语言听闻法教，如是了知。
如《寂慧经》中所说：'从如来证得无上正等正觉之夜，直至无余涅槃之夜，其间如来未曾说过一字，也不会说。为什么呢？寂慧，如来恒时入定，如来无出入息，无分别，无寻伺。若无分别寻伺则无言说。如来无分别、无寻伺、无了知、无思维、不说、不言，虽不说法，但众生却作是念：如来在说法。'
如来极为入定，对一切文字了知皆完全不了知，然而执著文字的众生却作是念：如来为我等说法。如来的语音虽从虚空中发出，但众生却作是念：此声从如来口中发出等等。
由于法身的缘故而有此显现，为了令生起对正法的恭敬，因此如是显现的确定，最后结集时说'世尊如是说'。'一时'是指任何时候的意思。为何不确定时间呢？因为无此必要。
于此，说某日、某时、某月、某时分等词语在任何处都无必要，不需要的就不应该说。说明塔的处所是为了增长众生的福德资粮，以及为了无诤论故而说处所是合理的。
或者为了避免诤论，因为如来在同一刹那、同一时间、同一时分中，在种种世界、种种处所，对不同根机的菩萨们或其他众生显现种种教说。
若这一切都汇集一处，无论是菩萨还是其他众生都会说：'那时如来在此世界某处住于我等这里，住于我等这里'，就会产生诤论或疑惑。为避免如此情况，所有结集者都不确定时间。

 །ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ལན་ མང་དུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་པའི་དུས་གཅིག་ཅིག་ན་ཞེས་བཤད་པར་བཞེད་ནས།གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྨོས་པར་སྦྱར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པའམ། ཡང་ན་འདི་ལ་ལེགས་པ་མངའ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་བྱ་སྟེ།ལེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། གྲགས་པ་དང་། དཔལ་དང་། བསོད་ནམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྣམས་ལ་བྱའོ་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་མངའ་བས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། ། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞུགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པ་དང་། འཆད་པས་བཞུགས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བཞུགས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གིས་བཞུགས་པའོ། ། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་སུ་བགྲང་བ གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པའོ། །གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཆད་པས་བཞུགས་པའོ། །ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་བཞུགས་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བཞུགས་པའོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པ་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འོང་བ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གིས་བཞུགས་པའོ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་གཉིས་སྨོས་སོ། །ཞམ་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞམ་འབྲིང་བ་ དགེ་སློང་དང་།ཞམ་འབྲིང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའོ་། །གཉི་ག་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའི་ཕྱིར་དང་། མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཞམ་འབྲིང་བ་དགེ་སློང་སྨོས་ སོ།།དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་ཞེས་ནི་སྔར་ནི་སྤྱིར་སྨོས་ལ། ཕྱིས་དགེ་སློང་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་སྨོས་ཏེ། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གིས་བསྟན་པ་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞམ་འབྲིང་བའི་མང་བ་ཉིད་བསྟན་ནས། ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ།ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་སྨོས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཤ་སྟག་སྟེ། དེ་ན་སློབ་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་རྣམས་བཅོམ་པ་འམ། འཁོར་བར་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དམ། རང་གི་དོན་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་གཞན་དག་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་འོས་ཏེ་ནུས་པའམ། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བར་འོས་པའམ། ཁམས་གསུམ་གྱི་གཙོ བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དུ་མས་མཆོད་པར་འོས་པའམ།རྒྱུན་མི་ཆད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་ཅིང་རྗེད་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་གོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བཞིས་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཟག་པར་བྱེད་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་མི་གཙང་བ་ ཟག་པར་བྱེད་པས་ན་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ དང་།ལྟ་བའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོས་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་ལྟ་བའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོས་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །མི་སློབ་པའི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོས་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ།

或者因为多次住在王舍城，为了说明在王舍城住的某一时，而加上'某一时'这个词。'世尊'是指降伏四魔并具足，或者因为具有殊胜功德而称为世尊。
'殊胜'是指权势、智慧、名声、吉祥、福德和精进。这一切从胜义谛而言都是如来所具有的，所以称为世尊。
'住在王舍城'是指四种安住：威仪安住、说法安住、等持安住和内正安住。
凡是身业所摄的一切活动，都属于威仪安住。一切语业活动都是说法安住。一切意业活动则是其他两种安住，因为恒时入定的缘故，即四种禅定和等持是等持安住。以大悲观察世间和接见天人等是内正安住。
'在王舍城灵鹫山'是为了摄受在家和出家两众，以及显示色身和法身利益而说两处。
为了显示眷属圆满，说'与大比丘僧众'等。眷属有比丘眷属和菩萨眷属等。
虽然二者都是极好的应供处，但因为在世间为众人所敬重，因为不相离，因为是一切世间所共有，所以首先提到比丘眷属。
其中'大比丘僧众'是先总说，后说'约五千比丘'是别说，以总别来说明则极为相应。
显示眷属众多之后，为了显示其殊胜，说'皆是阿罗汉，诸漏已尽'等后面的功德圆满。
'皆是阿罗汉'表示全都是阿罗汉，显示其中没有有学和凡夫。
'阿罗汉'是指降伏敌人，或不再轮回的法性，或圆满一切自利，或堪能教导他人，或堪称僧宝，或堪受三界尊主以种种方式供养，或恒时以修行供养供奉如来，所以都是阿罗汉。
'诸漏已尽'是指以四法使不善根漏尽，或烦恼不净漏尽而称为漏，即色等五境、三有、俱生和遍计所执无明、六十二种见，这些是欲漏、有漏、无明漏和见漏。
以无学戒蕴和定蕴断尽欲漏。以无学慧蕴断尽见漏。以无学解脱蕴断尽有漏。以无学解脱知见蕴断尽无明漏。

།ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ས་མཐོང་བའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ།།ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཟད་ དོ།།ཡང་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ན་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ལྟ་བའི་ཟག་པ་ ཟད་དོ།།ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །ཡང་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ལྟ་བའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྤངས་ པས་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ།།འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམས་པས་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །འདོད་པའི་ཟག་པ་སྤངས་པས་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཆོམས་སོ། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་སྤངས་པས་འཆི་བའི་བདུད་ཆོམས་སོ། །མ་ རིག་པའི་ཟག་པ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ཆོམས་སོ།།ལྟ་བའི་ཟག་པ་སྤངས་པས་ཕུང་པོའི་བདུད་ཆོམས་སོ། ། བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བ་ལས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་ པར་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །རྒྱུ་འདི་ལས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ བས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།དེ་ལམ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་འགག་ གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་འཐོབ་བོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་འཐོབ་བོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་འཐོབ་བོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཕུང་པོ་མེད་པའི་བདེ་བ་འཐོབ་སྟེ། བདེ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་བདེ་བར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག ཐོབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྦྱིན་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །ཟག་པ་ཟད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །དབང་ དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་གི་དབང་དུ་འཇིག་རྟེན་རྣམས་གྱུར་པའམ།འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བདག་གྱུར་ཏེ་སྡུག་པར་གྱུར་པའམ། དེ་དག་གི་སེམས་དབང་དུ་བྱས་པའམ་། དབང་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་ནི་བཞི་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་ ལ་དབང་བ་དང་།དབང་པོ་ལ་དབང་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་དབང་བའོ།

或者，在见道位戒律圆满地，以正见断除见漏。在不还道位禅定圆满地，以正定断除欲漏。在阿罗汉道位智慧圆满地，以正智解脱断除无明漏。在解脱圆满地，以尽智与无生智二者断除有漏。
或者，在阿罗汉道位，由遍知欲因断除欲漏。由'无明缘行'所说，遍知诸行因断除无明漏。由遍知烦恼因断除见漏。由遍知蕴因断除有漏。
或者，由一切见皆缘五取蕴而生，故遍知苦谛断除见漏。断除集谛断除欲漏。现证灭谛断除有漏。修习道谛断除无明漏。
断除欲漏降伏天子魔。断除有漏降伏死魔。断除无明漏降伏烦恼魔。断除见漏降伏蕴魔。战胜四魔即称为漏尽。
'无烦恼'即是'无遍染'的异名。由烦恼故为烦恼，即业的遍染。由此烦恼故为烦恼的遍染。由成为烦恼故为烦恼，即异熟蕴的遍染。由此因而成为烦恼故为生的遍染。
其中'无明灭故诸行灭'说明无业的遍染。'诸行灭故识、名色、六处、触、受灭'说明无异熟的遍染。'有灭故生、老死灭'说明无生的遍染。
因此，宣说断除能造苦者、以何造苦、所造苦及苦因。又由断除业的遍染获得圆满菩提乐。由断除烦恼的遍染获得无过失乐。由断除异熟的遍染获得寂静乐。由断除生的遍染获得无蕴乐。
能造乐者、以何造乐、所造乐及乐因，获得此等即说为无烦恼。'阿罗汉'说明施处功德。'漏尽'说明清净功德。'无烦恼'说明无苦，此为彼三者的差别。
'具足自在'是说世间随顺于彼等，或自身随顺于世间而可爱，或调伏彼等心，或因获得诸自在而称为具足自在。自在有四：神通自在、根自在、定自在、慧自在。

 །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་དག་གི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ལ་དབང་བས་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཉེ་བར་ཞི་བས་དེ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་ དགའ་བ་སྐྱེས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བས་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་དབང་དུ་བྱས་སོ། །ཤེས་རབ་ལ་དབང་བས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་དེ། འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་བཞིན་དུ་རང་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དབང་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ ལ་དབང་བས་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པ་ཐོབ་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བས་ནི་ལྷའི་བཞུགས་པ་དང་། ཚངས་པའི་བཞུགས་པ་ཐོབ་པོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རོལ་པའི་བཞུགས་པ་ཐོབ་པོ། །ཤེས་རབ་ལ་དབང་བས་ནི་འཕགས་པའི་ བཞུགས་པ་ཐོབ་པོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་ལ་དབང་བས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ལ་དབང་བས་ནི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །དེ་བས་ན་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རང་དབང་གྲུབ་པོ། །རང་དབང་ཡོད་པས་ན་རང་ཉམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི སྲིད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་འཐོབ་པར་བྱ་བ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྟེ། འཇིགས་པ་མེད པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཅང་ཤེས་ལྔ་གསུངས་པ་སྟེ།ལྕེ་འབབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཚ་བ་འབྱུང་བར་དོགས་པ་མེད་པས་ཁྱུ་མཆོག་ཅང་ཤེས་དང་། འཐབ་མོའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ཅང་ཤེས་དང་། གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་སེང་གེ་ ཅང་ཤེས་དང་།འཆི་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཅང་ཤེས་སོ། །མདོར་ན་བག་ཚ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བག་ཚ་བ་དང་། འཇིགས་པས་བག་ཚ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་བག་ཚ་བ་དང་། མི་ཤེས་པས་བག་ཚ་བའོ། །བག་ཚ་བ་དེ་རྣམས་ མེད་པས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་།མི་སྐྲག་པ་ཐོབ་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་མེད་པས་མྱ་ངན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ།།བདག་གིས་སྨད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨད་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པ་དང་། འཆི་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་མེད་པས་འཇིགས་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ།

对于神通自在者，能掌控有情世间和器世间。
由于诸根自在，以寂静威仪令世间生起欢喜。
由于禅定自在，能掌控彼等之心。
由于智慧自在，断除一切烦恼、业和果报，如同解脱束缚般获得自在。
其中由于诸根自在，获得威仪住持。
由于禅定自在，获得天住和梵住。
由于神通自在，获得神通游戏住持。
由于智慧自在，获得圣者住持。
其中由于诸根自在，圆满戒蕴。
由于神通自在，圆满定蕴。
由于禅定自在，圆满慧蕴。
由于智慧自在，圆满解脱蕴。
由戒解脱恶行束缚。
由定解脱有的束缚。
由慧解脱恶见束缚。
由解脱解脱有的束缚。
因此由于解脱束缚而成就自在。
由于具有自在而获得自性，故称为具有自在。
所谓'心极解脱'，表示断除一切有支烦恼法。
所谓'慧极解脱'，表示断除一切无明分。
如是，由于离贪故心极解脱，称为心极解脱。
由于离无明故慧解脱，称为慧极解脱。
其中，由断除爱欲分的烦恼和随烦恼而获得的禅定与等持，称为心解脱。
由断除一切烦恼而获得的阿罗汉道智，称为慧解脱。
其中获得心解脱者，从等持障碍中解脱。
获得慧解脱者，从烦恼障碍中解脱。
从两者中解脱者，称为心极解脱和慧极解脱。
所谓'调顺'即无畏，因为无所畏惧，经中说五种调顺：
由于无有舌过等怖畏故为牛王调顺，由于无有斗争怖畏故为象马调顺，由于无有他害怖畏故为狮子调顺，由于无有死亡怖畏故为阿罗汉调顺。
总之，怖畏有四种：苦的怖畏、恐惧的怖畏、世间法的怖畏和无知的怖畏。
由于无此等怖畏而获得安乐、无惊、无畏、解脱，如是次第。
其中由于无有忧愁、悲叹、痛苦、不悦，故无忧，因此无有苦的怖畏。
由于无有自责、他责、恶趣、伤害、处罚、诽谤和死亡的恐惧，故无有恐惧的怖畏。

 །རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་ པ་དང་།གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གོས་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་བག་ཚབ་མེད་དོ། །མི་ཤེས་པས་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་མེད་པས་མི་ ཤེས་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་ཁ་ཅིག་ནི་རིགས་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ། ཁ་ཅིག་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ། ཁ་ཅིག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ ཐོབ་པོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་ལྡན་པ། ཁ་ཅིག་ནི་གནས་གཅིག་ཐོབ་པ་དག་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་བྱེད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་སྟེ་། བྱ་བར་ངེས་པ་ ལ་ནི་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཤར་ལ་བྱ་བ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱ་བ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདོད་པ་ཆུང་བས་འཚོ་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པས་འཚོ་བ་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་གིས་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱེད་པས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པས་འཚོ་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ནི་རང་དགའ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱེད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བྱ་བ་བྱས་པ། བྱེད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཁུར་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕུང་པོའི་ཁུར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར དང་།དམ་བཅས་པའི་ཁུར་དང་། བརྩོན་པའི་ཁུར་རྣམས་ཏེ། ཁུར་བོར་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁུར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ཁུར་བོར་རོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་བོར་རོ། །ལམ་བསྒོམས་པས་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཁུར་བོར་རོ། །འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁུར་བོར་རོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་ཁུར་སྤངས་པས་ཕུང་པོ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར སྤངས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པོ།།དམ་བཅས་པའི་ཁུར་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་པས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་འཐོབ་པོ། །བརྩོན་པའི་ཁུར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་སྟེ། ཁུར་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁུར་བོར་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གནོད་པ་སྤངས་པ་དང་། དོན་ཐོབ་པའོ། །མ་རིག་པ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནོད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།རིགས་པ་བསྐྱེད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་སྲིད་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྲིད་པ་དང་། མིར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ པའམ།འཆིང་བར་བྱེད་པས་སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའོ།

由于对得到和未得到、名声和无名声、赞扬和诽谤、快乐和痛苦无所执著，故对世间法无有恐惧。由于无有无明、疑惑之知和邪知等障碍，故无有无明的恐惧。因此，由于无有恐惧，故称为了知者。
所谓大象，是指大尊者的意思，有些具足三种智慧，有些获得四无碍解，有些获得六神通，有些具足语言表达的智慧，有些获得一处，由于获得殊胜的法，故称为大象。
所谓'已作所作，已办所办'，是表示完全圆满，确定要做的称为'所作'，正在进行的称为'正办'。其中，由于戒定慧圆满而从一切苦中解脱是主要任务，由于这些圆满故称为'已作所作'。
由于少欲而活命、知足而活命、修习头陀支而活命、正确满足而活命等活命的差别圆满成就，因为与自在相关故称为'正办'，由于圆满故称为'已办所办'。因此，'已作所作，已办所办'表示修行的一切方面都圆满成就。
关于'已卸重担'，重担有四种：即蕴的重担、烦恼的重担、誓愿的重担和精进的重担。这些是应当卸下、应当断除、应当成就和应当圆满的重担，依次为如是。
其中，由遍知苦故卸下蕴的重担，由断除集故卸下烦恼的重担，由修道故卸下誓愿的重担，由现证灭故卸下精进的重担。其中，由断除蕴的重担故获得无蕴之乐，由断除烦恼的重担故获得解脱之乐，由圆满誓愿的重担故获得圆满菩提之乐，由圆满精进的重担故获得寂灭之乐。'已卸重担'表示获得卸下重担之乐。
关于'已得自利'，获得自利有两种：即断除损害和获得利益。由断除无明而断除一切烦恼障，这称为断除损害。由生起智慧而获得涅槃，这称为获得利益。
关于'灭尽有结'，引生三有的结缚称为有结，即与有和人相系缚或束缚故称为有结。

 ། དགུ་པོ་འདི་དག་ལས་ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་གསུམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བས་སྤོང་ངོ་། །ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། སེར་ སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་སྤོང་ངོ་། །ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་དང་།མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པས་སྤང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།རྟོགས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་སེམས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མོས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ ཏན་དང་ཐེག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ་། ཡང་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་གིས་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པའོ་། །ཡང་ན་འགོག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ སུ་བཞག་པ་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་སྟེ།གང་དུ་འདོད་པ་དང་། གང་འདོད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དང་། ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་ལུགས་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སླར་ལྡོག་པ་དང་། ཡན་ལག་སྡུད་པ་དང་། དམིགས་པ་ སྡུད་པ་དང་།ཡན་ལག་དང་དམིགས་པ་སྡུད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཟུང་དུ་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ཟུང་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་དམིགས་པ་ཟུང་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་སྤེལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་སྤེལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མི་སྤེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་པོ་དག་ལ་དབང་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ནི་ཅང་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཅང་ཤེས་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་རོ། །གླང་པོ་ཆེན་པོ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་ནི་བྱེད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་བྱས་པ་ནི་ཁུར་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུར་བོར་བ་ནི་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་དོན་ རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ནི་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དམ་པའི་ཕ་ རོལ་དུ་སོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཞབ་འབྲིང་བ་དགེ་སློང་རྣམས་བསྟན་ནས། དགེ་སློང་མ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཁོར་དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་སྟོན་ཏོ།

在这九种结合中，见的结合、执著的结合和疑惑的结合这三种，是以无漏的正见断除的。
嫉妒的结合、悭吝的结合、嗔恚的结合这三种，以及有爱的结合中属于欲界部分的一部分，这些是以获得无漏禅定而断除的。
慢的结合、无明的结合和有爱的结合，这些是以阿罗汉道的智慧断除的，因此说'有结合完全灭尽'。
关于'以正确的智慧而心得极解脱'，所谓智慧即是遍知和证悟，由于正确证悟而心得极解脱。
或者所谓解脱，在此是指信解，由于正确证悟，即是对三宝功德、三乘相应的教法、四圣谛、菩提分法等生起信解，称为心得极解脱；
或者说是以八解脱而心得极解脱的意思。
'于一切心得到最胜自在'是指于一切禅定获得最究竟的自在力。
或者说是于灭尽定、禅定的入定、安住、出定、舍置等获得自在力。
即于何处欲入、何种欲入、欲入多久、顺序、逆序、顺逆、前进、返回、收摄支分、收摄所缘、收摄支分和所缘、双运支分、双运所缘、双运支分和所缘、单一增益、双重增益、双重不增益等九种次第定的自在力，称为于一切心得到最胜自在。
这一切都是阿罗汉。为什么呢？因为漏尽的缘故。
漏尽是因为无烦恼。无烦恼是因为获得自在。获得自在是因为心得极解脱。心得极解脱是因为慧得极解脱。慧得极解脱是因为具足智慧。
具足智慧是因为如大象。如大象是因为已作所作。已作所作是因为已办所办。已办所办是因为已舍重担。已舍重担是因为已得自利。
已得自利是因为有结合完全灭尽。有结合完全灭尽是因为以正确的智慧而心得极解脱。以正确的智慧而心得极解脱是因为于一切心得到最胜自在，应当如是配释诸功德。
如是说明中等比丘后，'约五百比丘尼'等是显示比丘尼、优婆塞、优婆夷等眷属。

 །ཆོས་མཐོང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེས་ནི་དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་སློབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ནོ། །ད་ནི་ཞབ་འབྲིང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནས་འདུས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འདི་སྙེད་དོ་ཞེས་གྲངས་ཆད་པར་མ་སྨོས་སོ།།གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ དང་།རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་འདིར་གཏོགས་སོ། །ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་དག་པའོ།།ས་བདུན་པའི་བར་དུ་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དག་གོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པ་དག་གོ། །དེ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ནི་སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་གོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་སྐྱེ་བ་ གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དག་གོ།།དེ་ལ་གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུངས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ དང་།དོན་གྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པར་སྤྱོད་པ། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པ། དབང་པོ་བསྡམས་པ་སུ་དང་ ཡང་ལྷན་ཅིག་གཏམ་མི་ཟེར་བ།མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་། ཏདྱ་ཐཱ། ཨི་ཊི་མི་ཊི། ཀི་ཊི་བི་ཀྵཱནྟི་། པཱ་ད་ནི་སྭཱཧཱ། ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ལས་ཡི་གེ་རྣམས་བཟུང་སྟེ། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་དག་གི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་དོན་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡུན་རིང་དུ་བསམས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེའི་དོན་མི་མཐོང་ངོ་། །དོན་མ་མཐོང་བ་དང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་དག་གི་བརྗོད་པར བྱ་བའི་དོན་ནི་གང་ཡང་མེད་ཀྱི།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པ་ཉིད་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་དག་གི་དོན་ཡིན་དུ་ངེས་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་འདི་དག་གི་དོན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་ དག་ནི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་ལེགས་པར་བསྒོམས་ནས་ཡང་དེའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་ བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་དེ།།ཇི་ལྟར་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡང་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་ བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱེད་དེ།།དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ད་ ལྟར་མཐོང་བ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་དགའ་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་དེས་གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།

所谓'见法'即是现前证得涅槃，这表明优婆塞和优婆夷们是有学。现在讲述中等根基的菩萨们。'无量无数菩萨摩诃萨'是指由于从一切他方世界集聚而来，故未说菩萨们的确切数目。'获得陀罗尼'等说明了他们的功德。
菩萨有五种：清净增上意乐者，有功用无相住者，无功用无相住者，定行所摄者，一生所系者，这些都包含在此中。住于初地者是清净增上意乐。直至第七地为有功用无相住。第八地是无功用无相住。从此至第十地是定行所摄。此上是一生所系。
其中'获得陀罗尼'是指能持故称为陀罗尼。陀罗尼有四种：菩萨得忍因缘陀罗尼、密咒陀罗尼、法陀罗尼和义陀罗尼。其中何为菩萨得忍因缘陀罗尼？此中，往昔因缘圆满的菩萨在胜解行地时，独处寂静，知食量，守护诸根，不与任何人交谈，不眠精进，为生起菩萨忍辱，诵持密咒基础：
（藏文：ཏདྱ་ཐཱ། ཨི་ཊི་མི་ཊི། ཀི་ཊི་བི་ཀྵཱནྟི། པཱ་ད་ནི་སྭཱཧཱ།）
（梵文天城体：तद्यथा इटि मिटि किटि विक्षान्ति पादनि स्वाहा）
（梵文罗马拼音：tadyathā iṭi miṭi kiṭi vikṣānti pādani svāhā）
（汉译：即说咒曰：伊帝密帝 吉帝毗羯衍底 波陀尼莎诃）
持诵此等文字后，思维此等密咒基础的含义是什么，思维能诠与所诠之义。如是长时思维，亦不见所诠之义。不见义已，心想：'此等密咒基础实无所诠之义，无所诠义即是密咒基础之义，无所诠义的自性即是此等之义'，如是决定。
修习此等密咒基础离能诠所诠自性。如是善修离能诠所诠自性的密咒基础已，复以此理决定一切法亦离能诠所诠自性。如同此等密咒基础因是不可言说自性故无有任何所诠义，如是一切法亦不可言说，彼等自性即是不可言说，如是决定一切法离能诠所诠自性即是不可言说体性。
如是决定已，见一切法皆空离遍计所执自性。如是现见时，由通达一切法不可言说自性故生欢喜及大欢喜。尔时即成就所谓'获得陀罗尼'。

 །དེ་ནས་གཟུངས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་རབ་ ཏུ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ།དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཟོད་པས་ན་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུངས་ཀྱི་བཟོད་པ་དེ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་ པའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུངས་ཀྱི་བཟོད་པ་འདི་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན། བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་ནུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དེ་འདས་ནས་ས་དང་པོ་ཐོབ་སྟེ། ས་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ སྦྱངས་པས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་དེ་ལ་དབང་ཐོབ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་།གནོད་པ་དང་། ནད་འགོ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་། གནོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ་། དེས་དེ་ལྟར་བྱིན་ གྱིས་བརླབས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་དེ་དག་གྲུབ་པར་འགྱུར་མཆོག་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་གཏན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དེ་དང་། དེ་དག་གི་ཕྱེད་དུ་གསང་ སྔགས་ཀྱི་ཚིག་དེ་དག་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་གསང་སྔགས་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུངས་ཀྱི་དབང་དེའི་ ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི།དེ་དག་ཀྱང་གཟུངས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཉན་པ་ན་སྔོན་ མི་ཤེས་ཤིང་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་མིང་གི་ཚོགས་དང་།ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད། དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པར་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་[(]ཞས་[,]ཞེས་[)]བྱའོ། ། དེ་ལ་དོན་གྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཚད་མེད། གྲངས་མེད། དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བར་རབ་ཏུ་ཡང་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ལ་དོན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ལས་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུངས་སྔར་བཤད་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཉིད་ལ་འཐོབ་པོ། །གཞན་གཟུངས་གསུམ་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ འདས་ནས་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཐོབ་པོ།།དེ་ལ་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་བཞི་ནི་གཟུངས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆོས་བཞི་ནི་ བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་མི་དགའ་བའོ།

随后，以获得总持的因缘，菩萨立即生起与欢喜地智慧相应的大忍辱。由于对胜义法生起忍辱，故称为忍辱。如是生起忍辱者称为总持智慧。生起总持忍辱后不久，即将获得清净增上意乐的极喜地。因此应当了知，此总持忍辱属于胜解行地。
其中，菩萨们的密咒总持是什么呢？能够加持的三昧力即是密咒总持。如是，菩萨于第一无数劫中圆满智慧资粮，度过此无数劫后获得初地。于此地中以极其清净的智慧，入于极其清净的三昧等持，获得自在，生起三昧力和往昔愿力，为使众生的瘟疫、损害、传染病、纷争等一切平息，以三昧力加持密咒基础。如是加持的密咒基础将成就、最极成就并永远成就。
如是，住于上地的诸大菩萨为利益众生，随其加持密咒语句，一切皆得成就。因此，由于具有如是三昧力而能持诸密咒，故称为密咒总持。彼总持力所缘的密咒基础，由于成为总持所缘，故称为总持。
其中，法总持是什么呢？此中，入地的诸菩萨从诸佛菩萨闻法时，对于前所未知、未得的无量无数无边名身、句身、文身之法，能以其次第长时不忘而持，如是念慧称为法总持。
其中，义总持是什么呢？彼等菩萨如是所持诸法之无量无数无边义理，于无量时中永不忘失而持的念慧合一，称为义总持。
其中，前说具忍性的总持是以前世圆满因缘获得，于胜解行地获得。其余三种总持是度过第一无数劫后于初地等获得。对此，经中亦说：'具足四法的菩萨摩诃萨是圆满总持。'所说四法即是获得总持。四法即是自他平等的违品：对诸欲的过度执著、嫉妒、悭吝及不喜法乐。

 །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་པ་དང་། ཐམས་ ཅད་གཏོང་བ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྩམས་ནས་ཆོས་ལ་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་གྱིས་ས་དང་པོ་ལ་ནི་གནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁྱད་པར་ ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་དེར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་སེམས་འཁྲུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ བཟོད་པའི་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་ཐུབ་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སེམས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །དྲུག་པ་ལ་ནི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ས་དང་སར་སོ་སོའི་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་ གཟུངས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཐོབ་པས་ན་གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་ཡང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པས་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟར་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་འདི་ལ་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་གོམས་པར་བྱས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡི་གེའི་དང་པོ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཏགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སྦྱོར་བས་ཡང་དག་པར་ བསྒོམས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒོམས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡི་གེ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྐད་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཡི་གེ་སྒོ ཡིན་པ་དང་།ཡི་གེ་འཇུག་པའོ། །ཡི་གེ་སྒོ་དང་། ཡི་གེ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་གསུངས་ སོ།།དེ་ལྟར་ཡི་གེ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་འཛིན་པས་ན་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུངས་དེའི་རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས་པར་བཟོད་པ་སྟེ། དྲན་པ་ དང་ཤེས་རབ་དེ་གཉིས་ལ་བཟོད་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཡི་གེ་དེ་དག་ཉིད་སྒྲིམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལེགས་པར་གོམས་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་པར་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་། དེའི་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་འགྱུར་བས་ན་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།

与此相反的是诽谤诸欲、无嫉妒、一切布施，如是依于菩萨藏而喜乐于法。
于此，依其他经典所说次第，初地获得名为'殊胜住处'的陀罗尼，以其力故成为一切殊胜正法之所依。
第二地获得名为'无垢'的陀罗尼，以其力故于彼处戒律清净。
第三地获得名为'极稳固'的陀罗尼，以其力故远离一切散乱心，以圆满忍辱力而成极稳固。
第四地获得名为'难胜'的陀罗尼，以其力故一切魔众与对立者不能胜。
第五地获得名为'功德庄严心'的陀罗尼。
第六地获得名为'智慧曼荼罗灯'的陀罗尼。
第七地获得名为'殊胜行'的陀罗尼。
第八地获得名为'无分别'的陀罗尼。
第九地获得名为'无量门'的陀罗尼。
第十地获得名为'无尽藏'的陀罗尼。如是于各地中获得无量无数千种陀罗尼等，故称为获得陀罗尼。
因此，由于与胜解行地共同，故如是说此功德。另外，若于此熟习一切文字，则成为通达一切法之因。
如是，'一切法无生'中，第一字母'阿'字，假立无生之义，遍计'阿'字即是无生之义。
当以止观相应而正修时，以串习力，仅由一个'阿'字，显现一切法无生之相。如是，'阿'字即是通达一切法之因。
如是，若依此'阿'字本身之无生、无起、无实性、无灭等义而修习，则成为别别通达一切法之因。
因此说：何为陀罗尼门？即：文字平等性、语言平等性、文字门性及文字趣入性。
何为文字门与文字趣入？'阿'字是一切法之门，因为本来无生。'囉'字是一切法之门，因为远离尘垢等，如下所说。
如是依止彼等文字而通达一切法时，生起念与慧，由持彼等义故称为陀罗尼。
从彼因所生之陀罗尼，是于一切法胜义忍，彼念与慧二者称为忍陀罗尼。
复次，以一切精进善巧修习彼等文字已，成为持取诸佛菩萨相续极速宣说之法流及其义之因，由于极善串习名聚、句聚、文字聚故，彼念与慧即称为法陀罗尼与义陀罗尼。

 །ཡང་ཡི་གེ་དེ་དག་ཉིད བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡང་དག་པར་བསྒོམས་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཚེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུངས་དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཡི་གེ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཟུངས་ ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ།།མན་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པས་ཤེས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ལ་སྔགས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྔགས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མ་རིག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རིག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་རིག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་འཕང་གི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞི་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུངས་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་རིག་པའི་གསང་སྔགས་གཞ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ། ། དེ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་བཟོད་པའི་གཟུངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུངས་ལྷག་མ་གསུམ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་དེ་དག་ཆུང་ཡང་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡན་ཆད་ནི་གཟུངས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་མཆོག་ཏུ་ཆེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུངས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་འཕགས་པས་བཅུ་པ་ལས་བཤད་པའི་རིམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་བསྒོམས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འདྲིས་ན་ས་དང་ཆུ་དང་། རླུང་དང་། མེ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། རི་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། མཚེའུ་དང་། དགོན་པ་དང་། ཕྱོགས་ དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྔོན་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མར་སོ་སོར་སྣང་བར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་གྱི།མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ་དེའི་ཚེ་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མཚན་མ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་མཚན་མ་མེད་པའི་སྒོར་གནས་པ་དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་མི་སྣང་སྟེ།དེ་ནི་དེ་ལ་འདོད་པ་ཅི་ཡང་མི་སྐྱེའོ། །འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་གང་དུ་ཡང་སྨོན་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཚེ་དེ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཟུང་སྟེ་བསྒོམས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཟུང་སྟེ་བསྒོམས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བྲལ་བས་མཚན་ མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ།།དེས་སྨོན་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་ཁམས་གསུམ་ལ་སྨོན་དུ་རུང་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ། མཚན་མ་མེད་པ་སྤྱོད་ཡུལ་བ་། མ་བརྟགས་པའི་སྨོན་ལམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།

再者，菩萨如实修习这些文字后，将如如意宝珠般普遍布施一切事物。如是，由于往昔愿力和三昧力，为了息灭一切损害、清净一切罪业等目的而加持，则能成就圆满一切所求。此时，彼加持之智即称为密咒陀罗尼。由于是彼陀罗尼之所缘，故亦称这些文字为陀罗尼。
'曼'是智慧，'扎'是护持，由此解释，智慧和悲心称为咒。由于是彼之同类因，故这些文字亦称为咒。又因能断除无明、生起明智，故彼亦称为明咒。由于是一切种智果位之基础，故称为基。因此，获得陀罗尼密咒之基、明咒密咒之基等名称。
其中，前述之忍辱陀罗尼，于圆满加行道时由精进力而生。其余三种陀罗尼由愿力而生，于初地虽微弱亦得依止。自此以上，一切陀罗尼皆逐渐增上，故说得陀罗尼。
如是，得陀罗尼之菩萨，如圣者十地经所说次第，于菩萨初地、二地等中，由善修四圣谛及缘起故，安住于人无我空性及法空性。如是，若执持空性为遍行等相而修习，则生起空解脱门。
彼于空性熟习时，地、水、风、火、月、日、山、海、湖、旷野、方位、境等诸法，先前显现为各别法相者，彼等一切不再显现为各别，而显现为无相，此时生起无相解脱门。
如是远离一切相而住于无相门时，三界一切不复显现为三界相。于彼不生任何欲求。由无欲求故，意于何处亦无希愿。此时于彼生起无愿解脱门。
彼如是执持空性解脱门而修习，则安住于空性三昧。执持无相解脱门而修习，则远离其他行境，成为无相行境。若见无愿自性，则不作三界可愿求之分别。
因此称为安住空性、无相行境、具无分别愿者。

 །དེ་ལྟར་རྣམ་ པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་དེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།བདག་དང་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་ པ་དང་།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ ཀྱི་བཟོད་པའོ།།དེ་ལྟར་དེས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་བཞི་བསྐྱེད་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ལས་བཤད་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ དང་།མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དབེན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བླང་བ་མེད་པ་དང་དོར་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། བྲག་ཅ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དབེན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་སྔོན་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་མར་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པ་མེད་པ་དང་། འགགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས ཅད་ཀྱང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སྤྲོས་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ན་འགྲོ་བ་གཞན་དང་ཕུང་པོ་གཞན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པ་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་ལེན་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་འདོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བླང་བ་མེད་པ་དང་།དོར་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དག་ནི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།

如是善住于三解脱门三摩地者，为息灭一切戏论，将生起四种平等忍：由于无有自他分别，故有对众生平等忍；由于无有贪著与嗔恚，故有对诸行平等忍；由于唯是如是，故有对一切法平等忍；由于于轮回涅槃心平等，故有无住平等忍。
如是生起四种平等忍后，为令熟习，如十地经所说次第，复生起十种平等性：即无相平等性、无性平等性、无生平等性、无起平等性、离平等性、本寂平等性、无戏论平等性、无取无舍平等性、如幻梦阳焰谷响水月影像化现平等性、有性无性平等性。
远离遍计所执相的无戏论法界，非一切有相及有分别识之境界，唯是无分别智之境界。是故一切法称为无相。因此，以圆成实自性，一切法无相平等性。
遍计所执法中所诠能诠、所取能取诸相之法，皆因极不存在，故以遍计所执相无性，是故称为无性平等性。
胜义圆成实自性，以自性不生，亦非因缘所生，是故无生平等性及无起平等性。此真如自性远离烦恼杂染及生起杂染故。
一切法以自性空寂，是故离平等性。彼圆成实自性，因本无生故，终无灭故，一切法无生无灭，是故本寂平等性。
于胜义自性中，能取即是无戏论真实智，以是其所取故，一切法亦称无戏论，是故无戏论平等性。
彼胜义自性无作用故，胜义中无舍他趣蕴及取他蕴，胜义中如是无取无舍故，无取无舍平等性。
彼等遍计所执以二自性无性故，如幻等相等，故如幻等平等性。

 །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་མེད་ལ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་ རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ་།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ལ་ལེགས་པར་གནས་ཤིང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་མགོན་མེད་པར་མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྐྱེས་ཏེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སྙིང་རྗེས་ཟིན་པས་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་མཛད་དོ། །འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བ་མི་ལེན་ཅིང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་ལ།སྙིང་རྗེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ལེན་ཅིང་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་སྦྱོར་བ་དེ་ལ། ས་བཅུ་པ་ལས་བཤད་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཉམ་ཆུང་བ་ བདག་གི་དང་བྲལ་བའི་འདུས་བྱས་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པར་ནི་འབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པར་ནི་བྱའི། མགོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆུད་ཟོས་སུ་འོང་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་ཞི་བར་ནི་མི་བྱའོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ལ་གནས་པ་དེ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྣང་བའི་ཚུལ་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་པ་འདི་ནི་སྤྱོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པས་སྣང་བར་བྱ་བ་ཆགས་པ་མེད་པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུངས་ ཤེས་པ་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་བྱེད་ལ།དེ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་དོ། །འདོད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མང་པོ་ཡང་སྟོན་ལ་། དེ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྩོགས་ལ་དེ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པར་བསྒོམ་མོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ། དེ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པར་ བསྒོམ་མོ།།དེ་ལྟར་ཐབས་མཁས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དེ་གཟུངས་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས། ཆགས་པ་མེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ལ་གནས་ནས་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་མཉམ་པར་སེམས་པ་དེ་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྩོལ་བ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཀྱང་དེའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་གྱི། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་ པར་ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཉིད་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་།སྤྲུལ་པའོ།

圆成实性既不是遍计所执性的实体性，也不像兔角等那样是无实体性。因此，应当了知由于无二故，是有与无平等性。如是通达十种平等性相，称为获得一切法平等性忍。
如是善住于三解脱门三摩地，具足通达十种平等法，见诸众生无有救护，对诸众生生起大悲心。如是通达胜义者，当其趣向涅槃之时，由大悲摄持而趣向轮回。如是以智慧不取轮回而趣向涅槃，以大悲不取涅槃而趣向轮回。
对此，如十地经所说次第，生起如理作意：'此等本性羸弱、无我的有为法，由具烦恼故，从因缘和合而生，若无烦恼及因缘和合则不能生。是故我应断除烦恼及因缘和合，然为利益无救护众生故，不应完全寂灭一切有为法。'
如是具足智慧与大悲，安住此作意者，现前般若波罗蜜无著住，此智称为随顺行忍。如是安住般若波罗蜜，极善安住无著相总持智者，为利众生故，虽作转轮王统治，然于其中无所执著。
虽示现多种欲乐行，然于其中无所执著。为利众生故虽积聚一切世间资具，然于其中无所执著。虽修习菩提分法，然于涅槃亦无执著而修。虽修习真如无为，然于其中亦无执著而修。
如是以方便善巧为主，由获得总持智殊胜，称为获得无著总持。如是安住无著已，平等观待轮回与涅槃，唯为利益众生而精进。为利益众生故，虽入禅定、解脱、三摩地、等至，然不因其力受生，而是将彼等禅定、解脱、三摩地、等至回向于利益众生。
如是为利众生回向彼等已，为利益众生故，现前六种神通，即：神变智、天眼、天耳、心差别智、宿住随念智、漏尽智现证智。其中神变智有二种：转变与化现。

 །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཡོ་བར་བྱ་བ་དང་། འབར་བར་བྱ་བ་དང་། ཆར་འབབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྒྱས་ པར་བྱ་བ་དང་།གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དང་། བསྐལ་པ་མཐུན་པའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྣང་བར་བྱ་བ་དང་། མི་སྣང་བར་བྱ་བ་དང་། དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཕ་རོལ་པོའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དང་། སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། དྲན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། འོད་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་དག་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་དང་གང་དགོས་པ་དེ་དང་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སྒྲུབ་པོ། །སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡུལ སྤྲུལ་པའོ།།དེ་ལ་ལུས་སྤྲུལ་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། དྲི་ཟ་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་ཁ་དོག་དང་། མིའི་ཁ་ དོག་དང་།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཁ་དོག་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁ་དོག་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཏུ་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟོན་ཅིང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་གིས་བསྒྲུབས་པའོ།།ངག་སྤྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་ སྦྱིན་དང་།དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་འདུས་ཤིང་འཁོད་པ་དཔག་ཚད་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས། སྟོང་སྤྱི་ཕུད་དང་། སྟོང་གཉིས་དང་། སྟོང་ གསུམ་དང་།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྒྲས་གོ་བར་མཛད་པ་དང་། སྒྲ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་མཛད་པའམ། སྤྲུལ་པ་གཞན་དག་གིས་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་མཛད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་འབྱིན་ཅིང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ན་མོས་པ་རྣམས་ལ་བསྐུལ་བར་མཛད་པའོ།།ཡུལ་སྤྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། ནོར་ བུ་དང་།མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་མཛད་དེ། ཇི་སྟེ་དེའི་ཚེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་དགོས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཚེ་དེ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་ན་ཡང་དུས་ཇི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ ཤེས་པས་ཕན་འདོགས་སོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུན་པར་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་དོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་པའོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་ པ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་བཞེས་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་དེ་དང་མཐུན་པ་མཁྱེན་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་མཛད་དོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་དྲན་ནས། སེམས་ ཅན་རྣམས་དད་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་ཚུལ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། ལྟ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཤེས་པ་དེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་ཀྱང་དྲན་ནོ། །གཞན་དག་གི་ སྔོན་གྱི་སྲིད་པ་ཡང་དྲན་ནོ།།ཡང་གཞན་དག་གི་སྔོན་གྱི་སྲིད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པར་མཛད་པའོ།

关于'遍转'的含义是：使之动摇、使之燃烧、使之降雨、使之遍满、使物转变、往来、聚集、扩展、使一切色相入于身内、往劫相应处而去、使显现、使隐没、使之降伏、以神通威力制胜他人、赐予辩才、赐予忆念、赐予安乐、放光等其他类似之事，菩萨能为众生成办其所需要的一切。
所谓'化现'有三种：身化现、语化现、境化现。其中身化现是指菩萨为利益众生，示现天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、乾闼婆、紧那罗、摩睺罗伽的形色，以及人的形色、畜生、饿鬼、地狱众生的形色，声闻的形色、缘觉的形色、菩萨的形色、佛的形色等多种化现。在十方无量无数世界中，为无量无数众生利益，于一刹那间同时以种种色相的化现成办利益。
什么是语化现？此中菩萨于天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽、声闻、菩萨眷属所聚集的周围一由旬的范围内，乃至小千世界、中千世界、大千世界，以及十方无量无数世界之间，以化现音声令众生了解，并从这些音声中为众生宣说种种法要，或令其他化现为众生说法，也从虚空中发出说法音声，劝导各处具有信解者。
什么是境化现？为利益缺乏资具的众生，菩萨化现饮食、饮品、乘骑、衣服、宝珠、珍珠、琉璃等化现。若仅需暂时受用则仅暂时存在，若加持为真实物品则可长久存在。如是以通晓神通事业而作饶益。
以神通神变令众生生起信解，使其趣入佛陀教法。或者以种种方式救助受苦众生。
【第二品】以宿命随念智，忆念众生往昔行为，了知与之相应，为其说法等。或者忆念菩萨最殊胜稀有的行为，为令众生生起正信而如实显示。
对于常见论者和断见论者，示现往昔因缘，摧毁其见解。以此智不仅能忆念自己的宿世，也能忆念他人的前世，也能令他人忆念其前世。

 །ལྷའི་རྣ་བས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉམ་ཐག་པའི་སྒྲ་གསན་ ནས།དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་མཛད་དོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སམ། འདི་ཉིད་ན་ཆོས་བསྟན་པ་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གསན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བའི་སྒྲ་རྣམ་པ་དུ་མ་གསན་ཏོ། །ལྷའི་མིག་གིས་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ་གཟིགས་ནས་ཅི་རིགས་པར་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དང་དེ་དག་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་མང་པོའི་ནང་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་གཟིགས་སོ། །ཕ་རོལ་ གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་གཞན་དག་གི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་རྣམས་མཁྱེན་ནས། དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། ཁམས་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་མཁྱེན་ནས་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གམ་གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། བདག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པ་འམ། མ་ཐོབ་པའམ། གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པའམ། མ་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ ཟད་པ་ཐོབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།བདེན་པ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ནས། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚེ་རབས་ཚེ་ རབས་སུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏོ།། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་མཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབད་དོ། ། ཕན་གདགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་ཉན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་འགལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །གང་གཞན་ཡང་དེ་ལ་གནོད་པར་སེམས་པ་དང་ལྡན་པ་བདུད ཀྱི་ཕྱོགས་སམ།མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། ཐབས་ཀྱིས་བདག་གི་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །གང་དག་དེའི་ངག་ཉན་དུ་མི་བཏུབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཀླད་པ་འགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བས་བསྙད་དེ་། བསྡིགས་ནས་བདག་ གི་ཚིག་ཉན་དུ་འཇུག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟིགས་པ་མ་གཏོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་ལས་འགལ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་གང་ཡང་མེད་དེ་། འདི་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་བསོད་ནམས་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་གཟུང་བའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་འཆོས་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སྔར་སར་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལོག་པར་འཚོ་བའི་ལས་རྣམས་མི་སྲིད་ན་ཁྱད་པར་དུ་དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད། འདིར་ས་བདུན་པ་ལ་ལོག་པར་འཚོ་བའི་ལས་རྣམས་མེད་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ།འོག་མ་རྣམས་སུ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་འདིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཐ་མར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

天耳听闻地狱、畜生、饿鬼和人间诸众生的痛苦悲惨之声后，为了消除他们的痛苦而精进努力。或者听闻各种佛土，或者此处不同的说法。或者听闻各种如实劝勉之声。
以天眼见到十方菩萨众生的善与不善的各种行为后，随宜成办。也见到在那些佛土中如来在众多眷属中说法。
以他心通了知他人与贪欲、嗔恨等相应的心后，对他们随宜成办。了知众生的根器、行为、界性和习气等差别后随宜说法。
以漏尽通如实了知菩萨自己或他人烦恼的灭尽，如实了知自己的烦恼灭尽已得或未得，他人的烦恼灭尽已得或未得。也完全了知自己和他人烦恼漏尽的方便与非方便。也完全了知他人烦恼灭尽的增上慢和真实。菩萨完全了知这一切后，自己现前证得漏尽。也完全了知有漏事物和无漏事物，菩萨以此漏尽智虽与一切有漏烦恼法共住，自身也不会生起烦恼。
这六种神通在菩萨生生世世中都具有。即使转生于畜生道也不会退失，所以称为不退失神通。如是具足六神通的菩萨为了利益众生而精进。
所利益的众生也以俱生欢喜心听从菩萨的言教，对其教诫和教导乃至为了生命也不违背。其他对其怀有害心的魔众或外道等，也以方便使其接受自己的教诫和教导。对于那些不愿听从其言教的，也以头痛等感受威胁使其听从自己的言教。
除了菩萨观察时机与非时等情况外，在众生界中没有任何违背菩萨言教的众生，这就是称为摄受事的福德回向和波罗蜜多福德力的法性。因此称为具有摄受语。
为了显示具足这些功德的菩萨修行清净，所以说'无有伪装'等。先前诸地中也不可能有邪命之业，何况无垢地等。此处虽然第七地中没有邪命之业却为何显示呢？对此无过，虽然在下地中已断，但此处具有精进的行为圆满，所以最后显示。

 །ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་འདི་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས སྨད་པའི་ལུས་དང་།ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ས་བདུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ལོག་པར་འཚོ་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྙེད་པ་འདོད་པས་ ཡ་མཚན་དུ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་སྤྱོད་ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁ་གསག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་ བ་རྙེད་པ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ནི་ཁ་གསག་ཅེས་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་དང་རྙེད་པའི་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྙན་པ་དང་བརྗོད་པ་དང་གྲགས་པ་དང་། ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་སེམས་དང་བྲལ་བས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།སྙིང་རྗེས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱངས་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ནས། མཚན་ མ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།རང་དགར་བྱེད་པས་རྩོལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞི་ཞིང་རྩོལ་བ་མེད་མོད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ས་ བརྒྱད་པ་དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐོགས་པ་ མེད་ལ་།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་ཞིང་བླ་གབ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ཟབ་ མོ་ཤེས་པར་དགའ་བ་ཐ་མི་དད་པ།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ལས་ལྷག་པར་ཟབ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་དང་། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་འཁོར་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་བདུད་ཀྱི་འཁོར་གང་དང་། གང་དུ་ འགྲོ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་འགྲོ་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པར་སྨྲའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་ དུ་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ།

住于第七地的菩萨，既不说有烦恼，也不说无烦恼，因为在此地已经完全断除了烦恼性的行为。这是因为他具有清净增上意乐的身业，具有清净增上意乐的语业和意业。如来所呵斥的一切身、语、意业，他完全不会生起，这是第七地的功德。因此，为了显示他没有邪命的身业，所以说'无有矫饰'。为了获得利养而在他人面前展示威仪举止等身体行为，称为矫饰。
为了显示没有不清净的语业，所以说'无有谄诳'。为了获得利养而说与利养相关的言语，称为谄诳。为了显示没有不清净的意业，所以说'无有名闻利养心'。'名闻'、'称誉'、'声望'等都是同义词。因为远离了利养恭敬之心，所以这样说。
如此显示了无有不清净的行为之后，为了显示有清净的行为，所以说'无所染著而为众生说法'。由于悲心的驱使，具有智慧所净化的心意，为了利益众生而说法，所以这样说。
如此以这些方面显示了第七地以下有功用的无相行的功德之后，现在以'到达深法忍的彼岸'等来显示任运成就安住无相的功德。这是因为诸菩萨在第八地以上，一切功用都已断绝，完全超越了一切相和分别，自然而行，毫无功用。虽然他们极为寂静无功用，但由于往昔愿力，利益众生的事业和菩提分的行为自然显现。
为了显示在第八地获得无生法忍，所以说'到达深法忍的彼岸'。这是因为他完全远离了心、意、识的分别想，无有障碍，通达如虚空般无遮蔽的自性，所以称为获得无生法忍。佛子们，具有如此忍的菩萨一旦获得不动地，就获得了菩萨甚深住处的智慧欢喜，无有差别，远离一切相。
因为在如此甚深的菩萨住处之上再无更深之处，所以称为'到达深法忍的彼岸'。如此获得忍的菩萨，无论去到刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、天众、梵众、比丘、比丘尼、外道和魔众等任何处所，都无有恐惧、怯懦，而能无畏地宣说。为什么呢？因为他获得无生法忍，在一切方面都通达诸法无生的本性。因此，他在众中没有由无知而生的恐惧。

།བག་ཆགས་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་མི་འཇིགས་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།མི་རྫི་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདུད་ཀྱི་ལས་གང་འོག་ནས་འཆད་པ་རྣམས་དང་། མདོ་གཞན་དག་ལས་བདུད་ཀྱི་ལས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་རིང་བ་ བས་ཀྱང་ཆེས་རིང་བར་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྒྱུན་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་པར་བཟོད་པ་དེ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་དེའི་བདེ་ འགྲོ་དང་།ངན་འགྲོར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འདི་ལ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དེ་དག་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་། བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གྲངས་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། འབྱུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་དང་།སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། གང་དག་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ལྟར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་གོ། །འདི་ལྟར་ཆགས་སོ། །དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་གོ། ། འཆགས་སོ། །དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་སོ། །འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའོ། །འདི་དག་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སོ། །འདི་དག་ནི་ཡི་དགས་སོ། །འདི་དག་ནི་མིའོ། །འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །འདི་དག་ནི་གཟུགས མེད་པའི་ཁམས་སོ།།སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་གོ། །ཆུའི་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་གོ། །མེའི་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་གོ། །རླུང་གི་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་གོ། །ཁོར་ཡུག་ལ་སོགས་པའི་རྔམས་དང་། རྒྱ་དང་། འཕང་དང་། ཟབས་ཀྱི་ཚད་ནི་འདི་ཙམ་མོ། །གླིང་བཞི་པ་ ནི་འདི་ཙམ་མོ།།སྟོང་གཅིག་ནི་འདི་ཙམ་མོ། །སྟོང་གཉིས་ནི་འདི་ཙམ་མོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྐྱོན་ ཆུང་བ་དང་།སྐྱོན་མང་བ་དང་། རིགས་ཡོད་པ་དང་། རིགས་མེད་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། མ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ ཅན་དག་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་ཁམས་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་དབྱེ་བ་དང་།མང་པོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོན་པ་ནི་དེ་རྣམས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །མཁས་པ་ནི་དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་ཡང་ དག་པར་རིག་པའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

除了习气之外已断除一切烦恼,见到无生性。因此,在眷属中没有由烦恼所生的恐惧,所以说'获得无畏'。
为了显示不被摧毁,所说'完全超越一切魔业',即完全超越了下文所说的魔业以及其他经中所说的一切魔业,远离且更加远离。
'断除业障相续'是说:除了菩萨们为了悲悯未来众生而示现各种出生之外,一旦获得忍位,其善趣恶趣业报的业障即断除相续。
关于'善于分别开示诸法差别',其中'法'指蕴界等观慧之法、念住正断等菩提分法、十力无畏等佛法,以及预流道果等所证之法。
'善分别'是指依特征、作用、因、果、数量、过患、出离、烦恼、清净、了知、断除、证得、修习等来分别。
又如外法世界是如此生起、如此坏灭、如此成住,经过多长时间坏灭、成住。这些是地狱、这些是畜生道、这些是饿鬼、这些是人、这些是欲界、这些是色界、这些是无色界。
地大微尘有这么多,水大有这么多,火大有这么多,风大有这么多。轮围等的深度、广度、高度、深度是这么多。四大洲是这么多,小千世界是这么多,中千世界是这么多,大三千世界是这么多。
如是一切世间的意乐、随眠、行为、信解、根器、少过、多过、有种姓、无种姓、决定、不定、已入、未入、已熟、未熟、已解脱、未解脱等如是种种情况的分别,称为'善分别诸法'。
'分别'是对诸法的区分,即'这些是蕴,这些是界,这些是处'等,对前述诸法一一分别开来。
'开示'是如实向他人显示宣说这些。'善巧'是对此通达了知。其中'善分别诸法'是法无碍解,'分别'是义无碍解,'开示'是词无碍解,'善巧开示'是辩无碍解。

 །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་ ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ས་བརྒྱད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས། །ས་གོང་མ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་སྨོན་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གོ།།འདིས་ཅི་ཞིག་བསྟན་ཅེ་ན། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཕན་ཅད་གང་ནང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མིང་གི་ཚོགས་ ཀྱང་སེམས་པ་དང་།ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་འཇུག་སྟེ། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་སོ། །ཕྱིའི་ཆོས་ཁམས་གསུམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏོ། ། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་རྣམ་ པར་ཐར་པ་ཉིད་དུའོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པར་གནས་པ་དེ་ལ། རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། གཡོ་བ་དང་། རློམ་སེམས་དང་།[་(]སྤོས་[,]སྤྲོས་[)]པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དངོས་ པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་ན་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐབས་མཁས་པ་དང་བཅས་པ་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བས་། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཀུན་ རྫོབ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནང་དང་ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་དུས་བཞིན་དུ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ།དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ས་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པ་མེད་ལ།སྔོན་གྱི་དུས་ན་བསགས་པའི་ལས་རྣམས་ནི། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་མཐུ་ཟད་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་ལས་མེད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་ན། ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་ལེན་པ་ལྟ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གོང་དུ་ཤིན་ཏུ་ མྱུར་བར་མ་བརྩལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན།དུས་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཇི་ལྟར་གང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དག་གིས་བཤད་པ། སྔོན་ བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དེ།སྔོན་ཐབས་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མི་ཟད་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དང་། ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཕན་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་བོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་རབས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉེ་བར་ བསྟན་ཏེ།སྤྲུལ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་ངེས་པས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་ མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此说'善于分别诸法并开示分别之理者称为智者'。如是开示第八地功德后，为开示上地中行持决定地之功德故，说'从无数劫以来发起殊胜誓愿'。在无数劫中所发誓愿，以此等誓愿精进修行的菩萨。
此说明什么呢？获得无生法忍以后，一切内在色身完全不显现。名蕴也不以心、意、识的形式运行，而是安住于空性之中。三界中一切外在诸法也完全不显现，而是在无相界解脱中。
如是仅安住于真如性中时，一切勤作、动摇、我慢及戏论皆不生起。若大菩萨如是安住于究竟涅槃、无实体性、本来寂静及法界体性中，则后来成佛之诸法及利益众生之事岂不都将退失？
为使其不退失故，以具有方便善巧及悲心随顺的二无数劫圆满之愿波罗蜜多，当时转为异熟时，彼菩萨即入世俗谛中。入世俗谛的菩萨，如同往昔一样能见到内外一切世间，此时菩萨即修行。
如是，此地中无一切烦恼生起，故无积累引生后世之业，而往昔所积之业如同阿罗汉般力量已尽，既无业亦不见异熟，那又如何转生他世？即使上不急速精进，也必定以一无数劫证得如来地，在此期间他将如何以何身安住？
对此无过失。此中论师们解说：往昔于二无数劫间圆满诸波罗蜜多，以往昔方便善巧波罗蜜多成就无尽相，以愿波罗蜜多回向利益众生及圆满菩提，菩萨获得忍后，一切皆转为异熟体性。
如是成熟后，以彼等于轮回中任运成办众生利益及圆满菩提。以彼等善根异熟体性而转生他世。即以彼等善根异熟示现种种化身，以种种变化利益众生，令佛法成熟，证得如来地，如是解说。
因此此行称为决定行，因为以愿力成就故。

།སྤྱོད་པ་གཉིས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་འཇུག་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་འདིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་ ལ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ངེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉི་མ་གཅིག་རངས་པར་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པ་ལ་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་། སྟོང་གི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྨོན་ ལམ་གྱི་མཐུས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་སྨིན་ལམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཚད་མེད་པས་གནས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་པ་དག་གིས་མངོན་ པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་གཞན་དག་ལས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་རྣམས་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་བྱམས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི། བཞིན་འཛུམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ངེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཚེ་རབས་ཚེ་ རབས་སུ་བཞིན་འཛུམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་མི་བསྲུན་པ་རྣམས་དགའ་ཞིང་ཡིད་རྟོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་ཡང་བཞིན་འགྱུར་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་མ་འདྲིས་པ་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བའི་གཏམ་གྱིས་བསྡུ་བ་སྔར་སྟོན་གྱི་ཕྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་ ཆོས་ཉིད་དེ་གང་གི་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་དོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ལ་མི་བཟོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་འཁྲུག་པ་མི་སྐྱེད་དོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་པ་དག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྟོན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་པ་ན་ལམ་གྱི་བར་དུ་བདག་ཉིད་དམ། སྤྲུལ་པས་ ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ལོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་བྱོན་ནས་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་དང་། དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་ཏེ། འདིས་ནི་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ས་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གྱི་ལག་པས་གོང་མ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞུམ་པའི་སེམས་སྐྱེའི་འདི་དག་ནི་ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་། ལས་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་དང་། མོས་པ་ ལ་དབང་བ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཆོས་ལ་དབང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ཐོབ་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ལ་ཞུམ་པའི་སེམས་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤོབས་པ་མི་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བློ་གྲོས་ལེགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་དོ།

第二种行为确定是为了众生的利益，因为是成熟的自性，所以其趣入不是无意义的。通过此行为使众生成熟的众生们，必定趣入三乘。因此说，入于决定行的菩萨一日欢喜所作的利益众生之事，前行所有的百分之一也比不上，千分之一也比不上等。如是由愿力圆满成就故，说是从无数劫以来以愿力极为精进。
如是极为精进是对众生以无量住于顺因，以及往诸佛刹土者住于神通的顺因等，从其他经中所说的顺因功德，其中慈心的顺因是具足笑容，这是入于决定行者的法性，生生世世成为具足笑容。即为了使难调伏的众生欢喜并生信故，一切时中永不变脸色。为显示悲心的顺因故说'说诚实语'。
菩萨对于突然来到的陌生人也以自身欢喜语言摄受在先，而不在后。为显示喜心的顺因故说'面无皱纹'。这是法性，无有使面容皱眉的不悦，无有对精进修行生厌倦，无有对他人不忍，无有如是心乱。
现在以'善于对他人以偈颂音韵宣说'等显示往诸佛刹土者的神通顺因功德。菩萨往诸佛刹土时，于中途以自身或化身以偈颂音韵对他人说法并劝勉。到如来前亦以偈颂音韵赞叹及答问，此显示获得清净语。
为显示获得清净心故说'心无怯弱'。住于下地的某些菩萨因资粮未圆满及作意有分别故，以功德差别于上地菩萨及诸如来前生怯弱心，而这些菩萨获得寿自在、心自在、资具自在、业自在、生自在、愿自在、胜解自在、神通自在、智自在、法自在等十种极清净自在，为显示一切时中心无怯弱故说'心无怯弱'。
为显示获得正知的异熟四无碍解故说'辩才无尽'。因此说此是大法师，如说：住于此贤慧地的菩萨成为大法师。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱང་སྲུང་ངོ་། །ཆོས་སྨྲ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་ ཏེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་བཞི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྤོབས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་ བའི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྤོབས་པ་མི་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་མཐའ་ཡས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འདི་ལྟར་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སྤོབས་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། འོད་ཟེར་བཀོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། དྲིས་ པའི་ལན་ལྡོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་།དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། གསང་བ་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། དབང་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། གདུལ་བའི་ཁམས་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཐམས་ཅད དུ་བག་ཚ་བ་ཐམས་ཅད་མེད་དེ།སེང་གེ་དང་། ཚངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། བསྙེམས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དུ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་བདུན་དུ་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་སུས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ལ། བདག་གིས་ནི་གང་ཡང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་མཐའ་ཡས་པ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པས་བྱ་དཀའ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་མི་བསྐྱེད་དོ། །སེམས་ ཅན་ལ་ཕན་པ་བྱ་བ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་ཆེར་བརྩམས་པས་འབད་པ་ན་། བསྐལ་པ་མང་པོ་ཡང་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ནས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་དག་ཀྱང་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བདག་ཅག་གི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན།སངས་རྒྱས་སྐར་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ན་བསྐལ་པ་དགུ་འདས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་འདའ་བར་བྱས་ནས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་ རྣམས་ནི་འདའ་བར་འགྱུར་གྱི།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ལས་ནི་སུས་ཀྱང་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

他也守护如来的法藏。获得说法的地位是因为具有无量的智慧善巧，以四种无碍解所成就的语言来说法。如经中所说：'菩萨恒时相续不断地生起四种无碍解'等。
也说到他精通具有十万种无量音声支分，以及具有无量辩才分别之门而说法。因此说'辩才无尽'。为了显示在众会中善巧游行，所以说'具足降伏无边眷属的无畏'。
如《十地经》所说的次第：无量神通善巧、无量智慧善巧、无量辩才善巧、无量光明庄严善巧、无量答问善巧、无量音声支分语言善巧、无量说法善巧、无量三昧陀罗尼门善巧、无量秘密行善巧、无量法门分别善巧、无量神变善巧、无量自在善巧、无量佛境加持善巧、无量菩提分行宣说善巧、无量世界宣说善巧、无量众生界宣说善巧、无量所化界宣说善巧、无量法界宣说善巧、无量佛土清净善巧、无量入一切佛行境界善巧。
菩萨于此二十种善巧极为精通，无论去往何处眷属中都毫无怯懦，如同狮子、梵天、如来、虚空一般无所畏惧，具足威严，成为群主，无所执著，以此七种方式而行。
他不被任何人所降伏，而能降伏一切，因此说'具足降伏无边眷属的无畏'。
'善巧以无边劫数出离'这句话显示精进波罗蜜多的异熟果性，如是菩萨获得异熟精进波罗蜜多后，对一切难行不生难行想。对利益众生之事不生疲厌。
他以极大精进努力时，能度过多劫乃至百千俱胝那由他劫。如同我等世尊释迦牟尼为菩萨时，承事星胜佛时度过九劫。如是以大精进度过许多百千俱胝那由他劫，但任何人都不能超过无数劫。因此说'善巧以无边劫数出离'。

 །དེ་ལྟར་འདི་དག་གིས་སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས། གོང་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་སའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་རྣམ པར་སྨིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་ཀྱང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།། གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ལ་ལ་ལ་གང་གྲགས་པའམ་། དོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བརྩལ་བའི་ཕྱིར། དཔེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་ དབང་གིས་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར།དམིགས་སུ་མེད་པར་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་སྣང་། ཆོས་རྣམས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། སྦྱིན་ པ་དང་།ལེན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་ འགྱུར།ཇི་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འབྱུང་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ལ། ཆོས་རྣམས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་མིས་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་དང་། རྟའི་ཚོགས་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་དང་། རི་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་ཀྱི་དབང་གིས་སྟོན་ཀྱང་། དེ་དག་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དཔེར་ན་སྨིག་རྒྱུ་ལ་དམིགས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་སྣང་བ་ན། ཆུ་ཟླ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། མི་སྣང་ན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཡང་། དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་དེ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བག་ ཆགས་འབྱུང་ན་ནི་སྣང་ལ།མ་བྱུང་ན་མི་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བགོ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་ལྟར་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བྲག་ཅ་ལ་སྒྲའི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་། རི་དང་གཅོང་རོང་སྨྲ་བ་མེད་པ་ལས་སྒྲར་དམིགས་པ ལྟར་ཚིག་རྣམས་འཇུག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་དབང་པོ་ཉམས་པས་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་མེད་པ་ལས་སྣང་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཟད་ པར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་སྣང་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་ནོན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如是已说明此等行为决定之功德后，为显示上述究竟所趣地之功德，说'通达一切法如幻、如阳焰、如水月、如梦、如回声、如眩翳、如影像、如变化'。此说明获得名为'分别一切法'三摩地，此为异熟般若波罗蜜多之等流。如是幻等虽极无实而可得，通达一切诸法亦复如是。
为调伏众生种种意乐与意乐，或为某些所知，或为遣除八种疑惑，故示现八种譬喻。如是，若诸法本无，云何由形色等而得缘取？于无所缘诸法中缘取，心与心所云何生起？若诸法非有，云何显现生灭？若诸法非有，云何安立饮食、施受、苦乐等言说？云何成为名身、句身等？云何从因缘生起？云何果法与因相似？云何生起往来等作用？
对于'若诸法非有，云何有形色等'之疑惑，以幻术为喻：譬如幻师以幻术示现象群、马群、车乘、步兵、山岳、饮食等形色，然彼等实无所有，一切诸法亦复如是。
若问'云何心与心所缘彼等而生？'譬如缘于阳焰，众生之心与心所颠倒而转，一切诸法亦复如是。
若问'云何有生灭？'此中无过，以一切法无生无灭故。譬如空中现月，水月亦现，不现则不现，然实体上皆无所有。如是一切诸法亦是非真实遍计习气若生则现，若不生则不现，是故一切诸法无生无灭。
若问'云何生起世间言说？'譬如梦中现饮食、衣着、施受、苦乐等，然胜义中不可得，一切言说亦复如是。
若问'云何成为名身、句身等？'譬如回声虽无声之实体，从无言说之山谷显现为声，诸语言运行亦复如是。
若问'云何从因缘生起？'譬如根识损坏而见无有之发丝纠结，或由境界差别而见干闼婆城等，或由修习差别而见遍处等相，或由贪欲、忧愁、恐惧等所压之心分别差别而见所分别之色等，虽从各别显现之因而生，然实非有。如是一切诸法虽从因生，然实非有。

།མེད་དུ་ཟིན་ན་ཇི་ལྟར་ཕ་ལས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། ཤིང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལས། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལ་ གཟུགས་བརྙན་དག་འདྲ་བར་དམིགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམས་དང་། ངག་གི་ལས་རྣམས་རྣམ་པར་སྣང་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ མཚན་ཉིད་དང་།མིག་ཡོར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་ནོར་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཆུ་ཟླ་ནི་གང་ དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་སྟེ་སྨོན་པ་མེད་པའོ།།རྨི་ལམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །བྲག་ཅ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། རི་དང་། ཕུག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །མིག་ཡོར་ནི་མེད་པ་ཉིད་ལས་སྣང་བ་དག་གོ། །གཟུགས་བརྙན་དག་ནི་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་དག་ ཡིན་ནོ་།།ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ལོང་ལ་གནས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་དག་ནི་འཕྲུལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་དང་མོས་པ་དང་། ཕྲ་བ་མཁྱེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་། སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔ་མས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་སེམས་ཅན་དུ་བསྡུ་བར་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་གྱུར་ལ། དེ་དག་གི་སེམས དང་སྤྱོད་པ་དང་མོས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཀྱང་དེ་དག་གདུལ་བའི་ཐབས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡང་བྱེད་དོ་། །གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ལ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྲ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྤྱོད་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཕྲ་བ་ལ འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་།ཚེའི་ཚད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། བསྟན་པ་གནས་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་ པའི་མཁྱེན་པའོ།

如果不存在，那么怎么会像父亲生子，以及芒果等树的种子生果实那样，如何成为与因相似呢？譬如，从面容等因显现时，虽然在镜子等上观察到影像相似，但并不存在，一切法也是如此。
如何会有作用产生呢？譬如，幻化物虽然显现行走、来去等身业和语业，但并非如此存在，一切法也应当如此配应。
或者有八种相：空性相、无相相、无愿相、无自性相、缘起相、幻相、遍计相、依他起相。其中，如幻象大象等不存在即是空性。如阳焰等误认为水等即是无相。水月不住于任何处即是无愿。梦境即是无自性。回声是从虚空、山、洞等缘而生。幻相是从不存在中显现。影像唯住于面容。
如同显现住于外在镜中一样，遍计也显现如同住于识之外。依他起是从他缘之力而生，如同幻化物是从变化者之力而生一样来配应。
所谓通达一切众生之心、行为、意乐和细微智慧的善巧，是以智慧波罗蜜的随顺因而了知一切众生之心和行为，称为随觉众生心行三昧和入法界三昧。其中，以前者三昧能将一切世界中所摄众生数量悉数集中为一，以一刹那间的一智通达他们各异的心、行为和意乐等种种差别。
通达后，又以一刹那间通达调伏他们的方便，并如是实行。第二入法界三昧获得后，能入于如来应供正等觉诸佛的种种细微智慧，即：入细微行为的智慧、入细微死生的智慧、入细微出生的智慧、入细微神变的智慧、入细微出离的智慧、入细微现证菩提的智慧、入细微转法轮的智慧、入细微加持寿量的智慧、入细微圆寂的智慧、入细微教法住世的智慧、入如来细微秘密的智慧。

། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྐུའི་གསང་བ་དང་། གསུང་གི་གསང་བ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་དང་། དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་གསང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་བསྟན་པ་གསང་བ་དང་། སེམས་ཅན་བསྡུ་བ་དང་ཚར་བཅད་པ་གསང་བ་དང་། ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་གསང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གསང་བ་དང་། ལས་སུ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་གསང་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གསང་བ་དང་། རང་བཞིན ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གསང་བ་དང་།ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་ཕྲ་བ་མཁྱེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྟོབས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། སའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་ སུ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ མཁས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་།འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དབང་གི་སྟོབས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་སྤོབས་པའི་སྟོབས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ ཀྱི་སྟོབས་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་བརླབས་ཀྱི་སྟོབས་ཏེ། མདོ་ལས་བཤད་པའི་སྟོབས་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པས་ ན།སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཟོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་དབང་བསྐུར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོའི་པདྨ་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ།ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འོད་ཟེར་གྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་སྔར་ཐོབ་པའི་བཟོད་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་གྱུར་ཏེ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་དང་། མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་དར་ལས་ཆོད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱའོ།

如来的秘密是这样的：身密、语密、意密、分别时与非时之密、授记菩萨之密、摄受众生与调伏之密、种种乘之密、分别众生行为与根器之密、趣入所作事业之密、行为与现证菩提之密、通达自性之密。合此二种智慧为一，善巧通达一切众生之心行、意乐与微细之智，称为善巧。
所谓'无碍心'，是说获得力度到彼岸的同类果报，如是由获得异熟自性之力而于一切无碍。此等力又是什么呢？由无烦恼生起故有意乐力，由遍行地智故有增上意乐力，由具无忘失法性故有总持力，由恒时无散乱故有三昧力，由善巧分别无边无际世界行相故有神通力，由圆满获得一切所欲故有自在力，由善巧分别抉择一切佛法故有辩才力，由不舍修行一切佛法故有愿力，由不舍自身圆满佛法、成熟众生、利益一切众生之行故有波罗蜜力，由不舍精进救护一切众生故有大慈力，由遣除一切众生一切痛苦故有大悲力，由现证如幻等法性故有法性力，由一切种智现前故有一切如来加持力。由具足经中所说此等力故，获得一切无碍法性，故说'无碍心'。
所谓'具大忍'，是说住于名为法云地的菩萨，获得具特殊一切种智灌顶之三昧后，即于大宝王莲座上，一获得十方一切如来光明灌顶，先前所得诸忍即得极为清净，生起勇进三昧等千百三昧，及无尽藏陀罗尼门等千百陀罗尼，于无量佛境界生起极为清净诸忍。由生起彼等故，称为一切智顷刻即至。

 །བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་བཅུ་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་གང་ དག་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱིས་པའི་ལམ་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གྱི་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། ཞིང་གི་ཚོགས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་གཟུད་ པ་མཁྱེན་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། སྣརེལ་ཞིར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ ཀུན་ཏུ་བསྟན་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་མཁྱེན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་ནས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་ལྟར་ན་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡངས་ཤིང་ཚད་མེད་པས་འདི་ལ་གནས་པའི་གཟུད་པ་ཤེས་པ་ཡང་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་།བླ་ན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བདེ་བ་ཅན་དང་། པདྨ་ཅན་དང་འདོ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ན་བཀོད་པ་མཐའ་ ཡས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུའམ།དེ་ལས་ལྷག་པར་བདག་གི་ཡང་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྔོན་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་འཇུག་པར་བྱས་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་ད་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་སངས་རྒྱས་ རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས།ད་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་འབྲལ་བར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་དུ་བཞུད་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བཞེད་པ རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྟ་བ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་མོས་པ་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ནས་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ནན་ཏན་གྱིས་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ ཀྱི་ཡུལ་ཡང་མཁྱེན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

所谓'善巧随顺自性'，是指通过智慧波罗蜜多的因相获得十种引导智，如经中所说：'彼等如来应供正等觉的引导智有如是等：引导知晓凡夫道智、引导知晓微尘之尘智、引导通达圆满刹土会智、引导通达圆满有情会心智、引导通达一切随行圆满智、引导宣说种种行为智、引导宣说随顺行为智、引导宣说不随顺行为智、引导宣说世间所知不可思议行为及不可思议行为智、引导宣说声闻所知、缘觉所知、菩萨所知及如来所知行为智，如实通达此等。善男子，如是诸佛世尊的一切智广大无量，故住于此之引导智亦无量。'此即是'善巧如实了知无上一切自性'之义。
为显示愿波罗蜜多的因相，故说'以愿行摄受无边一切佛刹庄严'。此即是说：于极乐、莲华、光明等佛土中所有无边庄严，愿我亦如是或更胜，如是往昔所发大愿，以及为此精进趣入之愿行，今已成熟摄受。
'恒时相续现前无量世界诸佛随念三昧'，是显示禅定波罗蜜多的因相。由往昔修习佛随念三昧力故，今于无量无数世界诸佛前，于一切处一切时，刹那不离而任运现前，此为其义。
'善巧祈请无量诸佛'，即是于无量无数世界中所住诸佛世尊前往诣，为转法轮及欲涅槃者祈请久住，善巧于此，此为其义。
'善巧息灭种种见、随眠、缠缚及烦恼'，是显示方便波罗蜜多的因相。观察有情之意乐、随眠、行为、胜解及根器差别，善巧随宜息灭彼等见等，亦了知如来力境，此为开示。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དོག་པ་ནི་ཡངས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཡངས་པ་ནི་དོག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐ་གྲུ་ཆེ་བ་དང་ཆེར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཕྲ་བ་ དང་།རགས་མ་དང་། སྣརེལ་ཞི་དང་། སྤྱིའུ་ཚུགས་དང་ངོས་ཕྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་དང་དེར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། ། དེ་འདོད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་ མཐའ་སྐོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཅིག་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཡང་མི་འཕེལ་ལ། བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ བར་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཁོར་ཡུག་གི་འོབས་དང་བཅས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཡང་མི་འཕེལ་ལ། བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བར་དུ་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཁོར་ཡུག་གི་འོབས་དང་བཅས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཡང་མི་འཕེལ་ལ་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ། ། འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བར་གྱི་བཀོད་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་གི་བཀོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་སུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བར་དག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པ་དེ་དག་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དག་ཏུ་འགོད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ གནོད་པ་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དག་ན་འཁོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྲ་ཙམ་ཁྱོན་གཅིག་ལ་འགོད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འདོད་ན་སྐྲ་ཙམ་གྱི་ཁྱོན་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་བཀོད་པ་གཅིག་ ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།འདོད་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་བཀོད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བར་དག་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་དང་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་གཅིག་ལ་སྤྲུལ་པ་བྱེད་དོ། །ལུས་ རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལག་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།ལག་པ་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། ལག་པ་རེ་རེས་ཀྱང་མེ་ཏོག་གི་སྐོན་བུ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་འཐོར་རོ། །མེ་ཏོག་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། ན་བཟའ་དང་། གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །བཀོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།

所谓'善巧成就千百三昧游戏'，是说获得神通果报的自在，以三昧力通过神通游戏千百种，于其中善巧。如说获得如是智慧自在，具足极为观察的智慧和神通，若欲则加持狭小世界成为广大，加持广大世界成为狭小。若欲则加持一切染污世界成为清净，加持清净世界成为染污。如是广大、更大、无量、微细、粗大、倾斜、竖立、平展等一切世界，皆由最胜者加持成就彼彼等。
若欲则加持一微尘中具足一切世界及其周边围墙，而彼微尘亦不增长，并显示彼等作用。于一微尘中加持具足二、三、四、五乃至不可说世界及其周边围墙，而彼微尘亦不增长，并显示彼等作用。于一微尘中加持具足二、三、四、五乃至不可说世界及其周边围墙，而彼微尘亦不增长，并显示彼等作用。
若欲则于一世界中显示二世界庄严乃至不可说世界庄严。若欲则将一世界庄严显示于二世界乃至不可说世界中。将不可说世界尽其所有显示于一世界中，于彼等众生亦无损害。将一世界中尽其所有众生界安置于不可说世界中，于诸众生亦不损害。
若欲则将不可说世界中所住众生安置于一发端，于诸众生亦不损害。若欲则于一发端显示一切诸佛刹土庄严。若欲则显示不可说诸佛刹土庄严。若欲则于一刹那顷化现如不可说世界中微尘数量的身。于一一身亦显示尔许手臂。
以彼等手臂供养十方诸佛，一一手臂亦向彼等佛世尊散掷恒河沙数花束。如花，香、花鬘、涂香、香粉、衣服、伞盖、胜幢、幡幢等亦复如是。一切庄严亦复如是。

 །ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཀྱི་མགོ་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཀྱི་། མགོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ སྙེད་ཀྱི་ལྕེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ།ལྕེ་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་སྔགས་པ་བརྗོད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕྱོགས་བཅུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ། དེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཚད་མེད་པ་ནས། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བཀོད་པའི་བར་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །དུས་གསུམ་གྱི་ལུས་ཚད་མེད་པ་ཡང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། ། རང་གི་ལུས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་ཚད་མེད་པ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །འཇིག རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་།འཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ལུས་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤུའི་ཁུང་བུ་གཅིག་ནས་འབྱིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཐུག་པ་ ཆུའི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།དེར་ཡང་པདྨ་ཆེན་པོ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །པདྨ་ཆེན་པོ་དེའི་འོད་ཀྱི་བཀོད་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་གང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཆེན་པོ་ཡལ་ག་འགེལ་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ནས་རྣམ་པའི་མཆོག་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དུ་ཡང་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།རང་གི་ལུས་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་ནོར་བུ་དང་། གློག་དང་། ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་འོད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནས། འོད་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱོགས་རེ་རེའི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་གཡོ་བར་བྱེད་དེ།སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཕྱོགས་བཅུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་དང་། མེས་འཇིག་པ་དང་། ཆུས་འཇིག་པར་ཡང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །འདོད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ གནས་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།རང་གི་ལུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རང་གི་ལུས་སུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རོལ་པ་མཐའ་ཡས་པ།ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་རྣམས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་དང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཞབས་རིང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ བཞུགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་གླེང་གཞི་རྫོགས་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བཤད་པ་ལ། གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་དེའི་ ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་བཤམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གདན་བཤམས་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེང་གེའི་ཁྲི་བཤམས་པ་དང་། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་པ་བཤམས་པའོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་སེང་ གེའི་ཁྲི་བཤམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེང་གེའི་ཁྲི་བསྟན་ཏོ།།སྐུ་དྲང་པོར་བསྲང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ།

在每一个身体上也加持如是数量的头，在每一个头上也加持如是数量的舌头，以那些舌头宣说诸佛世尊的赞叹。每一个发心也遍及十方，仅仅以发心也加持从无量正等觉乃至大般涅槃庄严。也加持无量三世身。
于自身加持无量诸佛世尊的无量佛刹庄严。也加持自身一切世界的成住坏空。从一毛孔中出现一切风轮，也不损害诸有情。若欲，可加持尽海际世界为一水蕴。
于彼处也加持大莲花。以彼大莲花光庄严遍满无边世界，于彼处也显示从大菩提树垂枝乃至具足一切相好的一切智。加持自身具足十方珍宝、闪电、月亮和太阳的光明，乃至一切光明和光照。
以口气也能震动一一方向无边世界，也不损坏诸有情。也加持十方为风灭、火灭和水灭。若欲，可如诸有情所愿加持庄严身形住处。
加持自身为如来身。加持如来身为自身。加持如来身为自佛刹。加持自佛刹为如来身等无边、无量、无数百千游戏示现。
因此称为善巧成就百千三昧游戏。如是如来化身与比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷等住于王舍城。
为显示如来报身与长足菩萨等同住，故示现如来二身眷属。宣说完一切经典的总序后，今于此般若波罗蜜多的解释中，为显示殊胜序分，故说'尔时，世尊亲自敷设狮子座'等。
此敷设座有二种：敷设狮子座和敷设结跏趺坐。'尔时，世尊亲自敷设狮子座'是显示狮子座。'端身正直'等是显示结跏趺坐。

 །ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཉིད་ཀྱིས་སེང་གེའི་ཁྲི་བཤམས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བཤད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་འོས་ཆེན་པོར་ བསྟན་པ་དང་།འཁོར་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་མང་པོ་གཞན་དག་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པ་སྟོན་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གདན་བཤམས་པ་ལ་བཞུགས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟོན་ན་ནི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་གདན་བཤམས་པ་ལ་བཞུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཆོས་འདི་བཤད་པ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་གདན་བཤམས་པ་ནི་བཤད་པ་འདི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས། འདིའི་སྟན་ཡང་ང་ཉིད་ཀྱིས་གདིང་བར་ནུས་སུ་ཟད་ན། བཤད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་འདིར་འདུལ་བ་མང་དུ་འདུལ། དེ་དག་གི་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་ཡང་ཐ་དད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པར་གདན་བཤམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཉིད་ཀྱིས་གདན་བཤམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་གདན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ བཤད་དེ།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པར་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱད་པའི་ཕྱིར། སེམས་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པར་སྐུ་དྲང་པོར་བསྲང་བ་དང་། རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་དང་ མཐུན་པར་དྲན་པ་མངོན་དུ་གཞག་པ་རྣམས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གུས་པ་མཛད་པ་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་གུས་པ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་གང་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་འདི་བསྟན་པས་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་ན། བདག་ཅག་གིས་དེ་ལྟར་བྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། གླེང་གཞི་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཆོས་སྣང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །ཆོས་ སྣང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། འཁོར་སྡུད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་དེ་ཉིད་ལ་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ།།སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་འདི་ཅི་འདྲ་བ་དེ་དང་མཐུན་པར་སྐུ་ཐ་མལ་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ།།སྐུ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཏོར་རོ།།མངོན་པར་གཏོར་རོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ། །ཁང་པ་བརྩེགས་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དེར་དེ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་ སྟེ་དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་དེ་ཉིད་ལ་བཞུགས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་ཞལ་འཛུམ་པ་མཛད་དོ།

如果问为什么自己布置狮子座，是因为两个原因：为了显示这是非共通的说法所应供养的大尊，以及为了调伏众眷属。就像在许多经典中所说的那样：'世尊宣说声闻乘法时坐在声闻所设的座位上，宣说大乘法时则坐在菩萨所设的座位上。'
这法的宣说是自己布置座位，是因为这说法非共通，意思是说连这座位也只有我能铺设，更何况说法呢。
此外，这里要调伏众多所化众生，他们的信解和意乐各不相同，因此为了与他们所有人相应而自己布置座位。
关于法座也分三种解释：为了生起身轻安而与修身相应而结跏趺坐，为了生起心轻安而与修心相应而身体正直，为了专一而与修定相应而正念现前。
如果问为什么显示恭敬，这并非显示恭敬，而是如来们的自然本性就是如此安住，并非其他方式。虽然如来们常住等持，但以威仪调伏众生会有利益，因为当世尊以这样的威仪安住时，其他人也会想：'连世尊都是以这样的威仪安住，我们更应该这样做。'
第三品。这个缘起也以三种方式显示：三昧神变、神通神变和法显神变。
其中三昧神变因两种三昧而有两种：三昧王三昧的神变和狮子游戏三昧的神变。神通神变也有两种：变化神变和加持神变。法显神变也有两种：显示世界的神变和摄众神变。
其中从'入于名为三昧王的三昧'直到'尔时世尊安住在那狮子座上'，显示的是三昧王三昧的神变。
从'入于名为狮子游戏的三昧'直到'然后世尊随三千大千世界众生之身相而显现平常身'，显示的是狮子游戏三昧的神变。
从'随其身相而显现'直到'散、遍散、普散'，显示的是变化神变。
从'楼阁量等三千大千世界而住'直到'然后世尊仍安住在那狮子座上'，显示的是加持神通神变。
然后又现微笑。

 །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དགེ་སློང་ གི་དགེ་[(]བདུན་[,]འདུན་[)]དང་བཅས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པ་མཐོང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ སྙེད་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།།དེའི་ཚེ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷ་དང་བཅས་པ། བདུད་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཁོར་སྡུད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ནས་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་བཀྱེ་བ་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་བཀྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་བཀྱེ་བ་དང་། ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་ བཀྱེ་བས་སོ།། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་འཇོག་།ཅི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་སྒྲུབ། མི་སྤྱོད་དམ་ཞེ་ན་མི་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ གཡེང་བར་སྤྱོད་པ་ལ་དགྱེས་པ་མ་ཡིན་ལ་མཛེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས།རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ལ། གཞན་ མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཆུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་གཅིག་ པུ་ཁོ་ནས་སྒྲུབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུས་པ་དང་། འུབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། ། བྱ་བས་ནི་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་།གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན། མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་ བ་དང་བདེ་བ་རྣམས་དང་བྲལ་བའོ།།བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །གཡོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་གོ་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་རྣམས་ལས་ལྟོས་ནས། བཞི་པ་ཞེས་བརྗོད་ པར་ཟད་ཀྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དགོས་པ་བླ་སྐྱེས་མེད་པར་རིམ་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ནས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ ཉི་ཚེ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཀྱིས་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་བརྗོད་དུ་ཟད་ ཀྱི།རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ནས་འོད་ཟེར་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཛུམ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

从'如是'开始直至'见到如来释迦牟尼与比丘僧众及菩萨眷属共同安住'为止，显示了世界界的神变。从'其后于东方过恒河沙数世界'开始直至'尔时世尊如是了知天人魔众'为止，显示了摄众的神变。
其次，显示三昧王三昧的神变，此又以四种方式显示：从肢体放光、从毛孔放光、从自性放光、从舌根放光。
关于'入于三昧王三昧'，如来为何入定？难道不入定就不能修行吗？并非如此。如来不喜欢散乱行为，也不庄严，故常时入定。如是入定于三昧，此乃如来之自性。
为何入于此三昧而非其他？此三昧能成办一切义利，故说'三昧中摄一切三昧'。此意为一切三昧各自所作，唯此一三昧即能成办。
'汇集及趣入'者，以自性而汇集，以作用而趣入。此三昧功德广说，当于三昧王经中了知。故以词义解释亦称为三昧王。
此等三昧与何相应？其性相如何？离寻伺喜乐，与舍相应，无动摇为相。如是则为何不说是第四禅？第四禅之说仅是相对初、二、三禅而言。如来无需渐次入定，故无初等，不得第四禅名。三昧王唯以无动摇为性相，故说为无动摇。
此三昧非色界所行，非欲界所行，亦非无色界所行。此乃无漏、具舍、一心，名为三昧。此又以作用差别而称为勇进、师子游戏、三昧王、超胜一切法、顶相不现等名，实无异体可分。
如是显示入定已，为显示从肢体放光，故说'以一切身作微笑'。

 །འཛུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདིར་ཁ་འབྱེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ནས་འོད་ཟེར་འབྱུང་དུ་རུང་བར་མཛད་ནས་རྒྱས་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ངས་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྩོལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མི་མངའ་མོད་ཀྱི། དགོས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ མཐུ་ལས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཐ་སྙད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལྟར་མཛད་དོ། འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོད་ཟེར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དྲུག་ཅུ་དྲུག་ཅུ་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་དྲུག་ཅུ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ནི་ཅི དགོས།འོད་ཟེར་མང་བ་དང་། གདུལ་བ་མང་བ་དང་། དགོས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་གྲངས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གྲངས་དྲུག་ཅུ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱས་ཤེ་ན་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ ཟེར་གྱི་རང་བཞིན་ནི།ཁ་དོག་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ལེ་བརྒན་དང་། འོད་གསལ་བའོ། །འོད་ཟེར་ཁ་དོག་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་འཕྲོས་པས་ན། ཕྱོགས་བཅུ་ཐ་དད་པས་དྲུག་ཅུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ སྐད་ཅེས་བྱའོ།།འོ་ན་འོད་ཟེར་གཅིག་བྱུང་བས་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་མི་ནུས་སམ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ནས་འོད་ཟེར་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བཤད་པ་ལ་བསྟི་སྟང་ཆེར་མཛད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ཆེན་པོ་མཛད་པ་བསྟན་ཏོ། །དཔལ་ བེའུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀའི་ཕྱོགས་ནས་དཔལ་བེའུ་དང་།བཀྲ་ཤིས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མངའོ། །འོད་ཟེར་དེ་དག་གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། དེ་ཡང་རིམ་བཞིན་དུ་མདོ་ཉིད་ལས་བསྟན་ཏོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པར་འགྱུར་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གུས་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་འོད་ཟེར་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཕྱུང་སྟེ།གུས་པ་ཆེར་མཛད་ནས་འདི་བཤད་དོ་སྙམ་ནས་དེས་ཀྱང་དུས་ཕྱི་མ་པ་རྣམས་དད་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཕན་བཏགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོད་ཟེར་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་ བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོད་དང་།འོད་ཟེར་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ནང་ནས་བྱུང་བ་ལ་ནི་འོད་ཟེར་ཅེས་བྱའོ། །ཕྱིའི་པགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་འོད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་འོད་ཟེར་ཅེས་བྱའོ། །ཁ་དོག་རྣམ་པར་ འཕྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འོད་ཅེས་བྱ་སྟེ།གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཟེར་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཚེ་བྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་སྟོན་པ་ན། ཕལ་ཆེར་སྔ་ནས་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཤིག་ བཤད་དོ་སྙམ་དུ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འོད་ཟེར་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་ལས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ནང་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་བས་ན་འོད་ཟེར་ཡང་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

所谓'微笑'，在此是指开口，从一切肢体和支分放射光芒，使之增长的意思。
如来虽然没有'我要这样做'这样的刻意，但是如果有必要，就会从禅定力中如是显现，因为诸禅定都被往昔愿力所摄持。
结集者们知道这个道理后，为了使之成为可以言说的，如来才如是示现。应当了知'如是宣说'是一种假名安立。
关于'放射六十六千亿百千光芒'，因为有两个足底，所以说两次'六十'。
那么为什么要确定'六十'这个数字呢？光芒众多、所化众多、利益众多，所以说'千亿百千'这样的数字是合适的，为什么要确定'六十'这个数字呢？应当这样理解：如来光芒的自性有六种颜色：蓝色、黄色、红色、白色、紫色和明亮色。这六种颜色的光芒向十方放射，因为十方各异，所以成为六十，因此这样说。
那么，一道光芒出现就不能成办一切事情吗？为什么要从一切肢体和支分放光呢？这也是事实，但是为了显示对说法的极大恭敬，所以示现作大精进。
'从吉祥标志'是指从胸前的吉祥标志，吉祥等诸相是大菩萨清净者们和如来所具有的。
这些光芒的作用有两种：照耀一切世界的作用和利益众生的作用，这也在经中依次宣说。
关于'这一切都成为不退转于无上正等正觉'，应当了知成为不退转是由诸佛世尊往昔愿力所致。
'从一切毛孔'这也是为了显示恭敬，为了使后来的信众这样想：'如来从每一个毛孔放射如此光芒，作大恭敬而说此法'，由此后世之人也会生起信心，从而得到利益。
这些光芒的作用也应当了知有两种。
关于'如来自性光'，光和光芒有什么区别呢？从内部发出的称为光芒，从外皮发出的称为光。或者说，从智慧放射而出的称为光芒，从色彩放射而出的称为光。
论中也说：'诸佛光芒是在菩提道场正觉法时所放射的。'
经中说：'诸佛世尊说法时，大多在想到要说这样的法时，立即会放射光芒。'
因此应当了知，因为从内部发出智慧之光，所以也会放射光芒。应当了知自性光的作用也有两种。

 །ལྗགས་ཀྱིས་སྣང་ བར་མཛད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔ་ལྟས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་སྟེ།ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་འོད་ཟེར་བྱུང་བ་ཡང་ཆོས་བསྟན་པའི་ལྟས་ཡིན་ནོ། །འོད་ཟེར་དེ་དག་ལས་པདྨ་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་ངེས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །པདྨ་ དེ་དག་ལས་སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱུང་བ་དང་།དེ་དག་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་པདྨ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཁ་བྱེ་བས་རྒྱས་ནས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ལྟས་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གཉིས་བསྟན་ཏོ།། ཆོ་འཕྲུལ་འདི་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱི་དོར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱི་དོར་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱི་དོར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། གཡོ་བ་དང་། འགུལ་བ་དང་། ལྡེག་པ་དང་། མཐོ་བ་དང་། དམའ་བའོ། །དེ་ལ་གཡོ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་མི་གཡོ་བ་ཡང་རྐང་པ་དང་། ལག པ་ལ་སོགས་པ་འགུལ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་གཡོ་བས་ན་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མི་དེ་ཉིད་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་བཞིན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་འཁོར་བ་ལ་འགུལ་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་ཤིང་ལྡེག་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྡེག་པ་ལ་ལྡེག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དལ་བུས་གཡོས་སོ། །དེ་ནས་དེ་བས་དྲག་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས་སོ། །དེ་ནས་དེ་བས་ཀྱང་ལྷག་པར་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས་ སོ།།དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཧ་ཅང་མི་མྱུར་བར་འགུལ་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མྱུར་བར་མྱུར་དུ་རབ་ཏུ་འགུལ་ལོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྒྱུན་རིང་བར་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འགུལ་ལོ། །དེ་ལྟར་སྦྱར་ཞིང་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་གང་གི་ཚེ་ཁོར་ཡུག་དང་། ཁོར་ཡུག་ཆེན་ པོ་ལ་སོགས་པ་མཐའི་རི་རྣམས་གྱེན་དུ་འཕགས་ཏེ།མཐོན་པོར་གྱུར་ཅིང་དབུས་ཀྱི་སོ་ན་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མཐའ་མཐོ་ན་ནི་དབུས་དམའ་བར་གྱུར་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་དབུས་གྱེན་དུ་མཐོན་པོར་གྱུར་ཅིང་། རི་རྣམས་སོ་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། དབུས་མཐོན་ནི་མཐའ་ དམའ་བར་གྱུར་ཏོ།།འཇམ་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇམ་པར་གྱུར་ཏོ། །ཤིང་གི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྣུམ་པར་གྱུར་ཏོ། །རླུང་ནི་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མི་ཁོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྐབས་ཡོད་པ་དང་དལ་བ་རྣམས་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐབས་མེད་པས་ན་མི་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་ ཡི་དགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་།མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཀླ་ཀློར་སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྲིད་པར་སྐྱེས་པ་དང་། དམུས་ལོང་དང་། འོན་པ་དང་། ལྐུགས་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མེད་པའི་བསྐལ་ པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཇི་ལྟར་མེད་པར་གྱུར་ཅེ་ན། དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་ཁོམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའི། རྒྱུན་ཆད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གྱུར་པའོ།

关于以舌头显现的神变，是为了宣说佛法而显示的前兆，从舌根放射光芒也是宣说佛法的征兆。从那些光芒中出现莲花，是菩萨们必定趣入无过失的征相。从那些莲花中出现诸佛并说法，也是表示那些莲花中的一切菩萨都将开敷增长，获得无上正等正觉，并在各方宣说如是妙法的征兆。
关于'入于狮子游戏三昧'等，是显示两种三昧神变。此神变也分为两种：清净器世间和利益有情世间。清净器世间是为了供养说法。清净器世间又分五种：摇动、震动、颤动、升起和下沉。
其中摇动是指如同人的身体虽然不动，但手脚等部位会动一样，一边摇动称为摇动。如同车轮转动一样，整个圆周转动称为震动。如同树被风力摇晃一样，整体摆动称为颤动。这些每一种又各有三种：小、中、大。
首先是缓慢摇动，然后比之更剧烈地摇动，之后更加剧烈地摇动。然后不太快地震动，之后快速震动，最后极快且持续地震动。应当如是配合解说。
当轮围山和大轮围山等边际诸山向上升起，变得高耸，而中央处于低处时，即是边高中低。当中央向上升起变高，而诸山处于低处时，即是中高边低。
变得柔软、润滑，并为一切众生带来安乐，是为了生起稀有感。大山等变得柔软，一切树枝等变得润滑，风为一切众生带来安乐。
然后为了利益一切世间，说到'地狱等众生断绝'等。关于'一切无暇处也消失'等，有暇处和闲暇并无不同意义，因为无有证悟机会故称无暇。
这些无暇有八种：生于地狱、生于旁生趣、生于饿鬼、生于边地未开化地、生于无色界、生于无想有、生为盲聋哑等、成为邪见者、生于无佛出世的劫期。
其中无色界和无想有如何成为无暇？因为将要往生彼处者在当下不受生，故说无暇处消失，并非断绝。如是一切众生获得眼等，这是由诸佛往昔愿力所致。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགྱེས་ པས་བསྐྱོད་པའི་ཚིག་ནི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆེད་དུ་འབྱུང་བའི་རླུང་དབང་མེད་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་དགྱེས་པས་བསྐྱོད་པའི་ཚིག་ནི་ཆེད་དུ་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བརྩོན་པ་དང་།དམན་པ་དང་། ངན་འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་གཟིགས་ནས། ཨེ་མའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པའི་ཚེ་ན་དུལ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། ཡང་ དག་པར་སྡོམ་པ་དང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་བུར་དམན་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པར་གྱུར་ཏོ། །དུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ བསྡམས་པའོ།ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཞི་བར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པའོ། ། སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་ལེགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པའོ། དབང་པོ་བསྡམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི། དམུས་ལོང་དང་། འོན་པ་དང་། ལྐུགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །ཏིང་ངེ འཛིན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྨྱོན་པ་རྣམས་ཀྱང་དྲན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།།སེམས་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གོས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་གོས་ཐོབ་ པར་གྱུར་ཏོ།།དབུལ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ནོར་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །བཀྲེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཟས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤངས་ནས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ ཏེ།དྲི་ང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕ་མ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོགས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཐོབ་པའོ། །འོད་དང་། སྐུ་མདོག་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། དཔལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། འོད་ནི་སྣང་བ་དང་། འབར་བའོ། །སྐུ་མདོག་ནི་པགས་པ་མཛེས་པའོ། །གཟི་བརྗིད་ནི་མཐུའོ། །དཔལ་ནི་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྡུག་པའོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་མཛེས་ཤིང་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེའི་ཚེ ཆོས་བཤད་པ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་དུ་སྙམ་དུ།དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་དེ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་མཛེས་སོ། །སྐུ་མདོག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་ལྷམ་ མེའོ།།གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་ལྷན་ནེའོ། །དཔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་ལྷང་ངེའོ། །འོད་ཀྱིས་ནི་ཚངས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། དེ་དག་འོད་སྙེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུ་མདོག་གིས་ནི་ལྷ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏོ། །གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ནི་བདུད་ཀྱི་ རིས་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏོ།།དཔལ་གྱིས་ནི་མི་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དང་མཐུན་པར་སྐུ་ཐ་མལ་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁོར་ཡུག་བྱེ་བ་ཕྲག་ བརྒྱའི་ནང་འདི་ན་ཚངས་པའམ།ལྷ་འམ། བདུད་དམ། མི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་མདུན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་གྱུར་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其他佛土中安住的诸佛世尊也特意宣说称为'特意宣说'，由欢喜所引发的语言称为'特意宣说'。比如，特意生起的风无法控制地生起，同样，由法显著增长的力量所引发的欢喜语言，如同特意生起一样，故称为'特意宣说'。
在此佛土中，即便是极其懈怠、下劣、生于恶趣的众生，也能生起如此殊胜的智慧，见此情形后，诸佛感叹道：'啊！诸佛在行菩萨道时，调伏、寂静、正律仪、住于梵行等是稀有的，由于他们回向的力量，使得如此下劣的众生也具有如此智慧'，而作特意宣说。
'调伏'是指守护诸根。'寂静'是指以禅定等息灭烦恼。'正律仪'是指布萨等律仪。'住于梵行'是指比丘的体性等律仪。
'不害诸有情众生是善'是指修习慈心等。守护诸根的果报是：无盲、聋、哑等。禅定等的果报是：疯狂者也获得正念，心乱者也获得无乱心等。布萨等律仪的果报是：无衣者获得衣服，贫穷者获得财富，饥饿者获得食物等。住于梵行的果报是：断除十不善业道，圆满十善业道，无有臭秽等。修习慈心等的果报是：如父母般的心等，获得众生的安乐，获得智慧。
关于'以光明、身色、威严、吉祥'，光明是指光照和光芒。身色是指皮肤美丽。威严是指力量。吉祥是指形态等美好。'胜过一切而庄严、光明、威严、显赫'，为何如此说呢？如来为了使众生对说法生起恭敬心，想要显示如此广大，为了使当时一切众生生起如此心念而如是宣说。
以光明胜过而庄严，以身色胜过而光明，以威严胜过而威严，以吉祥胜过而显赫。以光明胜过梵天，因为他们以光明骄傲。以身色胜过诸天。以威严胜过魔众和外道。以吉祥胜过人类。
之后显示神变神通，也显示变化神变神通。与此相应，显示平常身相，即在周围百亿世界中，无论是在梵天、天人、魔众或人类面前，没有任何一个无缘众生见不到如来。

 །དེ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཕེབས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དེ་དང་དེ་དག་གི་མདུན་དུ་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་བཞིན་དུ་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ།། སྐུ་ཐ་མལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ། །བལྟ་བས་ ཆོག་མི་ཤེས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་དང་ཡང་མི་འདྲ་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་མདོག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་མངའ་བའོ། །མདོག་ཏུ་སྣང་ཡང་བདག་ ཅག་གི་ལུས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་ཤིང་།དེ་བཞིན་དུ་ཤ་དང་རུས་པ་དང་། སྐྲ་དང་སེན་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་ཐམས་ཅད་དང་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྣང་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་དོགས་ པ་ཡང་སྐྱེའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྐུ་དེ་སྐུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་དོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་དངོས་པོ་ཅི་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་དབྱིབས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་དང་འདྲ་ཡང་རང་བཞིན་མི་ཤེས་ཤིང་། ཤིན་ཏུ་ འབར་བའི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྐུ་ནི་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་ན་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནམ། གསེར་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནམ། མིའི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་འམ། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ལུས་སུ་གཏོགས་ པའམ།ལུས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཡང་ཤེས་པར་མི་ནུས། གང་དུ་ཡང་བསྡུ་བ་འམ། བགྲང་བར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབུའི་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་འཛུམ་པ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གནས་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་སྣང་བར་བྱ་བ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྣང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ བསྟན་ཏེ།དགའ་བ་དང་། མགུ་བ་དང་། དད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་ཆེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ལྷགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་བསྟན་ པས་དེའི་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཤེགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གཤེགས་ཤེ་ན། གང་དག་བྱོན་པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་འགའ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་ སྣང་བར་མཛད་ཀྱིས་།གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཅག་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པའི་ཚེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྨོན་ལམ་གྱི་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱ་བ་བྱས་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ དུ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།བདག་ཅག་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུལ་བ་ཡིན་པས། འོད་ཟེར་གྱི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་བྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞུགས་ཤིང་འཚོ་གཞེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གི་དབང་ པོ་[(]རྒྱན་[,]རྒྱུན་[)]ལ་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐུ་ལས་བྱུང་བའི་བསྙུན་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་འཚོ་ཞེས་བྱའོ། །གློ་བུར་གྱི་བསྙུན་མི་མངའ་ཞིང་དུས་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་པས་ན་གཞེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་འཚོའོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གཞེས་སོ།

'相应'是指为了使其安心，在他们面前显现与他们身体大小相称的身相。
'平常身'即是'自性身'的同义词。
若问此'自性身'是何等相貌？即是令人见之不厌的如来身。
若问何为'见之不厌的身相'？既不同于人天之色相，世间亦无任何与之相似之物，如来自性身具有如是殊胜身色。
虽现为色相，但众人皆知非如我等身体之色相。
同样，虽有肉、骨、发、爪，但与其他一切众生不同。
如是显现，令世间众生生起疑惑。
如是，此身虽以身相存在并显现，令世人生疑，但其究竟为何物谁也不知。
如是虽与一切身体的形状、色相等相似，但其自性不可知，极其光明广大的身相即是所谓'见之不厌'。
或为金刚自性，或为金、宝石、珍珠、琉璃等自性，或属人身，或属天身、梵身，或非属身，虽知却终究无法了知其究竟，无法归类或计数，此为其含义。
'以世尊加持力，于世尊头顶虚空中'等文，是以加持力显示神变神通。
'复现微笑'等文，是为了使世界中的众生互相显现及摄受眷属而示现法相神通，为令生起欢喜、满意及信心。
'一切之外有名为宝藏世界'是指由于世界无边际，此处是指来此者之边际称为'一切之外'。
显示一切世界边际，即是显示其间一切世界中安住的菩萨们前来。
若问为何不是全部前来？因为对于需要前来者，佛以光明照耀，其他则不然。
彼等于我等如来为菩萨时，曾与如来一起以愿力摄受等作诸事业，虽生于其他佛土，仍是我等如来所调化，故显示以光明使者真实劝请彼等。
'安住住世'中，由于未入涅槃，故说命根相续安住。
由于无有身体所生之病，故说'住'。
由于无有突发疾病且住于时际中，故说'世'。
或者，法身因为是安住故说'安'，受用身故说'住'，化身故说'世'。

 །ཕལ་ཆེར་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དབང་དང་། སའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དག་ནི། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ས་བཅུ་པའི་བར་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡང་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དེ་ཐོབ་པས་རྩོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི ཕྱིར་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།པདྨ་བསྐུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་པདྨའི་མཆོད་པ་བསྐུར་ཞིང་བསྙུན་ཀྱང་གསོལ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དེ། ཡང་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དེ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན། ཨེ་མའོ་འདི་ལྟར་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་མི་མངའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དག་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་དག་ནི་གདུལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ མ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེའི་འཁོར་རྣམས་གདུལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་པདྨ་བསྐུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།།དེ་བས་ན་འདི་དག་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་བག་ཡོད་པར་སྤྱོད་ཅིག་ ཅེས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་།དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་། ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་དང་། སྙིགས་མ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། དེ་ལ་ཉོན་ མོངས་པའི་སྙིགས་མ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་མང་ཞིང་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། ཆུང་ངུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྤྱོད་དེ། དེའི་ རྒྱུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རིས་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྡུག་བསྔལ་མང་བར་སྣང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་ཡང་ངན་པ་ཉིད་དེ། མུ་གེའི་བསྐལ་པ་བར་མའི་དབང་གིས་བར་བར་དུ་མུ་གེའི་སྡུག་བསྔལ་བརྣགས་མི་ནུས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་བར་མའི་དབང་གིས་ནད་མང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །མཚོན་གྱི་བསྐལ་པ་བར་མའི་དབང་གིས་གཅིག་ལ་གཅིག་འཚེ་བ་མང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །ཆུས འཇིག་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་དང་།མེས་འཇིག་པའི་དབང་གིས་ཞེ་སྡང་གི་ཕྱོགས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པའི་དབང་གིས་གཏི་མུག་གི་ཕྱོགས་ཤས་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་ཉེས་པ་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཚེའི་སྙིགས་ མ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ།བར་བར་ན་ཚེའི་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད། བར་བར་ནི་ཚེ་ལོ་བཅུ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། ཁ་ཅིག་ནི་མངལ་ཉིད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འམ་བྱིས་པའི་ཚེ་འམ། གཞོན་ནུའི་ཚེ་འམ། ལང་ཚོའི་ཚེའམ། དར་ལ་བབ་པའི་ཚེ་འམ། ན་ཕྱེད་ཟད་ཀྱི་ཚེ་འམ། རྒས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཆི་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ། དེའི་དབང་གིས་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་ཡང་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་སོ་སོར་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ན་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དོ། ། དེ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སྟོང་གིས་ཀྱང་གསོ་བར་མི་སྤྱོད་དོ།

关于'大多成为童子'一词，成为童子有两种情况，即依梵行和依地的区分：某些菩萨由于本性烦恼轻微，从初发心开始，以梵行住于十地之间，这些也称为成为童子。第八地也称为成为童子，因为获得该地后，远离一切勤勉和分别，故称为成为童子。
关于'献上莲花'一词，为何诸佛献上莲花供养并问候？这是诸佛的世俗言说，若信仰追随者的世人见到或听到此事，会想'啊，如此不具傲慢和嫉妒'而生起极大信心，也是为了让人知道在其他佛土中诸佛也安住。诸大师则如是解释说：这些是应当调伏的，而非圆满成就，为了让人知道菩萨及其眷属是应当调伏的对象，故献上莲花。
因此，由于这些尚未善得圆满，故告诫说：'善男子，你应当在那佛土中谨慎而行。'这是因为在这佛土中有烦恼浊、劫浊、命浊、见浊、众生浊等五浊的缘故而如是宣说。其中，烦恼浊是指在这佛土中贪欲、嗔恨、愚痴等众多且大量出现，并非微小。因此，十不善业道及其他众多罪业也在行持，由此因缘，在地狱、畜生、饿鬼、阿修罗界和人间中可见诸多痛苦。其他清净佛土大多不是如此。
劫也是恶劫，由中劫饥荒的力量，世间时时出现难以忍受的饥饿之苦。由中劫疾病的力量，出现众多疾病。由中劫刀兵的力量，出现众多互相伤害。由水所毁坏的力量，有情界烦恼增盛；由火所毁坏的力量，嗔恨增盛；由风所毁坏的力量，愚痴增盛等等，出现众多时代过患。
命浊是指众生寿命无有定数，有时寿命无量，有时寿命十岁，这也无有定数。有些死于胎中，有些刚生即死，或死于童年、少年、青年、壮年、中年、老年等时期，死亡无有定数。由此导致世间有众多忧愁、悲叹、痛苦、不悦等。
见浊则是能摧毁一切善法的极恶见解，若细分则有六十二种。其中，决定入于邪见者，即使千佛也无法救度。

 །ཡོངས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་མ་དད་པ།ཚོགས་པར་མི་འབྱུང་བ། ཤིན་ཏུ་སྨད་པ། རང་བཞིན་གྱི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་དག་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཕལ་ཆེར་ཚ་སྒོ་ཅན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ། ཕལ་ཆེར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྒོག་སྐྱ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སེམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ བསྒོར་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ནི་ཉེས་པ་དེ་ལྔས་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ སོ།།བདག་ཅག་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་སྐད་དུ། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་ཆེན་པོས་སེམས་ ཅན་རྣམས་བཏུལ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ཡང་བདག་ཅག་གི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་འོ་བརྒྱལ་ བ་སྐུ་ཉམས་སུ་བཞེས་པས་ན་བདག་ཅག་གི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།སྙིགས་མ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བསྐ་བའི་རོ་དང་ལྡན་པའི་ཁ་ཟས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་བཟའ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ ཇི་ལྟར་སྨན་གྱི་ཚིགས་མ་བསྐ་བ་མར་གྱི་ནང་ནས་ཕྱུང་ནས་དོར་བར་བྱ་བ་སྤྱད་དུ་མི་རུང་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་ངུར་སྨྲིག་ཏུ་བཙོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་ངུར་སྨྲིག་གི་མཐུ་མེད་པར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཚོན་གཞན་[(]འཇེན་[,]འཛིན་[)]དུ་མི་རུང་བ་ལྟར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་དེ་ དག་གིས་སྙིགས་མ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་ནི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེར་འདོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་ཅིང་གདམས་པ་མཛད་དོ། ། དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོ་གཞི་མཉམ་ལ་འགྲོ་བའི་མི་རྣམས་གང་གི་ཚེ། ཚེར་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་། རྡོ་ལ་སོགས་པས་ཉམ་ང་བའི་ས་ཕྱོགས་དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་འདིའི་ཚེ་རྗེས་སུ་མ་བསྟན་ན་སྔོན་གྱི་ས་ལ་འགྲོ་བ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོང་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མཛད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་བསྙེན་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྨད་པ་གཙོ་ཆེར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ གྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སྨད་པ་གཙོ་ཆེར་མཛད་པ་ཉིད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ལྟ་བུར་ངན་པ་དེར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་དོགས་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཐོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་དད་པ་ཆེར་སྐྱེ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིམ་གྲོར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད། བསྟི་སྟང་དུ་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་གིས་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་ནི་བསྟི་སྟང་དུ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ཀྱིས་གུས་ཤིང་ཕངས་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་མར་བྱེད་པའོ། །ལུས་ཀྱིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཞིང་འདུད་པ་དང་། སྐོར་བ་བྱེད་པ་ནི་རི་མོར་བྱེད་པའོ། །མེ་ཏོག་དང་བདུག་སྤོས་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ། །གནོད་པ་ཆུང་ངམ། ཉམ་ང་བ་ཉུང་ངམ། བསྐྱོད་པ་ཡང་ངམ། འཚོ་འམ། སྟོབས་དང་ལྡན་ནམ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར གནས་སམ་ཞེས་བསྙུན་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གློ་བུར་གྱི་བསྙུན་མི་མངའ་བས་ན་གནོད་པ་ཆུང་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་བཞི་ཤིན་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཉམ་ང་བ་ཉུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁམས་ཉམ་ཆུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགར་བས་ན་བསྐྱོད་པ་ཡང་བ་ཞེས་ བྱའོ།

一切外道都是具有诽谤性质且不信仰的，不会聚集，极为卑劣，本性上不是法器，他们的心相续大多如同热锅，大多数心相续如同生葱，无法在心中容纳正法。因此，由于此世界被这五种过患所损害，所以在此世界中，除此之外的一切诸佛世尊都舍弃此处而在其他佛土中现前圆满成佛。
我等如来在往昔行菩萨行时曾如是发愿：'愿我在其他诸佛舍弃的世界中，以大精进、大忍辱和大方便善巧调伏众生，并在此处现前圆满无上正等正觉。'因此，虽然一切诸佛世尊都舍弃了此处，但为了我等的利益而承受极大的辛劳，所以我等的佛世尊具有大悲心。
所谓五浊，譬如具有苦味的食物会成为痛苦的因且不适合食用，这些也是如此。或者，就像从酥油中取出的苦涩药渣应当舍弃且不堪使用一样。又如染成红色等，在未失去红色力量之前，不适合染上其他颜色，这些众生也是如此，因此称之为浊。
因此，由于此世界具有如此大过患，所以诸佛对于前往此处的未成就的菩萨们作出教导和开示。譬如在平坦大地上行走的人们，当接近有荆棘、荒草和石头等危险的地方时，如果不加指导，由于习惯于在先前的地面行走，若仍用同样方式前行就会遭受大苦，同样地，也担心这些菩萨会如此，所以作出教导。
'这些菩萨难以亲近'这句话，主要不是在贬低菩萨，而是主要在贬低世界，因为在如此恶劣的世界中，即使对菩萨也会生起怀疑，听到这些后，生于此处的人们会生起厌离，并对如来生起更大信心。
关于'承事、尊重、恭敬、供养'，用言语赞叹是恭敬，以意恭敬爱重是尊重，以身合掌顶礼和绕行是承事，以花香等供养资具表示是供养。关于'少病少恼、轻安、安乐、具足气力、安住触乐'等问候语，由于无有突发性疾病故说少病，因为完全获得四缘故说少恼，由于无有疲惫等而身体虚弱的情况故说轻安。

།གནོད་པ་ཆུང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་འཚོ་བའོ། །ཉམ་ང་བ་ཆུང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ་། །བསྐྱོད་པ་ཡང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའོ། །འདིར་ཕྱོགས་ལྷག་མ་དགུ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་འདི་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བརྡ་ཕྲད་ སླ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་མ་སྨོས་སོ།། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེར་མང་པོ་ཐམས་ཅད་ལྷགས་ན་གཅིག་པུ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བདག་གི་མདུན་ན་བཞུགས་ཏེ་ཆོས་འཆད་དོ་ སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་གོང་དུ་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཡང་འགལ་ལོ།།དེར་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གཅིག་པུའི་ངོར་གཟིགས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་ཡང་སེམས་ན་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་དམིགས་ ཀྱིས་གཅིག་ལ་བཀའ་སྩལ་དུ་ཟིན་ན།དེའི་ཚེ་འཁོར་གྱི་སེམས་དང་འགལ་བར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་བརྩམས་ནས་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་མཛད་དེ་བཤད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པའི་སྐད་ཅིག་ ལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་ཏེ།བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཤད་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་ན་། ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་དེ་ཡང་དག་པར་སྡུད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཛེས་བརྗིད་ བཞག་སྟེ།སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་འོས་པའི་རིམ་པ་གཅིག་བཟུང་ནས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་སོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པས་ཚུལ་འདི་ཉིད་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ ཀྱང་རྗེས་སུ་གནང་ངོ་།།དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་བཤད་པ་མཆོག་བསྟན་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཞག་སྟེ་ ཤཱ་རིའི་བུ་ཉིད་ལ་བཀའ་སྩལ་ཅིང་སྐབས་ཕྱེ་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་ནི་སྤྱིར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སྒོ་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏེ་སྐབས་ཕྱེར་ ཟིན་ན་འཁོར་གཞན་དག་ཟབ་མོ་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་འབད་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་སྲིད་ཀྱི།ཤཱ་རིའི་བུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐབས་ཕྱེ་ན་ནི་བཤད་པ་འདི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་གཞན་ དག་སེམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐབས་ཕྱེའོ།

损害小的果报是长寿。危险小的果报是具有力量。行动轻快的果报是安住于触及快乐。此处其余九个方面也应当如此这般宣说，为了容易理解词义，此处未说。
关于'其时世尊对具寿舍利子开示'这句话，既然大众都到场了为何只对一人开示？这与前面所说'如来在我面前安住宣说法'的说法也相违。
如果在场大众都认为如来是对自己一人而观察并为自己宣说法，那么如果世尊从他们当中特别对一人开示的话，岂不是与眷属的心意相违？对此回答：
如来虽然是缘于一切而对一切显现宣说，但对舍利子开示的刹那也成为对一切开示。在宣说的刹那对一切作出种种不同的宣说，结集者们因为无法结集那个次第，所以放下宣说智慧的庄严，执持一个适合所有人的次第而结集。
或者，如来从舍利子开始宣说，因为这个方式是正法久住的因，所以如来也随许。因此结集者们也依此而结集。
即便如此，为何在宣说菩萨乘最胜教法时舍弃诸菩萨而对舍利子开示并开启机会？对此应当如是理解：宣说般若波罗蜜多是普遍宣说，并非仅为菩萨们而宣说。
为什么呢？因为般若波罗蜜多安住于一切智性、道相智性、一切相智性三门中。如果世尊对任何一位菩萨开示并开启机会的话，其他眷属可能会认为'这甚深法不是我们的境界'而不精进。
但是从舍利子开始开启机会的话，其他人会认为这个教法是与一切众生共同的，并非极为甚深。因此从舍利子开始开启机会。

 །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་དགེ་སློང་རྣམས་དང་། འཁོར་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་སོ་སོར་ཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་པས་བཤད་པ་དོན་ཆེན་པོ་འདི་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐབས་དབྱེ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས།ཤཱ་རིའི་བུ་ཁྱོད་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ཚད་མེད་པ་རྣམས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་བཟུང་ནས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་བྱས་ཏེ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདི་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པདྨའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་ལུང་ བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཟག་པ་ཟད་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་བསྐལ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་དུ་ཟིན་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པ་སོ་སོར་ལེན་པར་འགྱུར་བས་ཐར་པ་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཡང་འདི་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ ན་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།ཐར་པ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་རིགས་ན། ངོ་བོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ཅིང་། དེས་བྱས་པའི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། ། མདོ་གཞན་ལས་ འབྱུང་བའི་རིམ་པས་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པར་བྱའོ།།འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་ངེས་པའི་རིགས་ཅན། ཁ་ཅིག་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་གཟིགས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ཉིད་ཀྱིས་དེ་འགྲུབ་པར་བརྗོད་ཀྱང་མི་དགོས་ཀྱི།སེམས་ཅན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྐྱེན་རྙེད་ན་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་སྐལ་བ་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟིགས་ནས་དེ་དག་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲལ་བར་བཞེད་ན། དེ་དག་ ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་བ་དང་།དབང་པོ་བརྟུལ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་མཐུ་དང་མི་ལྡན་པར་གཟིགས་ནས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་དང་པོར་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་འཛུད་པ་མཛད་དོ།།དེ་དག་དེ་ལྟར་བཙུད་ནས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་བསླབས་ནས་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ བྱེད་དེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་སྤོང་བ་ལ་འཛུད་པ་མཛད་དེ། འཕགས་པ་དེ་དག་གིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་བསྲབས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་དེ་ཉིད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ལ་བཙུད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས གསུམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་།དེ་ཉིད་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ།

如下所述，比丘众和其他眷属也都各自证悟获得了胜法。对此，虽然如是，因长老舍利弗已经完成所作，故不应从此重大意义的论述中开辟新的章节。若有人说：'如是长老舍利弗已完成所作'，对此，世尊在《妙法白莲经》中说：'舍利弗，你在未来世，经过无数、不可思议、无量劫中，持守无数百千俱胝如来的正法并作种种供养，圆满此菩萨行后，将在无尘世界中成为如来、应供、正等正觉，名为莲花光如来，出现于世间。'如是授记长老舍利弗将成佛。
怎么会有漏尽比丘断尽业和烦恼相续，却又在轮回中结生，并在不可思议、无量劫中行菩萨行？这确实难以理解。若阿罗汉也在轮回中结生的话，则一切阿罗汉都将各自受生，这样就不能成就解脱了。对此回答说，这并非确定。若阿罗汉有业和烦恼，则由业和烦恼力而生于轮回，不能成就解脱，这样说是有道理的。但实际上并未说阿罗汉有业和烦恼，以及由此而生于轮回。
应当依据其他经典的次第广说其义。关于这点，如来观见某些众生是决定种姓，某些是不定种姓。其中决定种姓者，仅由种姓差别即可成就，无需赘述。对于不定种姓的众生，如来观见若遇因缘，则随因缘可得三种菩提的机会，如来欲令他们次第解脱成佛。观见他们烦恼深重，根器钝劣，不具行持殊胜菩萨行的能力，因此令这些众生首先趣入能息灭烦恼的道路。
由于真如与涅槃无别，故令入证真如涅槃。如是引导后，令其修学戒定慧，次第现证真如涅槃。这也称为见地，也知为预流道。然后又令其断除对欲界的贪欲和嗔恚，圣者们由减轻对欲界的贪欲和嗔恚而证悟真如，这称为减轻地，也知为一来道。之后令其完全断除彼等，证悟真如后成就离贪第三地，这也称为不还道。

 །དེ་ནས་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་རིག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་བཙུད་ ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་བསྲུང་བའི་ས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་དག་བཙུད་ནས་ཅི་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འདོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདོད་པ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདོད་པས་བྱས་པ་སྲུང་བ་ཅན་གྱི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ནི་མ་སྤངས་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་སྤངས་སོ། །དེ་ནས དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་བཤད་པ་མཛད་དོ།།བཤད་པ་དེས་ཀྱང་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་བསམ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རིམ་གྱིས་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་བཟོད་ པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བསམ་པ་ངེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་ཡང་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་སྲིད་པ་ཇི་ལྟར་ལེན་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་ཡང་སྲིད་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ་།།དེ་དག་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་བྱེད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བཙལ་བས་ཡོངས་སུ་མི་ངོམས་པ་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཕྲད་པར་སྨོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་། ཆོས་འདོད་པའི་བག་ལ་ཉལ་མི་འདོར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་སྟེ་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་ གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ན་ཉོན་མོངས་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་སོ།། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བསམས་བཞིན་དུ་ ཁམས་གསུམ་ན་ཉོན་མོངས་སོ་།།དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ན་ཉོན་མོངས་པས་དེ་སྐད་བྱའི་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

其后，又将色贪、无色贪、我慢、掉举、余下的无明断除后，通达真如，由此成就守护所作地，此即称为阿罗汉道。对一切众生也都如是引导，使其生起对成佛的强烈希求，如是说法。
其后，那些希求成佛者，在守护所作地虽已断除一切烦恼，但未断除无明习气，由于未断除无明习气，故一切烦恼习气亦未断除。其后，如来为彼等宣说菩萨乘。由此宣说，令其诸根极为清净，成为能圆满修行菩萨行的发心者，并渐次获得对甚深法的忍。
如是，对于已决定发心佛地、断除一切烦恼、极为通达法界、获得甚深法忍者，如来授记成佛。尔时，住于第八地，成为无分别任运成就的大菩萨。
彼等如是成就后，又受取后有，行菩萨行，成熟有情，自身亦圆满成熟佛法。
云何受取后有？以二种力：缘力与因力。其中，未断烦恼习气即是结生后有之缘。从有漏善根因所生之无漏善根，即是造作后有之因。
此等应如经中所说而了知：'海慧，与善根相应的轮回相续烦恼是什么？即是：对求集福德资粮不知满足、有意受生、愿见诸佛、于成熟有情永不厌倦、精进受持正法、乐于利益有情、不舍求法习气、不离波罗蜜多加行。海慧，这些即是与善根相应的烦恼。'
菩萨虽有此等烦恼，但不为烦恼过患所染。
问曰：'世尊，若彼等是善根，为何说为烦恼？'
世尊答曰：'海慧，如是诸菩萨以如是烦恼而于三界烦恼。三界即从烦恼而生。其中，菩萨以善巧方便及善根力增长，而有意于三界烦恼。是故称为与善根相应的烦恼。由于三界烦恼而如是称呼，并非因心烦恼而称。'

 །བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཚོང་དཔོན་ཁྱིམ་བདག་ ཅིག་ལ་བུ་སྡུག་པ་ཕངས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཁྱེའུ་དེ་ཡང་བྱིས་པར་གྱུར་པས་གར་བྱེད་པ་ལས་ཕྱི་ས་ཁུང་བཙོག་པ་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་བ་དང་། དེ་ནས་ཁྱེའུ་དེའི་མ་དང་མཛའ་བཤེས་དང་ཉེ་དུ་དག་གིས་ཁྱེའུ་དེ་ཕྱི་ ས་ཁུང་བཙོག་པར་ལྷུང་བར་མཐོང་ངོ་།།མཐོང་ནས་ཀྱང་ཤུགས་ཕབ་སྟེ་མྱ་ངན་བྱེད་ཅིང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་གྱིས་ཕྱི་ས་ཁུང་བཙོག་པ་དེར་ཞུགས་ཏེ་བུ་གཅིག་པ་དེ་མི་འབྱིན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཁྱེའུ་དེའི་ཕ་འོངས་ཏེ། དེས་བུ་གཅིག་པ་ཕྱི་ས་ཁུང་བཙོག་པར་ ལྷུང་བ་དེ་མཐོང་ལ།མཐོང་ནས་ཀྱང་བུ་གཅིག་པ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་བྱམས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་མི་སྨོད་པར་མྱུར་དུ་སྐྱེན་པར་ལ་གོར་དུ་ཕྱི་ས་ཁུང་བཙོག་པ་དེར་ཞུགས་ཏེ། བུ་གཅིག་པ་ཕྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་ཇི་ཙམ་དུ་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ དཔེར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་དོན་དུ་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་ཕྱིས་ཁུང་བཙོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །བུ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བུ་གཅིག་པ་ ལྟར་འདུ་ཤེས་སོ།།མ་དང་མཛའ་བཤེས་དང་ཉེ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་འཁོར་བར་ལྷུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་ན་མྱ་ངན་བྱེད་ཅིང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་གྱི་འབྱིན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཚོང་ དཔོན་ཁྱིམ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་དག་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ལུས་འགྲུབ་ པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།ཡང་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་རྐྱེན་ དང་།ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འབྱུང་བའི་ལུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལུས་དེ་ འཇིག་རྟེན་འདི་པར་བགྲང་ངམ།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་པར་བགྲང་། ཅི་འདོད་པའི་ཁམས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་བགྲང་ཞེ་ན། འགྲོ་བའམ། སྐྱེ་གནས་སམ། སྐྱེ་བའམ། སྲིད་པའམ། འཇིག་རྟེན་གང་དུ་ འང་མི་བགྲང་ངོ་།།འོ་ན་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་ལྟའི་སྤྲུལ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དབང་གིས་བཏགས་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དབང་ ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་ན།སྐྱེ་གནས་དང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི་བདག་ཉིད་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལུས་དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་ དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།

智慧海啊，譬如有一商主长者，有一个可爱、珍贵、悦意，见解相同的独子，这个孩子因为年幼在玩耍时掉入了粪坑中。之后，这个孩子的母亲、亲朋好友和亲属们看到孩子掉入粪坑中。
看到后，他们悲伤哀叹，发出叹息，但却不敢进入粪坑中去救那独子。之后孩子的父亲来到，看到独子掉入粪坑中。
看到后，因为从内心深处疼爱独子，对他有深厚的感情，所以不嫌弃，迅速机敏地进入粪坑中，把独子救了出来。智慧海啊，这个比喻是为了让你理解其中的含义。
这里的含义是什么呢？智慧海啊，所说的'粪坑'是三界的代称。'独子'是指一切众生的代称，菩萨视众生如独子一般。'母亲、亲朋好友和亲属'是指声闻和缘觉乘的人们的代称，他们看到众生堕入轮回时只会悲伤叹息，却无力救度。'商主长者'是指菩萨的代称。
如经中所说，善根成熟的自性转变，如果因无明习气的缘故而增长，就会成为形成身体的因。
又如经中说道：'世尊，譬如因取为缘及有漏业的因缘而生起三有；世尊，如是因无明习气地为缘及无漏业的因缘，阿罗汉们、辟支佛们和获得自在的菩萨们会示现三种意生身。'
现在要说明的是，这个身体是算作此世间的还是他世间的？是欲界、色界还是无色界的呢？不能算作任何趣处、生处、生有、有或世间。
那么，这个显现的身体是什么样的呢？是意生的，如同意生的化身，但不是真正的化身。又所谓'有'是依死亡和出生而假立的说法。获得自在者为了利益众生时，会显现在各种生处和趣处中；当无法利益众生时，则不显现自身。
死亡和出生也是如此。由于这个身体是无漏善根的果报，所以是有为法，也称为轮回。因为不是由有漏业和烦恼所造作，所以也称为无为法，也就是涅槃。

།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་སླད་དུ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་འཁོར་བ་ཡང་མཆིས་ལ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མཆིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐབས་ལ་མཁས་ པས་ཉན་ཐོས་འདི་དག་སྔར་དགྲ་བཅོམ་པར་མཛད་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་དེ།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཐབས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་ལས་བལྟས་ཏེ་ལུང་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཟག་པ་མ་མཆིས་པ། སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་བཅད་པ་རྣམས་རིགས་མཆིས་སུ་ལགས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྟན་གྱི་ཉོན་ཅིག་།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་ལ་བུ་ཞིག་ཡོད་དོ་། དེ་ཡང་ བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་པ་ལས་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་།དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཕྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་སློབ། སྔར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕྱིས་སློབ་པར་བྱེད་པས་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཅི་རྒྱུ་དེས་རྒྱལ་པོའི་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱའམ།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གྱིས་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱས་ནས་ཕྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་ན།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། རྒྱུ་དེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེས་བྱའམ་། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེ་ནི་མ་ལགས་སོ།།བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བྱམས་པ་གང་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དམན་པའི་བྱེ་བྲག་དོན་དུ་གཉེར་ཏེ་དམན་པ་ཉིད་ཐོབ་ལ་དམན་པར་ཤེས་ནས་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ གྱི།དེའི་གོང་དུ་བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཚོལ་བས་བཟང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པར་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར།སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པར་བཀའ་མ་ སྩལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་བར་ནི་མི་དོགས་ཀྱི་། དེའི་སྐྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ།།གླེང་གཞིའི་ལེའུའོ།

如是世尊因此有为和无为的轮回，也有有为和无为的涅槃。如是如来善巧方便，先令这些声闻成为阿罗汉断除烦恼，然后令其趣入菩提道。这是如来胜义法自在者们的不退转方便。
如是世尊如来授记声闻们无上正等正觉，这些应如何看待？世尊告曰：'善男子，我对声闻们授记无上正等正觉，是从种性而观察授记。'
白言：'世尊，声闻无漏者、断尽一切有结者虽有种性，如何能证得无上正等正觉？'
世尊告曰：'善男子，为此我当举喻，谛听！善男子，譬如有王子，乃灌顶刹帝利王所生。其于一切工巧明处学习时根钝，非利根者，以后当学者先学，先当学者后学。善男子，于意云何？因此可说非王子耶？'
白言：'世尊，不也。善逝，不也。世尊，彼实是王子。'
'善男子，如是具钝根种性的菩萨，以修道先断尽烦恼，后证得无上正等正觉。善男子，于意云何？因此可说未成正觉耶？'
白言：'世尊，不也。善逝，不也。'等如是所说。
又如所说：'弥勒，有如是种性差别，最初追求下劣差别而得下劣，知是下劣已不以此为足，更上求胜妙差别而得胜妙。'
说此语已，菩萨弥勒白世尊言：'世尊，众生三种种性者，得阿罗汉已欲求无上正等正觉，无生如何能得？世尊未决定宣说无生。'
世尊告曰：'弥勒，其生不应疑为业惑所致，其生是不可思议、变化、转变。'如是所说。
序品终。

། །།བམ་པོ་བཞི་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒོ་གསུམ་དང་། རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་གིས་བཤད་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་དང་། དྲང་དགོས་ པའི་འདུལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ།མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། འབྲིང་དུ་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་སྒོ་གསུམ་གྱིས་བཤད་དོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གླེང་གཞིའི་ལེའུ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་བརྩམས་པ་ཆེན་ པོས་བཤད་པའི་སྐབས་ཕྱེ་སྟེ་ཆོས་བཤད་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ།ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེར་དེ་ཙམ་ཞིག་བཤད་ནས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པ་དང་། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྣམ་ པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཞུ་བ་བརྩམས་ནས་འབྲིང་དུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཕྱེ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འཚལ་བས་ཇི་ལྟར ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་གསོལ་ཏོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པའི་བཤད་པ་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ། མདོར་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་ནས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་བསྟན་ཏེ་། དེའི་འོག་ཏུ་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ དང་།ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ གང་ཡིན་པ་དང་།བཤད་པ་འདིའི་གཏན་ལ་དབབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ། མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་བརྩོན་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་སེམས་དང་།ལེ་ལོའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སེམས་དང་། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་པའོ།

卷第四。舍利子，于此，菩萨摩诃萨欲于一切法、一切种相现前圆满证悟菩提者，应当精进于般若波罗蜜多。对此，世尊以三门及十一种差别宣说般若波罗蜜多，建立为：此般若波罗蜜多是由略说而了知、由广说而了知、由引导而调伏三种根机，以略说门、中等说门、广说门三门而说。
如是，世尊以缘起品次第开启广大宣说之机，为说法故，告长老舍利子：'舍利子，于此，菩萨摩诃萨欲于一切法、一切种相现前圆满证悟菩提者，应当精进于般若波罗蜜多。'说此而后默然。故此名为略说般若波罗蜜多。
如是世尊默然之时，长老舍利子为由广说而了知者之义请问，开启中等宣说之机：'世尊，菩萨摩诃萨欲于一切法、一切种相现前圆满证悟菩提者，当如何精进于般若波罗蜜多？'
尔时，世尊摄持略说之义，于略说中显示一切法已，复说四种行相。其后，宣说为何应当精进、如何应当精进、精进者之相为何、精进者之差别、精进之教诫为何、精进之功德为何、精进之差别为何、此说之抉择为何等八种。
其中，从'舍利子，于此，菩萨摩诃萨应以无住之理住于般若波罗蜜多'乃至'应修习大慈、大悲、大喜、大舍'，是显示一切白法。
其后，从'欲具一切种相之一切智智最胜智而现前圆满成佛'乃至'舍利子，如是菩萨摩诃萨为令有情圆满成熟故受用五欲功德'，是为何应当精进之解说。
其后，从'世尊，菩萨摩诃萨当如何行般若波罗蜜多'乃至'具足八支布萨、四禅乃至十八不共佛法皆当布施'，是如何应当精进之解说。
其后，从'世尊，菩萨摩诃萨如何精进于般若波罗蜜多，名为精进'乃至'不生破戒心、懈怠心、散乱心、恶慧心'，是精进者之相为何之解说。

 །དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་འདིས་གནས་པ་དེ་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྲོག་ཆགས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པའི་བར་ནི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ བཤད་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྩོམ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བར་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ཉིད་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བསྟན་པའོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་དག་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན འདས་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་འཚལ་མ་དམིགས་ཏེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་ པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་རིག་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཞེས་བགྱི་བའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལྷའི་དབང་པོས་ཞུས་པའི་བར་དུ་ནི་དྲི་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བརྩམས་ནས་གནས་བརྟན་གཉིས་ཀྱིས་དྲིས་པ་དང་། ལན་བཏབ་པའི་རིམ་པས་མདོར་བཤད་པ་འདིའི་ཚིག་གི་དོན་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་རིམ་པ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་སོ། །འབྲིང་དུ་བསྟན་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་བཟུང་ནས་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཟུང་ནས་དྲང་དགོས་པ་རྣམས་ ཀྱི་དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་།དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། ། དེའི་གོ་རིམས་ནི་འོག་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དང་། དེ་ནས་འཕགས་པ་བྱམས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དང་། དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དང་། དེ་ནས་བྱམས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། རྟག་ཏུ་ངུ་དང་། ཆོས་འཕགས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་ཡང་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་ནས་ཡོངས་སུ་གཏད་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས བཅུ་གཅིག་གོ།།ད་ནི་མདོར་བསྟན་པ་འདིའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱའོ།

其后，从'世尊，此菩萨摩诃萨住于般若波罗蜜多，从何处命终而生于此处'这句话开始，直至'授记百千俱胝那由他众生成佛'为止，是解说精进者的差别。
其后，从'须菩提，你对诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多，务必使诸菩萨摩诃萨决定趣入般若波罗蜜多，要以如是法语而为开示'这句话开始，直至'此即是对菩萨摩诃萨般若波罗蜜多的教诫，此即是随顺教导'为止，是对精进的教诫开示。
其后，从'世尊，欲圆满通达色的菩萨摩诃萨应当修学般若波罗蜜多'这句话开始，直至'如是诸菩萨摩诃萨所应修学的声闻、缘觉、菩萨及佛地等三乘，皆于此般若波罗蜜多中广为宣说'为止，是宣说精进的利益。
其后，从'世尊，我未见未得菩萨及般若波罗蜜多，亦未真实随见'这句话开始，直至'须菩提，此亦应知是菩萨摩诃萨的恶知识，知已当当远离'为止，是宣说精进的差别。
其后，从'世尊，所谓菩萨摩诃萨者，世尊，何为菩萨之词义'这句话开始，直至帝释天的请问为止，是两位上座以二十八个问题发问，以及问答次第的略说，以词义和性相两种方式抉择此经。如是以此次第圆满解说中篇般若波罗蜜多。
此中篇开示亦是从一切种智出发，执持无分别般若波罗蜜多，以胜义谛方式宣说。
其后，此广说是从了知菩萨道相开始，执持有分别及无分别般若波罗蜜多，为了需要引导者，依世俗谛和胜义谛二种方式广为宣说。
其次第于下文彼处宣说。其后所说十一种分类是：首先对舍利子宣说为第一种。其后由上座须菩提广说为第二种。其后对帝释天宣说，其后对上座须菩提，其后对圣弥勒，其后对上座须菩提，其后对帝释天，其后对上座须菩提，其后对弥勒，其后对上座须菩提宣说，以常啼菩萨和法上菩萨的对话，复对上座阿难宣说付嘱，此等即是十一种分类。
今当宣说此略说的词义。

 །ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་གྱི་མའི་མིང་ལས་དྲས་ཏེ་བོས་པའོ།།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བའམ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ེ་མའོ་ བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པ་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་ལ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་འཆད་པ་ནི་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་གསུམ་ཡོད་དེ།མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དག་པ་དང་མ་ དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མེད་ཀྱི། སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ།།དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་སྐབས་དང་། སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཀ་ཡོད་དེ་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་ དོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས། དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ།།སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པའི་རིགས་དང་། རིགས་དང་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་། མོས་པ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་པ་དང་། བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བརྩོན་ འགྲུས་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་མཐུན་པའི་དུས་དང་། དུས་དང་མཐུན་པའི་ཚོགས་དང་། ཚོགས་དང་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་ གཅིག་ཡོད་པ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སེམས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རྣམ་པའོ།

舍利子，于此，菩萨摩诃萨欲于一切法一切种相现前圆满证菩提者，应当精进修习般若波罗蜜多。其中'舍利子'是依据长老之母名而呼唤。'于此'是指大乘教法或般若波罗蜜多教法，即菩萨摩诃萨住于此大乘，或依般若波罗蜜多而修。'菩萨'有二种：世俗菩萨与胜义菩萨。
因为缘于正等正觉菩提及众生而生起的第一念，以菩提及缘众生故称为菩萨。具有此心者亦称为菩萨。即思维：'我当证得无上正等正觉，令一切众生安住究竟涅槃'，缘于菩提与众生，住于世俗谛与胜义谛二谛，具足智慧与慈悲二者珍贵心故称为菩萨。
极喜地等十种发心称为胜义菩萨。其他论师解释：一切众生皆是如来藏，故一切众生皆由真如所显。此真如有三种状态：不清净位、清净不清净位及究竟清净位。
其中不清净位即一切凡夫，无有菩提位，唯有众生位，故彼真如唯称为'众生'。清净不清净位诸圣者具有菩提位与众生位二者，故彼清净不清净真如称为'菩萨'。究竟清净位唯有菩提位，故彼时称为'如来'。如经云：'须菩提，如来者，是真如之异名。'
'摩诃萨'具足十一种大：与果相应之种性、与种性相应之胜解、与胜解相应之意乐、与意乐相应之愿、与愿相应之行、与行相应之精进、与精进相应之时、与时相应之资粮、与资粮相应之成就、与成就相应之果、与果相应之利生。具足此等故称为菩萨摩诃萨。
'一切法'显示尽所有性，'一切种相'显示如所有性，'欲现前圆满证菩提'显示缘于现前圆满菩提之心。其中'一切法'有二种：遍计所执诸法与圆成实诸法。'一切种相'有二种：世俗相与胜义相。

 །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དང་།དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པོ་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་སྨོན་ལམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འཁོར་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་འདི་དགུའི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུས་ བཏགས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་སས་བསྡུས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ས་བཅུ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་དུ་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དྲི་མ་མེད་ པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དང་།མཆོག་གི་དོན་ལ་སོགས་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་ས་དང་ས་དག་ལ་གནས་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པས་ལྷག་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚིག་གི་དོན་མ་ལུས་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིང་གི་ ཚོགས་དང་།ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ཙམ་དུ་རྣམ་པ་དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་སྟོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དེ་དག་ལས་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བས་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྤངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

关于'欲证圆满菩提'一句，圆满菩提有两种：一切智智和一切相智。其中，遍计所执法属于三界和三时的诸法，是以世间世俗谛的一切相智智慧证得圆满菩提。圆成实性诸法是出世间的无生、无灭、本来寂静、自性涅槃、无实体性、空性等解脱相的一切相智智慧证得圆满菩提。因此说'欲于一切相证得圆满菩提'。
'般若波罗蜜多'是指：究竟而言，超越愿、精进、烦恼、业、苦、轮回、分别、功德、所知等九种相，是出世间无分别智金刚三昧所摄的智慧，称为般若波罗蜜多。其后所得的有分别和无分别智慧，即如镜智、平等性智、妙观察智、成所作智等，因为是从彼因而生，故以因名果，称为般若波罗蜜多。
声闻缘觉究竟位所摄的阿罗汉道智慧，因为是般若波罗蜜多的随顺因，故也称为般若波罗蜜多。菩萨从信解行地乃至第十法云地，通过闻思修等次第增长，以无垢法界方便摄持，通达遍行义和胜义等真如差别，住于地地清净智慧渐次增长，获得殊胜胜解的智慧，也称为般若波罗蜜多。
因为是修证、通达、究竟地三昧中了知一切语义差别的因，所以名句文身等法教，也称为般若波罗蜜多。如是显示这些相的大乘法门，一切也称为般若波罗蜜多。在如是称为般若波罗蜜多者中，此处指佛地所摄的出世间无分别智慧称为般若波罗蜜多。
'应当精进修习此般若波罗蜜多'是说应当精进修习远离一切分别、极为清净的般若波罗蜜多。有人说：此处般若波罗蜜多是指大乘，所以应当舍弃声闻乘和缘觉乘而精进于大乘。

 །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ལ་བྱ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ དང་།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ནི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འཆད་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་དུས་ན་ནི་སྤྱད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་སྟེ་ དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་པའོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་པའོ། །བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བར་འོས་པ་སྟེ་བྱ་བར་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གིས་ནི་གང་གིས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་བྱ་བ་དང་། གང་བྱ་བ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། གུས་པ་དང་འགྲུས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་པར་བྱའོ། །འདིར་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའོ། །སུམ་བརྒྱ་པ་ལས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པས་གནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མདོར་བཤད་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འབྲིང་དུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འཚལ་བས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུབ་བརྩམས་སོ།།དེས་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞིས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་པར་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞི་ཡང་འོག་ནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་སྐད་ ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་ལ་འོག་ནས་མདོ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མཛད་དོ།

有人说，当'般若波罗蜜多'一词是指一切种智时，应当理解为'为了'的意思，即'为了般若波罗蜜多'就是'为了一切种智而精进'的意思。当'般若波罗蜜多'一词是指无分别智慧或大乘时，应当理解为'于'的意思。
'应当精进于般若波罗蜜多'中的精进有三种：精进于学习、精进于修行、精进于证得。其中，在闻思等时是精进于学习，这在下文中会解释为'应当精进于般若波罗蜜多'。在修行时是精进于实践，这在下文中会解释为'应当实践般若波罗蜜多'。在证悟时是精进于成就，这在下文中会解释为'应当精进'。
'应当'的意思是适宜做、应该做的意思。这些说明了谁应当做、对什么做、做什么这三个方面。由于声闻和独觉乘者不确定，所以是菩萨们应当做；由于般若波罗蜜多是一切修行的根本，所以应当对般若波罗蜜多做；应当以相续、恭敬、精进等方式而做。
这里有圆满果、圆满因、圆满加行：'一切法一切种现证菩提'是果。'般若波罗蜜多'是因。'应当精进'是加行。如《三百颂》中所说的应当安住、应当修行、应当摄心，同样在这里也是：'欲求一切法一切种现证菩提'是通过显示圆满意乐而说明安住。'应当精进'是说明修行。'于般若波罗蜜多'是为了无分别般若波罗蜜多而说明摄心。
如此，为了那些通过提示便能理解的人，简要解释般若波罗蜜多圆满完成后，世尊默然。之后，长老舍利子为了那些通过广说才能理解的人，为开启中等解释的机会而发问说：'世尊，菩萨摩诃萨欲求一切法一切种现证菩提，应当如何精进于般若波罗蜜多？'
这是以四种法而请问：即'如何欲求一切法一切种现证菩提'、'如何成为菩萨摩诃萨'、'如何是般若波罗蜜多'、'如何应当精进'。这四种在下文中会按照相应的场合来说明。对此请问，世尊的回答在下文中以经典和广释两种方式来阐述。

 །དེ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མདོར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་མཛད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བཟུང་ནས་རྒྱས་པར་ བཤད་པ་མཛད་དོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤྱོད་པ་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། གོས་པ་མེད་པར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ།།བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་ནི་གནོད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ནི་གོས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ ནི་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་གནས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སུམ་བརྒྱ་པ་ལས་གནས་ པར་བྱ་བ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་པའམ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་སྟེ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།མི་གནས་པའི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དང་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

舍利子，此中菩萨大菩萨以无住之方式安住般若波罗蜜多，从此乃至修习大慈、大悲、大喜、大舍为止，以略说门摄诸法而作开示。此后，即取彼等诸法而作广说。
'舍利子，此中菩萨大菩萨以无住之方式安住般若波罗蜜多'等，显示四种行。即'应精进于般若波罗蜜多'此句，显示四种行：无分别波罗蜜多行、无随烦恼菩提分随顺行、无害成熟有情行、无染成熟一切佛法行。
其中，以方便善巧成就波罗蜜多行，以遍熟知智成就菩提分随顺行，以悲心成就成熟有情行，以智慧成就成熟佛法行。
其中，'以无住方式安住般若波罗蜜多'等，显示波罗蜜多行。'舍利子，菩萨大菩萨安住般若波罗蜜多，应圆满四念住'等，乃至'应圆满无愿三摩地'为止，显示无烦恼菩提分行。
从'四禅'乃至'九有情居'为止，显示无害成熟有情行。从'如来十力'等乃至'应圆满大舍'为止，显示无染成熟佛法行。
其中，波罗蜜多行以'以无住方式安住般若波罗蜜多'等显示。波罗蜜多行以住、修证、三轮清净三相显示，如《三百颂》中所说住、修证、摄持心。
舍弃其他果位差别之欲求，以悲心为一切有情成办利益安乐之发心，以智慧于三界或一切法皆不住著，此即名为安住般若波罗蜜多。
故说'以无住方式安住般若波罗蜜多'，即以无住之理趣之义。于一切无所住即是安住般若波罗蜜多，此为密意。
此中所说般若波罗蜜多，即显示为一切相智、无分别智慧或大乘。如法随顺菩提道而正行即是修证，故说'应圆满布施波罗蜜多'。

 །དོན་དམ་ པར་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེས་ བསྐྱོད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་འདོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ནི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའམ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཅིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན།དེ་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དང་པོར་སྙིང་རྗེས་ལས་ ཐམས་ཅད་བྱས་ནས།ཕྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དག་པར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་བསམ་པ་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དག་པར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནས་ནས་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་གནས་ཏེ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་ལས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བགྲང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བགྲང་ངོ་། །དེ་བས་ ན་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་བཙལ་ན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ བས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་སུས་ཀྱང་སྦྱིན་པའམ་བླང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་མལ་ཆ་ལ་ སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟག་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་ སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་དེས་དངོས་པོ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་།བདག་ལ་གཏོང་བ་པོ་དང་། སློང་བ་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་མི་དམིགས་ཏེ། དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་ཅིང་བཟུང་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ།།དང་པོར་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་ བཏང་བར་གྱུར་ཏེ་།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

从胜义谛的角度来寻求诸法时，三轮是清净的。因此说'由于布施物、施者、受者不可得，故以无所执著的方式'。菩萨虽然由悲心所驱动，将一切众生所欲求的一切都布施，但那时仅仅称为布施，而非布施波罗蜜。
当布施时或布施后，以四种寻求而寻求，以四种如实遍知而遍知，并与般若波罗蜜相应时，由于善加修习，才获得波罗蜜的名称。菩萨最初以悲心做一切事，之后以智慧来清净。
因此，悲心成就，智慧清净。悲心使意乐清净，智慧使加行清净。悲心住于世俗谛而成就，智慧住于胜义谛而相应。由于悲心使一切事业都为众生利益而做，故计入福德资粮；由于智慧为菩提之故，计入智慧资粮。
因此说'应以无所执著的方式圆满布施波罗蜜'。对此，诸菩萨从初地证悟真如开始，于一切加行中若从胜义谛寻求，由现见而安住真如，非其他。
即使在布施时，也无人能施能受该真如，因此胜义谛中根本没有所谓的布施。凡是布施饮食、卧具等，由于住于遍计所执法，如梦如幻而非实有。如是离开胜义谛布施相，称为无所执著的方式。
以此无所执著的方式，于事物中不见布施物、于自身中不见施者、于乞者中不见受者三者，即离开所缘的自性。'故'是指依止并把握后圆满布施波罗蜜。
最初以悲心力住于世俗谛方式，依世间行而行布施。之后以智慧力住于胜义谛方式，依出世间行，当以智慧寻求一切皆不可得时，称为圆满布施波罗蜜。
因此，不舍弃最初发心所缘的众生与菩提二者，由此菩萨之名具有真实义。

 །དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དག་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ན་འགལ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ ཞེ་ན།ཐབས་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་ཏེ། ཐབས་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། དོན་དམ་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་སྐམ་ལ་རྒྱུ་བ་དང་། ཆུ་ན་རྒྱུ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་ པར་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པས་འགལ་བ་མེད་པར་གྲོགས་བྱས་ནས་ཅིག་ཅར་སྒྲུབ་ཅིང་འཇུག་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།། འོག་ནས་ཀྱང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་འཆད་དོ། །ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་ན་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཡང་དུས་ལས་ཡོལ་བར་ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་གི་མྱུར་ ཞིང་མྱུར་དུ་མཐོལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ། བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ སོ།།འདི་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འཁྲུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཡང་བཟོད་པ་དང་། བཟོད་པར་བྱ་བ་དང་། གནོད་སེམས་རྣམས་མི་དམིགས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འོག་ནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་འཆད་དོ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་གུས་པ་དང་ནན་ཏན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་བཏང་བ་དེ་ཡང་ཤེས་ རབ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འདིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལེ་ལོ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། །རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་གི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་ན་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡིག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨོད་པར་བྱེད་ན།དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེ་བས་ ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།དག་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཡེང་ པ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།

如此，布施物、布施者和受施者皆不可得，布施等是极为相违的，那么怎样才能成为无相违呢？由善巧方便波罗蜜多的力量而成就。善巧方便波罗蜜多即是执持世俗的悲心和执持胜义的智慧二者，如同陆地行走和水中游行的生物的运作那样，虽然运作的差别极为相违，但以运作的形式无相违而互为助伴，同时成就而趣入。直至菩提之间，成就一切福德资粮和智慧资粮，这是利益菩提和众生的最胜方便，如是宣说。
下文也如其所应地解说这些。'为了不生过失和不再生过失，应当圆满持戒波罗蜜多'，对此，在家菩萨受持菩萨戒律而住，出家者受持两种戒律而住时，不会生起过失。即使生起过失，也不会超过时限而再生过失，而是迅速忏悔。因此说'为了不生过失和不再生过失'。
此中也是依止般若波罗蜜多而趣入，以'我具足戒律'、'此是戒律'、'此是破戒'这三种分别念不可得，应当了知三轮清净。如是下文也说'不以我具足戒律、此是戒律、此是破戒而生起傲慢'。
'为无忿怒'是显示安忍波罗蜜多的本质，这也是由悲心的力量对众生无忿怒，由智慧的力量通达诸行无我的缘故。此中也是以安忍、所忍境及害心不可得而三轮清净，下文将如其所应地解说。
'为身心精进不退失'，这是显示趣入精进波罗蜜多，意为相续不断、恭敬、专注而不退失身心精进，应当圆满精进波罗蜜多。不退失也是由智慧和悲心的转变。此中也是以具足精进、精进和懈怠不可得而成就波罗蜜多。
'为无味著'是说如果为自利而入禅定，则会贪著禅味，然而菩萨对一切唯自利的修行都如同过失般呵责，于彼中岂有禅定味著的作意？因此，在烦恼性、清净和无漏三种禅定中，入于清净和无漏禅定，而不入烦恼性禅定。此中也是以具足三昧、三昧和散乱不可得而圆满波罗蜜多。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ལ་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཀླན་ཀར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ སྙམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བའི་ ལམ་དུ་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་དགོངས་པས་ཀླན་ཀར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །འདིར་ ཡང་ཤེས་རབ་ཅན་དང་།ཤེས་རབ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཉིད་ལ་རིགས་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཡང་ འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པར་བཞེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་ལྷུར་ལེན་པས་ཅི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ རིགས་སོ།

'由于一切法无所缘'这句话是说，由于仅见到真如，所以不缘世间所计度的一切法，对出世间诸法也不作分别。因此称为'圆满般若波罗蜜多'。
如何安住于般若波罗蜜多而圆满般若波罗蜜多呢？当般若波罗蜜多是指一切种智和大乘时，则无可诘难。
当指无分别般若波罗蜜多时，了知胜义中无有任何般若波罗蜜多法，以无分别智安住于无分别自性的般若波罗蜜多中。
此时，认为三界等仅是真如而已的世俗智在加行道中的证悟，虽是分别的自性，但因为被无分别智所摄持，故称为般若波罗蜜多。
因此，安住于般若波罗蜜多而修习般若波罗蜜多的意趣是无可诘难的。
在此也应当了知，由于不缘智者、智慧和邪慧，故是三轮清净。
其后'舍利子，安住般若波罗蜜多，应当圆满四念住'等，显示菩提分的修行。
若有人说：'修习菩提分法唯适合趣向涅槃的声闻、独觉乘者，而不适合诸菩萨。'
对此无过失，因为诸菩萨欲证知一切法的一切方面，且专注于一切法无所缘，所以以遍求'诸菩提法是否胜义有？抑或无？'是合理的。

།འོ་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པའི་རྒྱུར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་སྔོན་གྱི་རྩོལ་བའི་ཤུགས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འགྲུབ་པར་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཡང་གང་དག་འཁོར་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་ཅིང་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་རྩོལ་བའི་ཤུགས ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་འབད་མི་དགོས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ བསྐྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དུ་གཟིགས་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པར་གཟིགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་ཏེ་། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ཁོ་ ན་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའམ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་ནས་ འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པ་ལས་འཆད་དོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ དང་།རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མཛད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན། ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་དང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་ པའི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་རབ་གཉིས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མཛད་དེ། དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འབུམ་པ་ལས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་འོག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་[(]ཐོག་[,]ཐོབ་[)]པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བགྲང་ངོ་།།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

那么如此的话，修习菩提分法就会成为现证涅槃的因，因此，菩萨们将获得从预流果乃至阿罗汉果。若有此问，则答：由于前世精进力的缘故，成就此事并无过失。又有些人见轮回过患而生厌离，见涅槃功德而追求修证，他们由前世精进力的缘故，以修习念住为因，不需努力即可现证涅槃。
而那些于轮回与涅槃心平等，专注于利益安乐一切众生的菩萨们，因为是利益众生之因，故视轮回如同涅槃般具有功德；又因为涅槃非是利益众生之处，故视涅槃如同轮回般不相顺；又因为仅是法性，故平等看待二者，以无所缘之本性别别观察，故修习菩提分法。
他们仅是现证菩提分法而已，并非为了获得预流果等或现证涅槃而修习。这即是所谓的熟习智。如下文也说，安住于菩提分法后，了知'此是熟习时而非现证时'等，从开示熟习智中说明。
所谓四念住，即是对身、受、心、法四种进行观察的四种念住。先完全了知后如实遍寻求时，于身、受、心、法及缘于彼等之念与慧二者，以及与彼相应的心所法，通达为遍计所执相，了知非是真实义。
胜义不可言说非是念与慧二者的行境，故了知念住相于胜义中实不存在，住于般若波罗蜜多而圆满念住。因此《十万颂般若经》中也说'因念住无所缘'。此菩提分修习下文从大乘教法中广说。
同样也应配合正断等，正断等相仅是世俗，胜义中正断等相是无实性，故以般若波罗蜜多住于通达正断等无所缘之本性，圆满菩提分。
关于'应修空性三摩地'，三解脱门是得涅槃之因，与修菩提分相顺，故归入菩提分中。此属菩萨品故称为三三摩地。

 །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་ པ་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། མཚན་མའི་རྣམ་པ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཟིགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་བཞག་ནས།ཕྱི་མ་ལ་སྨོན་པའི་གནས་སུ་མི་བྱེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གཟིགས་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་དགོས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་ཆར་ཡང་དེར་འདུས་ཏེ།དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་པོར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཟུང་སྟེ། ཕྱིས་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་བསམ་ གཏན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་མཛད་པར་སྙིང་རྗེ་དང་ཐབས་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་བྱུང་བར་ འགྱུར་བའི་གནས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བས་སྐྱོ་བ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བློ་བསྐྱེད་དེ་འཇུག་པར་མཐོང་ནས་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱ་བ་མྱུར་དུ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྔར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཕྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་ འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅན་དུ་མཐོང་བ་ལ་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་སོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་རིག་པ་དང་། བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པའི་དགའ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་ བའི་འདུ་ཤེས་སོ།།ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཆགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་གཟིགས་པས་དེ་ལ་འདོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པར་མཛད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཁྱེན་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པ་དང་།གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་ཤེས་པར་མཛད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཁྱེན་པ་དང་། ཀུན་མཐུན་པར་མཁྱེན་པ་ནི་ཀུན་ འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ།

所谓空性三摩地，是指在观修遍计所执相空于圆成实相时，以遍计所执相为空的行相来修空性，当心专注一境性时，称为空性三摩地。
无法言说的胜义谛如同虚空一样远离一切色等相，无相之相的本性寂灭一切戏论，以寂静行相来修时，心专注一境性，称为无相三摩地。
同样，以无实有自性的行相观察三界诸法，对一切法生起不顺解，不以后世为所愿求处，如实观察时，心专注一境性，称为无愿三摩地。
其后'四禅'等所说是显示成熟有情的行为。成熟有情又分为世间和出世间，需要以禅定三摩地分、神通分、智慧分诸法来成办，三分法都包含其中。
对此，首先为利益有情，在世俗谛中摄持一切禅定等法，之后寻求胜义谛而不执著禅定等的自性，以悲心和方便善巧二者缘于世俗谛而利益有情，建立成熟有情的行为。
所谓厌离随念，是缘于生、老、病、死、忧、悲、苦、恼、烦扰、无常、空性、无我等令人生厌的境，见其过患而生厌离，称为厌离随念。
菩萨的厌离随念是见到一切法无我且无实有自性，而凡夫却生起实有想而趣入，为令速疾了知彼等而作意，称为厌离随念。
先前依随念作意的力量而说死亡随念，后来从毗婆舍那门中见到必死的法性，称为死想。
对世间的明处、一切工巧处、六十四种各类技艺等不生信乐的欢喜，是对一切世间不欢喜想。
由于如实不见三界可贪著的因而于彼无欲，是对一切世间不信任想。
所谓'应修苦智'，是从世俗门中了知蕴等一切法为苦性，之后虽然通达彼等胜义中极无实有，但为成熟有情，在世俗谛中了知为苦相，并令他人如是了知的智慧即是苦智。其他也应如是配释。
了知蕴界处等彼等生起，了知彼等的智慧，及遍知，即是集智。

།བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་། སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་རྒྱུ་མཁྱེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། ། བདག་དང་གཞན་དག་གི་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཁྱེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པ་ནི ཆོས་ཤེས་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་མཁྱེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཁྱེན་པ་ནི་རྗེས་སུ་ རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ།།འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་ པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་མཛད་ཀྱི་དེ་དག་ཉིད་གོམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ བྱང་བ་འབའ་ཞིག་མཛད་པའི་མཁྱེན་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ན་ནི་དེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་དོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་རེག་པར་ མི་མཛད་ཀྱི།མཁྱེན་པ་དེས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྒོམ་པར་མཛད་དོ། །འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པས། ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་ཡང་ བཤད་དོ།།གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་མཛད་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཤེས་པ་ཐ་མལ་པས་སོ་སོར་རྟོག་གོ།།དེ་བས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྐྱན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པར་མི་ བྱེད་ཀྱི།འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བར་སྐབས་དེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་དོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་ གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་དང་མི་དང་ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྐད་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོགས་ཤིང་མཁྱེན་པ་དེ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འབུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ།

了知我与他人的烦恼、随烦恼以及一切痛苦，以及轮回的完全灭尽，了知完全灭尽的因，这是菩萨们的灭尽智。了知我与他人一切轮回中的出生，以及了知不生的因，这是菩萨们的不生智。
在世俗谛中现前了知一切法，并依胜义谛而了知真如，这是法智。在世俗谛中以比量了知一切法，虽然无常等未现前但了知其将如是，菩萨们随顺了知一切法皆空性，这是随觉智。
一切圣者了知众生和瓶等，菩萨们缘取色等一切遍计所执法的了知，这是世俗智。所谓遍习智，是指菩萨以何等智修习空性、无相、无愿解脱门，以及菩提分法，虽然不现前证得涅槃，而仅仅修习、善巧这些法的了知，称为遍习智。
若现前证得涅槃，则将成为预流等，因为畏惧这点而不触证实际，而是以此智仅修习法性。那么，修习能得涅槃的诸法，为何不会现前证得实际呢？如前所说，是因为不具足厌离作意。
此外，现前证得实际的前行是修习止观，而菩萨们不修习如是能得实际的止观，仅为广大修习一切法无所缘故，缘取菩提分法时以平常的非入定智来观察。因此，由于不具足止观缘故，不会现前证得实际。
如下文所说：'须菩提，当菩萨摩诃萨观察具一切相最胜空性时，虽然观察但不以现前证得之心观察，而是观察此是遍习时非现证时，虽然以非入定心缘取所缘，但菩萨摩诃萨于此期间既不退失菩提分法，也不现前证得漏尽。'
所谓如言智，即如其言说而了知。以何等智了知地狱、畜生、饿鬼、天、人、梵天等一切众生的语言音声，这就是如言智。一切也都要配合'住于般若波罗蜜多'，应知是以无所缘的方式修习。因此，在十万颂等一切处也都如是宣说。

 །མ་ཉམས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཐམས་ ཅད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྔར་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་གཏོགས་ པར་ཡང་བཤད་དོ།།ཡང་དག་པར་སྡུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབུམ་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། བྱམས་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། བྱམས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ དང་།འཚོ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་སྡུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དྲུག་གོ། །ནོར་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་ དབུལ་བས་ཉེན་པ་སེམས་ཅན་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ནམ་ཞིག་ཤ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པས་ཀྱང་ནམ་ཞིག་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་།ནམ་ཞིག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱིན་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སེམས་ དང་།དོན་དམ་པའི་རོ་གཅིག་པུ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་སིམ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་ཕན་པའི་འཚོ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ལུས་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་གསལ་བའི་བློ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་ མི་སྤྱོད་པའི་ནོར་དང་།འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་དགའ་བར་ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་པ་བདག་ གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེས་འཇིག་ རྟེན་པ་རྣམས་ལ་བལྟས་ནས་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་བསྒོམ་ པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་འབྱུང་བས་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མེད་པའི་དངོས་པོ་དགུར་ འགྱུར་ཏེ།འདིས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་སྙམ་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་འབྱུང་བ་དང་། བྱེད་དོ་སྙམ་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་འབྱུང་བ་དང་། བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྟོབས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'不退失的五种神通'是指在一切众生的死亡和转生中具有五种神通，因为神通不会退失，所以称为'不退失'。
所谓'六波罗蜜多'，虽然前面已经解释过六波罗蜜多，但在此处也说明它属于成熟众生的范畴。
所谓'六种令人喜爱的法'，出自《十万颂般若经》：慈爱的身业、慈爱的语业、慈爱的意业、戒律平等、见解平等、生活平等，这就是六种令人喜爱的法。
所谓'七财'是：信财、戒财、闻财、舍财、慧财、惭财和愧财。
关于'大士八种分别'，声闻的分别如《释量论》中所说。菩萨的分别是：何时能除去一切众生的一切痛苦的分别；何时能使贫穷众生获得大财富的分别；何时能以具有血肉之身利益众生的分别；即使长期住在地狱中，何时也唯一成为利益众生的分别；何时能以世间和出世间的财富圆满一切世间愿望的分别；何时成佛后能使一切众生彻底解脱轮回痛苦的分别；愿不要转生为对众生无利的生命、无心为众生利益而精进、只享受胜义一味、说不能令众生欢喜的语言、无益于他人的生活、不能利益他人的身体、对利益他人不明晰的智慧、不用于利益众生的财富、无有利益众生之行的权势的分别；愿一切众生的罪业果报成熟于我，愿我所有善业果报成熟于一切众生的分别。这些就是大士八种分别。
如是分别时，为使这些分别有所成果，以悲心观察世间人，为成办利他而修行，以智慧修习无所缘的作意，为寻求众生世间和器世间而修习九种众生住处。
有些经典中出现'九种恼害事'。九种恼害事因为在菩萨心中完全不会生起，所以转为九种无恼害事：想到'此人害我'而不生恼害心，想到'正在害我'而不生恼害心，想到'将要害我'而不生恼害心等等。
此后以'如来十力'等说明成熟佛陀功德的修行。

།ཚད་མེད་པ་བཞི་ཞེས་སྔར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་ སུ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མདོར་བཤད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས་ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ལ། གང་སྔར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་ པར་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏོ།། ད་ནི་བསམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བསམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།སྔར་གང་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་ལས་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་ད་བསྟན་པར་ བྱ་སྟེ།འདི་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་ལྔས་ཐེག་པ་གསུམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སློབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་གྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པའི་སར་གཏོགས་པ་ས་བཅུའི་རིམ་པས་ངེས་པར་ བྱུང་བ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ བའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ།།བག་ཆགས་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ འཇོམས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ།

所谓四无量，因为在前面众生遍成熟的时候已经宣说过了，所以在宣说为成熟佛法而行持的时候，是以大慈等其他名称来宣说的。如是略说摄集一切法后，现在要广说。前面所说'欲于一切法一切种相现证菩提者应当了知'，是宣说菩萨的意乐。现在想要广说分别宣说此意乐的因、果及意乐等，世尊以'又欲证得具一切种相最胜智智现等觉'等来宣说意乐的分类。
前面所说的八种'何者'中，现在要宣说'为何而精进'中的'何者'。此中次第如何呢？菩萨的意乐有三种：欲修三乘、欲求菩萨的殊胜本性、欲求佛的殊胜本性。其中从'欲证得具一切种相最胜智智现等觉'到'欲圆满一切智性'的五句，宣说了三乘及其果。从'欲无过失趣入菩萨'到'欲安立预流果、一来果、不还果、阿罗汉果、独觉果及无上正等菩提的菩萨摩诃萨，应当修学般若波罗蜜多'，宣说了菩萨的殊胜本性。
其后从'欲学如来行'到'受用五欲功德'，宣说了佛的殊胜本性。其中'三智'是：一切相智性、道相智性、一切智性。其中，诸佛世尊以极为殊胜的金刚喻定所摄的出世间无分别智，称为一切相智性。菩萨在修行地中，以十地次第决定出离，以波罗蜜多行等菩萨道为本性的智慧，称为道相智性。声闻缘觉以'一切行无常、一切有漏皆苦、一切法无我'等，修习无常等行相为因所生的出世间道智，称为一切智性。
其中'欲证得具一切种相最胜智智现等觉'，宣说了欲现证一切相智性。'欲永断一切习气相续烦恼'，宣说了其果。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་ཟིན་ན་ཡང་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ་ སྔར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་གྱི།འདིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།འོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འདི་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ན་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་བྱ་སྙམ་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་སྨོས་ཏེ། དེས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པའི་མཆོག་ནི་རྣམ་པའི་གཙོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དག་གི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་འདིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཚོགས་ སུ་གཏོགས་པ་དང་།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པའི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ པ་དང་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་།མ་ངེས་པའི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་རྣམ་ པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ།། དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །བག་ཆགས་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ།ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་། སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་ནི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ལས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མཚམས་ སྦྱོར་བ་དང་།སྐྱེ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་གསུམ་མོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་འདོད་ པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

虽然已经以'欲证一切法一切相现前圆满菩提'这句话说明了一切相智，为什么这里还要说明呢？对此没有过失，因为前面说'欲证一切法现前圆满菩提'是说明了应了知一切法，而这里说'欲证一切智智现前圆满菩提'是说明了现证一切智智。
那么，为什么还需要说'具足一切相中最胜'这个差别呢？关于这一点，一切智智有三种：声闻和独觉的一切智性，诸佛缘一切法的一切智智，以及诸佛无分别的一切智智，这些都称为一切智智。如果仅仅说'欲证一切智智现前圆满菩提'，会对是指哪种智慧产生疑惑。因此说'具足一切相中最胜'这个差别，这是为了表明所指的是一切相智智。
其中，一切相是指无生、无灭、本来寂静、自性涅槃、无实体性、空性、无相、无愿等。在这些一切相中最胜相，就是相中最主要的空性相，因为它是其他相的根本。因此说明具足一切相中最胜相的无分别智，由所缘和能缘平等而入于平等性，这就是一切相智智。
或者，这也可以说明一切智智：一切相是指善、不善、无记类，决定正性、决定邪性和不定性类等相。如是诸佛的一切智智通达不善、无记、决定正性、决定邪性和不定性类，故称为具足一切相。由通达善和决定正性类，故称为具足一切相中最胜相。
对于如是欲证悟者，说'欲证具足一切相中最胜的一切智智'。以'欲真实摧毁一切习气、相续和烦恼'说明其果，即三种习气：业习气、烦恼习气和生习气。三种相续：业相续、烦恼相续和生相续。因为是缘起的三种相续，所以说'欲真实摧毁一切习气、相续和一切烦恼'。

།དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་དང་ བཅས་པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དག་སྒྲུབ་པོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་མི་མཛད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོ་སོར་འགོད་དེ།དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་བསྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཙམ་ གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ།མ་དག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་དང་། དག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ལ་གནས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྩོལ་བ་དང་ བཅས་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་ས་རྣམས་ཏེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སའི་ཡོན་ཏན་དག་པ་རྣམས་སོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། ། འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོ་སོར་འགོད་པའི བར་དུ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་ལྡོག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་བྱའོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་གསུམ་སྟེ།བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་དག་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ སོ།།དེ་ལ་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ གནས་སྐབས་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

其后，'欲完全了知道之行相'和'欲完全了知一切有情之心与行为之行相'这两句，是说明了知道之行相及其果。菩萨完全了知道之行相，并通达有情之心与行为，从而成办利益有情之事。
其后，'欲完全了知一切智性'这句，是说明声闻和独觉之智慧。菩萨虽然不现前一切智性，但为了有情之利益而了知一切智性之自性及获得一切智性之因，并安立有情于预流果等，因此也将完全成就一切智性。未说明一切智性之助伴缘，是因为菩萨仅以此便能通达，故无必要。
第五品
其后，从'欲入菩萨无过'等，说明欲求菩萨功德之殊胜性。其中菩萨功德分为四种：不清净地之功德、清净地之功德、无碍解地之功德、究竟住地之功德。
从初地至七地，因具有作意勤勉，故为不清净地。其中从'欲入菩萨无过'至'欲成就佛身'，应知是彼等之功德。从'成就佛身'至'通达真如'，是第八地清净地之功德。从'微尘'至'圆满六波罗蜜多'，是第九地无碍解地之功德。
从'欲随得过去、未来、现在诸佛世尊之佛功德'至'安立于预流等果'，是第十地究竟住地之功德。
其中'欲入菩萨无过'，有说是远离声闻、独觉性，称为菩萨无过。其他说'无过'是指如来藏。
其中也有三种状态：无烦恼之无过性、菩萨之无过性、法之无过性。所谓如来藏即真如，也有三种状态：凡夫异生地之不清净状态、菩萨地之清净与不清净状态、如来地之清净状态。
其中不清净真如称为有情，即是无烦恼之无过性。清净与不清净状态称为菩萨，因为有菩提之清净状态与有情之不清净状态，即是菩萨之无过性。

 །དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མ་དག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དག་པ་དང་མ་དག་ པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་ཁྱད་[(]པ་[,]པར་[)]དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་།འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན། རང་སངས་རྒྱས་ནི་དབང་པོ་བར་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་གི་དོན་ ལྷུར་ལེན་པ་བདག་གི་དོན་ཉིད་སྒྲུབ་ཅིང་བདག་ལ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉི་ག་ལྷུར་ལེན་ལ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་བསྒྲུབས་ནས། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་ དོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་མཛད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ མཁས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྒྲུབས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མཛད་དོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་སྤངས་ནས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་ཉིད་མཛད་དོ། ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྡོག་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ། རིགས་དང་མི་ལྡན་པའམ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའམ། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའམ། འཁོར་བའི་སྡུག བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་ཞིང་མི་བཟད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྒྱུ་དེ་བཞི་ཆར་ཡང་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་ བྱིན་པ་ན་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་འམ།བདག་གི་ དོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་ནི་སྲིད་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་འཕགས་ པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

在清净的阶段称为如来，因为如经中所说：'须菩提，所谓如来是真如之异名。'
这同样称为无过失法。所谓如来藏众生，是指舍弃不清净烦恼过失的状态，
称为菩萨，是指获得清净与不清净菩萨无过失的状态，称为菩萨无过失，菩萨一词意为希求获得真如无过失状态。
所谓欲超越声闻缘觉地，是因为功德殊胜的缘故。入地智慧的菩萨以四种功德超越声闻缘觉：根器差别、修行差别、智慧差别和果位差别。
其中声闻本性钝根，缘觉根器中等，菩萨则是利根。
声闻和缘觉本性专注于自利，只成就自己的利益，唯独完成利益自己。菩萨则同时重视自利和利他，成就自他二利，圆满完成自他利益。
声闻和缘觉仅了知诸法无常、苦、空、无我，而菩萨为了利益自他，通达一切明处，成就众生界种种利益后，随即了知一切法无所缘相。
声闻和缘觉获得烦恼障清净后，证得无余涅槃。菩萨则断除烦恼障和所知障二障，成就不住涅槃，直至轮回终尽利益众生。
所谓不退转地，发菩提心者后来退失菩提心有四种原因：不具种姓、为恶友所摄、悲心微小、或因轮回痛苦长久难忍而畏惧。入地菩萨已无此四种因。因此称初地欢喜地等为不退转地。
所谓欲以一念随喜心超胜一切声闻缘觉布施，是因为声闻缘觉布施心有贪著、有分别，故其果报为有漏或自利，非清净。菩萨随喜心则无有、无分别、非相所行、成办自他利益，以此功德殊胜故能超胜。
同样也适用于持戒蕴等。关于'为一切众生利益而行小布施'，'为一切众生利益'意为为了一切众生。'小布施'是因为缺乏资具。

 །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྒྲུབ་པ་ལ་མ་བསླབས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ། ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བཀོད་པ་ཤེས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་བསྒྲུབ་པར་ནི་མི་ནུས་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བཀོད་པ་ཤེས་ནས་ས་དེ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་སྐྱེའོ། །འདི་ལྟར་ས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ལ་ཡང་འཇུག་།གཟུགས ཀྱི་སྐུའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའི་རྒྱན་ཀྱང་མངོན་པར་སྒྲུབ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་སྒྲ་སྐད་དང་བྲལ་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ལ་ཡང་མོས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ནི་སྐུ་གསུམ་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་ བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་འདིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གཞོན་ནུའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞོན་ནུའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱའོ། །དགེ་བའི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་ཀྱང་མི་ཟད་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཅིག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་ཟད་པ་དེ་ཡང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐ་དད་ པས་རྣམ་པ་མང་པོར་ཕྱེའོ།།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དགེ་སློང་དག་བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལས་བྱས་པ་བདག་ལ་སྨིན་ནོ། ། བདག་གླིང་དུ་གྱུར་པར་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། དང་པོར་བདག་གི་ནང་གི་ཆོས་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བཟུང་སྟེ། བསམས་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར བྱ་བའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མེད་ཀྱི་འདི་དག་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའི་དོན་འབའ་ཞིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།།གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕུང་པོ་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

为了利益众生而作回向，为了证得一切智而作回向，为了三轮清净的缘故而成为无量无数。
修行布施波罗蜜多时应当修学般若波罗蜜多，这是说若未修学大乘的修行，布施等就不能成为胜义的波罗蜜多。
所谓'欲成就佛身者'，是说在第七地虽然了知佛身的庄严，但那时还不能成就，了知佛身庄严后，想要在那地上成就的愿望才生起。
如此，在第十地中也趣入一切诸佛的自性法身，庄严色身的相好庄严，也对如来离开音声语言、不可言说、本性寂静的佛语生起信解，如是所说。这是显示三身。
关于'欲生于佛种姓者'，如来种姓在此是指圆成实性的真如，因为在第八地中一切分别、一切功用、一切相都断绝的缘故，安住于清净真如的自性中，称为生于如来种姓。
'童子地'是指第八地，因为完全无有过失，所以称为童子地。
'遍满世间法界'是指众生世间，因为众生世间也无边际，故说如来藏遍满。'乃至虚空界'是指器世间。
'欲使一善心不灭尽者'，如同一滴水注入大海中不会灭尽一样，回向一切种智也为了利益众生直至轮回终尽而不灭尽。
这不灭尽也应当如《无尽意经》中所说般了知。
'为使佛种不断'，是为了使佛的种姓不断绝，即为了使佛的传承不断绝的意思。
从'欲住内空'等说明十六空性。空性的本质虽然是一个，但由于菩萨们的心念和作意不同而分为多种。
对此，菩萨精进修习空性作意时这样思维：'如果一切法都是空无所有，那么比丘们所说的『自己是自己的依怙，自己所造的业自己感受果报，要以自己为洲渚而住』等中所说的我是什么样的呢？'
首先执取内在的色、受等诸法，思维观察时，发现所谓'我'这一可言说的事物在胜义中根本不存在，这些仅仅是世俗言说的对境而已，是暂时安立的名称。如是如实通达。
因此说'内空性'，这是显示蕴的空性。

།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་གཞན་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་དུ་བསམས་པ་དང་། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་གི་།སྐྱེ་མཆེད་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ བས་ན་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གསུངས་ཏེ།འདིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་དོན་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བསྒོམ་ཞིང་། འདི་དག་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་དུ་ཟད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འདིས་ནི་ཁམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་པ་དག་ན་རེ་ཟབ་པོ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་དགོས་ལ། ཆོས་འདི་ལ་ཞུགས་པ་དག་ན་རེ་ཟབ་པོ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་དགོས་ཏེ། །དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་། རྣ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་ལ་ བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ལ།མིག་མིག་གིས་སྟོང་། རྣ་བ་རྣ་བས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལྟར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་འབྱུང་ངོ་། །མིག་བདག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་མིག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིག་ལ་བདག་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་ལ་མིག་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་བདག་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དང་། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། བདག་ ལ་གཟུགས་གནས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་བདག་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མིག་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །བདག་ནི་མིག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་ལ་མིག་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིག་ལ་བདག་གནས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིག་ལ་བདག་གིར་འཛིན་པའོ།།དེ་ལ་མིག་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་འཛིན་པ་དེ་བཞི་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་མིག་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་། །རྣ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་འདི་ལྟར་མིག་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མིག་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མིག་ དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་གོ། །དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པའི་རྣམ་པར་བཟུང་བའི་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིག་གོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མིག་གོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་བྲལ་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་མིག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིག་ཅེས བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་གོ།།མིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མིག་གིས་སོ། །སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་རྣ་བས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འོ་ན་བརྗོད་ དུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་ནི་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

其后，菩萨思维：'若无我，则他者是否存在？'并且未能如实观见所谓'他者'之所诠义，唯如实观见仅是处所而已。因此宣说外空，此说明处所空性。其后，为了更好地确立此义，将内外二法合一而修，见到这些仅是十八界而已。因此宣说所谓'内外空'，此说明界的空性。
或者，外道说：'我是深奥的。'因此需要宣说人无我；入此法者说：'内处是深奥的。'因此需要宣说内处无性，为此二者而建立内外空性。
其中，眼空无我与我所，耳空无我与我所等，从人无我的角度说明内空性；眼以眼空，耳以耳空等，从法无我的角度说明内空性，二种方式都如是解说。
其中，对眼也生起四种分别：认为'眼是我'、'我具有眼'、'我住于眼中'、'眼住于我中'。譬如，如实观见色是我、我具有色、我住于色中、色住于我中等。其中，'眼是我'是对眼执为我；'我具有眼'、'我住于眼中'、'眼住于我中'是对眼执为我所。
其中，以如实了知眼不可得的方式，断除这四种执著，以正确的智慧如实见到'眼空无我与我所'。对耳等也同样运用。这是从人无我的角度说明内空性。
从法无我的角度而言，眼有三种：遍计所执的眼、依他起的眼和法性的眼。其中，所诠与能诠所执的眼是遍计所执的眼；以所取能取自性而住的眼的各别显现是依他起的眼；离所诠能诠相，离言说，离有显现的变异，为自证所圆成的自性即是法性眼。
其中，'眼以眼空'之'眼'是指法性的眼，'以眼'是指遍计所执和依他起的眼，'空'是指离的意思。同样也应用于'耳以耳空'等。那么，不可言说的胜义并非眼的自性。

།གལ་ཏེ་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བརྗོད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་ནི་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་མེད་དེ།རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། སྨྲ་བར་འདོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཐབས་གཞན་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ སྒྲའི་དེ་བཞིན་ཉིད།དྲིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་དང་། དེ་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནང་གི་ མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཟ་བ་པོར་འཛིན་པ་བཟློག་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བཟའ་བར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བཟའ་བར་འཛིན་པ་ཡང་ཕྱི་ རོལ་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་གིར་ལྟ་བར་འཛིན་ཏོ།།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བདག་དང་། བདག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྒྲ་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་། སྒྲ་སྒྲས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་བརྟགས་ པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཟ་བ་པོ་དང་། བཟའ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྩལ་ནས། ད་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་དང་། ལུས་སུ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་དང་བདག་གི་དངོས་པོས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ ཡང་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཏེ་བྱེད་པར་སྟོང་པས་འདུ་བ་ཚེགས་པ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ།འདི་ལྟར་མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་ནས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ། དོན་དམ་པར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་ དུ་གཟུགས་མིག་གིས་སྟོང་སྟེ།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་སྒྲས་སྟོང་། སྒྲ་རྣ་བས་སྟོང་པས་ན་ཚོགས་པས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་པ་ལ་ལུས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་ལ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ ཡིད་དེ།ནང་གི་ཆོས་དེ་རྣམས་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་ བ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། འདུས་པ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

如果是眼睛的自性，就应成为可言说的，那为什么称为法性之眼呢？这虽然是真实的，但是眼等以及色声等有为法，凡是那一切以变化方式圆满的行相，是没有差别的。虽然是一个行相，但当为了显示而分别宣说时，因为没有其他方便，而以色之真如、声之真如、香之真如等词语分别显示而已，而彼真如并非彼等之行相及彼等所言说。如是，凡是法性之眼等，因远离内眼处等之自性，故称为内空性。
如是遮除内在事物的能食执著后，为遮除外在事物的所食执著，安立外空性。关于所食执著，外道们执著色等为我所见，此法者们则以境界性分别执著。为遮除前者，故说色空无我我所，声空无我我所等。为遮除二者，故说色以色空，声以声空等，这也如前类推。如是，外境也远离我与我所，远离遍计所执诸法之行相，称为外空性。
如是遮除外内能食者与所食之分别后，现在为断除内外处聚集自性之身上的我与我所见以及身体之分别，故合二者为一而显示内外空性。为断除见解故，正随见到内外处聚集也空无我与我所事物。断除分别也是由于彼等互相观待作用空，从无勤聚集而安立，如是眼以色空故，与彼相遇后不作见等作用，此是就胜义而言。如是色以眼空，不与彼共同作用。如是耳以声空，声以耳空，故聚集无作用，因此能断除对聚集之身体分别。
因此，在解说空性时，内法以外法空，外法也以内法空。其中内法以外法空是什么呢？眼、耳、鼻、舌、身、意，这些内法以色、声、香、味、触、法等空，如是解说。如是，内外法聚集无我我所，内法远离外法，外法远离内法，因无聚集故胜义中作用空，故称为内外空性。

 །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ ཏེ།ཅི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པས། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པར་གཉེན་པོ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་མཐོང་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་སྐྱེས་ལ། དེ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་བལྟས་ན་ཕྱིས་མ་མཐོང་ནས གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ།སྟོང་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ལ་སྟོང་པའི་བློ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྔར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ སུ་མཐོང་ནས་ཆོས་ཀྱི་བློ་སྐྱེས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བློ་ནི་མེད་ཀྱི་། སྟོང་པའི་བློ་སྐྱེས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལ་སྟོང་པའི་བློ་སྐྱེས་པས་དེ་ལ་སྟོང་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །མི་སྟོང་པ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །འདིར་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ནི་རུང་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་། །ཡང་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ན་གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ། མེད་པ་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྙམ་བསམས་ནས།ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་ པ་ཡིན་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པ་མེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གནས་སོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།ཆོས་སྟོང་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྱུ་མའི་སྔགས་ཀྱིས་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་མིག་བསླུས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་དང་།རྟ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་དང་། རི་དང་། འབབ་ཆུ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་སྔགས་ཀྱིས་མིག་བསླུས་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རང་སྣང་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ལ་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།

如是正确建立三种空性之后，心中这样思维：所谓空性是否以法的形式存在？还是不存在？如果所谓空性存在的话，由于空性存在，非空性也应当存在，因为没有对治的所对治而有对治是不合理的。如果非空存在的话，则一切法也将成为非空。
如是思维之后，又如是抉择：所谓空性即是什么都没有。如果所谓空性是某种其他法而存在的话，那么非空之法也将存在，然而并没有所谓空性这一其他法的存在。
譬如有人见到干闼婆城而生起城市的念头，之后仔细观察那座城市时却未见到，于是城市的念头消失，生起空性的念头，由于生起空性的念头，不能说有某种所谓城市念头的其他事物存在。
同样，在此也是先见到遍计所执的色等而生起法的念头。此后如实遍寻时，由于以如实智未见到，法的念头消失，只是生起空性的念头，由于生起空性的念头，不能说有某种所谓空性的其他法存在。
因此，由于空性不存在，非空性也不存在。由于非空不存在，空性也不存在。在此虽然可以说，但不应说'空性不存在'，因为一切法皆空的缘故。也不应说'空性存在'，因为观察时根本没有所谓空性的其他法存在。因此，这称为空性空性。
复次，菩萨又这样思维：如果一切法都是空性，为什么这一切动与不动的众生都说是缘起？在无中是不可能有缘起的。如果有缘起法的话，那么一切动与不动的众生就将存在。
如是思维之后，又如是抉择：所谓缘起法是什么都没有，如是这些虽然极其不存在，但只要未如实见到、未证得现观智慧，就会以业、烦恼、异熟的自性从无始以来住于因果事相中。那些业、烦恼、异熟也一切处皆是空性，在空法中以空性的因果自性趣入，这些称为缘起。
譬如某位幻术师以幻术咒语迷惑众生的眼睛，示现大象、马、车乘、步兵、山岳、河流、大海等事物，对于那些被咒语迷惑眼睛的众生来说，幻化的大象等成为产生相应识的缘，那些识也将见到那些幻化的大象等。

 །དེ་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ འདི་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་མ་རིག་པས་བསླུས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་ཀྱི་བཟོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ ཀུན་བརྟགས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།འཛིན་པའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་མི་སྲིད་པས་ དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་ན་ནི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གཞན་ལ་རག་ལུས་ཤིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བ་ཞིག་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་རྐྱེན་གཞན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི།རང་གི་དངོས་པོ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་རང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་རང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་། །དེ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་སྐྱེས་ནས་མ་རིག་པའི་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་རབ་ཏུ་བཅོམ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཀུན་བརྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེ་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྣང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པའི་ ཆོས་ཀྱང་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་སྟོང་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་དམ་པའི་དོན་དུ་འགྱུར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་ཡོད་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ ནས་ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ།དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་མི་ནུས་ སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་མེད་དོ་ ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྐུར་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བས། དེ་ལྟར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ།

如是幻化大象等以及诸识入于因果事物之中，此即称为缘起。彼等幻化大象等以及彼等诸识之缘起，于胜义中实不可能存在。如是一切为无明所惑见解之凡夫，亦将见到业力所造遍计所执法如幻化大象等。彼等遍计所执法亦成为自显识生起之缘，彼等诸识亦见彼等诸法。如是遍计所执所取诸法与能取诸法入于因果事物之中，此即称为缘起。所取与能取之缘起彼等于胜义中不可能存在，是故称诸法无自性。
若诸法非造作而有自性之某体性存在，如是则诸法不应依因缘力而依他生起，应成自生。然而如是诸法依于其他诸缘而由他力生起，非由非造作之自性生起，是故应知彼等无有自体。由于如是无有自体，故称彼等无体性。由于彼等无体性，故即是空性。是故无体性之义即是缘起之义。空性之义即是缘起之义。
当生起如实真实见解，无明咒力被摧毁之时，如幻化大象等之遍计所执诸法，以及缘彼之能取诸识之法，以因果事物相之缘起自性不显现而极为隐没，此即称为大空性。
复次，菩萨如是思维：若一切法皆空，则胜义法亦应成空。若彼成空，如何成为胜义？诸佛金刚喻定又如何缘彼？若彼法存在，如是一切法亦应成为存在。思维已，复如是抉择：所谓胜义法者了无所有。如来藏成就位中所有者，彼非法之体性，不能说彼为有或为无。
圆成实位亦不应说为有，如是由于安立为遍计所执所取能取二者无之相故。于无之相中不应说为有。亦不应说为无，如是由于离二之体性是有故。如是若说彼为有，则成为实体性之有，即成增益边。若说为事物上无，则如兔角等成为无，即成损减边。是故二者皆不应说，如是不应观察。

 །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མ་བརྟགས་པར་སྨྲས་པ་སྟེ། སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པས་ཅི་ལ་ཡང་མི་དམིགས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཐོག་མ་ མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་སྔོན་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གོམས་པས་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟུང་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།རང་ཉིད་ཀྱི་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་གདགས་སོ། །དེ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་དོན་དམ་པ་དེ་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་བརྗོད་པའང་ལུང་ལས་གནས་ སྐབས་སུ་མ་དག་པའི་སྣང་བས་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ཡང་འདི་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་མི་རིགས་ཏེ། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ རྣམས་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པས་བྱས་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཤིག་དོན་དམ་པར་ཡོད་ན་ནི། དེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ནི་སུས་ཀྱང་བྱ་མི་ནུས་སོ། །འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་ མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལས་གྱུར་པས་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་གིས་བརྗོད་དོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པའོ། །མཚན་ཉིད་བརྟགས་པའི་ཡོད་པར་བཤད་པས་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་དགོས་ཏེ།དོན་དམ་པའི་ཆོས་ནི་བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་ཆོས་གཅིག་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མི་རིགས་སོ། །དེ་བས་ ན་འདི་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པར་འགྱུར་གྱི་འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་སྙམ་ནས་ཡང་འདི་ལྟར་ གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱའི། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱའི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཤིན་ཏུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་འདི་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

所说的'缘于金刚喻定'这句话也是未经深思而说的。诸佛的无分别智超越世间，不缘于任何对象。因为在那时没有能取所取的相，安住于极其清净的自性中，虽然不缘于任何对象，
但是由于在无始轮回中习惯于能取的自性，那时虽然不是识的本性，因此虽然没有自身的所取，但是如同自身的能取一样安立运行。这是由于所缘和能缘事物平等而称为平等，因为所缘和能缘也是同一的缘故，称为以平等而平等。
如是所成的胜义，没有转变为其他法的自性，这就称为胜义空性。复次菩萨这样思维：如果一切法都是空性，那么有为法和无为法都将不存在。而说有为和无为也是经典中未清净显现的阶段，不应说为不存在。
于是又如此抉择：没有任何异于所谓有为法的其他法。假使存在，则所谓有为就不合理，因为所谓有为是指由因缘聚合而作。
假使所谓有为法胜义中存在，则它将成为他作，而胜义法谁也不能作。如是没有任何所谓有为法，因此由凡夫遍计而以如是名称表述。
所谓有为相的生、住、灭也都是假立的存在。说相是假立存在，则相的所依也必定是假立存在，因为胜义法不应是假立相。假使胜义中有所谓有为法，则一法有三相也不合理。
因此这就是有为空性。复次菩萨这样思维：有为法因为是所作而成为空，而无为法因为非所作故是胜义自性。
于是又如此抉择：没有任何异于所谓无为法的其他法。所谓无为也是指有为事物不存在的本性，而非胜义中存在。如是譬如虚空是指一切有为事物不存在的相，而非异于此有极成相的存在。
择灭也仅是一切有为法不存在的相。同样，非择灭也是诸行法灭尽的相。
声闻乘中这些也非胜义有，更何况空性见。通达彼等空性，这就称为无为空性。

 །ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ན་གང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་མ་འོངས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མཁྱེན་པས་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཡེ་ཤེས་འདས་པའི་དུས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལུང་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བར་ཡོད་པར་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ ཆོས་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་མ་འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཐའ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐད་དེ་། གལ་ ཏེ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཕྱི་མའི་མཐར་ནི་མ་འོངས་པར་གྱུར་ལ།དབུས་ཀྱི་མཐར་ད་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ཅིང་སྔོན་གྱི་མཐར་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ནི་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ནག་པ་གྲོང་དུ་མ་ཕྱིན་པ་དང་། གྲོང་ནས་བྱུང་བ་ཡང་གཅིག་སྟེ། གཞན་མ་ཡིན་ པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཅི་དུས་འདི་ལྟོས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རང་གྲུབ་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་རང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་གནས་པ་རྣམས་ནི་རང་གྲུབ་པར་འཐད་ཀྱི་མི་གནས་པ་རྣམས་ནི་མི་འཐད་དོ། །དུས་ཀྱང་གནས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ་འདི་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་།ཡུད་ཙམ་དང་། ཉིན་ཞག་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། དུས་ཚིགས་དང་། ཀླུངས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ལོ་ཁྱུད་འཁོར་དང་། དུས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས། དུས་ནི་སྐད་ཅིག་ ཀྱང་མི་གནས་སོ།།དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ཉིན་མཚན་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་སོ། །དེ་བས་ན་འདས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་མི་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་མེད་དོ། །ཇི་སྟེ་དུས་ནི་ལྟོས་པ་ལས་འགྲུབ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དུས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཉིས་འདས་པ་ལ་མེད་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་པས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདས་པ གཉིས་ཀྱང་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་བ་།དེ་ལྟ་ན་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདས་པ་གཉིས་མ་འོངས་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ན་མེད་པ་དག་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་མ་འོངས་པ་དེ་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱང་མ་འོངས་ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ན་མེད་པ་དག་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་ གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།

复次菩萨如是思维：'若一切法皆是空性，则所谓过去世法、未来世法、现在世法等三世之法，以及佛陀世尊以其智慧了知三世而被称为一切智者，以及佛陀世尊于过去时无碍智等不共佛法，以及天眼等三世所摄诸法，在经典中亦应当存在。'
思维此已，又如是决定：所谓过去际、未来际、现在际等法，实不应理。譬如，同一法不应说为未来、现在、过去三际。若是胜义法，则应唯一而说。三世亦不应理。
若说同一法于后际成未来，中际成现在，前际成过去，则应成一时，譬如黑人未入村与从村中出来者是同一人，非他人一般。
复次，此时是依他而成还是自成？若谓自成，不应理。诸住法可自成，诸不住法则不应理。时亦非住法，乃刹那、须臾、瞬间、一日、半月、一月、季节、入时、年轮、时等诸法变化之相，故时刹那亦不住。
其中，过去时分与未来时分合为一称为瞬间，如是过去未来合为一称为昼夜。是故，过去、未来、现在等不住诸法中无所谓自成之时。
若谓时依他而成，如依过去而有未来现在，如是依现在而有余二时等。若依过去而有现在未来二时，则现在未来二者应于过去时中有。若现在未来二者于过去时中无，则不应依彼。若现在未来二者于过去时中有，则彼二者亦应成过去。
如是，现在过去二者若依未来而有，则现在过去二者应于未来中有，若于彼处无者则不应依彼。若于未来中有，则彼二者亦应成未来。
如是，若过去未来二者依现在而有，则过去未来二者应于现在中有，若于彼处无者则不应依彼。若过去未来二者于现在时中有，则彼二者以于彼处有故应成现在，如是则成一时而已。

 །དེ་བས་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་ཀྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ་སྙམ་པ་འདི་ནི། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་རིང་ངོ་།།དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་འདི་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཐོག་ མ་ཡང་ཡོད་ལ་ཐ་མ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་ཡོད་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་སྟེ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་གཉིས་ནི་བཀག་གི་དབུས་མ་མ་ བཀག་སྟེ།དེ་བས་ན་དབུས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དབུས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་འཁོར་བའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ མེད་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཁོར་བར་ནི་གསུངས་ཏེ།དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་འདི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དེ་ཐོག་མའི་མཐའ་མི་སྣང་ངོ་། །སེམས་ཅན་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུག་ཅིང་ འཁོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན་ཡང་འདི་ལྟར་ལན་བཏབ་པ་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་ན་ཡང་བརྟག་པ་འམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་གྲང་ན་རྟག་པ་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དེ་། འགྱུར་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཡང་འཁོར་བར་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དེ་། སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ནི་དེ་དང་དེ་ཉིད་དུ་ཞིག་སྟེ། ཡང་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་གཞན་ཁོ་ན་སྐྱེ་བས་དེ་ལ་འཁོར་བ་ག་ལ་ཡོད། དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་རྒྱུན་གྱིས་ དངོས་པོས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་ཏེ།འདི་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་། འཁོར་བ་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ ཡོད་དོ།།འགོགས་པའི་བདེན་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་མ་སྐྱེས་པ་མ་བྱས་པ་མ་བྱུང་བ། འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་བས་ན་དོར་བ་མེད་པ་ཡོད་དོ། །དོར་བར་བྱ་ ཞིང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་དོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བཏགས་སོ། །ད་ལྟར་ཡང་དོར་བར་བྱ་བའི་སྲིད་པ་གཅིག་དང་། དོར་བར་བྱ་བའི་སྲིད་པ་ལྔ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དོར་ བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཕུང་པོ་གང་དུ་འགགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགོག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པར་མི་ རིགས་ཀྱི།ཕུང་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་གང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་གཞག་མི་ནུས་སོ།

因此，通过这些方面等，从胜义谛而言，前际、后际和中际等法都是不存在的。世尊仅仅是依世间言说而宣说这些，这就是所谓的超越边际的空性。
复次，菩萨如是思维：'如果一切法都是空性，那为何世尊说愚者的轮回是长远的？比丘们，此轮回无始无终。'既然说轮回是存在的，因此轮回确实存在。轮回存在，轮回者也就存在。因此，一切法也由此而存在。
他又如是决定：所谓轮回之法实不存在。为什么呢？因为说无始无终的缘故。若轮回之法确实存在，则应有其始有其终。但未见有始有终之法。世尊也说前际不可得。
若说仅遮止始终二者而未遮止中间，因此中间存在，这也不合理。因为既无始无终，怎么会有中间？所谓中间是依赖始终而安立的。
若说若无所谓轮回之法，众生于何处轮回？世尊也说了轮回：'比丘们，此轮回无始无终，前际不可得。为无明所覆、爱结相应的众生，奔走轮回。'对此如是回答：从胜义谛而言，轮回不合理。
若有轮回，应当是常或无常者轮回。常法不可能轮回，因为无有变化。无常法也不可能轮回，因为刹那性的事物当下即灭，第二刹那生起的是另外的事物，如何有轮回？
因此，所谓轮回是对生灭相续的诸行相续不断假立为轮回，这就是无始无终空性。
复次，菩萨又如是思维：'虽然轮回不可得，但涅槃是另外存在的法。不能说灭谛不存在，因为世尊也明确宣说：比丘们，有未生、未作、未起、无为。因此，无所舍确实存在。'
所谓舍是指五蘊。在迦叶如来的教法中，称蘊为所舍。现在也说一有舍和五有舍。
无所舍是指无有所舍之事，即蘊灭之处称为无所舍，即是灭。菩萨又如是决定：所谓无所舍之法实不存在，而是对无蘊说为无所舍。
那无蘊即是无余涅槃，其性质是一切事物皆无，因此不能安立为任何自性的另外之法。

 །དེ་བས་ ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།འགོག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་དོ། །ཇི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར། དེ་བས་ ན་ཕྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ན་ཡང་རྟག་ པའམ།མི་རྟག་པ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་གྲང་ན། གལ་ཏེ་རྟག་པ་འགའ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྟག་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་འགའ་ཞིག་མྱ་ངན་ ལས་འདའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་དེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞིག་པ་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཅི་ཡང་བྱར་མེད་དོ། །ཇི་སྟེ་འདུ་བྱེད་གཞན་དག་དེའི་རྒྱུ་ལ་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་མེས་ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་གི་ས་བོན་སྲེག་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡང་མེད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་འདི་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ན། གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། མོས་པ་དང་། ཁམས་དང་། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་དབང་གིས་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་ མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་ནས། ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་ བརྗོད་པར་མི་རིགས་ཀྱི།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པའམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་མི་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་མེད་དོ་ སྙམ་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཆོས་ཅན་མེད་པར་ནི་ཆོས་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དང་དེ་མཐོང་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས པ་ཐོབ་པ་དང་།སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་འགྲུབ་པོ་སྙམ་ནས། ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་སུ་མི་རུང་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འགྱུར་བ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་གི་།བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་དོན་དམ་པ་ལ་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་དོ།

因此，所谓'无实体'是以涅槃、灭尽、一切有为法寂灭、无所舍等诸多异名来表述的。如果没有涅槃，为何诸行不会再生起？因此，作为后来诸行再次生起的对治法就是涅槃。若有此说，这也是不合理的，诸行的涅槃是绝对不可能的。
假设诸行会趋入涅槃，那么是常法还是无常法会趋入涅槃呢？若说某个常法会趋入涅槃，这也不合理，因为常法在一切时中都无变化，且对它而言涅槃也无必要。若说某个无常法会趋入涅槃，由于它是无常的，灭后便不再生起，对于无生的本性而言，涅槃也无所作为。
若说是为了对治其他诸行从其因中生起，这也是不存在的，因为出世间道之火焚烧烦恼之树的种子，故成为不生的本性，对于本性上不生之法，假立为涅槃。声闻乘中涅槃也不是某种其他法，更何况空性之理，这就是所谓的无所舍空性。
复次，菩萨如是思维：如果一切法都是空性，那么作为众生本性的贪欲等行为、意乐、随眠、信解、界、种姓等，由此等力而有种种意乐智、种种随眠智、种种信解智、种种界智等佛陀功德的运行，这些法就不应理。因此，这些本性法在胜义中是存在的。
如是决定：这些不应说是其他法，而是作为众生相续的种种状态差别，它们无法安立为与众生有别或无别。因此，如是其他法是不存在的，这称为自性空性。
复次，菩萨又如是思维：如果一切法都是不存在的，那么它们的无常性、苦性、无我性等诸法如何能存在？无有法体则法不应理，如是一切有为法皆无常，一切有漏法皆是苦，一切法皆无我。
因此，见到这些就能获得如实智慧，并能成就解脱一切轮回之苦。复作如是决定：无常性等法不应是胜义法，胜义法怎么会是无常、生灭的呢？变化和转变的法不应称为胜义，凡是真实、无颠倒的，那就是它们的胜义性。因此，胜义中无有变化。

 །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དོན དམ་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རྟག་པར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ནམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཆོས་ཤིག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ན།འོ་ན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པས་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཞིག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ དག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཡོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་ནས། ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ།ཅི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་རྣམས་ལས་ཐ་དད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་ན་ མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་འདི་དཔྱད་དགོས་ཏེ། ཅི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་སྔོན་རོལ་དུ་མཚན་ཉིད་བྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་ཕྱིས་འབྱུང་ངམ་ འོན་ཏེ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་སྔོན་རོལ་དུ་མཚན་ཉིད་བྱུང་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་པར་དེ་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན། གཞི་མེད་པར་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་སྔར་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ཕྱིས་ཀྱང་གཞི་མེད་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གཞི་ནི་སྔར་བྱུང་ལ་མཚན་ཉིད་ཕྱིས་བྱུང་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་མཚན་ཉིད་བྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བྱུང་བས་ཕྱིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་།མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྔར་བྱུང་དུ་ཟིན་ན་ཕྱིས་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་པས་མཚན་ཉིད་དེ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་གྱི་གཞི་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དང་། མཚན་གྱི་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ སྔར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའོ་ཞེས་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་རྟག་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ འདི་ནི།།རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཆོས་ རྣམས་དམིགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་ནས་ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། འདི་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལས་གུད་ན་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་འགལ་ལོ།

同样地，如果有一个作为痛苦的胜义法存在的话，那么这样的话痛苦就会成为常有，如果这样的话，由于常有的痛苦在一切时中都存在的缘故，世间或出世间的安乐也不会生起。同样地，如果有一个所谓无我的法在胜义中存在的话，那么一切法都具有无我性而成为常有。如果这样的话，所谓的解脱就不会成立。因此，这些遍计所执诸法的自性就是遍计所执性，一切法的空性是不能破坏的。因此，这就称为一切法空性。
复次，菩萨这样思维：即使暂且无常性等由于是共相而不存在，但这些是诸法的自相，即色的相是可造色，受的相是领纳等，这些是存在的。由于这些存在，色等也是存在的。这样想后，又自己如此抉择：这些相是否异于所相，还是不异？如果是不异的话，那么它既是相又是所相是不应理的，因为如果所相不成立，相也由于与它不异而不会成立，怎么会成为它的相呢？
如果是异的话，那么就需要考察：是相在所相之前生起，还是之后生起，还是同时生起？如果相在所相之前生起，没有所相时它是什么的相？如果相单独先生起而无所相，之后也应该无所相而生起。如果所相先生起而相后生起的话，那么在相生起之前，所相无相而生起，之后为什么不也无相而生起？如果所相无相而先生起，那么后来相生起时就成为无因生起，那么这个相就成为无所作用。
如果所相和相同时生起的话，那么由于先前未见相异于所相、所相异于相，怎么会合理地分为'这是相'、'这是所相'两者？因此，遍计所执诸法的诸相也是遍计所执性，所以胜义中不能忍受。这就是自相空性。
复次，菩萨这样思维：如果一切法都是不可得的话，那么就有一个异于此的不可得法存在。如果不可得不存在的话，诸法就成为可得，因此不可得是存在的。这样想后又如此抉择：在此，另外存在一个所谓不可得的异法是不合理的。如果有一个所谓不可得的异法存在的话，那么除了不可得之外也会有可得存在。因此，不可得就会成为可得的本性。由于这也被遮破的缘故而不应理，因为说'它既是可得又是不可得'这是相违的。

།ཇི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དམིགས་ཀྱི།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་དེ་དང་དེར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅལ་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ཡོད་དོ། ། ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཆོས་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གསུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་རྙེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ན།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོད་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་རྙེད་པ་ཆེར་ཡོད་དོ་སྙམ་ནས་ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོ་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་བཟུང་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བྱུང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ན་གང་མེད་པ་ དེ་ན་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ།དེ་ན་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཡོད་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཅིག་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པ་ གསུམ་དུ་གཞག་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སྒྲའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དྲིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གནས་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་ བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果这样想：'在无所缘中是没有所缘的'，那么由于无所缘的缘故，无所缘也将成为无。因此，不应认为有一个称为'无所缘'的其他法存在，而仅仅是在诸法无所缘性上假立'彼此无所缘'的名言而已。因此这称为无所缘空性。
复次，菩萨这样思维：'说一切法是无实性的自性'，因此应当度量一切法的无实性之自性。因此，由于成立为无实性的自性，所以有一个称为'无实性自性'的法存在。
如果这样想：'若诸法是无实性的本质，那么应说诸法是无，这有什么可得？'然而并非如此。若承认遍计所执的一切法在一切方面都是无，那么说这些遍计所执法以无实性的自性而有，就会显示诸法的一分是有，因此有大所得。
于是又如此抉择：什么是'一切法是无实性的自性'这句话的含义？'一切法'这个词表示遍计所执诸法和圆成实诸法。其中遍计所执诸法因为是无，所以称为极无实性的自性。圆成实诸法是真如离实性的形态，执持这个'无实性'的含义而称为无实性自性。
因为生起故称为实性，所以称有为法为实性。与此相反的不可言说、自证的形态，即是无实性自性，说为真如。如是，这正是显示诸法的有与无。
因为世尊也说：'于此中无彼，如实了知彼为空，于此中余有者，如实了知此中有。'所以对一切法的无实性自性相并非极为通达。这称为无实性自性空性。
一切法真如、法界真如、实际真如这些，虽然在一切处真如是一，但由于所依不同而安立为三种：道相智地、一切相智地和一切智地。
内外诸法的圆成实自性，称为一切法真如，例如色真如、声真如、香真如等。
一切佛的如来藏转依法身是第二法界真如，因为是一切佛法之所依故。

 །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཁོར་ བ་ཡང་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་དང་དེ་དག་ལས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་སྔ་མ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་རྟོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། ། འདིར་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ལ་མཁྱེན་པ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་བསྟན་པའོ། །སོར་མོ་གཅིག་གི་རྩེ་མོས གཞིལ་བར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་རླུང་བཅིལ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་འཇིག་པའི་རླུང་ཡང་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་གཅིག་གིས་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིལ་བར་བྱེད་པའོ། །སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གཅིག་གིས་རྒྱས་པར་ དགང་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སྟན་གྱིས་ཁེབས་པར་འདོད་ན་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའོ།།བསོད་སྙོམས་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཟས་ཀྱིས་ཏེ། དུས་མཐུན་པར་ཟས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བུས་བཙལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུས་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ན་རྣམ་པར་མི་གཡེང་ལ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་པའོ།།ཤའི་མིག་དང་ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་སྤྱན་ནི་ཤའི་མིག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷའི་མིག་གོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པ་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་གོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་གོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོས་ནས་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་ པས་གཅད་དུ་མི་ཆོད་པས་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་འདོད་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་ ལས་འབྱུང་བར་ཟད་དོ།།མུན་པ་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དག་ནི་མུན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་གསང་བ་ས་བཅུ་ཐོབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་བཤད་དོ།

声闻和独觉们的无余涅槃是真实边际的如是性，所说'不应现证真实边际'，以及'不取轮回'，以及'不现证真实边际'等，这些就是从那些经典中所说的内容。
又说'一切法如是性'，前者是为了显示在第八地自然成就无分别的分别而说的。
在此应知是为了显示究竟地而说的。
'欲知地尘微尘数'是指在第十地中显示了通达微尘等殊胜功德。
'欲以一指尖测量'是指如同墙壁等阻挡风一样，以一指尖阻挡遍及一切世界的坏劫风。
'欲以一跏趺遍满'是指若欲以自身座位遍覆虚空。
'以一托钵'是指一次用食，即是适时用食的意思。
'世尊，菩萨摩诃萨以何等布施寻求'是指仅以布施波罗蜜如何圆满六波罗蜜。
'因无散乱和分别故为禅定波罗蜜'是指因为布施时不散乱且无分别，所以圆满禅定波罗蜜。
'以无所得方式遍知一切法'是指以智慧了知一切法而无所得。
关于'肉眼和天眼'等，色身之眼是肉眼。一切三昧、等持和神通智慧是天眼。一切种智是慧眼。
遍知一切趣道、了知根器胜劣、种种意乐和种种界是法眼。金刚定所摄的阿罗汉道智是佛眼。
舍利子，复次，菩萨摩诃萨欲闻持十方一切世界中诸佛世尊说法，以念力不断正持，乃至现证无上正等正觉期间皆不忘失，应学习般若波罗蜜多，这些仅是经文所说。
'黑暗幽冥'是指世界之间的黑暗。
'欲学如来行'是指身密为第十地所行境界，故如是说。

 །གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ཏེ་དེ་དག་ནི་སྟེང་ན་འདུག་པ་ལ་བསྐྱེད་དེ་མི་ལྟ།འོག་ནས་འདུག་པ་ལ་བཏུད་དེ་མི་ལྟ། གཡས་གཡོན་ན་འདུག་པ་ལ་ནི་མིག་བཟུར་ཏེ་མི་ལྟ། རྒྱབ་ན་འདུག་པ་ལ་ནི་མཇིང་པ་བསྒྱུར་ཏེ་མི་ལྟ། ཐག་རིང་པོ་ནི་འདུག་པ་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་མི་ལྟ། ཐག་ཉེ་ བ་ན་འདུག་པ་ལ་བསྒྲིམས་པ་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟའི།ཇི་ལྟར་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་། ཇི་ལྟར་ལྟ་བའི་མིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་འཆད་དོ། །འགྲོ་བ་དང་འགྲེང་བ་ དང་འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་ནི་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཞུགས་སོ།།ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དུས་དེ་གཉིས་ཀ་ཡངས་ཐ་མལ་པས་ལྡེག་མི་ནུས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་ བཅགས་པའི་ས་གཞི་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་འདྲ་ བར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་བྲལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་པས་ན་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བདག་ཅག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དོན་མཐུན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བུད་མེད་ཉི་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རེ་རེ་ལ་ཡང་བདག་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་སྤྲུལ་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་མཛད་དོ། །དེ་བས་ན་ས་འཚོམ་ལ་སོགས་པ་བུད་མེད་ཉི་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་། གར་མཁན་མོ་དགུ་སྟོང་དང་། དེ་དག་གི་གཡོག་འཁོར་མང་པོ་དང་། རྒ་བ་ དང་།ན་བ་དང་། འཆི་བ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་དང་། ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་མཛད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་གིས་འདོད་པ་དག་གི་སྐྱོན་རྣམས་མཐའ་ཡས་པ། །འཆི་དང་ཁོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ཏེ་མྱ་ངན་རྩ། །འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་དུག་དང་འཁྲུལ་འཁོར་འདྲ་བ་དང་། །མེ་འབར་འདྲ་ཞིང་རལ་གྲིའི་སོ་འདྲར་ཤེས་པས་ན། །འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་བདག་འདུན་འདོད་ཆགས་མེད།།བུད་མེད་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་བདག་ལ་མི་མཛེས་ཀྱིས། །བདག་ནི་ནགས་ཀྱི་འདབ་ཏུ་སོང་སྟེ་མི་སྨྲ་བར། །བསམ་གཏན་ཏིང་འཛིན་སྒོ་ནས་སེམས་ཞི་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ཡང་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་ ཐབས་མཁས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ནས། དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །ཀུ་མུ་ད་ནི་འདམ་རྫབ་ནང་ན་སྐྱེ། །མི་ཡིས་གང་བའི་ནང་ནས་རྒྱལ་པོས་མཆོད་པ་ཐོབ། །གང་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གཡོག་འཁོར་མང་བརྙེས་པ།།དེ་ཚེ་སེམས་ཅན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བདུད་རྩིས་འདུལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་གང་དག་སྔོན་བྱུང་བ། །ཀུན་གྱིས་སྲས་དང་བཙུན་མོ་བུད་མེད་བསྟེན་གྱུར་ཀྱང་། །འདོད་པས་ཆགས་མེད་བསམ་གཏན་བདེ་ལས་ ཉམས་མ་གྱུར།།དེ་བས་དེ་དག་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་བདག་གིས་བསླབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་སྲས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་བརྫུན་མ་ཡིན་ཏེ། བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །སྒྲ་གཅན་ཟིན་བཟང་པོ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དགོས་པའི་དབང་གིས་མངལ་ན་གནས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་ པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།

所谓'大象观察'，是指圣者们的观察方式。他们不会仰视上方的人，不会俯视下方的人，不会斜视左右的人，不会转颈看后方的人，不会费力看远处的人，也不会不专注地看近处的人。
无论是行住坐卧的威仪，还是观察的目光，都要以大象观察的方式观察一切世界中的所有众生和一切法。
关于行走、站立和坐下，菩提树下以三种威仪而住。所谓'卧'是指大般涅槃，这两种时候凡夫都无法模仿。
如果有人问：'如果如来足下所踏之地都变成金刚般坚固有何不妥？'答：因为这样就无法生起五欲功德。
为了调化众生而受用五欲功德是指：八地菩萨虽然像阿罗汉一样远离烦恼，他们连最细微的烦恼也没有，本不可能享受五欲功德。
然而，我们的菩萨善巧方便，为了以同事摄化众生，对每一位二万四千女子都化现相同数量的身体，使她们都欢喜。
因此，对于莎恭玛等二万四千位妃子、九千舞女及其众多侍从，以及示现衰老、疾病、死亡的众生，以及天众、梵天众中，没有一个不被三乘法门调化成熟的。
因此，为了调化众生而示现受用欲乐。如经中说：'菩萨如是思维：我已了知欲望过患无量，死亡怨敌相随，充满痛苦忧愁，如同毒药机关，如同烈火，如同剑刃。
我于欲乐功德无有贪著。在家生活于我不适，我当前往林间，保持沉默，以禅定三昧安住寂静心。'
菩萨如是观察后，以善巧方便亲自示现，为了调化众生而生起大悲心，此时说此偈颂：
'犹如莲花生于泥泞中，在众人中得到国王供养。当菩萨获得众多眷属时，即以甘露调伏千万亿众生。
往昔诸位智者菩萨，虽然都有王子、王妃和女眷，却不为欲所染，不失禅定之乐。因此我当学习他们的功德。'等等。
如果有人说：'如果受用欲乐不是真实的，那么称为罗睺罗是太子这件事也成为虚假了'，这也不是虚假的。因为'子'不仅指通过受用欲乐而从胎中所生，也有化生的。
罗睺罗贤善本就是大菩萨，为了利益众生而示现住胎的形相。
这是发心品第二。

། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་བསླབ་པའི་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་བཞིན དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །གཟུགས་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་འདིར་སྤྱད་པའི་བརྩོན་པར་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་།མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞུས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མི་དམིགས་པ་གསུམ་ནི་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པ་དང་མིང་མི་དམིགས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་མི་དམིགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་གནས་གྱུར་པ་མ་ གཏོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་གི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྦྱང་བར་བྱ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ།སྐྱོན་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'心'在此是指殊胜的意愿，宣说菩萨对一切法和佛陀一切法生起殊胜意愿，故称为发心品。
第六品。如是'为何应当精进'者，此处宣说修学应当精进已，今'如何应当精进'者，舍利子，此中菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，虽为菩萨而不见有真实随行菩萨。不见有真实随行菩萨名。不见有真实随行菩提。不见有真实随行般若波罗蜜多。不见有真实随行'行'。不见有真实随行'不行'。不见有真实随行'亦行亦不行'。不见有真实随行'非行非不行'。不见有真实随行色。如是不见有真实随行受、想、行、识等，以此等经文于此宣说所行之精进。
舍利子向世尊请问'菩萨应如何修行般若波罗蜜多'时，是以三种法有所缘、有相之方式请问：菩萨、般若波罗蜜多及其修行。尔后世尊为断除彼等所缘，宣说三种无所得菩萨、无所得般若波罗蜜多及四种无所得行，以此宣说无所得空性。
菩萨三种无所得是：无所得补特伽罗、无所得名称及无所得菩提。'虽为菩萨'者，因有法性菩萨故，此遮除诽谤边。'不见有真实随行菩萨'者，因无所得补特伽罗故。'不见有真实随行名'者，因遍计所执自性故。'不见有真实随行菩提'者，除转依外无有所谓菩提之名法故。'不见有真实随行般若波罗蜜多'者，除清净法界外无有所谓般若波罗蜜多之法故。
'不见有真实随行行'者，因一切法无作用故。'不见有真实随行不行'者，虽无作用然有清净法界可修故。'不见有真实随行亦行亦不行'者，是合二者而不见有真实随行，因成彼二过失故。

 །སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པར་བརྗོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྔར་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པས་གཟུགས་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དང་།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་གཏན་ ཚིགས་སྟོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དེ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མེད་ཀྱི། དེས་ན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ནི་མེད་ཀྱི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་ནི་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ ཀྱང་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མེད་ཀྱི།ཕུང་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་ལ། སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། གང་ཆོས་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དམ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་གཞན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཡང་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་སྐད་བསྟན་པ་དང་། གཞན དག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ་།གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་ཆོས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ན། ད་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་སྙམ་པ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ མིང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ཉིད་ལས་ཆོས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གཞན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ་གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཆོས་ གཞན་མ་ཡིན་ལ།སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་ནི་ཆོས་དེ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེད་དོ།

'行亦非行，不行亦非不行'这样的说法，虽然说是不二，但是这种不二的相也因为无相的缘故而不能如实见到。
如是先以人空显示无菩萨，现在以法无我显示不如实见色，也不如实见受等。因此五蕴的相也无。显示如是行的分别无所缘后，'为什么'这句话是在说明理由。
为了显示菩萨名等无所缘及其空性有所缘，所以说'菩萨之名以名的自性为空，但不以空性为空'等。如是菩萨之名是遍计所执，以遍计所执的自性是无，因此无的空性是有。因此不以此空性为空，这是远离增益和损减二边。
因此菩萨名也不以名的自性为有。般若波罗蜜多也不以遍计所执法相为有，但以法界清净相为有。诸蕴也不以蕴的自性为有，但以无蕴的自性为有。
对此若有疑惑，'为什么'这句话是在说明理由。疑惑是什么呢？如果一切法以法的自性为无，而以空性的自性为有，那么就成为诸法是有。若诸法是有，那么以空性或其他都可以，这有什么用呢？
对此说'菩萨名的空性不是菩萨名'。这是什么意思呢？菩萨名是一回事，空性是另一回事，因此不能说因为空性有，所以菩萨名也有。同样，菩萨是一回事，空性是另一回事，因此不能说因为空性有，所以菩萨也有。同样也应用于一切。
说了这些后，有人疑惑：如果空性是一回事，法是另一回事，那么现在法性就成为异于诸法，法性也成为异于诸法，这是不合理的。
对此说'离空性外亦无菩萨名'。菩萨名的空性与菩萨名不异。因此法性与法不异。
对此他人疑惑：如果空性与法不异，而空性是有，那么法也成为有。
因此说'菩萨名即是空性'。远离遍计所执自性的圆成实菩萨名即是空性，离此之外别无空性。

 །སྟོང་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཇུག་སྡུད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཞེས་བྱའི། ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་ནི་མི་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་ལ་སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གི་།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གཞན་ན་རེ་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་ན་ནི་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ པ་དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཇུག་སྡུད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གཞན་དག་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ལ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ང་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་འམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ངམ། བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཚེ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདིར་ཡང་གཏན་ལ་དབབ་མི་ནུས་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ ཆོས་དེ་དག་མེད་ན་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་།ཇི་ལྟར་ངན་འགྲོ་འགྲིབ་ཅིང་བདེ་འགྲོ་འཕེལ་བར་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལ། ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་འགག་པ་མེད། འཕེལ་ བ་མེད།འགྲིབ་པ་མེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

空性是菩萨之名这一说法也是总结，如是，此处说圆成实性为菩萨之名，而非遍计所执性。因此，唯空性是菩萨之名，此为结语。
同样，对于菩萨和菩提这些词，也应当如是配合：菩萨的空性并非菩萨，离开空性也没有菩萨，菩萨即是空性，空性即是菩萨，应当如是配合。
对于这样的解释，前面说过菩萨以菩萨的自性为空，而不是以空性为空。如果说菩萨以空性为自性而存在，那么菩萨就会成为实有。对此说：菩萨的空性并非菩萨。这是说遍计所执的菩萨与空性是不同的，因此没有过失，此为结语。
说到这里，有人说：如果法与法性不同，则法性就会异于法。对此说：离开空性没有菩萨。这是说圆成实性的菩萨不异于空性，此为结语。这即是'菩萨即是空性'所表达的，意思是菩萨即是空性，此为结语。
又'空性即是菩萨'是总结，意思是空性与圆成实性的菩萨无有差别，此为结语。同样也应当应用于一切。
说到这里，对于其他人的疑惑，以'为什么呢'来说明理由。如果菩萨与空性毫无差别，那么菩萨就会成为空性的自性，就会变成'菩萨不存在'，为此说：'如是，所谓菩萨仅是名称'等等。这正是我所承许的。
你所说的存在，如果真的存在，那是菩萨呢？还是菩萨之名呢？还是菩提等呢？这一切都不存在，因为遍计所执仅仅是名称而已，此为结语。
'如是，所谓空性仅是名称'是说当认为空性存在时，如果观察，那也仅仅是名称而已，并非实有自性，这是在表明。
在这里也无法确定，因此以'为什么呢'来说明理由。如果这些法不存在，那么对于不存在的法，生灭如何显现？如何能减少恶趣，增长善趣？为什么先前是杂染，后来成为清净？对此说：'无自性中无生无灭，无增无减，无杂染，无清净。'

 །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ལ་སོགས་པ་ནས། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་དུས་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་ མེད།མི་སྣང་བའི་དུས་ན་འགག་པ་ཡང་མེད་ཅིང་། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་འགྲིབ་པ་མེད་ལ། མང་པོར་གྱུར་ཀྱང་འཕེལ་བ་མེད་དེ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའམ།འགག་པ་མེད་ལ། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ པ་དང་།ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་དེ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གཟུགས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཚོར་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ་། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྟོན་ཏོ། ། སྒྱུ་མ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། སྒྱུ་མ་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཡུལ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན། ཕྱོགས་ ན་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྱུ་མ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།སྒྱུ་མ་མཐོང་བ་ནི་ལོག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྱུ་མ་ གཟུགས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མིན་པར་བསྟན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་ན་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་ཉེ་བར་གདགས་པའི་ཕྱིར།ཕྱོགས་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་ཡང་དག པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་གཉིས་མེད་དེ། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་ནི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་གཉིས་མེད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་། ཡང་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མིང་ནི བཅོས་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་། མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བཅོས་མ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果一切法都是无自性的，那么从菩萨的名称等乃至色、受、想、行、识等自性为止，这些在胜义中都是不存在的，那么怎么会有所谓的生、灭、增、减、杂染、清净呢？如此，若有一个自性存在，是遍计所执自性还是圆成实自性呢？其中遍计所执自性如同幻化等完全不存在，就像幻化的色等显现时没有生，不显现时也没有灭，即使是一个也没有减少，即使是多个也没有增加，它们没有丝毫的杂染或清净。同样，遍计所执自性也因为完全不存在，所以没有生灭，没有增减，没有杂染和清净。
菩提是圆成实自性，它也是极其远离一切分别，如同虚空，所以没有生，也没有灭。没有增减。因为是极其清净的缘故，所以没有杂染；因为本性清净的缘故，所以也没有清净。为什么呢？以'色如幻化，受如幻化'等来说明。这又分两种来说明：幻化不存在，以及执著幻化的识也不存在。幻化仅仅是名称而已，不住于处所，也不住于方位。这是说明幻化是遍计所执，所以不存在。
见到幻化是颠倒的，是不存在的，这是说明识也是不存在的。其中'不住于处所'说明幻化不是色法的特征，因为有形之法不是不住于处所的缘故。'不住于方位'说明不是无色法的特征，因为无色法虽然不住于处所，但是因为依眼等方位而安立的缘故，是住于方位的。'颠倒'是说明不是真实的。'不存在'是说明无实体的特征。'离开自性'是说明没有自性。
'菩萨如幻观察'是说，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于一切法都不见有真实的生起等来说明。其中遍计所执没有生灭，仅仅是显现与不显现而已。依他起没有增减，仅仅是遍计所执而已。圆成实没有杂染和清净，仅仅是自性本来清净而已。如此一切法虽然无自性，为了断除疑惑，为什么呢？如此说道：'名称是假立的'，色、受、想等蕴等的名称和相，都是假立的，不是以自性而有的。

 །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་ པར་བྱ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོས་མ་ཉིད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བརྟགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ བརྟགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་བརྟེན་ན་ནི་དེས་ཆོས་དེ་དག་གཞན་གྱི་མཐུས་འབྱུང་གི་རང་གི་མཐུས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་བས་ན་རང་གི་དངོས་པོ་ མེད་པས་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྲུབ་པོ། །དེ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་གི་རྒྱུ་ལས་མིང་གི་ཐ་སྙད་འབྱུང་། མིང་གི་ཐ་ སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར།དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཡང་མིང་གི་རྒྱུ་ལ་རྟོག་པ་འབྱུང་། དེའི་དབང་གིས་ཡང་མིང་གི་ཐ་སྙད་འབྱུང་། མིང་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་སྟེ། རིམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གློ་བུར་དུ་བཏགས་པའི་མིང་གི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གློ་བུར་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་མིང་གི་བརྡས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤིང་མངོན་པར་བརྗོད་དེ འདིས་ནི་མིང་གི་ཐ་སྙད་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་འདི་ཉིད་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་བསྟན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མིང་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏེ།མིང་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དང་མཚན་མ་རྣམས་ཏེ། གློ་བུར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཁོ་ནའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ ཚེ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ།།གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཆོས་བྱང་ཆུབ་དང་། གང་ཟག་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཀྱི་མིང་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མིང་ཙམ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་ལ་ཡང་དཔེར་བསྟན་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བདག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དམིགས་སུ་ཡོད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ དམིགས་སུ་མེད་དེ།དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་དང་བསྟུན་པའི་མཇུག་སྡུད་དེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ།

因此应当了知一切法无自性，因为自性是非人为的缘故。人为性即是缘起法，这些是假立的等等来说明：依靠分别的因和分别的缘的这些法，如是如是地假立，称为缘起，这是其义。由此说明：如果依靠他者，则这些法由他力而生，非由自力而生，那么怎么会成为自性呢？因此，由于无有自体，成为他体的缘故，成立一切法无自性。因此，无自性的意义即是缘起的意义。
其后又由遍计的名因而生名言，以名言力如是执著。以如是执著力又生起对名因的分别，以其力又生名言，以名言力又生执著，为显示如是次第生起，故说'随逐暂时安立名言'等。由于非自性而依暂时安立的缘故，以他名相随逐安立名言而显说，此说明名言。又'如何如何随逐安立名言，则如是如是执著'，此说明彼为执著之因。
由于熟习显说力所生的无明等力，生起'此即是诸法自性'的执著，此为其义。如是显示凡夫们的非如理作意生起后，'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不见彼等一切名为真实自性'等，显示菩萨们的如理作意次第。'一切名'即是遍计的名相，因为是暂时的缘故，不见为真实自性。由于不见为真实，故不生执著，因为无自性故唯是迷乱而已。
其后又'复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时如是通达'等，广说彼如理作意。人菩萨与法菩提，人佛与法般若波罗蜜多，以及色等法之名，菩萨也别别观察为唯是名而已。对此又举喻说：'舍利子，譬如所说我我，此是言说'等。虽于世俗有所缘，但因胜义空性故无所缘；无所缘相即是因为无事物自性的缘故，此为其义。
然后又'如是菩萨摩诃萨亦'等，总结与喻相应。不见菩萨等五法为真实。由于不见彼为真实，故因无因而不见名相为真实。由于不见彼为真实，故因无因而不执著。

 ། གང་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་དེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་དམིགས་པར་སྟོན་ཏོ། ། མཚན་མའི་བརྡ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས གང་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་དེ་འམ་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་མ་གཏོགས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་འདི་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པས་གདུལ་བའི་འཁོར་དེ་དག་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་དགེ་སློང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མཽད་ གལ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་གིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།འདམ་བུའི་ཚལ་ལམ། འོད་མའི་ཚལ་ལམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཚལ་ལམ། སྨྱིག་མའི་ཚལ་ལམ། འབྲས་ཀྱི་ཞིང་ངམ། ཏིལ་གྱི་ཞིང་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་། འཁྲི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བས་སྨན་གྱི་རྣམ་པ་དག་སྡུག་པའི་ཕྱིར་སྨན་དག་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྡུག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བ་དང་། །འབྲིང་དུ་སྡུག་ཅིང་འབྲིང་དུ་མཐོ་བ་དང་། །ཐ་མར་སྡུག་ཅིང ཐ་མར་མཐོ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་འདམ་བུ་དང་སྨྱིག་མ་གཉིས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་མཐོའོ། །བུ་རམ་ཤིང་དང་སྨྱིག་མ་དག་ནི་དེ་བས་དམའ་སྟེ་འབྲིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་དུ་སྨོས་སོ། །འབྲས་དང་ཏིལ་དག་ནི་དེ་བས་སྲབ་ཅིང་དམའ་བས་ཐ་མ་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་སྨྱིག་མ་ དང་འདམ་བུ་གཉིས་ལ་ཡང་།འདམ་བུ་ཁོང་སྟོང་དུ་འདུག་ལ་ཚེར་མ་མང་ཞིང་དེ་དག་ཉིད་རབ་ཏུ་སྡུག་པའི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་ཏེ། སྨྱིག་མ་ནི་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ། །བུ་རམ་ཤིང་དང་སྨྱིག་མ་གཉིས་ལས་ཀྱང་བུ་རམ་ཤིང་ལོ་མ་བཟང་ཞིང་སྡུག་སྟེ། སྨྱིག་མས་དེ་ཙམ་མི་ཕོད་པས་བུ་རམ་ ཤིང་སྔར་བསྟན་ཏོ།།འབྲས་དང་ཏིལ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཏིལ་བས་འབྲས་ཆེ་ཞིང་སྡུག་པས་ནི་སྔར་སྨོས་སོ། །བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །སྟོང་གི་ཆ་དང་། བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆ་དང་འབུམ་གྱི་ཆ་དང་། གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བགྲང་བ་དང་། དཔེ་དང་རྒྱུར་ཡང་ ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡང་གཏན་ལ་ཕབ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།ཆར་ཡོངས་སུ་བཅད་པའམ། བགྲང་བའམ། དཔེའམ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཆར་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཡུལ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ནི་ བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འབུམ་གྱི་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།གྲངས་སུ་བགྲང་དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ནི་གྲངས་དང་ཆ་དང་བགྲང་བ་དང་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་བྱར་ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ནི་དཔེར་ཡང་ཞེས་བྱའོ་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཡང་མི་རུང་བར་ བསྟན་པ་ནི་རྒྱུར་ཡང་ཞེས་བྱའོ་།།དེ་ལ་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆ་དང་ཆ་ཤས་དང་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །དགེ་སློང་དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྒྱར་བྱས་པའི་ཆའམ། སྟོང་དུ་བྱས་པའམ། བརྒྱ་སྟོང་དུ་བྱས་པའི་ ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གྲངས་སུ་བགྲང་བར་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ཞེས་པ་ནས། བརྒྱ་དང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཚིག་གིས་བགྲང་བ་ལས་གྲངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གྲངས་ སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།གང་ལ་ཚིག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་བརྩི་བ་དང་། བྱུང་བ་གདབ་པ་དང་། བསྡོམ་པ་དང་། ཆ་ལ་དབྲི་བ་ལ་སོགས་པའམ། ཤོད་དགོད་པའམ། འགྲོན་བུ་ལ་སོགས་པ་དགོད་པའམ། ལག་རྩིས་ཀྱིས་བརྩི་བ་དག་ལ་ནི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།

'由于执著者也不能真实随见彼故'这句话是说由于无执著故而不缘执著之因。
相之标记以及非真实遍计之心，由彼而执著之相或心也不能真实随见。
如是宣说无所缘行后，其后'除如来智慧外，胜过一切声闻缘觉之智慧'这句话是说其等流果。
其后为了令所化眷属生起欢喜心，以宣说入此无所缘行之菩萨大我故，'舍利子，譬如此赡部洲充满如舍利子、目犍连等比丘'等，显示差别。
'如芦苇林，或甘蔗林，或竹林，或稻田，或芝麻田'，比树木和藤蔓等药草更为悦意故，唯说药草。
彼等亦有三种：极为悦意且极高者，中等悦意且中等高者，最下悦意且最下高者。
其中芦苇和竹二者极为悦意且极高。甘蔗和竹二者比彼低故为中等，故说于中。稻和芝麻二者比彼细且低故说为最下。
其中竹和芦苇二者中，芦苇中空且多刺而彼等极为悦意故先说，竹则后说。
甘蔗和竹二者中，甘蔗叶好且悦意，竹不及彼故先说甘蔗。
稻和芝麻二者中，稻比芝麻大且悦意故先说。
'百分之一亦不及，千分之一、百千分之一、十万分之一、数分、算分、譬喻分、因分亦不及'，如是等类若确定则成四种：分之限定，或数，或譬喻，或因果事。
其中显示不成为分限定之境是从'百分之一'乃至'十万分之一'。
显示不堪为数是'数分、算分、计数'。
显示不堪为譬喻是'譬喻分'。
显示不堪为因果事是'因分'。
其中'百分之一'中，分、分支、支分是同义。
彼等比丘之智慧，不及菩萨智慧之百分之一，或千分之一，或百千分之一，是此义。
数数亦成三种：凡为言语境界者，从'一二三'乃至'百千'等言语计数为数，彼亦由'数分'而显。
凡为言语境界者，计算、记数、总计、分减等，或排列，或置算子等，或手算计数等为算分，彼亦由'算分'而显。

 །གང་ལ་དེ་ལྟ་བུར་བརྩི་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་འབའ་ཞིག་གིས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱའི་ཆ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བགྲང་བ་ལ་ནི་བགྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བགྲང་བར་ཡང་ཞེས པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་འོལ་བྱིར་འདྲ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། ། དེ་ལས་ངེས་པར་བྱར་རུང་བ་ནི་དཔེར་ན་སྨྱིག་གླང་ནི་བ་ལང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པས་དཔེར་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དུ་བ་མཐོང་ནས་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལས་མེའི་བློ་འབྱུང་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པས་རྒྱུར་ཡང་མི་ཕོད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གླིང་བཞི་པ་ནི་གླིང་བཞི་པ་སྟེ། དེ་དག་སྟོང་ལ་སྟོང་ གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།སྟོང་གཅིག་པ་སྟོང་ལ་སྟོང་གཉིས་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་གཉིས་པ་སྟོང་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཏེ། ཁོར་ཡུག་གི་རི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། འཁོར་དེ་དག་གི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་གི་བསམ་པ་ཤེས་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འདི་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཤེས་རབ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་མི་དད་པ། དབེན་པ། མ་སྐྱེས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གནས་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བས་སོ།།ཐ་མི་དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་། དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གློ་བུར་བ་དག་ནི་ཐ་དད་དོ། །ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་རྒྱུ་ ཐ་དད་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསམ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། བྱ་བའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱོད་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱ་བའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ ཏུ་འགྲེས་གསུམ་བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་[(]ངར་[,]རང[)]་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྨོན་ལམ་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་གཉི་ག་ཡོད་པའི་འགྲེས་སོ།

对于不能如此计算的，仅以神通力可知晓百千俱胝分之一等，乃至无数等数目称为计数，这也是以'可计数'来表示的。同样，有些虽然不是完全相同，但在某些部分上大致相似。其中可以确定的，比如说'竹牛像牛'这样的比喻，但实际上连这样的比喻也没有，所以说'也不能作为比喻'。同样，有些虽然是完全不同的事物，但看到烟就能产生对火的认知，但连这样的推理也不存在，所以说'也不能作为因'。
四大洲是指四大洲，其千倍为小千世界。小千世界的千倍为中千世界。中千世界的千倍为三千大千世界，即有百亿须弥山的三千大千世界。所谓'恒河沙数'是数量的一种表述。
如此显示了菩萨智慧的殊胜本质后，了知众中某些人的想法，为了断除疑惑，长老舍利弗提出请问：'世尊，此所谓声闻预流果智慧'等。'这一切智慧都是无差别、远离、无生、自性空'，是因为众生对一切智慧都是转依的本质，无分别且出世间而生起疑惑。
'无差别'是指本质相同；'远离'是指清净的本质；'无生'是指无为的本质；'自性空'是指远离遍计所执自性的本质。'差别分类'是指因缘所生的暂时差别。'殊胜'是指本质的差异。'世尊，于此如何'是请问智慧本性相同者之间怎能互相胜过。
从'舍利子，你认为如何'等，世尊开示虽然本质无差别，但由往昔愿力而有因的差别和果的差别。因有三种：发心、行为和事业。果有两种：现证菩提和转法轮。其中'具足一切最胜'显示发心的殊胜本质；'行持一切种智'显示行为的殊胜本质；'利益一切众生'显示事业的殊胜本质。
'现证一切法一切相'显示果的差别中的现证菩提；'度脱一切众生出离轮回'显示转法轮。之后显示三种差别：声闻和独觉无菩萨往昔愿力的差别，无因果愿力的差别，以及菩萨具有这两者的差别。

 །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མེད་པའི་ འགྲེས་ནི།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཇི་ག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བཟུང་། སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ བཟུང་ནས་བདག་སངས་རྒྱས་ཏེ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེས་འདི་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུའི་སྨོན་ལམ་མེད་པའི་འགྲེས་བསྟན་པ།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཇི་ག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འདི་སྙམ་དུ། བདག་ཅག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ སྙམ་དུ་སེམས་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏེ།འགྲེས་འདི་ལ་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་སྟེ་རྒྱུ་བཞི་ དང་།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་གཉིས་དང་། ཆོས་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །སྤྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་འདི་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་འགྲེས་ ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་དཔེ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ གྱིས་བསྟན་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཔེ་ཉི་མ་འཆར་བས་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེའི་འགྲེས་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་གསལ་བར་བསྟན་པས་ཡང་དོན་བསྟན་མི་དགོས་སོ། །ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་གྱིས་འཁོར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པའི་གནས་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་པའི་གནས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་གནས་གསུམ་ཞུས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་འདས་ནས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྟོག་པའི་རྒྱུས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དག་ལས་འདས་ནས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཅི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་མ་ཐག་ཏུ། དེ་དག་གིས་ མཆོད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་དུས་གཞན་ཞིག་ན་འགྱུར་སྙམ་དུ་གནས་བརྟན་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོག་མ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་མཆོད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།

关于无前愿的次第，舍利子，你怎么想？所有声闻和独觉是否会这样想：'我们应当证得无上正等正觉'等等，直到'胜过声闻和独觉的智慧'这段经文所说。菩萨的前愿是以智慧和悲心为本质，因此以智慧摄持证得圆满菩提，以悲心摄持众生，自己成佛后也令他人觉悟，以这两种本质而趣入。因此在这前愿的次第中，显示了证得圆满菩提和度化众生出离轮回。
其后显示无因果愿的次第：'舍利子，你怎么想？所有声闻和独觉是否会这样想：我们应当修行六波罗蜜'等等，直到'度化众生出离轮回'这段经文所说。在这个次第中显示了四种因：自身成熟、成熟众生、清净佛土、成熟佛法，以及两种果：证得圆满菩提和度化众生出离轮回，共显示六法。修行时的发愿将在下文出现。
显示菩萨具有这两种的次第是：'舍利子，菩萨是这样想的'直到'我要度化众生出离轮回'这段经文所说。其后以萤火虫的比喻说明声闻和独觉，再以日出的比喻说明菩萨，这两个比喻的含义已经明显显示，故不需要再解释其义。
其后长老为了断除眷属的疑惑而问：'世尊，如何称为菩萨摩诃萨'等，询问了超越声闻独觉地的境界、获得不退转地的境界、清净菩提道的境界这三种境界。之后世尊开示：经过第一个无数劫后，从发起欢喜地的第一心开始，通过思维一切法的空性相、无相、无愿，超越声闻独觉地，超越之后在第八地成为不退转，以成熟的波罗蜜清净菩提道。
又疑问：是否刚超越声闻独觉地就成为供养处，还是在其他时候才成为供养处？长老心生疑惑而问：'世尊，住于何处'等。然后世尊以'从最初发心以来'等开示：获得欢喜地后立即成为供养处。'舍利子，如是依止菩萨摩诃萨，一切善法出现于世间'等，显示了其中的道理。

 ། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་དེ་དག་བསྟན་པ་ལ་འགྲེས་གསུམ་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་འགྲེས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས སོ།།དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་འགྲེས་ལ་ནི། ཁྱིམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་སྟེ། འགྲེས་གསུམ་ བསྟན་ཏོ།།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་དང་། ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དེ་གསུམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མའི་ཆོས་སོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ གྱི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས་རྒྱལ་རིགས་ ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྟན་པས་ནི།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྟན་པས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྟན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ བ་དང་།རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དེ། སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ ནས།དེ་ནི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་བརྩོན་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་ ཞུས་པ་དང་།དེ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ཕུང་པོ་བདུན་དུ་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ན།དེ་ཙམ་གྱིས་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བརྩོན་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱའོ། །བརྩོན་པར་བྱ་བ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞེ་འམ་མི་བརྩོན་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་བཞིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་དེས་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་འགག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གལ་ཏེ་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འགག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།

其后对于宣说这些法有三个次第：即有漏和无漏善法宣说的次第，有漏善法果报宣说的次第，以及无漏善法果报宣说的次第。
其中关于有漏和无漏善法宣说的次第，有在家人、优婆塞和优婆夷的法的宣说，声闻的法的宣说，以及佛法的宣说这三个次第。
十善业道、具足五支的戒律、具足八支的戒律这三种法是在家人、优婆塞和优婆夷的法。
禅定等乃至道的究竟是声闻的法。
波罗蜜多等乃至佛不共法的究竟之间成佛的诸法是佛法。
其后由于这些善法在世间出现，有如同大娑罗树般的刹帝利等，以此等说明属于欲界、色界、无色界的诸有情，这是宣说有漏善法的果报。
以'预流果者出现于世间'等说明一切声闻、缘觉以及正等正觉佛，这是宣说无漏善法的果报。
'清净布施'是指对其行布施者获得大果报和清净，称为清净布施。
'由于布施极为清净的缘故'是说这是菩萨布施的法性，因为是布施者的缘故。
如是宣说了应当如何精进之后，为了说明精进者的相貌是什么，世尊，菩萨摩诃萨如何精进于般若波罗蜜多才称为精进？
此后以蕴、界、处、圣谛、缘起，以及一切法由有为和无为所摄而将一切法分为七蕴，以七种方式行于空性时，仅此并非圆满精进，暂且不称为精进。由于已开始精进，也不应说非精进，为显示此义而说不说精进或不精进。
如是想：究竟如何是精进而生疑惑，故说'为何如此'。
说此之后，以四种方式显示色等各别的自性不可得、和合的自性不可得、自相不可得、一切法不可得而行于空性即是精进，如是从'如是彼不见色为生法或灭法'乃至'不见独觉菩提、佛陀和菩提'广说。
'如是彼不见色为生法或灭法'是指生的自性或灭的自性的异名。
若色是生的自性则不会成为灭的自性。

 །གལ་ཏེ་འགག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས ཤིག་ཡོད་ན་ཡང་།བདག་ལས་སྐྱེ་བའམ། གཞན་ལས་སྐྱེའམ། གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེའམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ཆོས་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་དུ་ནི་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་རྟག་ན་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་བདག་ལ་ སྐྱེ་བ་མི་རིགས་སོ།།གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལས་གཞན་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྐྱོན་དེ་གཉིས་ལས་མི་ཐར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འང་མི་རིགས་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་ནི་འགག་པར་འགྱུར་གྱི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཡོད་པ་འམ་མེད་པའི་ཆོས་ཤིག་ ཡིན་གྲང་ན།དེ་ལ་ཡོད་ན་ནི་འགག་པར་མི་འཐད་དེ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་འགག་པར་མི་འཐད་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་འགག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་[(]དུང་[,]རུང་[)]སྟེ། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་སྐྱེ་བ་དག་། མི་འཐད་པ་ནི་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །འགག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡོད་པ་དང་ནི་མེད་པ་གཉིས། །གཅིག་ལ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མིན་པའི་དངོས་པོ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཇི་ལྟར་མགོ་ལ་ལན་གཉིས་སུ། །བཅད དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བཏང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མ་འགྱུར་ རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བཏང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་འམ། །རྣམ་པར་ དག་པ་ལས་འགྱུར་གྲང་ན།གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དང་ཡང་སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འཐད་དེ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་འཐད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果是灭的自性，就不会成为生的自性，因为一个事物有两种自性是极其矛盾的。如果色有一个叫做生的法，那么是从自生，还是从他生，还是从二者生，还是从无因生，这就成为四种分别。其中从自生是不合理的，因为此时法未生的缘故。无的自性不能成为生的因。如果在生之前法已经存在，那也不合理，因为已有的不应该再生。如果从有而生，则一切时中都将生起，永远不会不生。因此从自生是不合理的。
从他生也不合理，如果从他生能生起他法，则一切都将从一切生起。从二者生也不能脱离这两种过失。从无因生也不合理，因为一切处都将从一切生起。如此观察，胜义中无生，如所说：'非从自非从他，非从二非无因，诸法于何处，生起终非有。'
也不应该是灭法，因为无生的缘故。如此，已生者可灭，未生者不可灭。再者，如果有一个叫做灭的法，是有法还是无法呢？其中若是有法则不应灭，因为有和无二者不能同时存在于一个事物中。无法也不应灭，因为本来就是无。如同兔角不能说有灭一样。'诸法生不成，彼即是一切，诸法灭不成，有无不并存，无法不可灭，如头不再断。'
因此所谓生和灭都是遍计所执，仅仅是名言而已，胜义中是没有的。因此说色不能真实随见为生法或灭法。同样，色等不能成为杂染或清净，如果诸法是杂染的自性，因为自性不能舍弃，则永远不会清净。
如果是清净和遍净的自性，因为自性不能舍弃，则诸法永远不会杂染。再者，如果诸法是杂染的，是从杂染或清净转变而来？如果从杂染转为杂染，则杂染成为无意义，因为已经杂染的不需要再生起杂染。或者说杂染反复生起而永远不会清净。清净的也不应成为杂染，因为相违的缘故。一个事物中杂染和清净二者不能同时生起，因为没有两种自性。

 །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའམ། རྣམ་པར་དག་པ་ལས་འགྱུར་གྲང་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དེ། ཆོས་དེ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཡང རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་རིགས་ཏེ།རྣམ་པར་དག་པས་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་གློ་བུར་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ལ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་གདགས་ཤིང་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གློ་བུར་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་གདགས་པར་ཟད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ ཅན་ནམ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡང་དག་པར་འདུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུས་པ་ལ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་ཏེ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ།སྤུངས་པ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ཡོད་ན་སྲིད་པར་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཡང་དག་པར་འདུ་ན་ཡང་། འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའམ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་མི་རིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་ཐ་དད་དེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ འདུ་བར་འགྱུར།གཞན་ཡང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ གཅིག་ཏུ་འདུ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་འདུ་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་ ནམ་མཁའ་ནམ་མཁའ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད་པ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ནི་སྒོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད། ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད།ཚོར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད། འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་དང་ལྷན་ ཅིག་འདུ་བ་མེད།འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། ད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསལ་བའི་ ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་སྣང་གི། དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ དུ་སྣང་སྟེ།དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

同样地，清净也是从杂染或清净而生的话，在杂染中是没有清净的，因为这两种法相互矛盾。清净也不应成为清净，因为清净就没有意义了。因此，杂染和清净在胜义中是不存在的，而是在本性清净的真如中，在凡夫的阶段中，对暂时的杂染称之为杂染，在清净的阶段中，对暂时的杂染不存在称之为清净而已，在色等诸法的法性中是不合理的。因此说不能如实见到色是杂染法或清净法。
如是说明色等无自性的道理后，现在以'色不与受等真实和合'等来说明蕴中无蕴的特征。所谓蕴是积聚的意思，如果有真实和合的积聚才能存在，但是诸法中没有真实和合，因此也无蕴的特征。
诸法若真实和合，要么是混杂的，要么是同一特征，但色与受等既非不混杂，又有不同特征。同样，受等也不应与色真实和合。同样，受、想、行、识等也各有不同特征，这些极其不同的特征怎么能真实和合成一个蕴的自性呢？
另外，色和受等所谓的色和受等自性都是遍计所执，如幻化一样，本性是空的。就像幻化的马和象等事物在胜义中没有合一一样，遍计所执的色等也没有合一。色等的真如自性也是本性空性。由于本性空的缘故，就像虚空不与虚空和合一样，法性的色等也是如此。
这只是略说而已。如此，色不与受等和合，受等也不与色和合；受不与想等和合，想等也不与受和合；想不与行等和合，行等也不与想和合；行不与识和合，识也不与行和合。
第七品。现在为了遣除色等的自相，说'色的空性即非色'等。如是专注于空性时，遍计所执的色等不显现为色等相，而显现为空性相，此时色的空性即非色，如是显示。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་ གཟུགས་ཞེས་བྱ་ན།འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། འདི་ལྟར་ཚོར་བར་བྱེད་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདུས་ནས་ཤེས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསལ་ཏེ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། གལ་ཏེ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་ན།འོ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཡུལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ནས། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གཟུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས པའི་སྒྲ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བར་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །སྔར་སྨོས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་ཏོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་ སྐྱེ་མི་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།འགྲིབ་པ་མེད་ཅིང་འཕེལ་བ་མེད་པ་སྟེ། འདས་པའང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ དེ་ལ་དམིགས་སུ་མེད་དེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་དོ། །ཚོར་བ་མེད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་བརྩོན་པའི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་བདག་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། མི་བརྩོན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ བརྩོན་པ་དང་།མི་བརྩོན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་མཐའ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། མཐའ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་དུས་གསུམ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་ པའི་སྒོ་རྣམས་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་།ཆོས་རྣམས་འདྲེས་པར་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། འདུ་བ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་ བ་དང་།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་བརྩོན་ ཞེས་བྱ་བ་འམ།མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ངར་འཛིན་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

为什么这样说呢？舍利子，如是说色的空性是什么，以及色不存在。若有色的特征则称为色，如是在空性中无色，因此不是色。如是无受，因此不是受。如是无想，因此不是想。如是无行，因此不是诸行。如是在彼空性中无识，因此不是识。如是遣除色等诸法的自相，如是宣说。
若色等诸法无有色等相的特征，那么色等名言将成为无境，生起如是怀疑而问为何如此？色等名言是针对法性的色等而言，因此空性与色等无有差别，色也非自性，空性也非他性。空性非他性，色也非他性，以此显示。
因此一切处色等名言是针对空性而言，空性的名言也是针对法性的色等而言，以'色即是空性，空性即是色'来显示。前述空性显示一切相。
舍利子，空性不生不灭等，是因为生灭的缘故，无减无增，非过去，非未来，非现在。因为无色等相的缘故，一切法于彼亦无所缘，因此于一切法无所缘中无色、无受、无想，乃至无佛、无菩提，以此显示。
如是以十一相显示精进相后，其后断除我精进与不精进的分别，断除于解脱门精进与不精进的分别，断除于诸法自相精进与不精进的分别，断除诸法与边际相应，断除诸边际互相连结，断除诸法与三时相应，断除诸法与一切相智相应，断除一切法生灭相应，断除一切法与常等相应，断除彼等与解脱门相应，断除诸法杂染相应，断除与神通相应，断除与神通作用相应，断除远离和合的分别，断除现证菩提的分别，断除空性相应的分别。
如是以十六相行持空性即是显示精进于般若波罗蜜多。其中于色精进或不精进皆不见为真实，是因为无有我与作者等分别，以及我执不行的缘故。

 །སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ན། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་རྣམ་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་དང་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་ དུ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་མ་ཡིན། རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོང་ པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མ་མཐོང་བས་མི་སྦྱོར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མི་འབྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཟུགས་དང་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་བཀའ་སྩལ་ནས། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ དུས་གསུམ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱི་མའི་མཐའ་འདི་འདྲ་བ་མྱོང་ངོ་ཞེས་ལས་དང་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ སྤྱོད་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་སྦྱོར་བ་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐར་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའི་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བར་སྦྱོར་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་ སྔོན་གྱི་མཐར་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ལས་བྱས་པས་ཕྱི་མའི་མཐར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྤྱོད་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བར་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་ མེད་དེ།བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་དུས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་དང་འདས་པར་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་བཀའ་སྩལ་ནས་འདི་ལྟར་འདས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ ཚིགས་གསུངས་ཏེ།འདས་པ་ན་གཟུགས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །མ་འོངས་པ་ན་གཟུགས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་ནི་གཟུགས་དུས་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

'空性与空性不相应'是指在修习空性禅定时，如果认为有一个称为'空性'的其他法存在而修习，那时就会将空性的本性与空性相应。然而应当如是：一切法都无所缘，即使空性的行相也应修习为无相。因此说'空性与空性不相应'。
'也不是空性瑜伽'中，空性瑜伽即是空性禅定，那空性瑜伽也不与空性瑜伽的其他本性相应，这是其含义。
同样也应当配合'无相法不作为其他法而分别，无愿法不作为其他法而分别'之义。
因此说'空性既非瑜伽，也非非瑜伽'，如是空性远离一切遍计所执的色等的瑜伽行相，因此非瑜伽。如是以自性不可言说且无相的禅定为本性，因此也非非瑜伽。
'色不相应不分离'是指于法的色等，因未见到自相空性的色等相而不相应。因应当修习为法性的本体故不分离。因此说'诸法的自相趣入空性'等。
宣说'色与前际不相应'后，也自说理由为'如是也不真实随见前际'。前际等三时也不真实随见，若不真实随见，如何能相应？
'前际与后际不相应'是指若以前际业及其异熟后际如是感受，以业果所缘的方式而行，则前际与后际相应，后际也与前际相应。
若于前际业的异熟在现在生起时分别'这就是'而行，则前际与现在相应，现在也与前际相应。
若于现在造业将于后际成熟而行，则现在与后际相应，后际与现在相应。
于见三时平等性则无时间差别，因为于一切自性中时间不可得。因此说'因三时平等性'。
宣说'色与过去不相应'后，自说理由为'如是也不真实随见过去'。
若相应'过去色如是，未来色将如是，现在有色'，即称为色与三时相应。



།གཟུགས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་འདི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་རམ་གཟུགས་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྟོགས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་ཏེ།སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དག་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་སོ། །སངས་རྒྱས་ ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཟུགས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །གཟུགས་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་ཞེས་པ་ལ་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་པར་ལྟ་བ་དག་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྟེ་དེ་མི་སྐྱེད་དོ། །རྟག་ཅེས་བྱ་བར་མི་ སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་དབང་གིས་སོ།།མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མ་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་། ཆོས་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ།།བྱ་བའི་འགྲེས་དང་ཕན་ཡོན་ཐོབ་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་རོ། །བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕན་ཡོན་ཐོབ་པ་སྟེ་། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བདུད་སྡིག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །གང་ཆོས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཁོར་བ་བསྟན་ཏོ། །འབྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕྲད་པའམ་མི་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་བྱེད་དོ།།གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་མི་ སྦྱོར་བའོ།

所谓'色与一切相智不相应'是指若执著此色是一切相智的对境，或者执著此色是布施等福德事业后回向一切相智果位的因，则称为与一切相智相应。
所谓'不与佛和一切相智相应'是指不执著一切相智是佛的因，也不执著以一切相智通达一切法而成佛。佛、菩提和一切相智由于具有同一性相，是法身的本性，无有差别。因此说'一切相智即是佛，佛即是一切相智'等。
'色生起'不相应，'色灭坏'不相应，是指不生起执著生起和灭坏的见解，这是常见和断见，不应生起。'常'不相应是就见解而言，'无常'不相应是就分别念而言。其他也应如是类推。
'色寂静'不相应是指遍计所执的色等无有涅槃的性相。'色不寂静'不相应是指法性的色等无有轮回的性相。'一切相智寂静'不相应是指无有如是分别的机会。同样，空性、无相、无愿等也是无有分别念的机会。对于'行'等分别念也应如是类推。
'为布施波罗蜜而不行持般若波罗蜜'是指一切法在法性中无有差别，执著差别是不合理的，因为一切都是般若波罗蜜的本性，无有差别。因此说'由于差别的缘故，不真实见到任何法'。
连般若波罗蜜都不真实见到，更何况菩萨，怎么会有一切种智呢？这是说神通是遍计所执的本性，是遍计所执的所缘，所以如是说。
对于事业的次第和获得利益也应如是类推。'精进相'是指获得其利益。舍利子，菩萨大菩萨如是行持般若波罗蜜时，魔罗波旬等显示。'与诸法聚合'显示轮回，'分离'显示涅槃，'相遇或不相遇'显示这二者的业。
'法界不以法界现证圆满菩提'是指真如不以真如现证圆满菩提。'色与空性不相应'是指色不与空性的本性相应，也不将'色'与'空性'的名称相应。




།སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་སུ་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མི་སྦྱོར་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྦྱོར་བའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་བ་སྟེ། གཟུགས་ དང་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཐ་དད་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པས་ལུང་བསྟན་པར་གྱུར་པའམ། ལུང་བསྟན་པར་འོས་ པའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་པ་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ།།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ་བ་ལ་རྩོལ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ཀྱང་།དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །བདག་ནི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་། དེ་ཕན་ཆད་ནི་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་གཏོགས་པར་དམིགས་པ་གཞན་ཉེ་བར་མི་གནས་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ ལ་ཡང་མཚན་མར་བྱས་ཏེ་མི་དམིགས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་། འགག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཕན་ཆད་དེའི་སྤྱོད་པ་སེམས་ཅན་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྙིང་ རྗེའི་མཐུས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ དབེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་དེ་ལྟར་གནས་ཤིང་ཐམས་ཅད་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།

'空性与色不相应'是指空性不与色的自性相应，也不将'空性'作为色的名称而相应。或者说'色与空性不相应'是指不说'色是空'这样的相应，这意味着不将色与空性分别对待。
舍利子，如是精进的菩萨摩诃萨应当被认为是得到授记的，这是说已得第八地而得授记，或因堪能得授记而接近授记。
在第八地获得无生法忍，出现异熟波罗蜜多。由于出现异熟波罗蜜多，而行持波罗蜜多、成熟有情、成熟佛法、清净佛土、现证菩提、转法轮等，都离开勤作而自然成就一切。
如是异熟行为自然成就，虽然利益无量无数无边众生，但他不会这样想：'诸佛世尊为我授记，我已接近授记'等等。
其中自然成就安住的原因也是如此说：'他不于法界作相'，因为此后除法界外再无其他所缘近住，于彼法界亦不作相而缘。
其后获得无生法忍的利益是：'彼菩萨摩诃萨不生众生想。为什么？因为众生极无生亦无灭，诸法法性无生无灭的缘故'而说。
'了知众生无生无灭而行持般若波罗蜜多'是说此后他的行为无缘众生，以大悲力生起世俗智，尔时虽为众生圆满布施等，但安住于众生无生、无灭、空性、无所缘、远离性中而如是安住并作一切。
其后为显示他的安住极为殊胜，故说'舍利子，这是诸菩萨摩诃萨的殊胜瑜伽'等。
其后虽无所缘众生，但为众生利益而分别慈悲等及布施持戒等所作，说'现证大慈大悲'等。

 ། སེར་སྣའི་སེམས་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་དྲུག་གིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་གྱིས་འཁོར་རྣམས་མགུ་བར་བྱ་བ་དང་། སྐབས་དེ་ཉིད་ལས་ཆོས་བཤད་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ གང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ།།དེ་ལ་མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་ལྷགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འཕོའོ། །བར་མ་ནི་དགའ་ལྡན་ནས་ལྷགས་པར་འགྱུར་རོ་། །ཐ་མ་ནི་མིའི་ནང་ཉིད་ནས་ལྷགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྐབས་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞིར་གཏོགས་པ་རྣམས་ བསྟན་ཏོ།།ཐབས་མི་མཁས་པ་དང་པོ་གཉིས་ལས་ཐབས་མི་མཁས་པ་སྔ་མ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་ཡང་ཐབས་མི་མཁས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེས་ཏེ། དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་གི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བརྩོན་པར་གྱུར་ ནས་ཕྱིས་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ།སྔོན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་མཐུས་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་གྱུར་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་བརྩོན་པས་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་བཏང་ནས་ལྷའི་ནང་ དུ་མ་སྐྱེས་པར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཐབས་མི་མཁས་པས་དབང་པོ་རྟུལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་མ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་དང་པོ་བསྟན་པ་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དག་གི་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབས་ནས་སྙིང་རྗེའི་མཐུས་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ལྷུར་ལེན་ པས་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ།།གཉིས་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞིང་། སྔོན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་དྲུག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཏེ་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད་དོ། །བཞི་པ་དག་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཆོས་ཉན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་[(]ལ་[,]ལོ་[)]བསྐོར་བར་གསོལ་ བ་འདེབས་སོ།།ལྔ་པ་དག་ནི་དཔེར་ན་བདག་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པ་ལྟ་བུའོ། །དྲུག་པ་དག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དོ། །བདུན་པ་དག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ གནས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ན་གནས་པར་འདོད་པ་སྐྱེད་དོ།

关于'不行持悭吝心'等六句，是宣说六波罗蜜的违品不存在。之后，为了使长老令眷属欢喜，并使当时的说法成为大说法，因此请问'从何处命终而转生于此'等。对此，上等是从佛土而来，往生佛土。中等是从兜率天而来。下等是从人间而来，如是宣说三种。
之后，为了宣说当时菩萨有多种类别，以'舍利子，有不善巧方便的菩萨摩诃萨'等，宣说了属于四十四种菩萨。在前两种不善巧方便中，前者虽精进于禅定行和波罗蜜多行，但因不善巧方便而生于长寿天，在那段时间内精进于诸波罗蜜多，后来转生人间时，虽因往昔修行波罗蜜多的力量而精进，但成为钝根。
第二种是虽精进于禅定行和波罗蜜多行，舍弃禅定果报而未生天界，虽生人间但因不善巧方便而成为钝根。其后诸类皆是善巧方便者，其中第一种所说是'将于此贤劫现前证得无上正等正觉'，他们修学禅定行和菩萨行后，以悲心力断除禅定所致之生，专注利益有情及令佛欢喜，将于此贤劫现前成佛。
第二种具足彼等功德，并令往昔未成熟的有情得以成熟。第三种具足彼等功德，生于欲界六天，住于圆满威力，成熟有情、清净佛土及令佛欢喜。第四种生于梵天界，以神通从一佛土往诣另一佛土听法，专注令佛欢喜，并以发愿祈请新成佛者转法轮。
第五种如我等世尊弥勒。第六种以神通力往诣一切佛土，供养一切如来。第七种安住神通，发愿往生清净佛土。

།བརྒྱད་པ་དག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་ཚེ་ཇི་སྲིད་ཐུབ་པའི་བར་དུ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།།དགུ་པ་དག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་དང་བྲལ་བས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མི་ཤེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དམན་པ་རྣམས་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་ཏེ། སྒྲ་གསུམ་ དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བཤད་པས་དགའ་བ་བསྐྱེད་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།།བཅུ་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྐྱེས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་རྣམས་རྩོལ་བ་ཆུང་ངུས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཐོབ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སོང་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་དོ། ། བཅུ་གཅིག་པ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་སྔ་མ་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་འཕྲལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །བཅུ་གཉིས་པ་དག་ནི ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བདག་ཉིད་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ནས།རྩོལ་བ་ཆུང་ངུས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆེན་པོ་འབད་མི་དགོས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ་དུས་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་བསྟན་པ་གནས་པར་བྱེད་དོ།།བཅུ་གསུམ་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེས་ནས་རྩོལ་བ་ཆུང་ངུས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། ས་གོང་མ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།།བཅུ་བཞི་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་དོ།།བཅོ་ལྔ་པ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཀྱང་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པར་གཞན་དག་ཀྱང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་འགོད་དོ།།ཡོངས་སུ་དྲིས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅུ་དྲུག་པ་དག་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ།གང་བསྐལ་པ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །བཅུ་བདུན་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཚོལ་བ་ལ་གནས་སོ།

第八类菩萨以神通力往生无量寿佛刹土，住世直至寿命尽头，精进致力于令众生和佛法圆满成熟。
第九类菩萨以神通力往生于没有佛法僧三宝音声、不知三宝功德的低劣众生世界，宣说三宝功德，以具足三种音声说法令其生起欢喜，以此力使其往生佛土。
第十类菩萨往生清净佛土后，由于自性烦恼轻微，以小功用证得初地，获得禅定、三昧、等至，修习菩提分法和佛法，从清净佛土命终后往生不清净世界利益众生。
第十一类菩萨具足前述菩萨功德，往生清净佛土，证得初地后即刻进入无过失菩萨位，获得不退转地。
第十二类菩萨具足前述功德，以佛土力增长自身，以功德清净心相续，以小功用证得初地，随即不费大功即现前成佛，转法轮并令教法住世直至时期圆满。
第十三类菩萨具足前述功德，往生清净佛土，以小功用证得初地，尚未生起上地之前，平等趣入一切般若波罗蜜多瑜伽，为清净佛土而从一佛土往生另一佛土。
第十四类菩萨安住无分别般若波罗蜜多，等持于超越次第等至，以彼等至而住。
第十五类菩萨具足菩提分法和佛法，以遍知智了知预流果等，但不现证彼等，而是令他人各自趣入彼等道果。此遍知智即是最胜菩萨忍。
第十六类菩萨是贤劫菩萨，即将于此劫现前成佛，他们安住无分别六波罗蜜多，修净兜率天宫。
第十七类菩萨是一生补处，具足声闻、缘觉、佛陀一切法，以遍知智安住于寻求圣谛。

 །བཅོ་བརྒྱད་པ་དག་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་གནས་ཏེ།དཔེར་ན་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཅུ་དགུ་པ་དག་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་བརྟུན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་འཆད་ཅིང་གནས་སོ། །ཉི་ཤུ་པ་དག་ནི་ དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གནས་སོ།།ཉི་ཤུ་གཅིག་པ་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་འགོད་དོ། །ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་ དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འགོད་དོ། །ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་དག་ནི་བཟོད་པ་ལ་འགོད་དོ། །ཉི་ཤུ་བཞི་པ་དག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འགོད་དོ། །ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་དག་ནི་བསམ་གཏན་ལ་འགོད་དོ། །ཉི་ཤུ་དྲུག་པ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ལ་འགོད་དོ། །ཉི་ཤུ་བདུན་པ་དག་ ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ།དེར་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ལྷུར་བླངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ནས་མཐོང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཟུང་སྟེ། བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ ཐོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པ་དག་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་པར་དགོད་ཅིང་གནས་སོ། །ཉི་ཤུ་དགུ་པ་དག་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་པ་དག་ནི་བྱང་ཕྱོགས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་གཅིག་པ་དག་ནི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་གཉིས་ པ་དག་ནི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུའོ།།སུམ་ཅུ་གསུམ་པ་དག་ནི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཚམས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་བཞི་པ་དག་ནི་ནུབ་བྱང་གི་མཚམས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་ལྔ་པ་དག་ནི་འོག་གི་ཕྱོགས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་དྲུག་པ་དག་ནི་སྟེང་གི་ཕྱོགས་སུའོ། །སུམ་ཅུ་བདུན་པ་དག་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས།ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་མཐོང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་བཟུང་ནས་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པར་གནས་སོ། །སུམ་ ཅུ་བརྒྱད་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་དང་། དབང་པོ་གསལ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དགའ་བར་བྱས་ནས། དགའ་བ་དང་མགུ་བའི་མཐུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ།མཐར་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་དོ། །སུམ་བཅུ་དགུ་པ་དག་ནི་དབང་པོ་གསལ་བ་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ཀྱང་བདག་ལ་སྟོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་སྨོད་པར་མི་བྱེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པས་ལྷུར་བླངས་ཏེ་གནས་སོ། །བཞི་བཅུ་པ་དག་ནི་ས་རབ་ཏུ་དག་པ་ལ་གནས་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ནས། དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངན་འགྲོའི སྡུག་བསྔལ་རྣམས་མི་མྱོང་བར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་ཅིང་གནས་སོ།

第十八地的菩萨经过无数百千万劫成就圆满正觉后，精进安住于利益众生的事业中，如同圣者文殊师利童子等。
第十九地的菩萨同样趋向圆满正觉，为众生宣说佛法而安住。
第二十地的菩萨同样利益众生，从一佛刹至另一佛刹而安住。
第二十一地的菩萨虽安住于六波罗蜜，但以布施令众生满足，引导众生安住于布施。
第二十二地的菩萨以持戒摄受，引导众生安住于持戒。
第二十三地的菩萨引导众生安住于忍辱。
第二十四地的菩萨引导众生安住于精进。
第二十五地的菩萨引导众生安住于禅定。
第二十六地的菩萨引导众生安住于智慧。
第二十七地的菩萨以佛陀形象成熟东方众生，在那里专心致志取悦诸佛，领受从彼佛刹所见功德，自己清净佛土后，一生补处而安住。
第二十八地的菩萨在南方同样庄严佛刹而安住。
第二十九地的菩萨在西方。
第三十地的菩萨在北方。
第三十一地的菩萨在东北方。
第三十二地的菩萨在东南方。
第三十三地的菩萨在西南方。
第三十四地的菩萨在西北方。
第三十五地的菩萨在下方。
第三十六地的菩萨在上方。
第三十七地的菩萨成熟十方众生，供养十方诸佛，领受所见佛刹功德殊胜，自己成就佛土后，一生补处而安住。
第三十八地的菩萨具足一切佛法，以往昔愿力示现佛陀形象的大神变，行为寂静，诸根明净，令众多众生欢喜，以此欢喜满足之力成熟众生，最终以三乘次第令众生涅槃。
第三十九地的菩萨具足诸根明净，同样利益众生，但不自赞毁他，以平等心专注而安住。
第四十地的菩萨安住于极清净地，安住于布施和持戒波罗蜜，直至不退转地之间不受贫穷苦和恶趣苦，专注利益众生而安住。

 །བཞི་བཅུ་གཅིག་པ་དག་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་། ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ སྟོབས་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འགོད་དོ།།བཞི་བཅུ་གཉིས་པ་དག་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་།མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་གནས་སོ། །བཞི་བཅུ་གསུམ་པ་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཀྱི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསྟན་ནས། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ དག་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འཕེལ་བའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཚད་མར་ མཛད་དེ།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཀྱི་གོ་མི་དབྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནས་བརྟན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ། བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུས་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དུ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་པ་བཀའ་མ་སྩལ་བར་ལུས་གང་གིས་ལུས་ཀྱི་ལས་བརྩམ པར་བྱའོ།། ངག་གང་དང་ཡིད་གང་གིས་ལས་བརྩམ་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ཉིད་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་མི་དམིགས་པས་མི་དམིགས་པ་ འདི་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་ནས་ཀྱང་། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཉེ་བར་གནས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུས་ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ལ་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་བར་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ།མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རློམ་སེམས་མེད་པར་སྦྱོར་བའོ། །འགྲེས་དེ་གཉིས་ནི་མི་དམིགས་པས་རློམ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་གོང་མ་ནི་སྦྱོར་བ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

第四十一类菩萨精进修习布施和持戒波罗蜜多，生生世世成为转轮圣王，以神通力摄受众生，引导他们行持布施和持戒。
第四十二类菩萨精进修习布施和持戒波罗蜜多，同样生生世世成为转轮圣王，具有广大神通力，令十方诸佛欢喜，并供养诸佛而住。
第四十三类菩萨安住六波罗蜜多，以一切佛法光明令众生成熟，并以佛法光明令自身成熟，直至现前圆满成佛而住。
如是宣说诸菩萨后，'舍利子，这是诸菩萨摩诃萨于佛法中真实生起'，此乃菩萨们佛法芽苗增长的次第之义。
其后，世尊为开示解说，以彼等菩萨为量而言：'舍利子，是故菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，不应开启有过失的身语意业。'
长老自己持此义，为开示解说而问：'世尊，何为有过失的身业'等。
其后世尊未说身语意的所缘想，而说：'若思维以何身造作身业，以何语、何意造作业，此乃菩萨造作之过失。'
彼等即是身语意的习气。如是以不缘身语意，此即是清净习气，如是开示后。
其后又说，若菩萨安住欢喜地后，随行十善业道，断除声闻心和缘觉心，恒时对一切众生安住大悲心，如是亦能清净习气。
'世尊，何为诸菩萨摩诃萨的菩提道'此问，是为说明清净菩提道与波罗蜜多无别而问。
其后以'舍利子，行持何菩提道'等，说明无所缘的瑜伽即是菩提道。
然后又于中间宣说二种菩提道：无所缘的修行和无傲慢心的修行。其中，由无所缘故无傲慢心，因此前者修行是后者修行的因。

 །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། གནས་བརྟན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དེ་དང་ལྡན་པ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད་ཀྱང་།དེ་དག་ལ་རྩོལ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ ཤའི་མིག་གོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་ལྷའི་མིག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པ་དགུ་པོ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་གོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་ཤེས་པས་གནས་པ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་། སྔར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་བསྟན་ནས། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ཕྱིས་དོན་དམ་པར་ མི་དམིགས་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེས་གང་གིས་རློམ་སེམས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོ། །གང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བའི་ཆོ་གའོ།།གང་གིས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་དག་མི་དམིགས་སོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། །རང་ བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་རྫུ་འཕྲུལ་དུ་སེམས་པ་ཡང་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་འདི་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།

认为一切相智慧唯是如来所有，而非菩萨所有，因此长老向世尊请问菩萨摩诃萨的一切相智慧是什么。世尊以'具有此智慧'等言说明在第八地时，菩萨们生起如是智慧，这是自性，是异熟智。
以异熟智虽能圆满一切波罗蜜多等，但不生起对它们的作意，因为此智慧是一切相智的因，故以因得果之名而称为一切相智慧。
其后，能知一切色的智慧是肉眼。知一切禅定与等持的是天眼。一切智智是慧眼。除了知晓处非处智外的九种智是法眼。金刚喻定的智慧是佛眼，如是显示了它们的差别。
其后关于神通住，对一切神通，先前已说以世俗智住于神通，为显示极为圆满故，后说以胜义智无分别。为显示极为清净故，菩萨们的一切住处也是先圆满世俗智，后于胜义中无所缘，因此成为极为圆满与极为清净。
因此最后说：'舍利子，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，圆满清净六神通，以神通清净故，证得一切相智。'
所说'以何起慢心'是指以神通。'对何起慢心'是指神通仪轨。'以何起慢心'是指了知神通作用，以此不执著那些神通。
自性空是指无实体性。自性远离是指极为清净性。自性不生是指无为体性。
'不生起神通之想'是指不作'这是神通'之想，'成就神通'之想是指想要成就这些神通。

 ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གང་དག་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་བ དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ལ་གནས་ཀྱང་རུང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ལ་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་གི་མོས་པ་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏོ། །མཐའ་ལས་འདས་ པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ནས་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས། གལ་ཏེ་ལམ་ཡོད་ན་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་འོས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་དགོངས་ནས། དེ་དག་མེད་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་ལ། འགག་པ་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །སྦྱིན་ པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ལས་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་སེར་སྣ་ཡོད་དང་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འབྱུང་ལ། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བློ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་བརྒལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ། །མི་བརྒལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལས བདག་བརྒལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའམ།མ་བརྒལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སེམས་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་དང་སེར་སྣ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་གཉི་གར་ཡང་མི་སེམས་སོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་ལ་སྤྱོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའམ། བདག་ལ་ཕྱག་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མར་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་བཏང་ སྙོམས་ཞེས་བྱའོ།

舍利子，菩萨大士在修行般若波罗蜜多时，有些超越边际的空性，因为无所执取，住于布施波罗蜜多，修习一切智智之道。这是说，无论是住于六种无分别波罗蜜多，还是住于单一波罗蜜多，都在修习菩提之道。
舍利子，'有'等词是显示他们不同的信解。'超越边际的空性'是说远离增益和损减二边。'无所执取'是说对三轮无所执著。因为无所执取，所以住于布施波罗蜜多而修习菩提道。
'无来无去'是说修习一切智智之道，若有道则应有来去，为了断除这种想法而说'因为无来去'。小乘中说：'一切法生时无所从来，灭时亦无所去'；大乘中说：'因无生灭故，大乘解脱来去'。
'无所执取'是说对诸法不执著为实有法。'布施是由执取而假立'是说由于有悭吝执取。'布施是由近执取而假立'等，是说世间若有悭吝则有布施之名，若有破戒等则有持戒等名。因为菩萨无悭吝等违品之心，所以也无布施等心，这是所要显示的。
'不作已度想，不作未度想'是说不会认为自己已经超越悭吝等，或未超越悭吝等，因为这些本来就不存在。'无布施和悭吝等想'即是显示这个道理，也就是说对违品和对治二者都不作意。
'不作我受供养想，不作我受礼拜想'等是显示无八世法的执著。
舍利子，'无生'即是真实际的异名。
'于一切众生平等'是说由人无我空性而生起无量舍心。'一切法平等'是说由法空性而安住中道的舍心，这称为无贪无嗔的舍心。

།དེའི་འོག་ཏུ་འཁོར་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་། དེ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྔགས་པ་དང་། འོད་ཟེར་འགྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུས་པ་དང་། མཆོད་པའི་བཀོད་པ་དང་། འཁོར་ས་བརྒྱད་ཐོབ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དོན་གསལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་དང་པོས་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྩོན་ པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས།ད་ནི་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལས། གནས་བརྟན་རབ་ འབྱོར་གྱིས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་འདུལ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འཆད་དོ།།ཅི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འདི་རང་གི་ཤེས་རབ་དང་། སྤོབས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་འདི་འབྱུང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ལ་། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྲགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པར་བསྟན་ན་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་གྱི། བདག་གི་ཚིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསལ་ཏོ། །སྨྲ ཡང་རུང་།ལུང་སྟོན་ཀྱང་རུང་། བརྗོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལས་། མདོ་དང་འབྲིང་དང་། རྒྱས་པ་རྣམས་སུ་དབྱེ་བའམ། ཡང་ན་བདག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྐབས་དང་། སྐབས་སུ་ བབ་པ་དང་།རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།

此后，对眷属们圆满成熟的授记，以及对般若波罗蜜多的赞叹，对趣入般若波罗蜜多的菩萨的赞叹，放光，菩萨云集，供养庄严，眷属获得八地，发愿，授记，这一切都如经文所说，意义明了。如是解说第一句所略说的内容。
'舍利子，于此，菩萨摩诃萨欲于一切法一切种相现前圆满证悟菩提者，应当精进修习般若波罗蜜多'这句中，为何应当精进，如何精进，精进的特征是什么，谁在精进等分类，世尊和长老舍利子广说之后，
现在对于何为精进的教诫，何为精进的利益等四种内容的解说中，长老须菩提宣说了精进的教诫。世尊也以善巧方便，就如是应当调伏成熟的对象而宣说。
正因如此，舍利子后面说道：'这是如来以善巧方便的方式对诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多。'
关于'具寿须菩提是否以自己的智慧和辩才力'这一问题，声闻们的境界是声闻们所知晓的，那为何声闻们会生起这样的疑惑呢？
对此无过失，因为长老须菩提是菩萨摩诃萨，从无数劫以来积累福德智慧二资粮，闻名于获得甚深法忍，因此一切人都如是生疑。
因此，须菩提为了避免若说是自己的话语则不会被接受的过失，而说'这是世尊的教言，不是我的话语'来消除疑惑。
'说也好，授记也好，宣说也好'这句话是关于三种调伏方式，可分为略说、中等、广说，或者是依据自己的增上意乐、他人的增上意乐以及契机的情况而作三种宣说。

 །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོ་ལ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཟུང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྩོམ་སྟེ།ཅི་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སྤོབས་པ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་ འབྱོར་གྱིས་མིང་དང་བརྡར་གདགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་།སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། གདམས་པ་བཞི་ སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཞེས་གསུངས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་གང་ཡང་མེད་ན། དེ་ལ་ཆོས་འདི་གཉིས་དམིགས་སུ་མེད་བཞིན་དུ་ཅི་ཞིག་སུ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཞིག། གལ་ཏེ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཅང་མི་ཟེར་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཆོས་དེ་གཉིས་སུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདམས་པར་བྱའོ། ། གཞན་དུ་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། དང་པོར་བཏགས་པའི་གདམས་པ་བསྟན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བཏགས་པས་གདམས་ནས་དོན་དམ་པར་བཏགས་པ་བསྟན་དགོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བརྟན་གྱིས་ཞུས་པའི་ཚིག་བཟུང་ནས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲི་བ་རིམ་པ་ལྔ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ན།དེ་ལ་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གདམས་པ་བསྟན་ཏོ། ། རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་དག་གིས་བསྟན་ཏོ།

现在，关于'菩萨摩诃萨应当精进于般若波罗蜜多'这第一句所说的内容，为了阐明其义，世尊开示道：'须菩提，你应当为诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多，应当生起这样的辩才，使诸菩萨摩诃萨必定能从般若波罗蜜多中得到出离。'
长老须菩提以名言假立而教导精进，以无所得众生而教导精进，以无所得言说而教导精进，以一切法无所得而教导精进，为开示这四种教导，长老须菩提请问道：'世尊，所谓菩萨摩诃萨是何法之假名？'
在略说中提到'菩萨摩诃萨'，而实无菩萨之法可得，又说'般若波罗蜜多'，而般若波罗蜜多之法亦不可得。既然这两种法都无所得，那么对谁说法并作教导呢？
世尊告诫须菩提：'你不要这样说。如果你这样想着菩萨也无，般若波罗蜜多也无而保持沉默，那么众生的利益就会受损。虽然从胜义谛来说这两种法确实无自性，但为了成熟众生等目的，应当以善巧方便执持遍计所执相，在世俗谛中为众生宣说般若波罗蜜多。否则众生的利益将完全丧失。'
首先宣说假名教导：'须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当如是了知诸名言假立。'
如是以假名教导之后，还需宣说胜义谛中的假立。长老须菩提问道：'世尊，所谓菩萨摩诃萨'，世尊以此问答，问道：'须菩提，你怎么认为？色是菩萨吗？离色之外另有菩萨吗？'等五重问答。
须菩提回答：'世尊，菩萨摩诃萨毕竟无有、不可得，那里会有色成为菩萨呢？'等等。以长老须菩提这些话教导众生无所得。
'须菩提，菩萨摩诃萨应当如是以众生无所得而修学般若波罗蜜多。'以此等文句宣说。

།དེ་ནས་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་ དགས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚིག་བཟུང་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་ དམིགས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སུ་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་བསྟན་ནས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གདམས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚིག་བཟུང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནས།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ གདམས་པ་མཛད་དོ།།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་པའོ། །དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གདམས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་མཇུག་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་མིང་དང་བརྡར་གདགས་པའི་གདམས་པ་སྔར་སྨོས་པ་ ལས།འདི་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ་མིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས་མིང་དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་མིང་གི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་མིང་ཞེས་བྱ་བའི་ ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི།ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ལམ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གསུམ་ལས་འགའ་ཞིག་གི་ནང་ནས་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་དེ་གསུམ་ཅར་ལ་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རིགས་ཏེ་དེ་བས་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་ ཆོས་དང་མཐུན་པའི་དཔེ་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དུ་བརྗོད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་མིང་ལས་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་ནི་མིང་དང་བརྡ་ ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བ་འམ་འགག་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ན་དེ་ཡང་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ཞིག་ན་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ ཐ་སྙད་དུ་གདགས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྡའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་དག་ལ་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།

其后，又如是，执持'菩萨者是何法之增语'之问句，世尊问具寿须菩提言：'须菩提，于汝意云何？菩萨者，是否为色之增语？'等。
世尊，色极其无所有且不可得，菩萨岂能成为色之增语？'等，长老须菩提宣说增语不可得后，'须菩提，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，不见色之增语'等，乃至'应学般若波罗蜜多，知无愿之增语不可得'等文句，以此开示般若波罗蜜多之教授。
其后，世尊又执持'如是所谓菩萨之法，我亦不如实随见'之语，世尊告须菩提：'须菩提，法界亦不如实随见'等，乃至'须菩提，菩萨摩诃萨应如是行般若波罗蜜多，知一切法不可得'等文句，宣说一切法不可得后，即以此作教授。
此即是对菩萨摩诃萨般若波罗蜜多之教授。以'此即是随后宣说'等语，总结彼等四种教授。
其中，关于前述名称与假立之教授，此说明唯有名称，无有异于名称之法，并以'此名非在内，亦非在外，亦不可得非二者'等语，说明无有异于名称之法之理由。
若有某异于名称之法存在，则应于内、外或离此二者之三处中任一处可得，然于此三处观察皆不应理，是故彼不存在。
于此亦说明相应之比喻：'须菩提，譬如虽以众生众生之名称说，然不见有任何众生'等。
其后，又说明无有异于名称之法之第二理由：'彼假立之法，除名称与表示之言说外，无生亦无灭'等。
若诸法之名称是异法，则说如是名称之法生起时，彼亦应生起，然不生起。如是，为令可假立言说，以表示之方式于他处安立'此之名称是此'。

།གལ་ཏེ་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་བའི་དུས་ཉིད་ན་མིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། གཞན་དག་གིས་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་བརྡར་མི་ཤེས་པས་ཀྱང་འདིའི་མིང་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཁོང་དུ་ཡང་མི་ཆུད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་སྐྱེས་ཀྱང་མིང་མི་སྐྱེ་ལ་ཆོས་འགག་ཀྱང་མིང་མི་འགག་སྟེ། འདིར་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགག་ཀྱང་མིང་དེ་སྐད་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་ཤིང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཆོས་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་ཀྱི།བདག་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཡང་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་བཟུང་སྟེ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གྲགས་པ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་ པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལ་གྲགས་པ་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་། ཉེ་བར་བཟུང་ནས་བཏགས་པའི་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ནང་དང་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ལས་ལུས་དང་རྩཝ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པ་རྨི་ལམ་དང་བྲག་ཅ་དང་།སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མིང་དུ་བཏགས་པའི་གདམས་པ་མཇུག་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མིང་ དང་བརྡར་བཏགས་པ་དང་།གདམས་ངག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་སྔར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་གནས་ཏེ་ ཆོས་བཤད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་གདམས་པའི་བཏགས་པ་ཕྱིས་སྨོས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་གཉི་གས་ཆོས་རྣམས་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་སོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་བཏགས་པ་དེ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པས་ནི་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་སློབ་པའི་ འབྲས་བུར་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་བླང་བ་དང་དོར་བའི་དབང་གིས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་མདོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བར་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་རྣམས་དང་།དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ཡོད་པ་དང་། མ་ཞི་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྣམས་དང་།དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་མ་དང་སྨོན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ།

如果法性生起的时候名称也随之生起的话，其他人一见到就应该不需要约定俗成就能了解'这个的名字是这个'，但实际上并不了解。因此，虽然法生起但名称不会生起，虽然法灭但名称不会灭。在此，虽然被称为某某名称的事物灭去，但该名称仍然可以作为世俗言说而不会消失。因此，没有离开生灭而转变为其他法，而是如同'我'和'众生'等仅仅是世俗言说而已。
在此也以比喻的方式摄取四种法：因为仅仅是世俗言说，所以在声闻乘中广为人知的'我'和'众生'等；因为仅仅是遍计所执，所以在菩萨乘中广为人知的蕴、界、处等；因为仅仅是依托而假立的名称，所以在二者中都广为人知的内外差别如身体和树木等；因为完全不存在，所以在一切世间广为人知的梦境、回声、海市蜃楼等。
其后为了总结名称假立的教诫，说道：'须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当学习名称假立、教诫假立和法假立。'为了远离增益和损减二边而首先说名称和言说假立。为了住于其中说法令众生得到成熟而后说教诫假立。其后说这二者都是在世俗中安立诸法，即遍计所执法。
然后为了显示这三种假立的功德，说道：'须菩提，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，不见色为无常'等。断除一切分别是学习仅仅是假立的果。
卷八。声闻和独觉的分别也有三种：即胜观的所缘境、解脱门的所缘境、如实别观诸法的所缘境。其中，胜观的所缘境是由取舍而成的黑白两方面，在四圣谛处所产生的法要中的四种分别：无常、苦、无我、寂静的分别，以及与之相违的常、乐、有我、不寂静的分别。解脱门的所缘境是空性、无相、无愿的分别，以及所应断除的非空、有相、有愿的分别。

 །ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མི་དབེན་པ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཁོར་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་བཅུ་དང་། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་འདུས་མ་བྱས་དང་། འགོག་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། དགེ་ བ་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་སློབ་པའི་ཕན་ཡོན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་འམ། འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ནང་དུ་མི་འགྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་མི་རྟོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་། བདག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ལ་སོགས་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ལ་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ ཚེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་དང་ བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་ལ།དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་གློ་བུར་གྱི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་དེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་ བརྟགས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མིང་དང་བརྡར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གདགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྟན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས།དེས་མིང་དང་བརྡར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གདགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཡོན་གཉིས་པ་ སྟོན་ཏོ།

对诸法如实地各别观察即是其余，即是对有为法、生起、不寂静、不善、有过失、有漏、有烦恼、世间、杂染、轮回等十种分别，以及作为它们对治的无为、灭、寂静、善、无过失、无漏、无烦恼、出世间、清净、涅槃等十种分别。这所有二十种分别都是声闻和独觉的境界，菩萨们应当完全断除这一切。
断除这三十四种分别，是为了显示学习'唯是假立'的功德。所谓'不见真实存在于有为界或无为界中'，是说般若波罗蜜多等不归属于有为或无为之中。
为了显示对此黑白两方面都不分别，所以说'于一切法不分别'。既不像外道等那样分别常、乐、我等差别，也不像声闻等那样以观察等分别无常、苦、无我等差别。
为了显示作为一切分别和妄念对治的菩萨学处，所以说'住于无分别法而修习诸念住'等乃至'最终达到佛不共法'。
为了显示这无分别的对境即诸法如实性是声闻境界的对治，所以说'当行般若波罗蜜多时，是极为观察诸法相，诸法相即不成杂染，不成清净'。
真如由于本性清净的缘故，在有垢位时也无杂染，在无垢位时也无暂时的清净，因为一切时中都安住于真如性，所以称为真如。
因此，前面所说的一切都是遍计所执，不是如实的，不是真实的。
'须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应了知名言施设诸法'，以此显示了这些遍计所执后，对一切法无执著是其果报，因此说'若了知名言施设诸法，则于色无执著'等，这是显示第二种功德。

། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་རིག་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་མཁས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སས བསྡུས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ནས་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནས།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྡར་བཏགས་པའི་གདམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་གཉིས་ པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དང་པོ་ཞུས་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བས། ཚིག་དེའི་རྒྱུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་བསམ་པས། གནས་བརྟན་གྱིས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་ཐེ་ཚོམ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། གཟུགས ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཟུགས་ཡོད་སྙམ་མམ། གཟུགས་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དྲིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འཛིན་ཅིང་། བདག་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་ཐ་དད་པར་རྟོག་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དང་གཞི་དང་། གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པར་རོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སེམས་ཅན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ན། ཇི་ལྟར་ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ།ཇི་ལྟར་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ལྟར། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་དང་པོ་གཅིག་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ།ཚོར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། འདུ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ།ཚོར་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

如是了知一切法仅是假立之后，于色等遍计所执诸法以及清净佛法方便善巧究竟之间，不应执著，此为语义。不应执著于真如，不应执著于实际，不应执著于法界。此中，如前所说次第，道相智行境所摄菩萨地，名为真如。一切智行境声闻缘觉涅槃，名为实际。一切相智行境佛地所摄法身，名为法界。
其后，无执著修习之功德为：'须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以于一切法无执著故，布施波罗蜜多得以增长'等，乃至'亦得陀罗尼门、三摩地门'等文所说。
如是圆满假立教授后，宣说第二无所缘众生教授。如是长老须菩提初问：'世尊，所谓菩萨摩诃萨'等。由此语因，有人疑虑长老是以为有某菩萨法之想而如是说。为断此疑，世尊问须菩提：'于意云何？色是菩萨耶？异色有菩萨耶？色中有菩萨耶？菩萨中有色耶？离色有菩萨耶？'如是问五种问。
若执著菩萨为众生，如执著我等为异体，则有三种分别：即同异之力、所依事物及异于彼。如是若执著菩萨为众生性，则如断见论者遍计我为五蕴自性耶？抑如常见论者遍计我为异于五蕴耶？其中，首先就一性而言，问'色是菩萨耶？受是菩萨耶？想是菩萨耶？'等。其次，就异性而言，问'异色有菩萨耶？异受有菩萨耶？'等。

 །ཡང་ཕྱོགས་གཉིས་པ་གཞི་དང་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་གཟུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་གཟུགས་ཡོད་སྙམ་མམ།ཚོར་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ འབྲེལ་པ་མེད་དེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས། གཟུགས་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། ཚོར་བ་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། གཅིག་པའམ། ཐ་དད་པའམ། གཞི་དང་གནས་པའི་དངོས་པོའམ། དེ་མེད་པའི་དངོས་པོར་ཡང་དཔྱད་དུ་མི་བཟོད་དེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སེམས་ཅན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་རྟོག་ཅིང་། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་བསམས་ཏེ།མཐོང་བ་པོ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བ་ལང་རྫི་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཟ་བ་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོག་ཅིང་། ཚོར་བའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ཚོར་བ་པོ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཅེར་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་སེམས་ཅན་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཟུང་སྟེ། བྱེད་པ་ པོ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ།འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཤེས་པ་པོ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོག་ཅིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཟུང་སྟེ།ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་ཅན་པ་དག་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཁྱབ་ལ་མི་གསལ་བའི་སྐྱེས་བུར་རྟོག་ཅིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་ དད་པར་གྱུར་པའི་བདག་ཅིག་ཡོད་པར་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ།ཚོར་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར། སེམས་ ཅན་མཐེ་བོ་ཙམ་མམ།ནས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྐྱེས་བུ་འདི་གནས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ། ཚོར་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དེ་དེ་བཞིན་དུ་འུག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བདག་ལ་གནས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཟུགས་ཡོད་སྙམ་ མམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

又从第二方面，执取依处所依的事物，问道：'你认为色中有菩萨吗？菩萨中有色吗？受中有菩萨吗？菩萨中有受吗？'等等。色、受等与菩萨在一切方面都无关联，在一切方面菩萨都异于彼等，此为语义。
从第三方面问道：'你认为无色是菩萨吗？无受是菩萨吗？'等等。如是观察此菩萨时，无论是一体、异体、所依事物，还是无彼事物，都不能成立。因此，世尊思维'菩萨本身不存在'而说'不是这样'。
在我见论者中，有些人认为'见者遍及一切境'，执著有情是眼等根的自性，认为色的自性是有情，认为'见者是我'，因此说'你认为色是菩萨吗？'等等。
同样，如牧牛人等认为'食者是有情'，执取受的自性，认为'感受者是我'，因此说'你认为受是菩萨吗？'。
同样，如裸行外道等认为'作者是有情'，执取想和行的自性，认为'造作者是我'，因此说'你认为想是菩萨吗？行是菩萨吗？'。
同样，如吠陀论者等认为'知者是我'，执取识的自性，认为'了知者是我'，因此说'你认为识是菩萨吗？'。
同样，如数论派等认为有极细遍满而不明显的神我，认为有异于色等的我，因此说'你认为异于色的他物是菩萨吗？异于受的他物是菩萨吗？'等等。
同样，如遍行外道等认为有情大如拇指或如谷粒，认为补特伽罗住于蕴体之身中，因此说'你认为色中有菩萨吗？受中有菩萨吗？'等等。
同样，如梟派等认为无常的色等住于常恒的补特伽罗中，认为色等住于我中，执著所依事物，因此说'你认为菩萨中有色吗？菩萨中有受吗？'等等。

 །དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ལྟར། དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ གཞན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ།ཚོར་བ་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རིགས་པ་དང་མི་མཐུན་ནོ་ སྙམ་དུ་དགོངས་ནས།ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཁམས་དྲུག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་དྲིས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ སོ་ཞེས་བཀག་གོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དམིགས་པར་ མ་གྱུར་ཏོ།།གལ་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་། དོགས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་དྲིས་སོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། འདུས་པ་དེ་དག་བསྡུས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཚད་མེད་ གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་དེ་ཡང་བཀག་གོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་ཡིན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་ཟེར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་གཏན་ ཚིགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ན།དེ་ལ་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། དཀར་ ཤམ་དང་།སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ལས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པར་ ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

同样地，像主张大自在天等某些人那样，认为有一个称为大自在天的极其微细难以了知的存在，认为有一个异于色等自性的存在，因此说'是否认为无色是菩萨？是否认为无受是菩萨？'等等。
思维这些分别念都不合理，于是以五蕴、六界、十二处、十八界、十二缘起支为基础逐一询问，长老须菩提以'世尊，不是'予以否定。
然后世尊想：如果菩萨是另外的法，那是有为法还是无为法呢？如果是有为法，就应当缘于这些五蕴等，但并未缘于五蕴等。如果承认是无为法，为了断除这个疑惑，也以蕴等的真如为基础询问：'须菩提，你认为色的真如是菩萨吗？'等等。
然后长老须菩提思维：如果蕴、界、处、缘起的真如是各自分开或合集存在于菩萨中，那么一个菩萨就会有无量无数的自性，这样的道理是不存在的，于是对世尊说'不是'，也否定了这点。
然后世尊又问须菩提：'你是依据什么道理这样说的？'须菩提回答说：'世尊，菩萨根本不存在且不可得，那么色怎么可能成为菩萨呢？'等等。
就像兔角、石女儿等不存在长短、白净、蓝色等分别一样，对于完全不存在的众生来说，色等有为法的自性或真如无为法的自性都是不存在的。
'于此，怎么可能见到色的真如'的意思是'色的真如怎么可能成为自性'。
这样否定了一切自性之后，世尊为了总结不见众生的教诫而说：'善哉善哉，须菩提！菩萨摩诃萨应当如是在般若波罗蜜多中修学不见众生。'

།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་ཞེས་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ གྱིས་སྔར་ཚིག་བླ་དགས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་པ་ལ།ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་ དུ་སེམས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཟུགས་ཀྱི་ ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ།ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཚོར་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་སོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། དེ་དག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ པ་བཅུ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར།ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ། ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཚོར་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་སོ་སོའི་ཚིག་བླ་དགས་རྣམས་བཟུང་སྟེ་དྲིས་སོ། ། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་ཚིག་བླ་དགས་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་ཚིག་བླ དགས་མེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིག་བླ་དགས་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་ཡོད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ ཡོད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་རྣམས་ཀྱིས་གདམས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ནས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་འབའ་ཞིག་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྔར་ཞུས་པའི་ཚིག་བཟུང་ནས། རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བས་སྐབས་ ཕྱིའོ།།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྔར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཆོས་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དོན་དམ་པར་སུས་ ཀྱང་ཅིའང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

其后，世尊针对'菩萨'一词是何种法的名言这一问题，圣者长老须菩提先前已从名言角度示现菩萨似乎存在。有些人认为，即使菩萨胜义中无蕴等自性，但世俗中仍以蕴等假立而有自性。
为了说明此假立亦不存在，其后为显示不见名言的教授，世尊持彼所问之语而问：'须菩提，于汝意云何，所谓菩萨是否是色之名言？所谓菩萨是否是受之名言？'等。
若菩萨是名言之自性，则应成为色等五蕴及其常无常等十四种名言之自性，因此问道：'所谓菩萨是否是色之名言？所谓菩萨是否是受之名言？'等，持各别名言而问。
其后长老须菩提因色等皆是遍计所执故极为无体，既然如此，岂能见彼等之名言？若不见名言，岂有菩萨？由此显示无名言及菩萨非名言自性。
其后世尊依于名言不可得而言：'善哉善哉，须菩提！菩萨摩诃萨如是不见色之名言'乃至'不见识之乐、苦、有我、无我、寂静、不寂静、空、不空、有相、无相、有愿、无愿之名言，应如是修学般若波罗蜜多'等名言而教诫。
如是显示所谓菩萨于胜义及世俗中皆无后，不仅菩萨无，为显示一切法亦不可得之教授，世尊持长老须菩提先前所问之语而言：'须菩提，汝复如是说'而开启下文。
长老须菩提先前对世尊说：'如是，所谓菩萨之法我实不见。'说菩萨之法实不见，由此显示胜义中谁亦不见任何。

།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་ལ་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་ངོ་།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་ཐ་དད་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདུས་བྱས་མ་གཏོགས་པར་འདུས་ མ་བྱས་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་མཐོང་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དེ་ བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་ཉིད་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཆུ་སྔར་མ་དངས་པ་ལས་ཕྱིས་རབ་ཏུ་དངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཆུ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་དྲི་མ་ ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་།ནམ་མཁའ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྔར་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་ པ་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་མཐོང་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གཞན་གྱིས་ནི་གཞན་མཐོང་བར་འགྱུར་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བ་འདིའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས། མི་སྐྲག་།མི་དངང་། དངང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར། ཀུན་ཏུ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར། ཡིད་ལ་འགྱོད་པ་སྐྱེ་ བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བ་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡང་དད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་མངོན་པར་འཕེལ་བ་སྟེ། དད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ནི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ནི་སེམས་ འགོང་བ་དང་།འབྱིང་བ་མེད་དོ། །དད་པ་དེ་ཡང་གནས་གསུམ་ལ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། གནས་དེ་གསུམ་ལ་དད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་ན་དེ་ ལ་མ་དད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།ཟབ་མོའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཞུམ་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

随后，世尊为了显示在胜义中完全不成立的状态下，任何人都不见任何，而且他人也不见的道理，说道：'须菩提，法不能真实见到法界，法界不能真实见到法。'等等。
遍计所执法不能真实见到圆成实法界，圆成实法界也不能真实见到遍计所执法。为了显示这个道理，说道：'色界不能真实见到法界'等等。
然后，为说明彼此差别的理由，说道：'为什么呢？离有为法外不能安立无为法。'如果有为法和无为法是有差别的，那么应当一个能见到另一个，但是在有为法中并没有所谓差别的无为法。
这是因为，如实性在未清净状态时称为有为，在清净状态时称为无为。比如水从未澄清变得澄清时仍称为同一个水，又如虚空被云等污染后变得无垢时仍称为同一虚空，同样，先前未清净的如实性后来变得极为清净时仍是如实性，因此有为法和无为法没有本质的差别。
因此，如同'自己不能真实见到自己'一样，遍计所执法不见圆成实法界，圆成实法界也不见遍计所执法。为什么呢？因为他者能见他者，而自己不能见自己。
为了显示一切法无所缘执著的修行功德，说道：'须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不真实见任何法。由于不真实见，故不恐惧、不惊慌、不惊恐，其心不沮丧、不完全沮丧、不生追悔。'
此一切法无所缘执著的修行，其果报是信心增长和智慧增长。信心增长即是无有恐惧等，智慧增长即是无有心的沮丧和萎靡。
彼信心在三处增上：对甚深法的宣说、对极难行持的修行、对佛陀极其稀有殊胜的功德。对这三处若能增长信心，则不会生起不信所生的恐惧，对这三种甚深处也不会生起无知所生的心的沮丧。

 །དེ་ལ་དང་པོ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་སྐྲག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་གྱི་གནས་ སྐབས་ལ་ནི་དངང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་དངང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་འགོང་བ་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་དང་། བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གསུམ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྟན་ཏོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །འདོད་ཆགས དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་བཏགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྡུས་སོ། །ཁམས་གསུམ་གྱིས་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ སོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་དང་ཡིད་ ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་གདམས་པ་ལྔ་པ་སྟེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ རྟོགས་པར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གི་ཚིག་མང་པོས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལ་ཡང་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ཐོབ་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ།

关于最初生起时，在微小阶段称为恐惧。在中间阶段称为惊慌。在增长为巨大阶段称为变得惊慌。同样，对于心的沮丧也应当配合这三个阶段。
其后以'不能如实见到色'等，广泛宣说一切法不可得。蕴、界、处和缘起支，贪欲、嗔恚、愚痴，我、众生、命等十三种，欲界、色界、无色界，声闻和声闻法，独觉和独觉法，菩萨和菩萨法，佛和佛法，以及所谓菩提，宣说了这一切法。
以蕴、界、处和缘起支摄集了一切内外诸法。以贪欲、嗔恚、愚痴摄集了一切烦恼和随眠分。以我和众生等摄集了极其虚无而假立的诸法。以三界摄集了一切轮回法。以声闻等摄集了一切清净白法。
所谓'心和心所法'说明了六种转识、阿赖耶识以及与之相应的诸法。所谓'意和意法'说明了烦恼意及与之相应的诸法。
如是完成第五精进教授后，为宣说第六精进功德，以'世尊，欲完全通达色的菩萨摩诃萨应当学习般若波罗蜜多'等，乃至'如是在此般若波罗蜜多中，广泛宣说了菩萨摩诃萨们应当学习的声闻、独觉、菩萨和佛地的三乘'等众多经文。
于此也有四种利益：遍知应遍知的诸法，断除应断除的，以修习圆满应圆满的，以获得现前应现前的诸法。

 །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་ འཚལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ དང་།གཏི་མུག་སྤང་བར་འཚལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ལྟ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕན་ཡོན་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་ཐ་མར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྔར་སྨོས་པ་དེ་དག་ཉིད་དེ། སྐྱོན་ཆེན་པོའི་སྐབས་ དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཐ་མར་བསྟན་ཏོ།།སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་བོར་གྱུར་པའམ། གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཉེས་པའམ། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་སྤྱི་བོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བའི་རྒྱུར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་གནས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ། །འབྲིང་གི་ གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་དོ།།ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་མཐུན་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མེད་པའི་དོན་ཏེ། སྐྱོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་དག་གིས་སྟོང་པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེ་སྟོང་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་མི་ཚོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།སྟོང་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ཚོལ་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་སློབ་པའི་ཚེ་གཟུགས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ ཕྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ།མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'世尊欲完全了知色'等这些词，是在显示完全了知的功德。因为经中说道要完全了知蕴、界、处以及缘起支分等。
'欲断贪、嗔、痴'等这些词，是在显示完全断除的功德。因为经中说道要断除贪、嗔、痴、见以及十不善业道。
完全圆满的功德，是以圆满之语显示从十善业道、波罗蜜多等直至佛不共法为止的诸法。
现证的功德，是以'获得陀罗尼门和三昧'等词显示。
最后又显示圆满一切众生意乐的功德和圆满一切善根的功德。这两者的圆满相也就是前面所说的那些，因为是在分别重大过失的情况，所以最后显示。
'重大过失'是指最上或最主要的过失，或是胜观相最上位时的过失，因此称为重大过失。
'对顺法的贪著'中，'顺'是因为能断除颠倒的缘故。由于有对法的分别，所以称为'对法的贪著'。
'执著而住，遍知'是指：在上品位时以有分别见而执著；在中品位时以心而安住；在下品位时以想而遍知。
三种法是随顺颠倒的，即想颠倒、心颠倒和见颠倒。
对法的贪著也显示为两种：如实正观的法性和修行的法性。
'无过失'一词的含义是'无'，即过失事物不存在称为无过失。
关于'于内空性中不见外空性'，内空性以自性空，而非由外空性等其他空性而空。因此，不为使内空性成空而寻求外空性，这是其意趣。
同样，对于外空性也不为使其成空而寻求内空性，因为是自性空的缘故，这是其意趣。
如是学时，应知色而不应对之生起慢心，这是说因为一切法自性空的缘故，应知仅是名称而已。即使知道仅是名称，对诸法也不应生起慢心，这是其意趣。

 །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་བསྟན་ནས། དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟར་སེམས་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་ལ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་ པ་ནི།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བའོ། ། དེ་བས་ན་སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཉིད་སྟོན་ཏེ་། སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ཡང་སེམས་དེ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལ་གནས་ པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མི་སྐྱེ་བས།སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྔོན་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིས་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་སྔོན་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་ སྐབས་ན་ཡང་།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་གང་ལ་སེམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་དེ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་དེ་སེམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པས་སེམས་དེ་སེམས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་ནས་དྲིས་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལ་བདག་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན ཉིད་དམ།སེམས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པའི་དུས་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའང་མེད་པས་དམིགས་པའམ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའམ་མེད་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མཐའ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གལ་ཏེ་དེའི་གནས་སྐབས་ན་མཐའ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིགས་པས་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་འདི་ཅི་ག་རིགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

如是宣说佛陀不共法已，复次菩萨不应对菩提心生起傲慢心，以此宣说具功德之菩提心。
如是'彼心非心'中，'心'之名词是指遍计所执之心。圆成无上正等正觉菩提心成为法身者，超越一切遍计分别之相，故无心之相，故称'非心'。
因此说'心性光明'，法身之心性即是光明。因此'非心'即是说非遍计所执心之意。
'非有贪亦非离'是显示自性光明，即在先前凡夫阶段生起贪嗔等时，如虚空般不为一切垢染所染，故说'非有'。后来成佛时，彼心离于暂时烦恼，住于自性清净中，故彼等垢染永不生起，如无云等之虚空般光明，故说'非离'。
若先前有，则后来应成离，然此先前有垢染阶段时，以自性清净故非有彼等，是故后来亦非离彼等。
具寿罗汉，'心非心'之心是否存在？此是何意？如是'彼心非心'中，长老罗汉以为彼时以'心'之名词表述，故彼心存在为非心之相而问。
尔时长老罗汉言：'我不说有心相或非心相。不可言说自性中安住极清净时，于差别言说时不应异说，故随顺往昔势力而说心与非心。'
具寿舍利子，于非心处有无皆不可得，岂能成有？意为于非心阶段不应说有无二者，以将依于二边故。
是故具寿罗汉言'非也'。
复次长老罗汉言：若彼阶段因怖二边故二者皆不可说，何故汝如是问，汝此诘难合理否？

 །དེ་སྐད་གསུངས་པ་དང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། དེ་ལ་བདག་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་གྱུར་པས་བསམས་ཏེ་སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྨྲའི། སྔོན་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གང་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་ཁས་བླངས་ནས་སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་སེམས་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།སྔོན་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འདིར་སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ དང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཅི་དེའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཁོ་ན་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་སྙམ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་སོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དག་ལ ཡང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྲས་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་བུ་དག་ནི་ཕའི་སྙིང་ལས་སྐྱེས་པས་ན་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་ བརྟན་འདི་ཡང་ཐུགས་ཀྱི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པས་ན་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞལ་ནས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་རྟོག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་གི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་མིང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལས་གཞན་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

说此语时，长老舍利弗思维：'若无有无二者，则无非心之相，为何说非心？'因此问道：'具寿罗睺罗，所谓非心是何？'
于是长老罗睺罗说：'具寿舍利弗，我不是因为非心相有所改变而说非心，而是因为先前有垢染时是变化的、有分别的缘故称为心，如今无有如是故，仅承许无心之事物而说非心。非心是无变化、无分别的。'
此句意为：此处所说非心，是指不同于先前心的状态那样有变化、有分别的事物。
说此语时，长老舍利弗思维：'是否仅心无变化无分别，还是一切法皆无变化无分别？'因此问道：'具寿罗睺罗，如心无变化无分别，色等亦是无变化无分别耶？'
于是长老罗睺罗说：'从佛法乃至无上正等正觉，皆无变化无分别。'
世尊之子从意生者，谓化生子从父心生故称意生子。或指长子，如是此长老亦从意识而生故称意生，因从止观作意而生故。
从口生者，谓从所说法而生故。
从法生者，谓从修行法而生故。
法之化现者，谓从道果及观察诸法而生故。
享受法分者，谓成为涅槃法之主故。
非享受财物分者，谓已断贪故。
于诸法具现量名者，谓不为法性以外者所夺故。
身成现量者，谓已得色无色定及证法身故。
无烦恼住者之最胜者，谓声闻道中不随顺烦恼声之等持称为无烦恼等持，由住彼故称无烦恼住者。

།འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྔགས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ནས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ཏེ།བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཇུག་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ནས། བརྩོན་པ་ལ་རྣམ་པ་ དུ་ཡོད་སྙམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་དགོས་ཏེ།འདི་མན་ཆད་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པའི་སྒྲུབ་པ་དྲུག་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ སྒྲུབ་པ་དང་།ཐབས་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་ཡང་མཇུག་བསྡུས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་འོག་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་གནས་གནས་ནས་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ གྱིས་སྒྲུབ་པ་དེ་དྲུག་གི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་འཚལ། མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་ གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིས་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་དབང་གིས་ཚད་མ་ གསུམ་པོ་དག་གིས་མི་དམིགས་པར་གདམས་པར་འོས་པའི་གང་ཟག་དང་།གདམས་སུ་རུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ནས་གང་ཟག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་སྙམ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་གསོལ་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་གདམས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་མི་དམིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་གདམས་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདག་གིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་དམིགས་ སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདམས་པ་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ནས།བདག་གིས་དངོས་པོ་མ་འཚལ། མ་དམིགས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་དངོས་པོ་མ་འཚལ། མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཆོས་གང་གིས། ཆོས་གང་ལ་རྗེས་སུ་གདམས་ཤིང་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ཉིད་བདག་འགྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ།

这就是所谓的一切分别妄想的烦恼，因为没有这些，所以无分别等持称为无烦恼，由此而住称为无烦恼住。
然后长老舍利子以'善哉'等赞叹语表示欢喜，说明如是精进的菩萨是不退转的，并且说明此般若波罗蜜多对一切声闻、缘觉以及修学菩萨地的人都有利益，如是随喜此般若波罗蜜多广说三乘，从而总结了精进功德。
如是说明精进功德之后，为了说明精进有几种，需要阐述精进的分类。此下说明六种决定出离修行。
六种决定出离修行是：远离二边修行、无住修行、无所执著修行、遍观察修行、方便修行、速得圆满菩提修行。
如是总结说明这些是决定出离，世尊亲自以'此大菩萨以不住方式住于不退转地，决定趣向一切种智，并且接近一切种智'等语来说明。
这六种修行在下文中按次第在各自处分别阐述。
现在长老须菩提为了分别这六种修行的内容，说道：'世尊，我不见不得不现见菩萨和般若波罗蜜多，应当对哪位菩萨宣说哪种般若波罗蜜多？'等。
这里说明四个方面：由于以现量、比量和决定量三种量都不可得菩萨和般若波罗蜜多，所以既不见应当教导的补特伽罗，也不见应当教导的般若波罗蜜多，思维应当对何人宣说，以'应当对谁宣说何种般若波罗蜜多'等文句作如是请问。
然后又因为以三量不见任何可教导的事物，所以以无事法对无事法教导，我将会后悔，因为法不可得而不能教导，故以'我不见不得不现见诸法，世尊，我不见不得不现见诸法时，应当以何法对何法教导宣说？我将为此后悔'等文句来说明。

 །འདིར་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ལ་མི་བྱའི། ཉེས་པར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མི ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་གདམས་པ་གཞག་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་ན་། མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པར་བཟུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་བྱ་སྙམ་ནས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འཚལ།མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་འམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཙམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གིས་ བསྟན་ཏོ།།ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་མིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས་ ཐུག་པ་མ་མཆིས་ཏེ།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལྟར་གནས་པ་མེད་པའོ། །ཐུག་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལྟ་བུར་གནས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།

此处所说的'后悔'并非指对心中执著的后悔，而是指对所造罪业的后悔，即因无知而造作后认识到这是过失的思维。
其后，如前所说的教诫中说明，若补特伽罗和诸法无实体，仅是名称而已。
如何增减补特伽罗和诸法？如经中所说：'世尊，如是我于一切法不知、不见、不现见，那么所谓菩萨或般若波罗蜜多之名称如何增减？'
于实无增益执著，称为'增'。于实有诽谤否定，称为'减'。
其后，为显示名称本身也无实体，经中说道：'世尊，此名亦无住处、无边际。何以故？以此名不存在故。'
'无住处'是指有为法不如是安住。'无边际'是指不如虚空等无为法那样安住的意思。

།དེ་ལྟར་བསྟན་ནས། གནས་བརྟན་གྱིས་ཆོས་གཞན་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་མཐའ་སྤངས་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་གདགས་པར་འོས་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཁམས་དྲུག་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་རྣམས་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་། ལྟ བར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་།བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གསུམ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་དང་། ལྷ་དང་ལུས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མིག་ལྔ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ཉེ་བར་[(]ལིན་[,]ལེན་[)]པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། དབེན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི། བདག་ཅག་གི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན་ཏོ།

如是宣说后，长老对每一法远离增益和损减二边而如实见到，为了说明未如实随见应当安立为菩萨和般若波罗蜜多之名的法故，'世尊，我不见色之增长与减少，未如实随见'等如是宣说。
诸蕴、诸界、诸处、六触、六受蕴、六界、缘起支、贪欲、嗔恚、愚痴、诸随烦恼、诸障、诸随眠、诸结、诸见、我、众生、命等十三、一切波罗蜜多、一切空性、诸菩提分法、三解脱门、四禅定、四无量、诸无色定、佛、法、僧、戒、布施、天身厌离、入出息念、死亡随念、五眼、六神通、十力、诸无畏、诸无碍解、诸佛不共法、梦、幻、阳焰、乾闼婆城、回声、眩翳、影像、化现等诸取蕴、远离、寂静、无生、无灭、无起、无为、无烦恼、无清净、真如、无错乱真如、不异真如、法性、法界、法住性、法无过性、实际、不可思议界、善、不善、有罪、无罪、有漏、无漏、烦恼、无烦恼、世间、出世间、有为、无为、烦恼、清净、轮回、涅槃诸法，以及过去、未来、现在诸法，
皆为我等佛世尊以及十方恒河沙数世界中具声闻菩萨僧伽的诸如来，对一切法之真如各别宣说。

 །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་འཇུག་པ་ ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དེ།འདི་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འཇིགས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྟོག་གེའི་ལམ་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ།རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། ནོར་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟོག་གེའི་ལམ་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ།རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ། དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ནོར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།མ་ནོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཞན་དུ་གནས་ལ་གཞན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果问及'真如'、'无谬真如'等这些词语有什么区别，由于圆成实性的不同趣入而有差别。在此，圆成实性的特征有九种：即无畏圆成实、无错乱圆成实、无变异圆成实、自性圆成实、一切清净法之因圆成实、一切时圆成实、不退转圆成实、真实圆成实、超越思维道路圆成实。
无畏圆成实称为'真如'，因为恒常安住于真如而不坏灭。无错乱圆成实称为'无谬真如'，因为没有错误和颠倒。无变异圆成实称为'无异真如'，因为没有变成他性。自性圆成实称为'法性'，因为是一切法的共相即空性的自性。一切清净法之因圆成实称为'法界'，因为是十力、无畏等佛法之界和因。
一切时圆成实的特征称为'法住性'，如经中所说：'无论如来出世与否，诸法法性恒常安住'，因为在一切时中安住。不退转圆成实称为'法无过性'，因为从初地以上通过证悟而趣入真实性的决定，因为趣入无过的正等正觉。真实圆成实称为'真实际'，因为是真实性、真如、无颠倒的究竟。
超越思维道路圆成实称为'不可思议界'，因为是不可言说、自证的境界，超越一切比量的行境。此外，一切遍计所执法如梦，对于已证悟者而言不再如是显现，与此相反的称为'真如'，因为在一切时中真如存在。一切法如幻，因为错乱显现，与此相反的称为'无谬真如'，因为是无错乱的自性。
一切法如阳焰，因为住于此而显现为彼。与此相反的称为'无异真如'，因为在一切时中无有变异。一切法如水月，因为非彼法自性而各别显现为彼法自性。

 །ཆུ་ཟླ་ནི་ཟླ་བ་འམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར ལྟ་བུ་སྟེ།དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུན་ཐུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་སྟེ།གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཕོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པས། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤང བར་བསྟན་ནས།ད་ནི་མིང་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བརྡར་གདགས་པ་དེ་ཡང་། ཕུང་པོ་རྣམས་སམ། ཁམས་སམ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །གང་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་ནི་མིང་དང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུར་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཡང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་ཞེས་ བྱ་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུར་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱི་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་མེད་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ རྨི་ལམ་དང་།སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲགས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་ཐམས་ཅད་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་ པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་སྨོས་ནས་བསྟན་ཏོ།

水月并非月亮或真实，与此相反的是法性，因为是胜义的本性。一切法如同乾闼婆城，因为无有实义。与此相反的是法界，因为是诸佛法之因且有实义。一切法如同回声，因为时间短暂。与此相反的是法住性，因为是安住之相。一切法如同阳焰，因为是不定之本性。与此相反的是无过失法性，因为是决定之本性。一切法如同影像，因为是识之显现。与此相反的是实际，因为是胜义。一切法如同幻化，因为从心行而生。与此相反的是不可思议界，因为超越一切意识行境。胜义中一切都是圆成实法之异名。
如是一切法中无有增减可得，为显示应当断除增益损减二边，为显示名字不可得故，世尊说：'所谓菩萨是法性之假立，于蕴界处中皆不可说'等。此中显示二种：以'于何处亦不可说'之文显示名与蕴界处等诸法不可摄入诸聚；以'皆不可说'之文显示善不善、有罪无罪等不可摄入法性中；以'任何人亦不可说'之文显示极其虚幻而世间共许的梦、幻、阳焰、乾闼婆城、回声、阳焰、影像、化现等，
以及唯是遍计所执相而共许的地水火风等，以及圆成实相而共许的真如、无错真如、不异真如、法性、法界、法住性、无过失法性、实际、菩萨法性，以及一切波罗蜜多，以及声闻法性所摄的戒、定、慧、解脱、解脱知见，以及预流、一来、不还、阿罗汉、独觉等，以及预流等诸法，以及诸菩萨、菩萨诸法，以及诸佛、佛陀诸法之名称而显示。

། །། བམ་པོ་དགུ་པ། དེ་ནས་ཡང་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཐ་མར་མཇུག་བསྡུས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། མིང་སྨོས་ཏེ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་མི་གནས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ རྣམས་ལ་མི་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བཤད་དོ།།ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་ནི། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བཤད་དོ།།མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་སྒྲུབ་པའི་འགྲེས་ཀྱིས་ཐ་མར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས།མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པའི་འགྲེས་སྨོས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲེས་དང་པོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ནས་ཡང་སོ་སོར་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས ལས་བརྩམས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཏེ་། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ལགས། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་གཟུགས་མ་མཆིས་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སྔར་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ནས། འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ གཟུགས་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཟུང་བ་དངོས་པོའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གང་གི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ གྱུར་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།

卷第九。其后，为了说明远离二边的修行最终结束后必定出离，以'应当了知，菩萨摩诃萨以不住于不退转地的方式而住，必定出离于一切种智'为终点的经文作了阐述。
如是宣说了远离二边的修行诸法并列举其名后，为了说明无住的修行，世尊又说：'复次，世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于色'等。此修行分二种而说：不住诸法和不住法性。
其中，不住诸法，从'不应住于色'开始，直至'世尊，以是因缘，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于文字'为止的经文作了阐述。
不住法性，则从'复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多，不应住于色无常'开始，直至'若不圆满般若波罗蜜多，则不能必定出离于一切种智'为止的经文作了阐述。
远离二边的修行次第最后说'以不住于不退转地的方式而住，必定出离于一切种智'，因说'以不住的方式'，故应当配合最后阶段说无住的修行次第。
现在解释一切无住修行的第一个次第：'不应住于色，不应住于受、想、诸行、识'，以此说明不应住于五蕴。
其后，为说明各别不应住的理由，从色开始说：'世尊，如是色以色空，其色空性亦非色，离空性外亦无色，色即是空性，空性即是色'。
意趣如是：先说'不应住于色'后，说'如是色以色空'。此中色有三种：遍计所执色、分别所执色和法性之色。
其中，凡夫执著色等性相为实有之色，是为遍计所执色。显现为彼义相的识之对境，是为分别所执色。
远离遍计所执和分别所执二者之相，唯是圆成实性真如的，是为法性之色。

 །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན། སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་བཤད་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དམ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་ བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐད་བཤད་པ་དང་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་མེད་ན།འོ་ན་གང་གིས་སྟོང་ན་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཡུལ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་པ་ཡང་མི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལས་ཆོས་གཞན་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ནས་ཡང་གཟུགས་མ་ མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་།ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆུ་མ་དངས་པ་ལ། མ་དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྙོག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཆུ་དངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མ་དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྨུགས་པ་ ཞེས་བྱ་ལ།དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ནམ་མཁའ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ཡང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐ་དད་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ལ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གྱུར་པས། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་ བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་གནས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་། གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ།།ཡི་གེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུངས་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡི་ གེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ།དེ་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཟུངས་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བརྗོད་པ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ།

关于圆成实性的法性色，它是遍计所执色等相的特征，以及由于远离分别为境相显现的色，故称为空。如是所说，遍计所执和分别的色为空的法性色，它是否还有其他色的特征？因为对于它为何也称为色而生疑惑，所以说'色之空性亦非色'，意思是说，远离遍计所执和分别色的空性，即是圆成实相的法性色，它并非色的本性，因为完全远离色的相故。
如是所说，若色在一切方面都不存在，那么以何为空而称为空性？无境之空性亦不存在，法与法性相异亦不应理，法性与法相异亦不应理，因为对此生疑，所以说'离空性外亦无色'。
如何说明呢？譬如浑浊的水，在未澄清时称为浊水，澄清时称为清水；又如虚空未清净时称为昏暗，清净时称为明净虚空。同样，此空性在未清净阶段，因为与凡夫异生无别，故说为色等词，在清净阶段则称为空性。因此，离空性外别无色等诸法，此为其义。
如是法与法性无有差别，当以法性说法时，色即是空性；当以法说法性时，空性即是色。或者说'色即是空性，空性即是色'中的空性是指真如，即法性色。如是遍计所执和分别的色完全不存在，圆成实色亦不应住著，故说'不应住于色'。同样也应用于受等。
'不应住于文字'是说不应住著于阿等文字音节。'不应住于文字现证'是说依阿等文字音节而生起的无生义随顺陀罗尼智，称为文字现证，也不应住著于此。因为陀罗尼智本来未生，所以阿字即是一切法门，如是宣说而得现证。

 །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དེ་ ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རབ་ཏུ་རྣོ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་གཅིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞུགས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་བར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་གཉིས་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དུ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་གོམས་པར་བྱས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཅིག་བརྗོད་པ་དང་གཉིས་བརྗོད་པ་དང་མང་པོ་བརྗོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཉིད་མི་ གནས་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་།གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནི་གཟུགས་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་ རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དེ།འདི་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བརྗོད་པ་རྟག་ཏུ་མེད་ཅིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ དོན་དམ་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ།།གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནི་གཟུགས་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་ རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་མི་རྟག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་གཟུགས་མི་རྟག་པ་མ་ མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་དངས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་མི་རྟག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所说的这些，有些利根菩萨依靠无生的一个义理而趣入，就成为现前圆满菩提的因缘。中根者依靠二字，通过修习两种言说而成就。钝根者依靠多种言说修习，就成为现前圆满菩提的因缘。因此说'不应住于一说、二说和多说'。
在法性不住的行相中，'色无常即是以色无常的本性而空'，声闻和独觉的无常是生灭的相，是遍计所执相。菩萨们依靠无常相而说无的义理就是无常义，如此常有即称为常。相对于此，恒时不存在且一切时中都不存在的，菩萨们称之为无常。因此，无的相即是胜义无常性。
'色无常即是以色无常的本性而空'，是说菩萨们的胜义无常，即是声闻和独觉遍计所执的生灭相的无常本性所空。为什么呢？所说'色无常的空性即非色无常性'，如此胜义中色无常性的真如，非是遍计所执的色无常性的本性，因此胜义的色无常性是以遍计所执的色无常性而空，这是其意趣。
如果认为这样法与法性就成为异体了，所以说'离空性外亦无色无常'，即是说离真如外无有遍计所执的色无常性，如清水与虚空，这是其意趣。由于无有差异，所以说'空性即是色无常性'，即是说对色无常的空性说为空性之声，这是其意趣。如是一切都应当如此配释。

 །དེ་ལྟར་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། གནས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གལ་ཏེ་ཐབས་མི་མཁས་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པར་ལྷུང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་གནས་ན་དེ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཐབས་མི་མཁས་པས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བཟུང་ནས་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པས་བདག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ། གཟུགས་འདི་ནི་བདག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ།འདི་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུགས་ལ་གནས་ན་དེ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་ཐབས་མི་མཁས་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བདག་གིར་འཛིན་པར་ལྷུང་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ རྣམས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ པ་དང་།མཚན་མ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའོ། །དེ་ལས་ཆོས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་འགྲེས་ནི། གཟུགས་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནས། དངོས་པོ་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།མཚན་མ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་འགྲེས་ནི་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཚན་མར་བརྗོད་པ་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ནས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་། ཚོར་བ་ ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ནས།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་འགྲེས་ནི། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

如是宣说不住之修行后，为显示住著之过患，世尊说道：'复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若以无善巧方便而堕入我执、我所执之心住于色，则彼于色作意造作，不行般若波罗蜜多'等。
若以无善巧方便，不如理执持，不知诸法无实体性之相，认为'我是色之体性'或'此色是我'或'此是色之相'而住于色，则彼造作于色，随顺于分别色之有为法而行，非随顺空性相而行般若波罗蜜多之义。
为显示造作之过患，说'造作非是修习般若波罗蜜多'等。
为何如是以无善巧方便而堕入我执、我所执，行于造作时，不能得般若波罗蜜多之行、入无所执瑜伽、圆满出离等？
世尊说：'如是色无所执'等。此即无所执修行。此修行亦以三相宣说：不执法、不执相、不执知。
其中不执法之次第，从'色无所执'乃至'一切相智亦以内空乃至无性自性空故无所执'。
不执相之次第，从'何以故？彼非相'乃至'如是趣入已不执色、不执受乃至不执真实际'。
不执知之次第，从'何以故？如是于一切自相空法中无所执不可得'乃至'世尊，以一切法无所执故，此是菩萨摩诃萨般若波罗蜜多'。

 །དེ་ལ་དང་པོ་ཆོས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་འགྲེས་ལས་། གཟུགས་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདག་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པར་ལྷུང་བའི་རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་། གཟུགས་སུ་གཟུང་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱད་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་སྐད་བརྗོད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་སྔར་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཕྱིས་གཉེན་པོ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་སྟོང་པར་བྱ་བ་ནི་མེད་ཀྱི། དེའི་རང་བཞིན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའི་བར་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བགྱི་བ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བ་ཕུལ་དུ་བགྱི་བ། ཚད་མ་མཆིས་པ། ངེས་པ། མི་འཕྲོགས་པ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད ནས།དངོས་པོ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་ ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཚན་མར་བརྗོད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཡོང་ཡེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་མཚན་ མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལགས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གིས་ཀྱང་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་འགྲེས་བསྟན་ཏེ། མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་མཚན་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于第一个不执著诸法的次第，'色无所执取'是指，为了自我而对法性之色不应有我执和我所执的缘故，以任何因缘都不能执取为色，因此若行于造作，则非行于胜义般若波罗蜜多之行。
为何说色无所执取呢？如是说'由于色无所执取，以自性空性故非色'。此处'无所执取'是指圆满成就之相，所说法性之色无所执取，圆成实性即非遍计所执色之自性，因此应当配合'法性之法无所执取'。
'以自性空性故'是指色等诸法之相，并非先有所执取后由其他对治而令空，而是其自性本来即是空性之意。同样也应配合受等乃至真实际。
这是菩萨摩诃萨'一切法无所执取三昧法门'，其法相为广大、殊胜、无量、决定、不夺、一切声闻缘觉所不共。'住于彼三昧'等是显示功德。
一切相智亦由内空性乃至无性自性空性故无所执取，此说明由于通达一切空性智慧清净、一切法无所缘故，即成为一切相智，因此说彼亦无所执取。
因此说'彼非相'，即一切相智亦离一切相智之相，意为完全无相之意。
'如是相非烦恼故'是说菩萨们的分别之相本身令心相续成为烦恼，故说为烦恼。
彼等显示不执取相之次第，何为相？即'色是相'等。一切彼等于胜义中皆是菩萨们的烦恼故应断除，贪等则不如是之意。

 །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ མཚན་མར་བཟུང་བ་ཞིག་ལགས་ན་ནི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཟོ་སྦྱངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཟོ་སྦྱངས་ཀྱང་མོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་སྔོན་མཚན་མ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ གཏོགས་པ་དེ་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་དེ།དད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཤིང་ཐོབ་པར་གྱུར་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་། །ཉི་ཚེ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཞུགས་ནས། གཟུགས་ བཟུང་སྟེ་སོ་སོར་བརྟགས་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་མ་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་མ་དམིགས་སོ། །དེ་བས་ན་དེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ནས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་། དེ་བཞིན་དུ་ ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་དེ་། དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ།མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེས་རེ་རེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གང་ཟག་གམ། ཤེས་པ་མ་དམིགས་སོ། ། ཡང་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འདི་ལྟར་དེས་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་། ཐོས་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་ཕྱི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས སུ་མ་མཐོང་།ཐོས་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བའི་སླད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེས་བདག་གི་ཤེས་པ་བཟུང་ནས་བདག་གི་ཤེས་པ་འདིས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པོ་ཞེ་འམ། བདག་ ཤེས་པ་འདིས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཐོབ་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཤེས་པ་དེ་བདག་ལ་གནས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་གནས་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ པ་འགའ་ཞིག་ལ་གནས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་དེས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་དང་། གང་རྟོགས་པར་བགྱི་བའི་ཤེས་པ་དེ་མི་དམིགས་ཏེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གང་གིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཐོབ་པོ། །མངོན་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་བཞི་མེད་པར་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་བཞི་མི་འཇུག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཤེས་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་། གཉི་ག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果执持般若波罗蜜多为相，则如'乃至游行者修习'等，是显明无相修行，于此一切种智中，游行者虽修习而生信解，是说游行者先前除了无相修行以外，对此生起信心。
以此信心生起并获得无相智慧，因为一切法非为境界故，并非由无相智慧。所谓'局部智慧'，是对诸法各别趣入，执取色法后各别观察时，不见色法之相。
同样，执取受等后，各别观察时，也不见受等诸法之相。因此，如是趣入后，不执取色，同样不执取受、想、诸行、识，乃至不执取真实边际。
为显示其因相故，说'于以自相空之一切法中，不见遍执'。由此无相智慧于一一法中以无相行相趣入，了知一切法皆以自相空，因此不见遍执之补特伽罗或智慧。
复次，作为其因相，如是'彼以获得智慧及现证之方式，于内不如实随见彼智慧，于外不如实随见，以闻及现证之方式，于内外不如实随见彼智慧，以闻及现证之方式，如是亦不如实随见彼智慧'。
游行者执取自己的智慧后，思维'以此我智慧获得未获之法'或'以此我智慧现证未现证之法'，观察获得与现证后，不如实随见彼智慧住于自身、住于外境、住于二者，或住于其他任何处。
因此，如是'彼以何者证悟，及何所证悟之智慧，皆不可得，不如实随见'。其中'以何者'表示'以彼智慧'，'何'表示'我获得、现证'，'何'表示'未获得及未现证之诸法'。
如是显示获得与现证之智慧无有四种分别后，其后为显示于色等一切法为境之智慧亦不起彼四种分别故，说'彼于色内不如实随见彼智慧'等。
以色等一切法为境之智慧，于内、外、二者及其他处亦不如实随见。

 །དེ་ཉིད་ཡང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཟོ་སྦྱངས་ཀྱང་མོས་པར འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།མཚན་མ་མ་མཆིས་པར་ཡིད་ལ་བགྱིད་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་གཞན་གྱི་ཕ་རོལ་དུ་མཆིས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འདིའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གཞན་གྱི་ཕ་རོལ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། གང་ལ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱའོ། །བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་དེ་དག་སྨོན་ལམ་མ་ལགས། སྟོབས་དེ་དག་སྟོབས་མ་ལགས། མི་འཇིགས་པ་དེ་དག་མི་འཇིགས་པ་མ་ལགས། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་དེ་དག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་འདིས་གཞན་གྱི་ཕ་རོལ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱས་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་པ་བརྩམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ དོ།།ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ཅི་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་དེ་ལྟར་སེམས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདི་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་བཞིན་ དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའི་བར་དུ་ནི་འདི་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཞན་ཡང་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདི་ནི་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ངེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདི་ཅི་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་འདི་གང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་རང་བཞིན་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟོགས་པའོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་བྱའོ།

为了更加明显地说明这个道理，在这个数目中，从'虽然游方者修习了手艺也会生起信解'等等，直到'为了无相而作意'之间已经解释了。
'世尊，这是到达彼岸的菩萨摩诃萨般若波罗蜜多'这句话，是显示了无所执著修行圆满了知的功德。
如是一切法的彼岸即是远离一切分别和一切相的。无分别即是彼岸，这是'到达无相的彼岸'的意思。
对于'什么是彼岸'这个疑问，说了'于色无所执著'等等，因为对色等无所执著，所以称为彼岸。
'不于中间般涅槃'是说那个游方者因为是佛种姓，所以不会在中间般涅槃。
说'中间'是从'愿不是愿，力不是力，无畏不是无畏，正确认知不是正确认知'一直到'佛法不是佛法'，用这个'中间'来显示彼岸。
如是圆满完成了无所执著的修行之后，接着开始遍计修行，从'世尊，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当如是遍计'等等解释。
这个遍计修行也分四种来显示：即是'这是什么'、'这是谁的'、'这是为什么'、'这是怎样'。
从'当如是观察如是思维时'开始，直到'如是行般若波罗蜜多则不离一切相智'为止，是显示'这是什么'。
从'长老舍利子，色离色自性'直到'真实际离真实际自性'为止，是显示'这是什么'。
从'长老舍利子，复次色无色相'直到'于此学处学者，必定趣向一切相智'为止，是显示'这是为什么'。
从'一切法无生、无决定'直到'长老舍利子，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，即是接近无上正等正觉'为止，是显示'这是怎样'。
其中'这是什么'是问它的自性，对此应当回答说般若波罗蜜多是证悟。

 །འདི་ནི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ཅི་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་ཞིག་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་ལ་འདི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་དྲིས་པའི་ལན་དུ། དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་དེ་ལྟར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཆོས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ དེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ན་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་ གིས་དེ་ལ་བལྟས་ན།རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་ན།གང་ལ་ཞུམ་པ་དང་། སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ལ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་མ་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ དང་མ་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཆོས་གང་རྟོགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཞན་ཡང་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གང་འདི་ལ་སློབ་པ་དེ་ནི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། མཚན་ཉིད་གང་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

'这是什么'是询问关联，对此应当回答说是'一切法的'。'这是为什么'是询问理由，即为什么这称为般若波罗蜜多，对此应当回答说是'为了通达如实相的特征'。'这是做什么'是询问作用，对此应当回答说是'为了出离'。
首先对这些全部作答，对于前面所问'这是什么'的回答是：如是思维、如是决定之时，若如是见到无法、不可得即是般若波罗蜜多，那么这也不是真实的见到。这是什么意思呢？此时一切法不可得的自性如同虚空，因此若以此观察，见到无自性即是真实的见到，这是其含义。因此世尊说'如是一切法皆无所有、不可得'，这是指在那个阶段，这是其含义。
如是见到色等一切法无实有时，于其中无有怯弱、恐惧等，应当了知彼即不离一切种智。对于长老须菩提所说，长老舍利子为显示不离的特征而问：'具寿须菩提，为何应知是不离一切种智？'此时长老须菩提开示说：'由于一切法离自性，因此如是见者应当了知是不离一切种智。'
'具寿舍利子，由此理趣，如是色中无色自性'等，是对般若波罗蜜多是谁的问题的回答。即是说，如是一切法离自性故无实有，那么通达何法而说为般若波罗蜜多？具寿舍利子，复次，从'色无色相'等乃至'于此学者当得决定出离成就一切种智'，是显示'为何称为般若波罗蜜多'，即是为通达一切法相而安立为般若波罗蜜多。
若一切法无相且离相，则将通达何等相？这是在显示：如是一切相是遍计所执故非实有，因此法性即是离色等相。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་གང་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པ་སྟེ།ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དེའི་ངེས་པར་འབྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ནི་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་།འབྱུང་བ་མེད་དོ། །དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་མེད་པས་གློ་བུར་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ དང་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་ཐུག་པའི་གཞུང་གིས་བཤད་དེ།བརྩོན་པར་བསྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་ཐབས་མ་ཡིན་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐབས་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མཚན་མ་ ལ་སྤྱོད་པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཐབས་མ་ཡིན་པས་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་པ་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་མི་མཁས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ། །ཐབས་མ་ཡིན་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། གཟུགས་ལ་གནས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་ཤེས་ཏེ མོས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཐབས་མི་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སོ། ། ཀུན་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སོ།

具寿罗睺罗问：'菩萨大士在修学此般若时，是否一定会证得一切种智？'从这句话开始，直到具寿舍利子说：'如是修行般若波罗蜜多的菩萨大士，已接近无上正等正觉'为止，这段经文是在解释'什么是般若波罗蜜多'。因为能使人解脱，所以称为般若波罗蜜多。而这解脱在一切法中都不存在，因为一切法无生也无解脱，所以解脱也不能成为解脱，这是此处所要阐明的。
具寿舍利子，色以色的自性为空，于其中不见有生起与解脱。这是说，圆成实性的色法，以遍计所执的色法自性为空。因此，法性的色法中，没有轮回状态的烦恼自性的生起与出现。在清净状态时，对于清净的自性，因为没有颠倒的实体，所以也没有突然的解脱。这是因为自性本来清净，法性不会改变。
'无生'是指有垢染状态时，'无解脱'是指无垢染状态时。如是说明了遍计所执的修行后，为了说明精进的修行，从'世尊，若菩萨大士在修行般若波罗蜜多时，以不善巧方便而修色'开始，直到'具寿舍利子，这样的菩萨大士已接近一切种智'为止的经文，阐明了精进修行。
这种精进修行分为两种：应当断除的非方便，和应当依止的方便。非方便也分两种：执著相而修行，和有为法而修行。方便也分两种：无法可行，和不行于法相。其中，以非方便而执著相的修行，就是修行色法时执著相，从'非修行般若波罗蜜多'直到'应知是菩萨不善巧方便'为止的经文进行了说明。
以非方便而修有为法的修行，是从'住于色法而了知及胜解'开始，直到'具寿舍利子，菩萨大士如是修行般若波罗蜜多时，应知是不善巧方便'为止的经文进行了说明。'住'是指心的颠倒，'了知'是指想蕴的颠倒，'法'是指见解的颠倒。

 །ཐབས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཆོས་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད ཅིང་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ། །འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་ པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པས་བཟླས་ཏེ་བཤད་མི་དགོས་སོ།།ཐབས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ དམིགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་དམིགས་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།དམིགས་ཀྱང་དམིགས་ལ་མི་དམིགས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་ཡང་མཚན་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་ཀྱང་ སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ཡང་མཚན་མའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་ མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ།།སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སློབ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་སློབ་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སློབ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པར་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར དུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསླབ་པོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཤཱ་རིའི་ བུ་སྟོང་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་གཞུང་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་ཏོ།

方便修行中无所缘法之行持，即从'具寿舍利子，若菩萨大菩萨行持般若波罗蜜多时，不行于色'等开始，直至'具寿舍利子，菩萨大菩萨如是行持般若波罗蜜多，当知是为善巧方便'为止而说。
此中'色之空性即非色'等，因上文已说故，不必重复解说。
方便修行中无所缘法相之行持，即'彼行持般若波罗蜜多时，若缘任何法，则非行持般若波罗蜜多'等开始，直至'此菩萨大菩萨已近一切种智'为止而说。
其中'缘'与'不缘'，'亦缘亦不缘'，'非缘非不缘'等四种分别亦是相，'行'与'不行'，'亦行亦不行'，'非行非不行'等四者亦是相，应当如是配合。
'般若波罗蜜多无自性且不可得'者，谓圆成实位中一切法不可得故，般若波罗蜜多亦以般若波罗蜜多之自性而无。
如是宣说精进修行已，今以'一切种智亦无二无二分'等，说示速疾现证菩提之修行。
此修行亦示现为四种：学习三摩地坛城，学习一切法无所得，学习如幻等，学习善巧方便。
其中，由一切法无实性之自性故，'一切种智亦无二无二分'等开始，直至'应学习诸念住'为止，是学习三摩地。
'舍利子，菩萨大菩萨如是学习般若波罗蜜多时'及从'以无所得方式学习诸佛不共法'等开始，直至'舍利子，应知以空性无所得方式决定趣向一切种智'为止之经文，说示学习一切法无所得。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ་ཅི་སྒྱུ་མའི་ སྐྱེས་བུ་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་མཆིས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སློབ་པ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ།ཐབས་ཀྱང་མི་མཁས་པ་ཞིག་སྟེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ལག་ཏུ་ཡང་མ་སོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་ པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རིག་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་ཐུག་པའི་གཞུང་གིས་ནི་ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། མིང་བཤད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་ མིང་བཤད་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་དང་།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གང་ཡང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་དང་མཚན་མ་ མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་བརྗོད་པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།བདག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་རློམ་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།བདག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བདག་མཉམ་པར་གཞག་པར་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

有人如此问世尊说：'幻化的人学习般若波罗蜜多后，是否能决定趣向一切种智？是否能获得一切种智？'从这句话开始，直至'世尊，如是色如幻，受、想、行、识如幻，其中识即是六根。这些即是五蕴'为止，是教导如幻等学习。
从'须菩提，若菩萨大菩萨是初入大乘者，且不善巧方便，也未依止善知识'开始，直至'须菩提，当知此亦是菩萨大菩萨的恶友，知已当当远离'为止的经文，是教导善巧方便。
其中教导修习三昧有二种：解说名称和解说无分别。其中解说名称时，先前已说无自性生三昧，说到'因一切法无实性的自性，故一切种智亦无二亦不可二'等。所谓一切种智是指一切法无二的状态，如是一切遍计所执法中，无能取所取二者，无有无，无实非实，无常断，无有为无为，无法非法等；以及常无常、乐苦、我无我、寂非寂、空不空、相无相、愿无愿等，这一切二法皆是遍计所执，故于一切种智中无有，因此一切种智称为无二。
因无二种分别所作的事物，故称不可二。宣说诸三昧名称后，显示安住三昧，其后为显示安住无分别三昧故，说'彼亦不见三昧。无有以彼三昧而生憍慢心，谓我入于三昧'等。
所谓'亦不见三昧'是指在圆成实状态中，一切法唯是真如，故此是三昧。因极无'此是三昧，我入定'等遍计所执，故无三昧分别、我入定分别的三时分别，无入定分别，无彼等分别。因此说'于彼无有彼等分别'。

 །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ལ། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཀྱང་གཞན་ཞིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་བདག་ཉིད་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱས་ཏེ། བརྗོད་པར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ནས་དྲིས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མིང་བརྗོད་སྙམ་དུ་ བསམས་ནས།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་ཏེ་། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་བཤད་པ་གཞན་གྱི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་བཤད་པ་བསྟན་པ་དང་།བྱ་བ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་། དེ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་དང་། དེ་དག་གི་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ས་ནི་ཡོད་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ སྤངས་ན་མི་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་བདག་གི་བསམ་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་བྱིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསླབ་པ་བསྟན་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསླབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དམིགས་ སུ་མེད་པར་བསླབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བདག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་མི་དམིགས་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།

正因为如此，般若波罗蜜多是一回事，三昧是另一回事，菩萨是另一回事这样的说法是不存在的。般若波罗蜜多即是三昧，三昧即是菩萨。这样说是因为一切法都是如此性的本质相同。
因此说'因为一切法平等性的缘故'。'能否显示三昧'这句话的意思是能否分别地说明，因为说'菩萨即是三昧'，所以这样问。因为三昧的特征无有差别，所以说'长老舍利弗，这是不可以的'。
然后长老舍利弗心想如果诸三昧无有名称，为何要说它们的名字，于是问道'对这些三昧作意识别吗'，是如同声闻那样地询问。然后长老须菩提因为没有这样的分别，所以说'不作意识别'。
然后说'既然已经说明了其他的三昧，以其他方式显示了，怎么会不作意识别呢'。然后诸三昧和它们的作用虽然有遍计所执性的基础，但若离开遍计所执相则不可得，因此说'怎么会没有分别呢'。
然后为了遣除我的想法，说'因为一切法不存在'。关于'在无烦恼安住中被说为最胜'这句话中，烦恼是指分别，远离一切分别而入无分别定，称为入无烦恼定，因此赞叹无分别性。
如是显示了三昧学处之后，为显示无所缘学处，说'舍利弗，如是学习者，乃至佛不共法都是以无所缘的方式学习'等。
为显示无所缘学处，以'舍利弗，因为极为清净的缘故，我不可得'等说明补特伽罗不可得之后，其后显示蕴、界、处等诸法不可得，显示从预流果乃至佛果都不可得。

།ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཞུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ལགས་ ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པ་དང་དེ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་ བ་མེད་པ་དང་།དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ ཡང་མེད་དོ།།དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་འབྱུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་བ་མེད་པས་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་དེ། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་སློབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུ་ཇི་ལྟར་མེད པ་དེ་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གཞན་དག་ལ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཡང་དག་པར་མ་རིག་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་ དུ་མཆིས་པ་མ་ལགས་པ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་། ཡང་དག་ ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་དག་པར་མ་རིག་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་མ་ཤེས་པས་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དོན་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དག་གིས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་སྲེད་པའི་དབང་གིས་རོ་མྱང་བར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ ཚིག་གོ།།དེ་དག་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མངོན་སུམ་མམ། ཡང་ན་ལུང་གི་མཐུའམ། རང་གི་མཐུས་མི་ཤེས་པའོ། །འདི་ལ་འགྲེས་གསུམ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྟོག་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་དད་པའི་ རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའོ།

所谓'为了一切都极为清净'是指执取作为究竟清净之因，为了询问其本质而问道：'世尊，何为清净？'之后为了显示'无垢圆成实性即是清净'而说：'舍利子，无生、无灭、无烦恼、无清净、无生起、无所缘、无造作，即是清净。'
此前，在真如有垢之时，由遍计所执而诸法生灭、烦恼、清净，已生者生起，生已如是成为所缘，如是造作。在无垢位时，于彼真如中一切法皆无生，无生故亦无灭。因无垢故，无烦恼、无清净、无生起。无生起故无所缘，无所缘故无造作，此即称为极清净。
所谓'于任何法都无所学'是指在无垢位时因不见一切法，故说'此等诸法并非如是存在'。为显示非遍计所执相而存在，故说'舍利子，如其不存在，如是而存在'。为显示遍计所执事物以不可言说的本性而存在，故说'如是不存在，因此称为无明'。
如梦识一般，因自身非如实，故虽不存在却执取其他不存在的对象。或者说是真实无明，即非如实而了知认识即是无明的意思。当问到'世尊，为何称不存在为无明？'时，说道'舍利子，色不存在'等。
意趣是这样的：如是色等诸法虽不存在且非真实，却执为真实存在，因此，彼即真实无明，为显示因不如实了知故称无明，而宣说色等诸法。为了明显此义，说道'于此凡夫们因无明和贪爱执著而执着二边'，即由无明力而执著为有，由贪爱力而从享受的角度执著，执着常断二边的意思。
'彼等不知不见'是指不能以比量或现量，或以教力或自力而了知。此中有三种过失：从无明根本而生、从分别根本而生、从不信根本而生。

།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ནི་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་བཟུང་ནས་སྲེད་པས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་དབང་གིས་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་དང་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ མེད་པས་རྟོག་པ་མང་དུ་གྱུར་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས།མཐའ་གཉིས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ་ ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གཉིས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོས་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་མ་དད་པས་དང་བ་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་གནས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ལ་མི་གནས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་འཐོབ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གསུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་སློབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཐབས་མི་མཁས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོག་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སློབ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དག་ལ་རྟོག་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ནས།དེ་ནས་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པར་སློབ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་ བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས། དམིགས་སུ་མེད་པར་སློབ་པ་བསྟན་ནས། ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སློབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པར་སྦྱོར་བས། ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས། དངོས པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསླབས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་།འོ་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་པའི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུས་ཀྱང་། སྒྱུ་མར་བགྱིས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཡིད་ལ་བགྱིད་པས་བསླབས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་།རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྱུ་མའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསླབ་པའམ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསླབ་པའམ།དེ་དག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།

由于无明的缘故，对于不存在的诸法执为存在，并且由于贪爱享受滋味的缘故，堕入二边的诸愚者们不知不见，这是第一个解释。
如是由于没有智慧和见解，产生诸多分别，不如实了知而作分别，对一切法执著，由于分别二边的缘故而不知不见。由于他们对一切法不知不见，故被列入凡夫异生之数，不能出离，这是第二个解释。
如是虽然如实地听闻，但由于对此义不信故，不住于净信，因此不安住于修习波罗蜜多。由于不安住于修习，故不能获得不退转等应证悟的诸法。因此，由于对一切法执著的过失，被列入凡夫异生之数，这是第三个解释。
对于如是的彼等，既无修学也无出离。说明了这点之后，有人问为何无修学和出离，因为不善巧方便而对一切波罗蜜多和修行诸法作分别执著，所以无修学。由于对菩提分法等乃至一切种智作分别执著，所以无出离。
此后，又说明于彼等波罗蜜多中，无所缘地修学诸修行法即成为入修学之名，以及一切种智、诸法、乃至一切法空性皆无所缘即是出离。说明了无所缘的修学之后，为了说明如幻等的修学，世尊说有人如是问等。
对此，长老须菩提的意趣是：世尊，如果以无所缘的修习，由于诸法无实体，于无实体诸法中修学而得出离，那么极其虚幻的幻化人也应当以无所缘作意修学幻化所作，而得出离成就一切种智。
然后世尊说明幻化诸法与色等没有任何差别，如同幻化诸法中无修学或出离，如是菩萨于色等诸法中也无修学，于彼等中无出离，也不会决定获得一切种智。

 །སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྒྱུ་མ་ ཡང་གཞན་ལ།གཟུགས་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ སྒྱུ་མ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་མ་མཐོང་སྟེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་ཡང་གཞན་མ་ལགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ། སྒྱུ་མ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་གཞུང་གིས་གསུངས་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྱུ་མ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་འགྲེས་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་སྒྱུ་མ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་འགྲེས་གཉིས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་མི་བརྗོད་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འདུ་ཤེས་དང་བརྡ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་སློབ། ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ནས་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་སོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ ལ་སོགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་ནས།ཡང་ཐབས་མཁས་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་སྐྲག་སྟེ་དངང་ཤིང་དངང་བར་མི་འགྱུར་ལགས་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ཐབས་ མི་མཁས་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ལག་ཏུ་ཡང་མ་སོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྲག་སྟེ་དངང་བར་འགྱུར་གྱི།ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྲག་ཅིང་དངང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་ མཁས་པ་གང་གིས་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ན་མི་སྐྲག་མི་དངང་དངང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་མཁས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ།།སྐྲག་པ་དང་། དངང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

为了显示如幻相似的道理，'须菩提，你怎么认为？幻术是一回事，色法是另一回事吗？'等等如是说道。通达一切法无实体性的菩萨以无所缘的方式观察时，未见色等遍计所执诸法离幻术而有，为显示此义，世尊说'幻术非他，一切种智亦非他，世尊，一切种智即是幻术，幻术即是一切种智'等究竟之文。由于一切皆是遍计所执性的缘故，在无实体性上与幻术无有差别，这是第一个幻术的比喻。
同样，由于无生灭、烦恼、清净的缘故，极其空无的幻术与一切法中的学习、出离、证得一切种智都是不存在的，这是第二个幻术的比喻。
假如对蕴等不相混杂的诸法乃至究竟，不以'菩萨'之名称呼，那么如同幻化人一般，菩萨也不存在。蕴等不相混杂乃至究竟的诸法，由于无生灭等的缘故，如同幻术般不存在。如此，无想、无言等和极其空无的菩萨对极其空无的诸法如何修学？如何出离？如何证得一切种智？显示此后总结说：如是以无所得的方式修学，即能出离并获得。
如是，由于五蕴无实体性的缘故，如同梦境、回声、阳焰、影像、变化、海市蜃楼一般，六处也是如此，所以并无所谓'菩萨'，因为是无实体性、空性等的缘故。
如是显示如幻等学处后，为开启善巧方便修行之门，世尊说：'世尊，初入菩萨乘者闻此教法会否恐惧、战栗、惊慌？'显示不善巧且未得善知识摄受者会如是恐惧战栗，而善巧方便者则不会恐惧战栗。'世尊，菩萨摩诃萨以何种善巧方便闻此教法而不恐惧、不战栗、不惊慌？'等等，以此显示善巧方便。关于恐惧、战栗等的含义前已说明。

 །ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ བཞིར་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བའི་ ཐབས་ལ་མཁས་པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་འཆད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་ཅིང་མོས་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །མི་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་མི་ གཏོང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་གློ་བུར་དུ་སྟོང་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་མི་སྐྲག་མི་དངང་དངང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་ པའི་རློམ་སེམས་ཀྱི་འགྲེས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་པ་ལས་གྱུར་པས་འདི་ཉིད་དུ་བསྡུའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་རིག་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རིག་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏོ།

方便善巧分为四种：对一切法观察分别的方便善巧，圆满成就六波罗蜜多的方便善巧，依止善知识的方便善巧，远离恶友的方便善巧。
其中，从'观察色无常相而亦不执著'开始，直至'应知是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多的方便善巧'为止，显示对一切法观察分别的方便善巧。
从'复次，须菩提，菩萨摩诃萨以具一切相智相应作意'开始，直至'须菩提，此是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多的方便善巧'为止，显示圆满成就六波罗蜜多的方便善巧。
其中，以无所得方式说法是布施波罗蜜多。以无所得方式舍弃声闻、独觉之心是持戒波罗蜜多。对甚深法生起忍受与信解是忍辱波罗蜜多。以无所得作意而不舍观察分别是精进波罗蜜多。不令障碍菩提的不善法有机可乘是禅定波罗蜜多。观察空性是般若波罗蜜多。
'色之空性不使色空'是说，法性之色不因遍计所执色的空性而成为暂时性的空，因为本性即是空的缘故。因此，色即是空性，空性即是色，这是说空性与法性之色是同一本性的意思。
从'须菩提，此中菩萨摩诃萨的善知识'开始，直至'被彼等摄受者，闻此教法不惊不怖不畏'为止，显示依止善知识的方便善巧。其后所说执著分别的过患也是由于无善知识而产生，故归入此类。
从'世尊，云何知是被善知识摄受'开始，直至'须菩提，此亦应知是菩萨摩诃萨的恶友，知已应当远离'为止，显示远离恶友的方便善巧。

། །།བམ་པོ་བཅུ་པ། དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་རྣམ་པ་ དུ་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ནས།ད་ནི་བཤད་པ་འདིའི་གཏན་ལ་དབབ་པ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚིག་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་མདོར་བཤད་པ་དང་པོར་སྐབས་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ད་འདིར་སྐབས་དབྱེའོ། །གཏན་ལ་དབབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་དང་། མཚན་ཉིད་དོ།

卷第十。如是分别解说了'精进有几种'之问句后，现在当说明'此论所抉择为何'之问句。关于此，舍利子，菩萨摩诃萨欲于一切法、一切种相现前圆满证悟，应当精进于般若波罗蜜多，如是开首略说开示之处，今当于此处开示。其抉择有二种：词义与相。

 །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། ཇི་ ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།ཐེག་པ་དེ་གང་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཐེག་པ་དེ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་འདིས་སུ་ཞིག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ ནས་ཐེག་པ་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཐེག་པ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ ཤེས་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་བདག་ཅེས་བགྱི་བ་བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་ མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན། གཟུགས་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། གཟུགས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་གང་ ལགས་པ་དེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལས་གུད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་དངང་བར་མི་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅིའི་སླད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅིའི་སླད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཅིའི་སླད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཞུ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་དང་། འོག་ནས་གནས་བརྟན་གཉིས་ཀྱིས་དུམ་བུར་དྲིས་པ་ དང་།ལན་བཏབ་པ་ཞིབ་མོ་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་དག་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཀཽ་ཤི་ཀ་ལ་དྲིས་པའི་ལེའུ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其中，什么是'菩萨'这一词语的含义，什么是'大菩萨'这一词语的含义，如何披上大铠甲，如何正确趣入大乘，如何安住于大乘，如何成为大乘，此乘从何处出离，此乘安住于何处，谁将由此乘出离，以及超越天人阿修罗等世间而由此乘出离，此乘与虚空相等，是随顺般若波罗蜜多的大乘，从前际、后际及中际皆不见菩萨，由于色、受、想、行、识无边际故，应知菩萨亦无边际，色、受、想、行、识即是菩萨这样的说法也不存在且不可得，如是我于一切处、一切相中都不见菩萨且未真实见到，那么将对何菩萨宣说开示何般若波罗蜜多，所谓'菩萨'仅是名称而已，所谓'我'也是极不成立的，如是一切法皆是无实体性，则色乃至识是什么，色不成立，不成立者于不成立的般若波罗蜜多中如何宣说开示，除不成立外不见有菩萨，如是开示时菩萨大士心不怯弱不恐惧的菩萨大士即是行持般若波罗蜜多者，什么是菩萨，什么是般若波罗蜜多，什么是遍计，为何无生的色等不是色等，为何衰减的色等不是色等，为何色等不计入不二数中，这二十八个问题以及后面长老二人的分段提问和详细答复的内容，应当了知直至问憍尸迦品为止都是抉择。

 །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཞི་མེད་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ།བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་དཔའ་དང་། ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་བཞི་ཆར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གི་དོན་ནི་གཞིའི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།། གཞིའི་དོན་མེད་པ་ནི་གནས་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚིག་གི་དོན་གཞི་དང་བཅས་ཤིང་གནས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་དང་།སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་གཞི་མེད་དེ། གནས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ལ། སེམས་དཔའ་ཡང་ མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་དཔའ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོད་པ་ཉིད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སེམས་དཔའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་སྒྲ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་གཞི་མེད། སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་གཞི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།ཡང་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཞི་དང་དོན་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ། དེས་ན་དེ་བས་ན་གཞིའི་དོན་མེད་པ་ནི་གཞིའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་མཇུག་བསྡུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་གཞིའི་དོན་མེད་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྱའི་རྗེས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཞི་མེད་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞི་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལས་གཞན་གུད་ན་གཞི་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གུད་ན་གཞི་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞི་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་སེམས་དཔའི་གཞི་མེད་པ་དང་། སེམས་དཔའ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ ཅེས་བྱ་བའི་གཞིའི་དོན་མེད་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་དང་། དོན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་[(]དཔལ་པ་[,]དཔའ་[)]ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཞི་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྱའི་རྗེས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་། ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྱ་རྣམས་རྒྱུ་ཡང་དེ་དག་གི་རྗེས་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་རྒྱུ་ཡང་དེ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于此处'菩萨语义即是无基义'，菩萨有四种含义：菩提、萨埵、蕴体的世俗菩萨和胜义菩萨。这四者都是无实体性的本质，因此'菩萨'这一词的含义是无基础的。无基础即是无住处。
假如'菩萨'这一名称有某种实在的本质，那么它的语义就会有基础和住处，然而实际上菩提、萨埵以及菩萨二者都是不存在的，因此菩萨语义无基础、无住处的意思。
为了分别解释这个含义，由于菩提未生，萨埵也未生，'须菩提，菩提和萨埵都无生无有且不可得'。菩提因为是无为法所以无生，萨埵因为不存在所以无生。
因此，'须菩提，菩提无生'和'萨埵也不可得'应当分别配对理解。
之后为了解释语义的声音，说道'须菩提，菩提也无基础，萨埵也无基础'。
又因此，解释了菩萨语义即是基础和含义，所以以'因此无基础的含义即是基础的含义'作为总结。
之后为了以十一种方式显示菩萨语义无基础的含义，说道'须菩提，譬如虚空中无鸟迹且不可得'等。
其中，菩提无所分别的基础，无遍计的萨埵之基础，离菩提外无别基础，离世俗菩萨外无别基础，法性菩萨无基础，菩提中无萨埵基础，萨埵中无菩提基础，'菩提'之基础义不存在，遍计菩萨中无法性菩萨的语义，无义的菩萨中无遍计菩萨的语义，胜义菩萨无基础。
其中，为了显示菩提无分别基础，说道'须菩提，譬如虚空中无鸟迹且不可得'。就像虚空中虽有鸟飞过但无其痕迹一样，如是真如本性的菩提中分别念虽生起但不会住于其中，这是其含义。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞིའི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྨི་ ལམ་ལ་གཞི་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་གཞི་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་གཞི་མེད་དེ།དེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ལས་གུད་ན་གང་ན་ཡང་མི་གནས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་གུད་ན་གཞི་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ལས་གུད་ན་ཡང་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞི་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་ འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་གཟུགས་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞི་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞི་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཁོར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་སེམས་དཔའི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞི་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཞི་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ལ་གཞིའི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞིའི་དོན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་གཞིའི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其后为了显示遍计所执的菩萨之基无所有，故说'须菩提，譬如梦中无基且不可得'等。譬如梦、幻、阳焰、谷响、阳焰、影像、化现等皆无有基，因为彼等皆极无所有。如是菩萨亦无有基，因为彼亦无所有，此为语义。
其后为了显示离菩提外无所住，故说'须菩提，譬如真如无有基'等。如同真如、无谬真如等之外无有基础，如是离菩提外亦无有基，此为语义。
其后为了显示世俗菩萨之基无所有，故说'须菩提，譬如幻化人之色、受、想、行、识无有基'等。如同幻化本性之人无有五蕴等，因为彼极无所有。如是世俗菩萨亦无有五蕴之基，此为语义。
其后为了显示法性菩萨无有五蕴等，故说'须菩提，譬如如来应供正等正觉无有色、受、想、行、识之基'等。如同法身如来无有五蕴等，如是胜义菩萨亦无有五蕴等，此为语义。
其后为了显示菩提中无有菩萨之基，故说'须菩提，譬如无为界中无有有为界之基且不可得'等。如同涅槃中无有轮回，如是菩提中亦无有菩萨之基，此为语义。
其后为了显示菩萨中亦无有菩提之基，故说'有为界中无有无为界之基'等。如同轮回与涅槃无有基，如是菩萨中亦无有菩提之基，此为语义。
其后为了显示'菩提'之词义无所有，故说'须菩提，譬如无生、无灭、无造作、无生起、无所缘、无烦恼、无清净中无有基义'等。如同无生等中无有基义，如是菩萨中亦无有基义，此为语义。

 །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ལ་གཞིའི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མཚན་མའི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་དང་།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མཚན་མའི་གཞི་མེད་པ་དང་། ཉི་མ་ལ་མུན་པའི་གཞི་མེད་པ་དང་། སྲེག་པའི་བསྐལ་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ལ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཉི་མ་དང་། ཟླ་བའི་འོད་ལ་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞི་མེད་པ་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་དང་། གཟའ་དང་། སྐར་མ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གློག་གི་འོད་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་ཐམས ཅད་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚངས་པ་རྣམས་དང་། གནས་གཙང་མ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཐམས་ཅད་ནི་འོད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་གནས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གནས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་རྒྱུའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其后为了显示遍计所执的菩萨无有法性菩萨的语义，故说'须菩提，譬如色无生、无灭、无造作、无生起、无所缘、无烦恼、无清净，无有基础'等。如同蕴等语义中无有无生等无为法的语义，同样遍计所执五蕴本性的菩萨中无有法性菩萨，此为其义。
其后为了显示胜义菩萨中无有遍计所执菩萨的语义，故说'须菩提，譬如极清净色中无有相的基础'等。如同色等五蕴等法界极清净中无有有为相的基础，须菩提，譬如清净我等中无有相的基础，如日中无有暗的基础，如坏劫中无有行的基础，如来戒定慧解脱及解脱知见中无有违品的基础，同样胜义菩萨法界本性中无有遍计所执五蕴本性的菩萨，此为其义。
其后为了显示胜义菩萨法性本性于何处亦无住，故说'须菩提，譬如日月光明无有基础'等来显示无基。譬如日月星宿珍宝闪电等光明，以及欲界一切天众、色界诸梵天、净居天众及一切如来的光明，仅是光明而已故无有住处。同样胜义菩萨亦无住而游诸趣，此为其义。

།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་གཞི་མེད་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་གཞི་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ གཞིའི་དོན་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་རྩོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་གང་གིས་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེའམ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའམ།བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པའམ། ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཏེ་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དཔྱོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་དཔྱོད་པ་མེད་པ་སྟེ། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཚིག་གིས་བསྟན་ཅིང་གོ་བར་བྱར་ མི་རུང་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རམ། བྱང་ཆུབ་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་ན་རྟོག་པའི་རྒྱུས་ཡོད་པའི་བློ་སྐྱེའོ། ། དཔྱད་ན་དད་པའི་རྒྱུས་ཆགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་།རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是以十一种方式说明菩萨语义无有根基之后，其后为无根基之理由，说'须菩提，如是所谓菩提、菩萨、菩萨之基础义的这些法，皆非相应亦非不相应'等。
为菩提而精进的菩萨以何菩提而精进，或以何菩提而得菩萨之名，或所谓菩提为何，或菩萨语义为何，或遍计所执的菩萨之色、受、想、行、识等为何，或法性之菩萨法界为何等词义。
'这一切法'即所谓菩提无为法，所谓菩萨蕴、界、处、缘起等有为法，以及法性自性等。于法性位时非烦恼自性故非相应，非清净相故亦非不相应。
'无分别'即如是由无分别故无分别，表示无能取相。'不可说'即如是因不可言说故不可用言语向他人显示开解，此二者表示无能取相及所取相。
'无碍'即因无如根境般障碍相故。'如是无相为一相'即离一切相即是无相之相的意思。
'应学无著、非有'即因执著菩提或执菩提为实有而称为菩萨，为遮遣此二分别故，应学一切法无著相及无实相之意。
'因无分别、无观察'即观察则因分别而生有的心，观察则因信而生著，是故因无分别故成非有，因无观察故成无著之意。
'应以无二方式通达一切法'即离能取所取、能诠所诠、生灭、有无、法非法、有为无为、世间出世间等二义之意。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅིའི་ སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་གསོལ་ཏེ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མིང་དུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། །གནས་བརྟན་ཤཱ་ རིའི་བུ་དང་།རབ་འབྱོར་དང་། གང་པོ་དང་བཞིའི་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་འདི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མང་པོའི་ཕུལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་དགོངས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་མེད་པར་ མཐོང་བས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་རྣམས་དང་། ཕུང་པོར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བ་རྣམས་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པའོ། ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དགོངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་དེ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།གནས་བརྟན་གང་པོའི་དགོངས་པ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་སའི་གང་ཟག་ནས་བཟུང་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་ གྱི་ཚོགས་ཞེས་སྨོས་སོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིས་སྨོས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་བསམ་པ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཆེ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡོན་ཏན་ལྔས་བརྒྱན་པ་སྟེ། ངེས་པར་འཇོམས་པ་དང་། རིན་ཆེ་བ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། མི་ཕྱེད་པ་དང་། དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འཇོམས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱིས་ངེས་པར་འཇོམས་པ་སྟེ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། བདོག པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是宣说菩萨语义后，为宣说大菩萨语义故，世尊，何故称菩萨为大菩萨？问菩萨为何称为大菩萨，即问为何称为大菩萨之名的意思。
于此，世尊、长老舍利弗、须菩提、象贤四者有四种密意。其中，首先世尊密意为：此于一切众生中为大菩萨故，称为大菩萨。为此故说'将成为广大众生群及众生类之最胜者'。
长老舍利弗密意为：通达一切法无实体、非有之义故称大菩萨。以见一切法无名故，为断除我见等、无见边等、蕴见等乃至涅槃见边际等分别见故，亦为他说法。
长老须菩提密意为：此所谓大菩萨，以无著无碍最大故称大菩萨。为此故，以'于彼心亦无著'等说明其住于无著。
长老象贤密意为：以披大铠甲、大修行、趣入大果故称大菩萨。为此故说明披大铠甲、正趣大乘、正住大乘。
其中，首先世尊所说'广大众生群'，是从种姓地补特伽罗乃至独觉地，依功德而言说众生群。'众生诸类'是说菩萨类，彼等境界亦因发心大及修行大故。
其中发心大者，即金刚喻发心具五功德：必定摧破、珍贵、无过、不可坏、成办义利。
其中必定摧破者，以智慧力具八功德必定摧破：为必定摧破悭吝等故，普施一切所有；为必定摧破贪著、嗔恚等故，心平等性；为必定摧破一切见过故。

 ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་བདག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་འདྲེས་པ་དང་།ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཆོས་སུ་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ས་དང་པོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར།བདག་གི་ཕུང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཐུག་པའི་ བར་དུ་སྒྲུབ་པ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ནས། སེམས་དེའི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་རིན་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གིས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།སེམས་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་ མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ནི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། བདུད་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་། བདེ་ བའི་སེམས་སུ་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།དེ་ལྟར་བསམ་པ་ཆེ་བ་བསྟན་ནས་སྒྲུབ་པ་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་གནས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱའོ།།དེ་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་དགོངས་པ་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕུང་པོར་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྤངས་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེད་པའོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་སྤོབས་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་དེ་ནི་སེམས་མེད་པ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ།

以三乘而度脱一切，无度脱众生之想，为破除一切法，我当证知一切法无生无灭，为破除小乘，不杂染一切种智之心，为破除一切恶趣，圆满通达随顺一切法之证悟，于初地中证悟真如遍行之义，为破除一切轮回分别，应当了知从我蕴乃至波罗蜜多诸法皆是一理，证知蕴界处缘起及波罗蜜多诸法皆是空性之理，为破除一切清净分别，从菩提分法及四无量等乃至佛法边际之间的修证，即是圆满修习彼等之证悟。
如是宣说八种般若功德已，为显示彼心悲心力之珍贵，故说'我为一众生故'等。为显示无垢珍贵心，故说大心及离贪嗔痴害以及声闻缘觉心无过失。
彼金刚心不可破者，谓以具一切种智作意亦不生憍慢，因为魔等违品不能破坏故。由成办义利故如同珍宝，即说当发利益安乐心。
如是显示大愿已，为显示大行故，说安住于法欢喜、安住空性、安住三摩地，以三相显示。'一切法无别'者，即是一切白法于彼无差别故，是法身。
此显长老舍利子之密意，由断除众生见等显示人无我，由断除蕴见等显示法无我。'于色不缘而以缘之理生见'者，即由缘色蕴等因而生分别。
显示长老须菩提之辩才，如是'彼心即是无心，以无心故于彼无执著'者，胜义法性之心离一切遍计心相故名无心。是故以无心故，菩提心者即于彼遍计心无执著。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་མི་མཉམ་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདྲི་བའོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་གང་ལ ཡང་སྐྱེ་བ་འམ།འགག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་གནས་གྱུར་པ། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་ངོ་། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ དེ་བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་སྣང་ཡང་།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་ལ། སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་ཁེབས་སམ་མ་བྲལ་བའི་དུས་ན་ཡང་འཕེལ་བ་དང་།[་(]འགྲབ་[,]འགྲིབ་[)]པར་མི་འགྱུར་རོ། ། བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་ཡོད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ། །ན་བུན་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། དུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། རྣམ པར་བྱང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་མེད། འགག་པ་མེད། འཕེལ་བ་མེད། འགྲིབ་པ་མེད། འོང་བ་མེད། འགྲོ་བ་མེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བ་ མེད་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་ཞེས་སེམས་གང་གིས་རྟོགས་པ་དེ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། ། སེམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་ཡང་། གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ གྲུབ་པའི་སེམས་ལ།སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པར་གྱུར་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚོར་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་གང་པོའི་བཤད་པ་ནི། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དང་པོའི་ སེམས་ནས་བཟུང་ནས།བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྩོལ་བ་དང་བཅས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

具寿罗睺罗问及不平等与平等，声闻与独觉皆不共有的心是什么，这是在询问菩提心的特征。具寿舍利子，此中菩萨摩诃萨从初发心以后等等，是在显示胜义心的特征。从欢喜地以上的无分别心称为菩提心。于诸法中不见有生灭等，是说如实了知真如遍一切等义故，心得转依，与虚空相等，见一切法与虚空相等。
譬如虚空，与我同在的墙壁等有为法虽现生灭，而虚空中无有生灭，被云等遮蔽或未离时亦不增不减。与我同在的石头和树木等虽有去来，而虚空中无有去来。有雾、阴云、烟等存在与否时，也不会成为染污，也不会成为清净。
如是一切法胜义圆成，无生、无灭、无增、无减、无来、无去、无染、无净，在遍计所执位时如幻法似有生等相而显现，能如是了知的心即是不平等与平等及不共之心。具寿罗睺罗，如你所说等，不仅对长老舍利子无有执著，更显示一切法皆无执著之相遍及，所说具寿罗睺罗色亦无执著等。
心是无漏、无所得，以此亦显示遍及一切法之相。无色亦于色无执著，是说离遍计心相故，如是于圆成心说为非心，如是离遍计色相故，于法性色说为无色。无色之法性体性，于遍计色无执著，受之自性非受之法性，于遍计受亦无执著，应如是配释。
长老迦叶的解释是：披大铠甲等，从初心开始显示广大意乐。于大乘正趣入，是显示从胜解行地乃至第七地有功用有分别行之阶段。于大乘正安住，是显示第八地以上为胜义行。

།དེ་ལ་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའོ།།དེ་ལ་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་འགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚེ་དང་ ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གཅིག་ལ་གཅིག་སྦྱོར་བས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཆེད་དུ་གླེང་ཞིང་མིང་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་མཛད་པའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ། །ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། དེ་ནས་ཡི་དམ་བླངས་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་སྦྱིན པར་བྱ་བ་དང་།སྦྱིན་པ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། བཟོད་པའི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ སྦྱིན་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་གོ་ཆའོ།།དེ་གཅིག་པུ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་མི་སྤོང་བ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གོ་ཆའོ།

关于披甲，分为两种：为了利益一切众生而发广大心愿，以及以一种修行圆满一切修行的广大修行。
其中广大心愿是指：不是为了少数众生而行菩提，乃至'应当安立一切众生于此'，以及'长老舍利子，因此菩萨摩诃萨被称为披大甲胄者'等所说。
广大修行是指：'长老舍利子，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时布施'等，乃至'六波罗蜜相互圆融，十方诸佛亦称扬宣说其名'等所说。
'不是为了少数'是指无有限定对境之意，以无限定对境、无限定众生、无限定加行三者显示广大心愿。
在广大修行中，'行布施波罗蜜多即是布施波罗蜜多之甲胄'是指本性财施即是布施波罗蜜多，因与一切众生共同，为无上正等正觉及一切众生利益而回向，称为布施波罗蜜多甲胄。
同样，财施是布施波罗蜜多，行持时不与声闻、缘觉作意相应，即是持戒波罗蜜多甲胄。如此发菩提心后受持誓言，布施即违背戒律。
同样，财施是布施波罗蜜多，精进于此时，于所施物、施者、受者无所缘执的作意，于法决定思维的安忍即是安忍甲胄。
同样，布施时为一切众生利益而回向的布施，精进增长即是精进甲胄。
同样，布施时于布施阶段和回向阶段，作意一切种智，心一境性即是禅定甲胄。
'缘于一者'是指唯缘一切种智之意。
同样，布施时不离如幻等作意及无分别作意，不舍世俗而回向菩提，不舍胜义而修无所缘加行作意，即是智慧甲胄。

 །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ན་མི་དམིགས་ པར་སྦྱོར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ཀྱང་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ ཐུན་མོང་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་མཚན་མ་དེ་མི་དམིགས་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྦྱིན་ པ་གཏོང་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་གོ་ཆ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གནོད་སེམས་ལ་ སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པ་དང་།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དྲི་བ་གཉིས་པ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་གསུངས་པ་དང་། གནས་བརྟན་གང་པོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་ དང་།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་ནས། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔར་གཟུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བསྒོམས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ་། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བས་མཇུག་བསྡུས་སོ།

同样地，当完全布施时，以无所缘执的作意修习六波罗蜜多，虽然希求圆满布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧，但不执著其相；虽然与一切众生共同修习，但不执著其相；虽然回向于圆满菩提，但不执著菩提之相。如是以无所缘执一切法之作意，由于为胜义六波罗蜜多所摄持，故称为六波罗蜜多之铠甲。为显示胜义波罗蜜多故，分别宣说彼等。
复次，菩萨守护戒律时，为与戒律相应故，行布施，以与戒律相应之心与一切众生共同回向菩提，此即行持戒波罗蜜多之布施铠甲。同样地，以与忍辱相应之心行布施等，为与精进相应故，为与禅定相应故，皆当如是配合。
断除悭吝、破戒、害心等违品烦恼，与之相应等，如是于一切波罗蜜多中皆当配合。
为开启第二个问题，说道：'具寿象贤，云何菩萨摩诃萨正趣大乘？菩萨摩诃萨之大乘是什么？'
如是说已，长老象贤宣说十种大乘及十种正趣大乘，说道：'是故正趣大乘。'其中，先前所说四种色界禅定、四无量、四无色定，此十二法及六波罗蜜多若修习则为大乘，于彼等之行相、标志、相而作意，与一切众生共同回向菩提，即是正趣彼大乘。
最后总结道：'具寿舍利子，此是菩萨摩诃萨之大乘，如是菩萨摩诃萨称为正趣大乘。'

།དེ་ནས་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་བརྩོན་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་དེ་དག་བསྟན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམས་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་ པར་བརྩོན་པ་དག་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་བསྒོམས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་བརྩོན་པ་དག་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ བཅུ་དྲུག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ཡང་མི་དམིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེ་ནས་མི་གཡེང་ཞིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དྲུག་པའོ།།གཡེང་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་དམིགས་པར་གནས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཆོས་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཁམས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་མི་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པའོ། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་མཇུག་བསྡུས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། ད་ནི་དྲི་བ་གསུམ་པ་བརྩམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།

其后，为了显示若圆满完成六波罗蜜多和十二法，即是大乘，并如经中所说，精进修持即是真实趣入，因此说：'具寿舍利子，此是菩萨摩诃萨六波罗蜜多大乘，如是菩萨摩诃萨即是真实趣入大乘。'此为第二教示。
'布施'在此是指法布施，若全面修持此等，从念住等直至佛不共法为止的诸法即是大乘，于彼等一切精进修持者即是真实趣入。此为第三，即说：'具寿舍利子，此是菩萨摩诃萨大乘，如是菩萨摩诃萨即是真实趣入大乘。'
其后，修持四无量及六波罗蜜多即是大乘，如经中所说，精进修持者即是真实趣入，此为第四。
其后，十六空性即是大乘，无所缘意念者即是真实趣入，此为第五。
其后，不散乱而等持者即是大乘，了知此即是真实趣入，此为第六。散乱、等持及有相所缘住于有相，而于无相则不然，因为安住无分别即是恒时等持之义。
其后，不二法性即是大乘，于此无知与不知即是真实趣入，此为第七。
其后，三时平等性即是大乘，于此无不知及无所缘之了知即是真实趣入，此为第八。
其后，三界平等性即是大乘，于此无不知及无所缘之了知即是真实趣入，此为第九。
其后，一切法即是大乘，于此无所缘之了知即是真实趣入，此为第十。
圆满完成彼等后，'具寿舍利子，此是菩萨摩诃萨大乘，如是菩萨摩诃萨即是真实趣入大乘'以此总结。
第十一品。今为开始第三问，说：'具寿富楼那，云何菩萨摩诃萨安住大乘？'

།དེ་ནས་གནས་བརྟན་གང་པོས་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དྲུག་བསྟན་ལ་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་དཀར་པོའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒོམས་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །དབང་གི་གནས་སྐབས་ནི་ལྔ་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྔོན་དུ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་གནས་ཏེ།འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ཐབས་མཁས་པའི་མཐུ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི། བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྟོང་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྒོམས་པས་མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་འདིར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་གང་པོས་རང་གི་སྤོབས་པ་བསྟན་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཤེས་པར་འདོད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་སོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དགུ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ བདག་གི་སྤོབས་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་དང་འགྲེས་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ།གོ་ཆ་ཐམས་ཅད་བགོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ངན་འགྲོ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་འགྲེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་བཅས་པའི་འགྲེས་ནི་དང་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ གི་འགྲེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དྲུག་གོ།།ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བཀོད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་དགུ་པའོ། །དེ་ལ་གནས་བརྟན་གྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྒྱུས་བདག་གི་སྤོབས་པ་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཀྱེ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་མ་མཆིས་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་གོ་ཆ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་གོ་ཆ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གོ་ཆ་བགོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ།

其后，长老满贤阐述了八地以上无分别行的六种，对具寿舍利子说：'此中，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，安住布施波罗蜜多'等，阐述了第一种无分别波罗蜜多的阶段。修习无分别空性是第二种。修习一切无分别白法是第三种。一切法无所缘是第四种。自在阶段是第五种。现前圆满菩提是第六种。
其中，首先'安住布施波罗蜜多'是指从有分别行地到无分别成熟波罗蜜多的住处而安住的意思。在第八地中，之前已圆满成就有分别及有功用福德资粮的果报，成为无功用而近住的成熟波罗蜜多，因为成为果的自性故是无分别。以此等方便善巧力及愿力，诸菩萨成办有情利益。
第二中，为破除修习故说修空性，其中'破除'在此是指空性化，以破除修习而修无所缘的意思。使成无实即此处所说的修习。其余易解。如是长老满贤显示自己的辩才，长老须菩提欲知世尊密意，而向世尊请问：'世尊，如何称为菩萨摩诃萨披大铠甲？'
如是请问已，世尊宣说九种大铠甲。此后，长老须菩提显示自己第二种辩才，以十一种譬喻宣说：在一切披铠甲中，从异熟所生神通息灭恶趣的譬喻及如幻譬喻是第一种。六波罗蜜多的如幻譬喻有六种。安立十方众生于六波罗蜜多的如幻是第八种。广大意乐是第九种。
其中，长老为显示以如幻因而生起自己的辩才故说：'世尊，如我解世尊所说义'。'呜呼，应知菩萨摩诃萨是披无铠甲之铠甲'是说前述一切铠甲皆是遍计所执故，彼等铠甲亦是无自性真如体性之铠甲的菩萨的意思。因此，为一切法自相空性而摄持如幻法性而说。

 །སྒྱུ་མའི་ཆོས་དེ་ དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཚོར་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཚོར་བས་སྟོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ གོ་ཆ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་གོ་ཆས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་བས་ན་ཐ་མར། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་ཡང་གོ་ཆ་ཆེན་པོས་སྟོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་མ་མཆིས་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་མ་བཤིག་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་གོ་ཆ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། ཅི་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་ནས་གོ་ཆ་གྱོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བདག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ བརྩིག་གོ་སྙམ་མམ།གཙུག་ལག་ཁང་བརྩིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཅི་ཞིག་མེད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། གོ་ཆ་གྱོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བདག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་གཞིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། གྲོང་ཁྱེར་གཞིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཅི་ཞིག་མངོན་པར་ འདུ་བྱའོ་སྙམ་ནས་གོ་ཆ་གྱོན་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་བདག་གིས་གྲོང་ཉམས་དགའ་བར་བྱའོ་སྙམ་མམ། གྲོང་ཁྱེར་ལེགས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གིས་བྱས་པ་འམ། གཞིག་པའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་བྱས། མ་བཤིག་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་དོན་དུ་གོ་ཆ ཆེན་པོ་བགོས་པར་མི་རིགས་སོ།།དེ་བས་ན་གོ་ཆ་མེད་པའི་གོ་ཆ་བགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་བྱས། མ་བཤིག་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་ མེད་ཅིང་།མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྒྲའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་མི་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ ཡང་གནས་བརྟན་གྱིས་བདག་གི་བསམ་པ་བརྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏོ། །གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན་འགའ་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ལྟར་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་བཅིངས་པར་གྱུར་ནས། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཡང་དང་ཡང་འཁོར་བར་བྱེད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་ཕྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་བཤིག་པར་གྱུར་ན་མ་ བྱས་མ་བཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་གཉིས་ནི་ཡོད་པ་ལས་འགྱུར་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་ དང་གྲོལ་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མི་འགྲུབ་བོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་ནི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་གཉིས་བསྟན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了成就这些幻化之法，说'色由色空'等，如是圆成实色为遍计所执色所空，圆成实受为遍计所执受所空，因此胜义铠甲也为遍计所执铠甲所空。
因此最后说：'大铠甲也为大铠甲所空，世尊，以此理趣，应知菩萨大士披无铠甲之铠甲。'
若问'须菩提，所言一切种智是无作、无坏、无为'是何意趣？世间铠甲有三种：一是为造作而披铠甲，如想'我要建城'或'要建寺院'等；二是为毁坏而披铠甲，如想'我要毁城'或'要毁寺'等；三是为庄严而披铠甲，如想'我要使城市美好'或'要使城市庄严'等。
同样，若一切种智是由某者所作、所坏或所庄严，则为一切种智而披大铠甲是合理的。然而，一切种智无作、无坏、无为，因此为此而披大铠甲是不合理的。
因此应知'披无铠甲之铠甲'之意趣。正因如此，由于无作者可得，一切种智无作、无坏、无为，如是彼等极其无有且不可得，故如是说。
真如亦是如此，当不执著色真如、声真如等遍计所执相时，彼相亦非有，故如是说。
其后，长老为坚固自己的见解而白佛言：'世尊，如我所解佛所说义。'
若问'色无缚无解'是何意趣？有人作是念：如是有漏五蕴为结缚等所缚，彼等被缚已，由业及烦恼而再三轮回，无漏者则后得解脱。若尔时破坏，则非所作、非所坏。
因此说'色无缚无解'等。缚与解二者是从有而生，如是色等极其无有，于彼等无有者，何有缚解？不成立。
依遍计所执而说缚解二者，胜义中则非如是，此为语义。

 །དེ་བས་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་གཟུགས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ།།རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དབེན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་བཅིངས་པ་དང་། གྲོལ་བ་ཉིད་མི་རིགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བརྟན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཟུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བརྩམས་སོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། བཤད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། དབང་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ལམ་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཤེས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། དབང་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་བཅུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། ། དེ་ལ་གཉིས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འགྲེས་ལ་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང་སྟེ། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིག་གིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ནི་མེད པའི་དོན་ཡིན་པས་མིག་ལ་མིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཞིག་གམ། མི་རྟག་པ་འཇིག་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། འདི་ལྟར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་ གནས་པ་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་མིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་མེད་པ་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་སོ། ། ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དང་། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཡུལ་ཅན་དང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གསུམ་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་སྟོང པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།སྟོང་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གིས་སྟོང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བཤད་དོ།

因此，具寿象者，由于色本身不存在，所以说'色既不束缚也不解脱'等。
通过'如梦'等，显示圆成实色也是既不束缚也不解脱。
'因为是远离、寂静、空性'是说如同虚空般安住，束缚和解脱都不合理，这是其含义。
其余的容易理解。
如此完整地建立起坚固的大铠甲后，长老须菩提抓住'正入大乘'这一词，向世尊提出了关于'世尊，什么是菩萨摩诃萨的大乘'等五种请问。
对此，世尊将大乘分为二十一种来解说，即：波罗蜜多大乘、一切空性大乘、一切三摩地大乘、念住大乘、正断大乘、神足大乘、根大乘、力大乘、觉支大乘、道大乘、解脱大乘、智大乘、根大乘、三三摩地大乘、随念大乘、五等至大乘、十力大乘、无畏大乘、正确了知大乘、佛不共法大乘、陀罗尼门大乘。
其中，第二空性大乘的解释中说'眼以眼空，因为无有恒常住和无有坏灭'，这是说遍计所执的眼以遍计所执的眼为空，空即是无的意思，意即眼中无有眼的实体。
如果是存在的话，要么是常住恒久的，要么是无常坏灭的，然而既不是恒常住也无有坏灭，因此由于既非恒常住又无坏灭故而不存在，这是其含义。
'因为那是它的自性'是说眼中无有眼的实体性就是它的自性，即本质，这是其含义。
内外诸法各自不存在性即是二空性。
内法对外法的执取，以及外法成为内法的对境，即能取所取的实体性空性，这就是内外空性，是第三种。
一切法空性之空性所成空，这就是称为空性空性，因为既是空又是空性，所以称为空性空性。
若问由什么而空？即是由一切法的空性，由那空性而空，如是解说。

 །ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ ཞེ་ན།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤར་ཕྱོགས་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་འང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་མི་ བྱའམ་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྟོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁ་ཅིག་གི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ། །འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་ དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་འགག་པའོ། །སྐད་ཅིག་ གཅིག་ལ་འཇིག་པ་ནི་ཞིག་པའོ།།རྒྱུན་གྱི་རྒྱུད་མ་ཆད་པ་ནི་གནས་པའོ། །རྒྱུན་རྣམས་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་ཆོས་དེ་དག་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འགོག་པ་ གཉིས་དང་།ཆོས་དེ་དག་འདུས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཆད་པའི་མཐའ་དང་། རྟག་པའི་མཐའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ཉིད་དུ་འདུས་སོ། །གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་དབུས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བྱའོ། །ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་མཐའ་ལ་བྱའོ། །ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བྱ་སྟེ། མཐའ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་། ཐ་མ་མེད་པ་དང་། དབུས་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་། དབུས་མེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་མེད་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ་། །དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་བླངས་པའི་ཆུ་བོ་ཞིང་མེད་པར་བྱས་ན་བུམ་ པ་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།དོན་དམ་པའི་རྫས་སྔོན་བྱུང་བ་རྣམས་ཕྱིས་བོར་ཞིང་བཏང་བ་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡིན་གྱི། ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དོར་བ་མེད་པ་ནི་དོར་བ་མེད་པས་སྟོང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如何宣说呢？空性中没有第二个其他的空性，仅以自性为空，此为语义。
东方以东方为空，此为大法的空性是最大的，故称为大空性，遍及一切方位，此为语义。
因为没有恒常住留，也没有坏灭，所以涅槃也以涅槃为空，即是说以胜义涅槃的自性为空。
若问涅槃不是恒常住留吗？某些具有证悟的声闻乘者的观点并非如此，但胜义中并没有所谓的涅槃法。
所谓有为，即是三界，因为一切有为法都属于三界，故如是说。
所谓无生、无灭、无坏、无住、无异变，其中法的生起为生，相续断绝为灭，刹那坏灭为坏，相续不断为住，相续前后的差别为异变。
凡是无有这些法的诸法，称为无为法。虚空、真如、二灭，因为这些法不是实有的无为法，故称为无为空性。
仅仅显示断边和常边而已，所以诸如实法、非实法、法与非法、有与无等边际也都包含于此。
于何处不见始终，彼处无中，即是说无始无终等。始即是指前际，终即是指后际。或者，终是指最初边际，始是指最后边际，因为无有这两边，中间也就不存在，因此于无始、无终、无中的空性，称为无始无终空性。
或者，无始、无终、无中这些本身以无始、无终、无中为空，故称为无始无终空性。
所谓无舍空性，如同先前盛水的瓶子倒空后成为空瓶那样，胜义实物先前存在后来舍弃放下，在此安立空性，而诸法以自性本无，此为空性的语义。
其中无舍以无舍为空，即是说没有任何无舍之法，此为语义。

།རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་སམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་མ་མཛད་དེ། དེ་བས་ན་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཆོས་ཅན་ཡོད་ན་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཅན་ཉིད་མེད་ན་དེ་གང་གི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་འོས ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བས་ན་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་མེད་ན་འདི་དག་གང་གིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར།དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ གསུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་དམིགས་པ་སྟེ།མི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གི། མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་ པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དེ།དེ་ལ་བཤད་པ་སྔ་མ་ནི། རབ་འབྱོར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ན། རང་གི་སྟོབས་འབའ་ཞིག་གིས་ སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པ་ན་རང་གི་མཐུ་འབའ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་མཐུས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་ཚོགས་པའི་མཐུས་སྐྱེའོ། ། རང་གི་མཐུ་འབའ་ཞིག་གིས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ། །ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར བས་ན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་ཇི་ལྟར་ནུས། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་དངོས་པོ་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། བཤད་པ་ཅིག་ཤོས་ནི། དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།

所谓自性空，是指有为法和无为法的自性法性空性，这不是声闻或独觉或如来所作，也不是任何人所作，因此称为自性。一切法的自性也是自性空，因为如果有法相，其自性也会成立，然而如此法相都不存在，那么又怎能说是什么的自性呢？因此说自性是自性空。
所谓一切法为一切法空，是指胜义中一切法都没有一切法的自性这样的意思。
所谓自相空，是指诸法若不存在，这些又怎么会成为自相？因此诸法仅是遍计所执，所以这些相也是遍计所执而不存在的意思。
所谓不可得空，是指三世所摄诸法于三世自性中不存在，这就是不可得，而这不可得也以不可得自性而空，除此之外没有其他所谓不可得法的意思。
所谓无事物自性空，有两种解释：其中前一种解释是，'须菩提，缘起法无自性'，如何解释呢？此中一切法生起时，不是仅由自力而生，而是由因缘力而生。比如种子生芽时，不是仅由自力而生，而是由地、水等和合力所生，如是一切法也是由因缘和合力而生。
因为不是仅由自力而生，所以只是缘起。依靠他法而生的诸法，虽然是色法和受等自性，但由于是从因缘和合而生，所以称为缘起。凡是缘起的，怎么能说是自性呢？因此一切法由他事物而生的缘故，无有自事物，所以无自性。
正因为无有自事物，所以称为无事物自性。因此说'须菩提，缘起法无自性，因为是缘起的缘故'。这就是一切法无事物自性，称为无事物自性空。
另一种解释是：事物为事物空，无事物为无事物空。事物和自性即是事物和自性，无事物和无自性即是无事物和无自性。在这种分别中，以'无事物'这个词理解为非有事物，所以执取了事物和无事物。

 །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་ཡང་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བས་ན། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲས་ནི འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དངོས་པོའི་ཆོས་ནི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ལྷག་མ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པས་མ་བྱས་ལ།མཐོང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་ བྱུང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དཔའ་བོ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ མེད་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་བརྩལ་བའི་མཐུས་སོ་སོར་བྱེད་པ་ཕན་ པས་ན།བྱ་བ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་གཞན་དག་གིས་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་པས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་བཞི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།

以'无自性'这个词语，是通过了知非自体而执取他体和自体，对于那四空性，称为无实体之空性。由此而生，故称为实体，'实体'这个词语是指有为法。因此说'实体以实体空'。'无实体'这个词语是指无为法，因此说'无实体以无实体空'。其中，实体法即离实体自性，无实体法亦离无实体自性，此为语义。
'自性'是指智慧和见解，诸法遍计所执状态完全断除后，余下圆成实状态是智慧和见解的自性，故如是称。其中，智慧的空性不是由智慧所造，见解的空性也不是由见解所造，因此，这两种自性的空性是自然的，故称为自性空性。
'诸如来出世与否'是指，住相、真如、法性等，非由如来等他者所作，因无他作者，故称为他空性。
其后，为了分别三摩地大乘的阶位，故说'勇进三摩地'等。如同勇士般行持三摩地之事业，体验一切三摩地境界，遍及一切处，此即称为勇进。此中，诸佛菩萨无分别无漏出世间心不作有分别之事业，以无散乱为主，故称为三摩地。
此三摩地也非禅定自性，因为禅定属于色界所行。虽然一体摄于心性，但由往昔精进力而各别作用，故依作用差别而说。此亦非他人分别境界，因为是各自证知。这些也应如经中所说而执持，不应以理论观察。
'复次须菩提，菩萨摩诃萨之大乘，即是四念住'，此中由于念住近住，故说为念住，因此念住是对身、受、心、法四者的念住之词。

 །དེ་ནི་དྲན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བཞིའི་ཡུལ་མ་བརྗེད་པ་དང་། བསྲུང་བའི་དོན་དུ་དྲན་པའི་བཞི་སྟེ། དམིགས་པ་བཞིར་གྱུར་པའི ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འདི་བཞི་ཆར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དུ་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཅིག་པུ་ནི་ཕྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ནང་གི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲངས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ན།ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཕྱིའི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ། གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ནང་གི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ།ནང་གི་ཚོར་བ་དང་། ནང་གི་སེམས་དང་། ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྱིའི་ཚོར་བ་དང་། ཕྱིའི་སེམས་དང་། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྱི་ནང་གི་ཚོར་བ་དང་།ཕྱི་ནང་གི་སེམས་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་།།དབང་པོར་མ་གཏོགས་ཤིང་མ་ཟིན་པ་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་གཏོགས་པར་ནང་གི་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་དེ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནང་གི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་རང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ནང་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱིའི་གཞན་གྱི་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཕྱིའི་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བའི་གཟུགས་དེ་ཡང་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ དང་།སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནང་གི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྱིའི་ལུས་དང་།ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།

这是念，也是近住念，所以称为念住，因为解释说是四法的对境不忘失和守护的意义上的四念，因为成为四种所缘，所以称为四念住。
在此，这四种念住作为大乘的方式已如前所说。单独的身念住后来随顺声闻的方式分为六种来说明：
所谓'观察内身之身而住'，是指当观察内在有情数身体之时，称为观察内身之身。当观察外在非有情数色身之时，称为观察外身之身。当观察外在有情数他人身体之时，称为观察内外身之身。
当缘于内在有情数色而生起受、心、法时，称为内受、内心、内法。当从缘于外在非有情数色而生起时，称为外受、外心、外法。当从缘于有情数他人色而生起时，称为内外受、内外心、内外法。
或者，缘于六处者称为观察内身之身。缘于不属根且非所执的外色者，称为观察外身之身。除六处外缘于内所执色者，称为观察内外身之身。
从缘于这三种色而生起的受、心、法也应配为三种。
或者，缘于内在属于自身的大种色者称为内。缘于外在他人大种者称为外。缘于以彼大种色为因所生的根和境色者称为内外。
对于缘于这三者所生的受、心、法也应了知为三种。
或者，当观察具有识的内身时，称为观察内身、受、心、法。当观察无识的尸体等时，称为观察外身、受、心、法。

 །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་འདས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ བཅས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྱི་ནང་གི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་ གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་བརྟགས་ནས་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་སྟེ།གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དམ། ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མི་དམིགས་པར་གནས་པས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།མི་དམིགས་པར་གནས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ལུས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའམ། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་ པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་མི་དམིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྟུན་པ་ཅན་ཤེས་བཞིན་དང་། དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྣབ་སེམས་ དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བས་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་བརྟུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། ། མི་བརྗེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་། གཡེང་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པ་དེ་དག་གི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྣབ་སེམས་དང་། ཡིད མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྙེད་པ་དང་གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བཞི་ལ་ནི་ཆགས་སེམས་འབྱུང་ངོ་། །མ་རྙེད་པ་ དང་།མ་གྲགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྨད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྣབ་སེམས་ དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་དང་། ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྣབ་སེམས་ དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་སྤངས་པར་བསྟན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤངས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

当无意识的尸体等色法在过去时有意识，这个有意识的身体在未来时也将成为无意识，观察随顺这种相同的法性和一致的法性时，这就称为随观内外的身、受、心、法。
所谓内身随观身，是指对内身所假立为身进行观察而安住，由于未如实见到有补特伽罗或有诸法而安住于无所缘，这是其语义。
为了显示这种无所缘的安住，所以说'于诸有关身体的分别不作分别'。对于与身体认知相关的分别，即认为'这是身体'，或者常、无常、苦、乐、可爱、不可爱、有我、无我、空、不空、有相、无相、有愿、无愿等等，都不作分别，这是其语义。
'以彼无所缘的方式'是指对彼随观和不分别是依靠无所缘作意的力量，这是其语义。
'精进者具足正知、正念，除去世间贪忧'中，由于经常修习、恭敬修习而精进，故称为精进。由于以随观智慧和正知而如实作意，故称为具足正知。由于具有不忘失的本质、守护和不散乱的正念，故称为具足正念。
其后为显示精进、智慧、正念等的功德，所以说'除去世间贪忧'。
'世间法'即是指世间诸法，也就是说，对于获得、名声、快乐、称赞这四种世间法会生起贪心。对于未获得、无名声、痛苦、诽谤则会生起忧心。如是精进于无所缘修习者不为一切世间法所染，为显示此义故说'除去世间贪忧'。
或者，由于不执著补特伽罗和诸法，为显示断除对众生和诸行的贪著与嗔恨，故说'除去世间贪忧'。
或者，在一切障碍中最主要的是贪欲和害心二者，显示断除这两者即是显示断除一切障碍。

 །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་དབང་གིས་དྲུག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཚོར་བར་བརྟགས་པ་བཟུང་ནས། ཚོར་བ་པོ་བདག་གམ། ཆོས་ཡིན་པར་བརྟེན་པ་ལ་བལྟས་ནས་མི་དམིགས་པར་གནས་པས་གནས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཕྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བས ཕྱེ་བའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གམ་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ བརྟེན་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བསྒོམ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པའི་ཚུལ་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྟན་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།དེའི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ན། སྤྱོད་ན་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྤྱོད་ལམ་གྱི་སྒོ་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱི་སྒོ་དང་། དབུགས་རྔུབ་ པ་དང་འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་།ཁམས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་དང་། རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་དང་། མི་སྡུག་པའི་སྒོ་དང་། སྒོ་དྲུག་པོ་དག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སྤྱོད་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་། འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་ཞེས་ བྱའོ་།།སྤྱོད་ལམ་འདི་དག་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ་། ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའོ། །གང་གི་ཚེ་ལམ་རིང་པོར་འགྲོ་བ་དེའི་ཚེ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ནི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་འགྲེས་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་དུ་འཇུག་པའམ། གཙུག་ལག་ཁང་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་དག་ཏུ་དོན་གཉེར་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཚེ་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ནི་འབྲིང་པོ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་དེའི་དབང་དུ་འགྲོ་འམ། འོང་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉིས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་ཉམ་ང་བ་བསལ་བའི ཕྱིར་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ནི་ཆུང་ངུ་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་ཀུན་ཏུ་ལྟ་འམ། རྣམ་པར་ལྟ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆུང་ངུ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་དང་འདི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་བྱའོ་འདི་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་དུས་ཡིན་ནོ་འདི་ནི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་ནི་བྱའོ་ འདི་ལྟར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་སྤྱོད་ན་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་དོ།

同样地，对于内在的感受随观感受是指：由于乐受、苦受和舍受的缘故，感受分为三种，由于身体的感受和心理的感受的缘故，又分为六种，以及有所依附的和无所依附的，依于执著的和依于出离的等，如是分别诸种感受，执持对感受的观察，观察感受者是我或是法，安住于无所缘。
同样地，对于心也是有贪欲的和无贪欲的，有嗔恨的和无嗔恨的，有愚痴的和无愚痴的，收摄的和散乱的等种种分类，依于如是分类的心，以无所缘我或法的方式随观而安住。
对于诸法也是依于蕴、界、处、障碍、菩提分、圣谛等诸法，依于遍计所执的一切法无所缘而等持安住。
如是宣说了菩萨乘的四念住之后，为了以声闻乘的方式宣说，想要以六种方式宣说身念住，其中对于内身随观身而住时，'若行则知行'等所说的，是从威仪门、正知门、出入息门、界差别门、三十二相门和不净观门这六门来宣说。
其中首先从威仪门宣说的是行、住、坐、卧。这些威仪有三种：大、中、小。当走长路时，四种威仪称为大，以此缘故说明第一种。当为乞食入村或从一寺院到另一寺院办事时，四种威仪是中等的，以此缘故说'往来皆正知而行'。为了除去身体的不适而去大小便处等处所的四种威仪是小的，以此缘故说'行、住、坐、卧'。其余'观察、详察皆正知而行'等说的是小的。
其中对一切所作之事都有五种观察：即'应做这个那个'，'这个应做这个不应做'，'这是时候这不是时候'，'应该这样做不应该这样做'，'为了这个目的而做'。这也是由'若行则知行'等来解释的。

 །དེའི་འོག་ཏུ་སྤྱོད་ལམ་ཆུང་ངུའི་འགྲེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕར་ལ་འགྲོ་བའོ། །འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སླར་ལོག་པའོ།།བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བས་མ་བརྟགས་པར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བའོ། །བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་བསྒྲིམས་ཏེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །ཡང་ན་མདུན་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བའོ། །ཕྱོགས་གཞན་དུ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །དཔུང་ པ་དང་།ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་རྣམས་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བསྡུས་པ་ནི་བསྐུམ་པའོ། །བསྲང་བ་ནི་བརྐྱང་བའོ། །ཆོས་གོས་ཆེན་པོ་ནི་སྣམ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གོས་ནི་ཆོས་གོས་སོ། །བསླང་བའི་སྣོད་ནི་ ལྷུང་བཟེད་དོ།།ཟོས་པ་ནི་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པའོ། །འཐུངས་པ་ནི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཆོས་པ་ནི་ཁུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མྱངས་པ་ནི་འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་བུ་རམ་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའམ། ཚ་བས་གདུངས་པ་ལ་ སོགས་པས་དུས་མ་ཡིན་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་ལ་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་ཆུས་གདབ་པ་དང་།གདོང་ཕྱི་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཙང་བའོ། །བཅག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བའོ། །བླ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲེང་བའོ། །སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུག་ པའོ།།དུས་སུ་སེང་གེའི་ཉལ་ཐབས་སུ་ཉལ་བ་ནི་ཉལ་བའོ། །མེལ་ཚེ་ཐུན་ལྔ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའོ། །ཆོས་འཆད་པའི་ཡང་དག་པའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྨྲ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོས་ཤིང་བཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་སེམས་ཤིང་འཇལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྨྲ་ བའོ།།ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་ཅེས་བྱའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བའི་སྒོ་གསུམ་ལ་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་རྔུབས་ན་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་རྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་ པ་དང་།ཤེས་བཞིན་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ། ལེགས་པར་ནན་ཏན་དུ་དབུགས་རྔུབས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབུགས་རིང་དུ་རྔུབས་ན་དབུགས་རིང་དུ་རྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལས་དང་པོ་པ་འདི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་དེའི་ ལུས་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ན་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དག་རིམ་གྱིས་ཕྲ་བར་གྱུར་ཅིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་དབུགས་རིང་དུ་བྱས་ནས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ངལ་གསོ་བའི་ཕྱིར་བར་བར་ཐུང་ངུ་བྱས། བར་བར་རིང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དབུགས་མ་ཐལ་བར་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་ལ་ནི་རིང་པོ་ཞེས་བྱ། སྐབས་སྐབས་སུ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫ་མཁན་ནམ་རྫ་མཁན་གྱི་སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ ལ་རྫ་མཁན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་ལོབས་པའོ།།རྫ་མཁན་གྱི་སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ལས་དང་པོ་པ་གཉིས་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པའོ། །ཁམས་ཀྱི་སྒོ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ སྒོ་ནི་གོ་སླའོ།།མི་སྡུག་པའི་སྒོ་ལ་ནི་འགྲེས་དགུ་སྟེ། ཤི་ནས་ཞག་གཅིག་ལོན་པ་ནི་རྣམ་པར་བམ་པའོ། །ཤི་ནས་ཞག་གཉིས་ལོན་པ་ནི་རྣམ་པར་བསྔོས་པའོ། །ཤི་ནས་ཞག་གསུམ་ལོན་པའམ། ཤི་ནས་ཞག་བཞི་ལོན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྣགས་པའོ། །ཤི་ནས་ཞག་ལྔ་ ལོན་པ་ནི་རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་སྟེ་འབུ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདས་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།

其后关于小行仪轨的解释：'去'是指往前行走。'来'是指返回。未经思考而观看色法是遍观。经过思考而专注观看色法是别观。或者说向前看是遍观，向其他方向看是别观。
肩膀、手臂、腿脚、肢体、支节等在各种动作中收缩即是屈曲。伸展即是舒展。大法衣即是僧伽梨。其他衣服即是法衣。乞食器即是钵。
食用是指食用米饭等。饮用是指饮用饮品等。食用是指食用酸奶等。品尝是指品尝牛奶、酸奶、糖等。
在路上行走等或因炎热等原因而在非时被睡意所困时，向四方观看、用水洗涤、擦拭面部等即是清洁。行走等即是行。对上师承事等即是站立。结跏趺坐等即是坐。
适时以狮子卧姿而卧即是卧。五更守夜即是不睡眠。宣说佛法的正确言论等即是说。思维、衡量所闻所持的诸法义理等即是不说。
精进于修习止观即是内正安住。于入息出息三门保持正念而入息时，如实了知'我正念而入息'，这是以正念、正知为主而善加用功入息的意思。
当入息长时了知'入息长'，这是指初学者精进于正念、正知修习时，当其身心极为调柔，入息出息逐渐变得微细难知时，瑜伽行者们通过延长呼吸来了知。有些人说为了休息，应当间或短促、间或延长地修习。其他人说不急促的入息出息称为长，间断的入息出息称为短。
关于'陶师或陶师弟子'，'陶师'是指熟练者，'陶师弟子'是指学习者。提到两者是为了表明与圆满瑜伽行者和初学者相应。
界门和随观身门容易理解。不净门有九种：死后经过一天的是青瘀。死后经过两天的是变色。死后经过三天或四天的是腐烂。死后经过五天的是虫蛀，即是说被虫侵蚀的意思。
过去一切时间都具有如此的性质。未来也是如此的本性。

 །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་མ་འདས་པའོ། །ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་དང་། རྣམ་ པར་ཟོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཟོས་པའི་མི་སྡུག་པ་སྟེ།ད་ལྟར་དང་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱེ་བའོ། །ཤ་དང་ཁྲག་ར་རི་ཆགས་པ་རྒྱུས་པས་བྲང་བྲེང་དུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་དང་། གསུམ་ཆར་ཡང་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། འགྲེས་དེ་ གཉིས་ནི་རྣམ་པར་དམར་བའི་མི་སྡུག་པའོ།།རུས་པ་ཀེང་རུས་ཟུངས་མེད་པ། གྱེས་པ་དུང་གི་མདོག་ལྟར་གྱུར་པ། ས་ལ་རྣམ་པར་འཐོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་དང་། རྐང་པའི་རུས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་འཐོར། བྱིན་པའི་རུས་པ་རྣམས་ཀྱང་ གཞན་དུ་འཐོར་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་དང་།འགྲེས་དེ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་འཐོར་བའི་མི་སྡུག་པ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཐོར་བ་དང་། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འཐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་དབྱེའོ། །འགྲེས་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་རུས་གོང་གིས་མི་སྡུག་པ་སྟེ། ཁ་དོག་ མ་གྱུར་ཅིང་།རུས་པ་མ་གྲུགས་པ་དང་། ཁ་དོག་གྱུར་ལ་རུས་པ་གྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་དབྱེའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བམ་པ་དང་། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྣགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཟོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ དམར་བ་དང་།རྣམ་པར་འཐོར་བ་དང་། རུས་གོང་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཚིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་མི་དམིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ལྔ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་མི་སྡུག་པ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཤད་དེ། འགྲེས་བཅོ་ལྔ་པའོ་།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། གཉིས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སེམས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པས་ན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡང་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་པས་ན་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་རྩོལ་ལོ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཡང་དག་ པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དང་པོར་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་བགོ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་འདུན་ པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གོ་ཆ་བགོས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྦྱོར་བ་རྩོམ་སྟེ། དེ་ནི་རྩོལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚིགས་ཆེ་བར་གྱུར་ཀྱང་སྐྱོ་བ་མ་སྐྱེས་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་གསུངས་ པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལ་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་སེམས་བྱིང་བར་གྱུར་ན་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པས་རབ་ཏུ་འཛིན་པས་ན་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་ན་མངོན་པར་སྡུད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ།

现在所生起的也不离此法性。所谓'食啖'和'遍食啖'这两种相，是遍食啖不净观，以现在和过去的差别而分。
所谓'肉血狼藉相连，筋脉纵横交错'相和'三者皆无'相，这两种相是遍赤的不净观。
所谓'骨骼枯槁无精髓，分散如贝色，散落地上'相，和'足骨散落他处，胫骨散落他处'相，这两种相是遍散的不净观，仅以散落一处和散落各处的差别而分。
后两相是白骨不净观，仅以'颜色未变且骨骼未损坏'和'颜色已变且骨骼已损坏'的差别而分。
如是，遍肿胀、遍青瘀、遍脓烂、遍虫蛀、遍食啖、遍赤、遍散、白骨等八种不净观。所谓'遍虫蛀'即是所谓'遍烧焦'。
其中，一切之初是无所缘作意。具有五种随观有识之身，以及八种无识之不净观，以十三种相说明身念处，此为第十五相。
第十二品。第二中所谓四正断，由此安住其心故称为正断，即精进。此精进以加行差别成为四种，故称为四。
'生起欲求、精勤、发起精进、摄持其心、正安住'，此精进成为四种：即铠甲精进、加行精进、不生精进、方便精进。
首先如是披上铠甲，即所说'生起欲求'。其后随顺所披铠甲而开始加行，即所说'精勤'。
其后虽遇大难亦不生厌倦而增长精进，即所说'发起精进'。
其后舍弃非方便修行而安住于正确方便，即以'摄持其心、正安住'二者所显示。
其中，当心沉没时，以摄持作意而摄持，故称为摄持其心。当心掉举时，以摄敛作意而正安住，故称为正安住。

 །གསུམ་པ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གཞི་དང་།གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཞིའོ། །འདི་ལྟར་ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་ལ་འདོད་པ་ཆེར་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ན་ དེ་འདུན་པའི་སྟོབས་འབའ་ཞིག་གིས་སྦྱོར་བར་གྱུར་པ།ལེགས་པར་ངེས་པར་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འདུན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདུན་པའི་ཏིང་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ལ་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ བཞིའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་།མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བ་སྐྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། དེའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།ལ་ལ་ནི་སེམས་སྦྱོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་སེམས་སྦྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་ བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།ལ་ལ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྤང་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་ པོའི་ཆོས་རྣམས་གོམས་པར་བྱས་པས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཚེ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཅི་བདག་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་སྡིག་པ་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་ལ།བདག་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཏམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་གྱུར་སྙམ་པ་དེ་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྐྱེད་དེ། ཡང་དག་པར་སེམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་རྩོལ་བ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པ་དེ་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།

第三，所谓四神足，是指出世间法，因为是神通的基础和所依处，故称为神足。这四种是欲、精进、心、观。
如是，有人在修习善法时生起强烈的欲求，仅仅依靠欲求的力量而修习，善加确定思维而无其他作意，心便成为专一。由其欲求所生的禅定称为欲三摩地。
有人以四正断的精进而修习时，以安住善法的精进而修习，当断除不善、生起善法而趣入时，心成为专一。由其精进所生的禅定称为精进三摩地。
有人趣入修心时，以止、持、舍的因缘而正确安住心，以修心的力量使心专一安住。由其心的力量所生的禅定称为心三摩地。
有人当正确修习时，断除非理作意，生起如理作意，令烦恼不生，以修习对治烦恼的法而不行恶不善法时，彼时他如是思维：'我是否不行恶不善法？'当他如是思维时，又作是念：'是在有恶不善法的情况下我不行，还是在无恶不善法的情况下我不行？我应当详加观察。'生起观察作意，而正确思维。由其观察作意的力量而修习所生的禅定称为观三摩地。

།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་བྱུང་ཞིང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐག་རིང་དུ་གྱུར་ནས་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། དེ་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱད་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ནམ་ཞིག་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་འདུན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ དང་།གོང་དུ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་བཞིན་དང་། དེ་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་དང་། སེམས་ཀུན་ནས་ཉམས་པ་ མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཏེ་སྔར་སྨོས་པའི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་དབེན་པའོ། །སྲིད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་ པའོ།།ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤོང་བའོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དབེན་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་གནས་པའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོས་འགོག་པ་ལ་གནས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོས་ནི་རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་པོ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་བའི་རྟགས་མཐོང་བས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས འབྱུང་བ་ལ་ངེས་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པ་ན་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྩོན་ འགྲུས་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་དད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བས་ལྷའམ་བདུད་ དམ།ཚངས་པ་ཡང་རུང་། གང་གིས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་ཐུབ་པར་མ་ནུས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀྱང་མི་ཚུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དད་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐུབ་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ།།སྟོབས་དེ་དག་གིས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བདུད་ཀྱི་སྟོབས་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་ནས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།

如是生起四种禅定，远离一切烦恼缠缚后，为断除随眠烦恼，以上述四种正断发起精进。当发起精进时，八种断行法显现：即思维何时生起世间和出世间禅定的欲求，以及摧毁一切不善法的精进，对已获得之法的信心，由此生起的轻安，对此的正念和正知，观察的正知，对此摄持心的作意，以及心不退失的平等性。如前所说的欲三摩地，以及欲、精进、信、轻安、正念、正知、作意、舍等八种断行，具足这些而修持成为出世间神足定，此为其义。
所谓'住于远离'是远离烦恼。离欲于有。灭苦。舍弃一切蕴。或为遍知苦谛而住于远离。为断集谛而住于离欲。为现证灭谛而住于灭。为修道谛而转为舍离。或以戒蕴而住于远离。以定蕴而住于离欲。以慧蕴而住于灭。以解脱蕴而转为舍离。
于第四中，如是由四种自在而正修，见殊胜法生起之相，对上进殊胜法生起决定，尔时瑜伽师对导师及声闻众的证得生起信解。如是生起信解时，由能主导上进出世间法生起而称为信根。由信力又生起极大精进，彼亦如是由能主导出世间法生起而称为精进根。于念等亦当如是配合。
于第五中，如是信心增长，天、魔、梵天等任何人以如法方式皆不能胜，烦恼缠缚亦不能害，尔时即称为信力。如前所说彼等不能摧伏，如是精进等亦难以克服。由此等力，瑜伽师具足力量，战胜一切魔力而精进修持，故称为诸力。

 །དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དེ་ དག་ཉིད་བསྒོམས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་ པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ལྔ་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་འཕེལ་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་བདུན་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །དྲན་པ་ནི གཉི་གའི་ཕྱོགས་སོ།།དེས་ཀྱང་དེ་དག་ཐོབ་པས་བདག་གི་ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་སྤངས་པར་མཐོང་ཞིང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མ་སྤངས་པར་མཐོང་ནས་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་ བསྒོམ་མོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཚན་ མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བཟུང་ནས། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྨད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་དེ་ལ་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་ཏེ།ཕྱིན་ཆད་ཁམས་གསུམ་པ་དེ་ལ་མི་སྨོན་ཅིང་གནས་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

如果修持信根等五根，必定会转变为四种顺抉择分善根，即暖位、顶位、忍位和世第一法。其中在暖位和顶位阶段称为根，在忍位和世第一法阶段称为力。其中，当这五种世第一法极度增长时，随即成为见道中如实了知的支分，因此会生起七种称为菩提分的法，即择法、精进、喜，这三者是属于胜观的部分。轻安、定、舍是属于止的部分。念则是两者皆属。
通过获得这些，见到自己的烦恼中应以见道断除的已断除，而应以修道断除的尚未断除，为了断除这些，修持八支圣道的三蕴。其中正见、正思维、正精进是属于慧蕴。正语、正业、正命是属于戒蕴。正念和正定二者是属于定蕴。
由八支所摄的这个道，因为是圣者有学断除一切烦恼和现证解脱的道路，所以称为八支圣道。这些就是宣说的大乘菩提分法。
须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是三解脱门的三种三摩地：空三摩地、无相三摩地和无愿三摩地。其中，凡夫行境遍计所执相的特征，远离该特征的圆成实相不可言说且空性，如实随见其行相的专注心，即是空三摩地。
对于圆成实的事物本身思维观察，远离一切分别妄想戏论相的行相，如虚空般无相寂静，作意专注于此的心，即是无相三摩地。
复次，依他起的圆成实事物本身，执持后如是极为清净的事物，认为依他起的遍计所执戏论所生的烦恼是应当呵斥的，对此作不喜之想，从此不愿求且不住于三界，如是作意专注的心，即是无愿三摩地。其中见到遍计所执无有特征即是空三摩地。

 །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་མི་ མཐུན་པར་མཐོང་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཚེ། སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟེ། འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཚེ། སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཚེ། སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་སྟེ་འདི་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཤེས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤེས་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ པའོ་།།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་མ་བཟུང་ནས། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་ཞིང་རྒྱུན་ཆད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཤེས་པ་ལ། འདིར་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ གང་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལས་རྣམས་སྤངས་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་ ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཟད་པར་ཤེས་པའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་འདི་དང་རྟོགས་པ་འདིས་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་པའོ། །གང་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་ སྡང་དང་གཏི་མུག་ཟད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པ་སྲུང་བ་ཅན་གྱི་ས་ལ་སྟེ།དེ་ལ་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པའོ། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དག་པའི་ ཤེས་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས། དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཁོ་ནར་ཀུན་བརྟགས་ པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ།

见到圆成实性为寂静相，是无相三摩地。见到依他起性为不顺，是无愿三摩地。其中，由于遍计所执相完全不存在，当观察一切法自相皆空性时，其心安住即是空性解脱门，此即称为空性三摩地。
由于圆成实相使一切法为无相之相，当观察一切法无相时，其心安住即是无相解脱门，此即称为无相三摩地。
法性本自清净，由暂时烦恼等因而非有之造作，福德、非福德及不动之相，由于胜义中无故，一切法无造作，当观察一切法无造作时，其心安住即是无愿解脱门，此即称为无愿三摩地。
智大乘中有十一种智即是大乘：此是苦、此是苦集、此是苦灭、此是苦不再生，是为苦智。虽有四种，但取最后，后不生苦而断，如是趣入之智，此称为苦智，故说是知苦不生。
所谓断集智，即是断除集性烦恼及随烦恼一切及诸业，此为其义。所谓知苦灭，即是知五取蕴灭尽。
所谓知八支圣道，即是知以此道及此证悟灭苦故为灭苦之因。所谓知贪、嗔、痴尽，是在守护已作之地，其中智是现量智。所谓知不生有之趣，即是遍知无有趣生，知无生是随净智。
现证解脱，缘于彼者称为法智。无常等是比量故，缘于彼之智称为随觉智。唯缘遍计所执故，知他心称为世俗智。
所谓知遍熟，遍熟即是修习，与修是同义。遍熟也与降伏一切罪恶不善法是同义。

།དེ་ལ་དོན་སྔ་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་ཟད་པར་བྱས་པར་ཤེས་ པ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་སྔ་མ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་འོག་མའི་བཤད་པ་མདོར་བསྡུ་སྟེ་འདི་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཡང་མ་བཤད་དོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་གང་ ཞེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྒྲ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ་། འདུ་ཤེས་དང་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་མི་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་རྟོག་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དབང་པོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པར་ བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལའོ་།།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཀ་ལའོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལའོ། །སྣང་བ་མེད་པ་དྲེགས་པ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དྲེགས་པ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རགས་པ་ ཉིད་དང་།འབྲིང་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཆེན་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་ཕྲ་མོའོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བསམ་ གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ ལ་དམིགས་པ་དང་།ཚོགས་ཚད་མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ དམིགས་པའོ།།ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་པའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མང་བའི་སེམས་ཅན་ལ་ དམིགས་པ་དང་།རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ། །དགའ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། བདག་གི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ལ་ དམིགས་པའོ།།བཏང་སྙོམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱད་པ་དག་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་། སྐལ་བ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པའོ།།དེ་ལ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་བསྟན་ཏོ།

对于前者的分别念，了知正确修持即是所谓的熟知。对于后者的分别念，了知降伏并灭尽一切罪业即是熟知，因此说是道智和遍尽智。其中前者熟知智在下文略说中已经在此处说明，故未再说。
什么是如实了知？如来了知一切音声。音声即是言说，想和分别是异名，凡是地狱、畜生、人、天等众生的语言和言说，对于这一切分别如实了知称为如实了知。
所谓三根即是三种根，大乘即声闻乘和独觉乘者，因为他们安住于清净诸法的自在。未知当知根是在见道位。已知根是在两者中。具知根是在无学道位。
所谓无相降伏我慢，是指在见道位中除了真如外，对菩萨而言一切法不显现，因此称为无相。为断烦恼故称为降伏我慢。
关于有寻有伺等，三种禅定是为了了知心的粗、中、细三种运行：有寻有伺是粗大的，无寻唯伺是中等的，无寻无伺是细微的。
随念、禅定、无量等是为了成熟众生、摄受、获得自在、成熟佛法等。
其中四无量是缘无量众生、成为无量资粮之因、成为获得无量法之因、成为无量智慧境界，故称无量。
其中慈有三种：在胜解行地缘众生，从初地到七地缘真如，八地以上无所缘。
悲也有三种：缘苦恼众生、缘多造恶业众生、缘因缘不具足而未解脱的众生。
喜也有三种：缘安乐众生、缘自身资粮圆满、缘品尝正法之味。
舍也有三种：缘众生利益中有缘分与无缘分、缘世间法中得失等平等性、缘资粮圆满时机与非时机。
其中'具慈心'是显示具德者。

 །ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོན་ཏན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆེ་བ་ཉིད་དང་། གཅིག་ པའི་བདག་ཉིད་དང་།གནོད་པ་སྤོང་བའོ། །ཆེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བསམ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པས་ཆེ་བ་ནི་ཡངས་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འཕེལ་བས་ཆེ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་ པའོ།།དམིགས་པས་ཆེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། བྱམས་པའི་རྣམ་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ནི་མི་གཉིས་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་ཆོས་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་ཁོན་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་དང་འདུ་བྱེད་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་། དུག་དང་། མེ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་དབེན་ པ་དང་།དམིགས་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པ། ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་། མཚོན་གྱིས་འདེབས་པ་ དང་།འཐབ་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། གཡོའི་ཚིག་དང་། གནོད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་དབེན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་སྐྱོན་དུ་མ་མཐོང་བས། འདོད་པའི་གཉེན་པོ་དེ་ གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདོད་པ་ལས་དབེན་པའམ།སྒྲིབ་པ་ལས་དབེན་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །འདོད་པའི་དོན་རྙེད་ནས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ། ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ དང་ལྡན་པའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ལས་སེམས་བཟློག་[(]ཏེ[,]སྟེ[)]། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལ་ སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་ཤིང་གཡེང་བར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཚུལ་གཅིག་པས་ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་དང་བའི་སེམས་སུ་འཇོག་གོ།།དེ་བས་ན་དེ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པས་གླགས་དང་བཅས་ཤིང་། བར་ཆད་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་འདས་ནས་བསྒོམ་པ་གོམས་པས་གླགས་མེད་ཅིང་བར་ཆད་མེད་པའི་གནས་ སྐབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པའོ།

以'广大'等词语是显示功德性。具有功德者也有三种：即大性、一体性和离害。大性也以三种方式显示：即意乐、增长和所缘。其中以意乐而大是说'广大'。以增长而大是说'成为广大'。
以所缘而大是说'无量'，因为缘于无量众生。由于无分别和慈爱相为一体的缘故，一体性说为'无二'。由于是对损害的对治，故内在法所生的无害说为'无怨'。外在众生所作的无害说为'无敌'。
外在和有为所生的无害说为'无害'，因为无贪欲、毒、火等的损害。关于所说的四禅，'远离欲望'是指远离烦恼欲和事欲，因为远离相应和所缘。'远离罪恶不善法'是指远离那些由烦恼欲的因所生的身语意恶行，包括处死、伤害、斗争、争论、争吵、诡诈语、损害、妄语等。
由于未见寻伺为过患，与这两种对治欲望相应，生起远离欲或远离障碍，故说'由远离而生'。获得所欲义后，远离一切随眠，身心极为调柔，故具有喜乐，因为堪能。
在第二禅中，见到有寻有伺三摩地相的过患后，即从彼转心，将心安置于无寻无伺三摩地相，远离散乱行境，以一相方式安住于专注行境，成为寂静清净心。因此说'离寻伺而内遍净'。
如是由于安心，超越有寻有伺的有间有障状态，由修习熟练而获得无间无障状态。因此说'心一境性'。由于完全断除一切有寻有伺，故无寻无伺。

 །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ ལ།དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བ་དག་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། དེ་གཉིས་མི་འགལ་བར་སྒྲུབ་ པ་སྟོན་ཏེ།བསམ་གཏན་པ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་དང་། དགའ་བ་ཡང་སྤངས་པས། བར་ཆད་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མི་ དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ནམ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་མི་བླང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་སོ། །དེ་བས་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ལ་མང་དུ་གནས་པ་དེ་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་སྤངས་ནས།དགའ་བ་མེད་པ་ཞི་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཡང་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་མེད་དོ། །གོང་མ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ལ་བདེ་བ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ འདི་ཉིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བཏང་སྙོམས་པ། བདེ་བ་ལ་གནས་པ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་གཙོ་བོར་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདིས་སྤངས་པར་བསྟན་པའོ།།སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པས་སྤངས་པ་ཡང་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །སྔ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་དགའ་བ་སྤངས་པ་བསྟན་པའོ།།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པས་སྤངས་པ་བསྟན་པའོ། །བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་རྣམས་འདིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ སྔར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ཚོར་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་སྤངས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཕྱི་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཏང་ སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ལ། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པ་ སྤེལ་བས་སྔོན་པོ་དང་།སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁ་དོག་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྐྱོ་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབང་གིས་མེད་པར་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པ་བསྒོམ་པ་གོམས་པས། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ ཤེས་དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ཁ་དོག་རྣམ་པ་དུ་མ་བརྩེགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ།ཀ་བ་དང་། རྩིག་པ་དང་། ཤིང་ལེབ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།

关于第三禅定：由于远离喜的贪著而安住于舍，具足正念和正知，身受乐。对于'安住于舍'与'感受快乐'似乎相互矛盾的想法，为证明二者不相矛盾而作如下阐述：禅修者已经断除了寻伺和喜，无有障碍地具足安住于舍。由于不给与喜相应的想和作意开启机会，故而正念现前安住。为了不再反复取著所生起的（喜），以智慧多加安住。因此称为'具足正念和正知'。
如是多分安住于舍的禅修者，断除了令心散乱的喜相应的感受后，生起无喜、寂静、极寂静的感受。此时能感受到色身和意身的乐受以及轻安乐。因此称为'身受乐'。诸圣者所说的'具足正念而住于乐的舍者'，是指下二禅没有如此的乐和舍，上禅有舍而无乐。因此唯有第三禅是乐和舍的所依，所以诸佛和佛的声闻们主要称赞此禅定者为'舍者、安住于乐、具足正念'。
关于第四禅：'断乐'是说以第四禅断除了与第三禅相应的乐。'先前已断苦'是总摄说明以第二禅所断。'先前'和'意乐没'是说在第三禅断除喜。'意苦没'是说以第二禅所断。由于此处获得极为清净的舍、念、正知，所以也摄集先前所断。由于断除这四种感受，故有'不苦不乐'的感受存在，因此说'非苦非乐'。'舍念清净'是说明第四禅不动性的原因。
关于无色定的教授：'完全超越一切色想'是说由于修习虚空观想，而厌离并离贪于青、黄、红、白等色相应的想，显示其已不复存在。因此由于串习虚空观想，超越了这些色想，由多种色彩积聚所生的柱子、墙壁、木板等障碍想，这一切都不再显现。因此说'障碍想没'。

།དེ་དག་མེད་པར་གྱུར་པས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དང་། ཁྱིམ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་རི་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྩོལ་བ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤིག་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པར་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པར་མོས་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དུ་བཟུང་སྟེ།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཟློག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པར་མོས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་དམིགས་པ་གཞན བཙལ་ན་གཟུགས་ཅན་ནམ།གཟུགས་མེད་པ་ཅི་ཡང་མ་རྙེད་དོ། །དེས་དམིགས་པ་དེ་མ་རྙེད་པས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་མོས་ཤིང་བསྒོམས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་བས་ན་ ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་རགས་པའི་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་གོ།།དེས་སྔར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ཅི་ཞིག་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཟློག་གོ། །ད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པས་དེས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྣམ པར་ཐར་པ་བསྟན་པ་ལ།གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྔ་མ་གཉིས་ ནི་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདི་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་ལ་འདོད་ཆགས་ པའི་གཉེན་པོར་ནང་གི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།

由于那些不存在，对于进入多种多样的色法，即饮食、饮品、乘骑、衣服、装饰品、房屋、园林和山等各种想法，因为不再投入精力，所以说'不作意种种想'。
完全破除一切缘于色法的想，而修习无边虚空的行相，因此说'思维无边虚空，圆满成就并安住于无边虚空处'。
'他完全超越无边虚空处，思维无边识'，是指他以何种识修习无边虚空的识，即执取那个无边虚空的修习识本身为无边，欲入无边识处定，遮除无边虚空处想，而修习识本身为无边。因此说'思维无边识'。
'他完全超越无边识处'，是指他从无边识处转移，在识之外寻求其他所缘，无论是有色或无色都找不到任何东西。由于他找不到那个所缘，便完全超越无边识处，缘于无所有处而修习、禅修并入定。因此说'思维无所有，圆满成就并安住于无所有处'。
'他完全超越无所有处'，是指他见到无所有处想的粗重过患，便遮除无所有处想。他先前入无所有处定时遮除了'有'的想，现在又遮除'无所有'的想，因此称为'无想'。也就是说，并非如无心定那样完全灭尽一切想，而是因为极其微细，所以生起无相想。因此说'非无想'。
关于解脱的教授，'见有色诸色'是指获得缘于内色的禅定后，缘于外色而入定的意思。其中前两种解脱是不净性，它们的本质是初禅和二禅。第三种解脱是第四禅的本质，其性质是无贪。关于这点，初禅作为欲界颜色贪欲的对治，先缘于内在的头发等入定，之后缘于外在的青瘀等而入初禅，这称为'见有色诸色'。

 །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་ཡང་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ནང་གི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་དབང་གིས་ནི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དབང་ གིས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་ལ་ནང་གི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་དང་པོ་འམ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྡུག་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཞུམ་པ་དགའ་བར་བྱ་བ་འམ། ཅི་བདག་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཟུགས་རྣམས་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཁ་དོག་ལ་འདོད་ ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཞན་དུ་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མི་འགྱུར་ཞེས་སད་པའི་ཕྱིར་དེ་བསྒོམ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་སྡུག་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ ཅིག་ལ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་དུ་འཇུག་པའི་དབང་གིས་དེ་སྐད་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ།།གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བརྒྱད་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ལ་ཡང་གནས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ བ་དེ་ལ་གནས་ནི་གང་།གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་ འོང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།སེར་སྣས་དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ནི་ གནས་སོ།།བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་སོ། །ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །གཟུགས་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །བཟོད་པས་ གཟུགས་མཛེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ།།གཟུགས་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ལེ་ལོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གནས་སོ། ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།

同样地，作为对初禅地的色贪的对治，入第二禅时也称为'有色观诸色'。由于缘内色的缘故称为'有色'，由于缘外色入定的缘故称为'观诸色'。此处也是由于入定的缘故称为'观色'。
第二'内无色想观外诸色'是指某些瑜伽行者不入缘内部头发等的三摩地，而是缘外部青等为所缘，作为对欲界色贪等的对治而入初禅，或作为对初禅地色贪等的对治而入第二禅的意思。
'净解脱'是指净解脱。由于修习不净观而使心相续萎靡不振时为了使之欢喜，或者为了考验'如果我作意悦意色为净相，是否会因色贪等而改变心相续，还是不会改变'而修习此法。缘悦意色等，入第四禅时称为'净解脱'。虽然在入定的刹那没有净等分别，但由于前行的缘故而如此称呼，如是解释。
无色解脱已经解说完毕。四禅、八无色和灭受想定是九次第定。
关于'如来十力'中'于是处非处如实遍知'，何为是处？何为非处？不善业异熟不悦意是是处，异熟悦意是非处。善业异熟悦意是是处，异熟不悦意是非处。
由悭吝而贫穷是是处，获大财富是非处。由布施获大财富是是处，贫穷是非处。由破戒生恶趣是是处，生善趣是非处。由持戒生善趣是是处，生恶趣是非处。
由害心而容貌丑陋是是处，容貌端严是非处。由忍辱而容貌端严是是处，容貌丑陋是非处。由懈怠而不能证悟是是处，能证悟是非处。由精进而证悟真理是是处，不能证悟是非处。

 །རྣམ་པར་གཡེང་བས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་གནས་སོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་འཇུག་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འཆལ བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་གནས་སོ།།བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །ཚེ་རིང་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་ མ་ཡིན་པའོ།།དེ་སྤངས་པས་ཚེ་རིང་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །དེ་སྤངས་པས་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། ། དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པས་འགྲན་ཟླ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་རྙེད་པ་ནི་གནས་སོ། །འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཆུང་མ་རྙེད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྤངས་པས་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཆུང་མ་རྙེད་པ་ནི་གནས་སོ། །འགྲན་ཟླ་དང་བཅས་པའི ཆུང་མ་རྙེད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། །དེ་མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྤངས་པས་དེ་མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། །དེ་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཕྲ་མས་འཁོར་མི་ཕྱེད་པ་མི་རྙེད་པ་ནི་གནས་སོ། །རྙེད་པ་ནི་གནས་མ་ ཡིན་པའོ།།དེ་སྤངས་པས་འཁོར་མི་ཕྱེད་པ་རྙེད་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་རྙེད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཚིག་རྩུབ་པོས་རྟག་པར་མི་སྙན་པ་ཐོས་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་ཐོས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྤངས་པས་རྟག་ཏུ་སྙན་པ་ཐོས་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་ཐོས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། ། ཚིག་འཁྱལ་པས་ཚིག་བཙུན་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །ཚིག་བཙུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྤངས་པས་ཚིག་བཙུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །ཚིག་བཙུན་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་གནས སོ།།རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། ། གནོད་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ནི་གནས་སོ། །བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྤངས་པས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ནི་གནས་སོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ གནས་སོ།།འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་འཕགས་པའི་ལམ་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། །འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ ལྡན་པས་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ།།མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །དམིགས་པའི་ལྟ་བས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། །འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ནི་གནས་སོ། ། མི་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འགྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་གཡེང་བ་ནི་གནས་སོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འགྱོད་པ་མེད་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །གཡེང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་བུད་མེད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའམ། བརྒྱ་བྱིན་ནམ། ཚངས་པ་འམ། དབང་སྒྱུར་རམ། སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་སྐྱེས་པས་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་བརྒྱད་པའི་གང་ཟག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་སྟན་ལས་ལྡང་བ་ནི གནས་མ་ཡིན་པའོ།

散乱者不入于无过失是合理的。入于无过失是不合理的。以禅定入于正性是合理的。不入于正性是不合理的。以邪慧无法获得菩提是合理的。获得菩提是不合理的。以智慧获得菩提是合理的。不获得是不合理的。
以杀生而短寿是合理的。长寿是不合理的。断除彼而长寿是合理的。短寿是不合理的。以不与取而获得大受用是不合理的。成为贫穷是合理的。断除彼而获得受用是合理的。成为贫穷是不合理的。
以邪淫而得有竞争之妻是合理的。得无竞争之妻是不合理的。断除彼而得无竞争之妻是合理的。得有竞争之妻是不合理的。以妄语而得诽谤是合理的。不得彼是不合理的。断除彼而不得彼是合理的。得彼是不合理的。
以离间语而不得不离散眷属是合理的。得彼是不合理的。断除彼而得不离散眷属是合理的。不得彼是不合理的。以粗语而常闻不悦耳语是合理的。不闻彼是不合理的。断除彼而常闻悦耳语是合理的。不闻彼是不合理的。
以绮语而言语不庄重是合理的。言语庄重是不合理的。断除彼而言语庄重是合理的。言语不庄重是不合理的。以贪心而受用毁坏是合理的。不毁坏是不合理的。以害心而往地狱是合理的。往善趣是不合理的。断除彼而往善趣是合理的。
以邪见而不得圣道是合理的。得彼是不合理的。以正见而得圣道是合理的。不得彼是不合理的。造无间罪而不得诸三摩地是合理的。得彼是不合理的。具戒而得彼是合理的。不得彼是不合理的。
以有所缘见而不得随顺忍是合理的。得彼是不合理的。住空性而得随顺忍是合理的。不得彼是不合理的。具有追悔而心散乱是合理的。心极善修是不合理的。无追悔而心极善修是合理的。心散乱是不合理的。
女人成为转轮王、帝释、梵天、自在天或佛陀是不合理的。男人成为彼等是合理的。第八补特伽罗未得预流果而从座起是不合理的。

།གང་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ལྡང་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ལེན་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་མི་ལེན་པ་ནི་གནས་སོ། །གང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་སྲིད་པ་གསུམ་པ་ལེན་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་མི་ ལེན་པ་ནི་གནས་སོ།།གང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འཇིག་རྟེན་འདིར་འོང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་མི་འགྱུར་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་ འཕགས་པའི་གང་ཟག་སྟོན་པ་གཞན་ཚོལ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་མི་ཚོལ་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་གནས་སོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སྙིང་པོ་ལ་འདུག་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པར་སྟན་ལས་ལྡང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ལྡང་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བག་ཆགས་ ཀྱི་གནས་ཡོད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ནི་གནས་སོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་གནས་སོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱི་གཙུག་སུས་ ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱི་གཙུག་སུས་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་མི་སྣང་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་གནས་སོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལོག་པར་གསུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་ལོག་པར་མི་གསུང་བ་ནི་གནས་སོ། །གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པ་ནི་གནས་མ་ ཡིན་པའོ།།གང་མེད་པ་ནི་གནས་སོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་དུ་ཡང་བག་ཚ་བ་དང་། བསྙེངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །གང་ཐམས་ཅད་དུ་བག་ཚ་བ་དང་། བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་གནས་སོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

获得预流果后起身是合理的。预流果者受生第八有是不合理的。不受生是合理的。一来果者受生第三有是不合理的。不受生是合理的。
不来果者再来此世间是不合理的。不再来是合理的。阿罗汉由业和烦恼力而结生相续是不合理的。不结生相续是合理的。
圣者寻求其他导师是不合理的。不寻求是合理的。获得无生法忍的菩萨退转是不合理的。不退转是合理的。
菩萨坐在菩提座上未现证无上正等正觉而起座是不合理的。现证正等正觉后起座是合理的。
诸佛有习气处是不合理的。完全断除是合理的。如来智慧有所障碍是不合理的。一切无碍是合理的。
任何人能见到如来顶髻是不合理的。任何人不能见到如来顶髻是合理的。如来心有所改变是不合理的。无所改变是合理的。
如来心散乱是不合理的。恒时等持是合理的。如来说妄语是不合理的。不说妄语是合理的。
诸佛语言有错谬是不合理的。无错谬是合理的。如来在任何处有怯懦和畏惧是不合理的。一切处无怯懦和畏惧是合理的。
以上等等称为处非处，了知此等称为处非处智力。

 །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་གང་གིས་ལས་རྣམས་དང་། ལས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱུ་དང་གནས་ལས་མཁྱེན་པ་སྟེ། གང་འདས་པའི་ལས ལེན་པ།དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། མི་དགེ་བ་དང་བྲལ་བ། མ་འོངས་པ་ན་དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ལ། ལས་ལེན་པ་གང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། དགེ་བ་དང་བྲལ་བ། མ་འོངས་པ་ན་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་ཡང་ཡོད། འདས་ པ་ན་དམན་པ་ལ་བརྟེན་ལ་མ་འོངས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་དམན་པ་ལ་བརྟེན་ལ། མ་འོངས་པ་ན་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ལ། མ་འོངས་པ་ན་དམན་པ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་ བྱུང་བ་དང་།མ་འོངས་པ་ན་ཡང་དམན་པ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡོད། འདས་པ་ན་སྦྱོར་བ་ཆུང་ལ་མ་འོངས་པ་ན་སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། འདས་པ་ན་སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེ་ལ། མ་འོངས་པ་ན་སྦྱོར་བ་ ཆུང་བ་དང་།རྩོམ་པ་ཆུང་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཆུང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ། མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ བདེ་བ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་བདེ་ལ། མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ། མ་འོངས་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཡང་བདེ་ལ། མ་འོངས་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། ། ད་ལྟར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི ཁམས་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་གང་དང་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སོགས་པ་དང་།མི་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྩོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་སྩོགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྩོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སྩོགས་པ་དང་།ལྟ་བ་རྣམས་སྩོགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྩོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྩོགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྩོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྩོགས་པ་དང་། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྩོགས་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་སྩོགས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་དེ་ཡང་མཁྱེན་ཏོ། །མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ ལམ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།

所谓业的异熟智力，是指世尊以智慧了知诸业及诸业受者的异熟果报的因和处所。即有过去的业受者，从善因而生，远离不善，未来将产生善因；现在依殊胜，有业受者从不善因而生，远离善，未来将产生不善因；有过去依下劣而未来将依殊胜；现在依下劣而未来将依殊胜；现在依殊胜而未来将依下劣；现在和未来都将依下劣；现在和未来都将依殊胜；过去精进小而未来精进广大；过去精进广大而未来精进小；事业小而成就大；事业大而成就小；成为声闻的因；成为独觉的因；成为佛的因；现在苦而未来异熟乐；现在乐而未来异熟苦；现在苦而未来异熟也苦；现在乐而未来异熟也乐。
如来完全了知过去、未来、现在三时中一切众生的业、因和异熟果报是什么。
所谓种种世界和多世界，是指以何等增上意乐界造作世间福德等、造作不动业等、出生等、离贪等、诸烦恼等、诸见等、出离等、成为声闻的因等、成为独觉的因等、成为佛的因等、生起的因等、坏灭的因等的增上意乐界，也了知。
眼界、色界、眼识界乃至意界、法界、意识界等，完全了知为内空、外空、内外空。
地界、水界、火界、风界、空界、识界，完全了知如幻如梦。
欲界、色界、无色界等，完全了知是从非真实遍计而生。

 །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་མཚན་ ཉིད་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཁམས་ནི་གློ་བུར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཁམས་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཏེ། རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །མཁྱེན་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་ཆོས་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།

了知有为界是由遍计所执而显现造作的特征，无为界是不显现造作的特征。
了知烦恼界是客尘的特征，清净界是自性光明的特征。
了知诸行界是非如理无明的特征，涅槃界是如理明觉的特征。
了知后如是如是说法，此乃种种界智力。

 །སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་གང་ཟག་ གཞན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་།མོས་པ་དུ་མ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། གཏི་ མུག་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་གནས་ ལ་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ། གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་མོས པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་།ང་རྒྱལ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་གནས་ལ་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་།ང་རྒྱལ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ལ་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་གནས་ལ་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་གནས་ལ་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་།ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་མོས་ པ་དང་།ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་དང་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ལ་ཞེ་སྡང་དང་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་གཏི་མུག་དང་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་ལ་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གནས་ལ་ང་རྒྱལ་ དང་ལྟ་བ་ལ་མོས་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཅན་མཐུན་པ་དག་དང་།

'所谓如实了知其他众生和其他补特伽罗的种种胜解和多种胜解'是指：住于贪欲而胜解于嗔恚，住于嗔恚而胜解于贪欲，住于贪欲而胜解于愚痴，住于愚痴而胜解于贪欲，住于嗔恚而胜解于愚痴，住于愚痴而胜解于嗔恚，住于贪欲而胜解于贪欲，住于嗔恚而胜解于嗔恚，住于愚痴而胜解于愚痴，住于贪欲和嗔恚而胜解于贪欲和嗔恚，住于贪欲而胜解于贪欲和愚痴，住于贪欲而胜解于嗔恚和愚痴，住于嗔恚而胜解于贪欲和愚痴，住于嗔恚而胜解于贪欲和嗔恚，住于贪欲和愚痴而胜解于贪欲，住于贪欲而胜解于贪欲和愚痴，住于嗔恚而胜解于贪欲和愚痴，住于贪欲和愚痴而胜解于嗔恚，住于贪欲和嗔恚而胜解于愚痴，住于愚痴而胜解于贪欲和嗔恚，住于贪欲和嗔恚而胜解于贪欲和嗔恚，住于贪欲和愚痴而胜解于贪欲和愚痴，住于嗔恚和愚痴而胜解于嗔恚和愚痴，住于贪欲和嗔恚和愚痴而胜解于贪欲和嗔恚和愚痴，住于贪欲而胜解于我慢，住于嗔恚而胜解于我慢，住于愚痴而胜解于我慢，住于我慢而胜解于我慢，住于我慢而胜解于贪欲，住于我慢而胜解于嗔恚，住于我慢而胜解于愚痴，住于我慢而胜解于贪欲和嗔恚，住于我慢而胜解于贪欲和愚痴，住于我慢而胜解于贪欲和嗔恚和愚痴，住于贪欲和嗔恚而胜解于我慢，住于贪欲和愚痴而胜解于我慢，住于嗔恚和愚痴而胜解于我慢，住于贪欲而胜解于见，住于嗔恚而胜解于见，住于愚痴而胜解于见，住于我慢而胜解于见，住于见而胜解于见，住于见而胜解于贪欲，住于见而胜解于嗔恚，住于见而胜解于愚痴，住于见而胜解于我慢，住于见而胜解于贪欲和嗔恚，住于见而胜解于贪欲和愚痴，住于见而胜解于贪欲和我慢，住于见而胜解于贪欲和见，住于见而胜解于嗔恚和愚痴，住于见而胜解于嗔恚和我慢，住于嗔恚而胜解于嗔恚和见，住于见而胜解于愚痴和见，住于见而胜解于愚痴和我慢，住于见而胜解于我慢和见，如是等类相顺。

དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཅན་མཐུན་པ་དག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་ལ་དགེ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་གནས་ལ་མི་དགེ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་གནས་ལ་མི་དགེ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་གནས་ལ་དགེ་བ་ལ་མོས་ པ་དང་།སྦྱོར་བ་ཆུང་ལ་མོས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེ་ལ་མོས་པ་ཆུང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་ལ་མོས་པ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ཡང་ཆུང་ལ་མོས་པ་ཡང་ཆུང་བ་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་མོས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་མོས་པ་དང་། འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་མོས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་ པར་འདའ་བར་མོས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་མོས་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་ཆར་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་མོས་པ་དང་། དམན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པར་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ པ་ལས་དམན་པ་ལ་བརྟེན་པར་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་།དམན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་དམན་པ་ལ་བརྟེན་པར་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པ་ལས་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པར་འཕོ་བར་མོས་པ་དང་། སྲིད་པར་མོས་པ་དང་། འབྱུང་བར་མོས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཉིད་ དུ་མོས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མོས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མཁྱེན་ཏེ། འདི་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་། གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའོ།།འདི་ནི་དབང་པོ་བར་མའོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་དམན་པའོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་པོ་འདིས་འདོད་ཆགས་ འབྱུང་ངོ་།།འདིས་ཞེ་སྡང་ངོ་། །འདིས་གཏི་མུག་གོ། །འདིས་ང་རྒྱལ་ལོ། །འདིས་ལྟ་བའོ། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་འབྱུང་ངོ་། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་ངོ་། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངོ་། །འདིས་སྐལ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འདིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་རེ་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་སྐྱོན་ཆུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །འདིས་རེ་ཞིག་སྐྱོན་ཆུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །འདིས་དགེ་བ་རྣམས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་འདོད་པ་རྣམས་ སོ།།འདིས་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །འདིས་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །འདིས་སྐྱོ་བའོ། །འདིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འདིས་ཞི་གནས་སོ། །འདིས་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །འདིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །འདིས་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ སྲིད་པ་བདུན་པའོ།།འདིས་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །འདིས་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་། འདིས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའོ། །འདིས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །འདིས་དྲི་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་དང་།འདིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་མོ། །འདིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ལ་བཟོད་དོ།།འདིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་མང་པོ་ཐོབ་པོ་། །འདིས་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སོ། །འདིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།

具有如是相同的特征，以及同样地，住于不善而信解善法，住于善法而信解不善，住于不善而信解不善，住于善法而信解善法，
修行小而信解大，修行大而信解小，修行也大而信解也大，修行也小而信解也小，
信解于邪定，信解于正定，信解往生欲界，信解往生色界，信解往生无色界，
信解完全超越欲界，信解完全超越色界，信解完全超越无色界，信解完全超越三界，
信解从依止下劣转向依止殊胜，信解从依止殊胜转向依止下劣，信解从依止下劣转向依止下劣，信解从依止殊胜转向依止殊胜，
信解轮回，信解出离，信解声闻乘，信解缘觉乘，如是等种种悉皆了知。这就是种种胜解智力。
如实了知其他众生及其他补特伽罗的根器和精进次第，所谓：'这是钝根，这是中根，这是利根，这是无根，这是劣根，这是殊胜根。'
由此遍计根器生贪欲，由此生嗔恚，由此生愚痴，由此生我慢，由此生见，由此生小烦恼，由此生中烦恼，由此生大烦恼，
由此有机缘，由此无机缘，由此成熟，由此暂时成熟，由此成小过，由此暂时成小过，由此成就诸善等，
由此成就诸欲，由此属于色界，由此属于无色界，由此厌离，由此离欲，由此止，由此观，
由此预流，由此七有，由此一间，由此家家，如是等，
由此信解行地，由此欢喜地，由此离垢地等，
由此圆满诸波罗蜜，由此修习菩提分法，由此成熟众生，由此清净佛土，
由此忍受无生法，由此获得种种三昧，由此获得诸陀罗尼门，由此获得诸神通。

 །འདིས་དབང་པོ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གང་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་ བ་དང་།གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བཟོད་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བཟོད་པའི་ དབང་པོ་ཅན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་ པོ་ཅན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་བཟོད་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་པོ་ ཅན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བཟོད་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བཟོད་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ ཅན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་མཁྱེན་ཏོ། །གང་ཡང་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།གང་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཡང་ ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། གང་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཉན་ཐོས་སུ་སྦྱོར་བ་ཅན་དང་། གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་རང་སངས་རྒྱས་སུ་སྦྱོར་བ་ཅན་དང་། གང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་ཉན་ཐོས་སུ་སྦྱོར་བ་ཅན་དང་། གང་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་སྦྱོར་བ་ཅན་དང་། གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ལ་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་སྦྱོར་བ་ཅན དང་།གང་འཁོར་བའི་དབང་པོ་ཅན་ལ་འབྱུང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ཅན་དང་། གང་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཅན་ལ་འཁོར་བར་སྦྱོར་བ་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ནས་དེ་དག་དང་འཚམ་པར་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།

所谓'由此将获得诸根'等，以及对于具有布施根者令修持戒律，对于具有戒律根者令修持布施，对于具有布施根者令修持忍辱，对于具有忍辱根者令修持布施，对于具有戒律根者令修持忍辱，对于具有忍辱根者令修持戒律，对于具有布施根者令修持精进，对于具有精进根者令修持布施，对于具有戒律根者令修持精进，对于具有精进根者令修持戒律，对于具有忍辱根者令修持精进，对于具有精进根者令修持忍辱，对于具有精进根者令修持禅定，对于具有禅定根者令修持精进，对于具有禅定根者令修持布施，对于具有布施根者令修持禅定，对于具有禅定根者令修持戒律，对于具有戒律根者令修持禅定，对于具有禅定根者令修持忍辱，对于具有忍辱根者令修持禅定，对于具有智慧根者令修持布施，对于具有布施根者令修持智慧，对于具有智慧根者令修持戒律，对于具有戒律根者令修持智慧，对于具有智慧根者令修持忍辱，对于具有忍辱根者令修持智慧，对于具有智慧根者令修持精进，对于具有精进根者令修持智慧，对于具有智慧根者令修持禅定，对于具有禅定根者令修持智慧，这些也都了知。
又如对于具有念住根者令修持正断，对于具有正断根者令修持念住等，也应当配合菩提分法。
又如对于具有内空根者安住于外空等，应当配合一切空性。
又如对于具有声闻根者令修持独觉菩提，对于具有独觉菩提根者令修持声闻，对于具有声闻根者令修持独觉，对于具有独觉根者令修持声闻，对于具有独觉菩提根者令修持佛果，对于具有佛根者令修持独觉菩提，对于具有轮回根者令修持出离，对于具有出离事者令修持轮回，了知这一切后，随顺他们而说法。这是了知根之胜劣的力。

 ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཇི་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ཤེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རབ་ཏུ མཁྱེན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཡང་མཁྱེན་ཏོ། །ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་རྣམས་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ་དང་མཐུན་པར་མཁྱེན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལམ་ རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མཁྱེན་ཏེ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལམ་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལམ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལམ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ལ་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད། ཞེ་སྡང་ གི་ལམ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད།མཚན་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད། གཏི་མུག་གི་ལམ་ལ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད། ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།

'所谓如实了知一切趣向之道者，此中如来善知众生界中决定正性者、决定邪性者及不定性者。
其中，亦了知随顺决定正性者及不定性者之道。
了知决定邪性者随顺于舍置。
为彼等菩萨披甲胄。
亦了知贪欲道之三种：有从可爱相而生之贪欲道，有从贪著相而生之贪欲道，有从往昔世串习力而生之贪欲道。
有从损恼心所生之嗔恚道，有如是从相而生之忿怒，亦有从往昔因而生者。
于愚痴道中，了知有从无明因而生者，有从萨迦耶见因而生者，有从疑因而生者。'

 །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་སླ་ལ་བུལ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་དཀའ་ལ་མྱུར་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་སླ་ལ་མྱུར་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་དཀའ་ལ་བུལ་བའི ལམ་ཡང་ཡོད།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ རྫོགས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད།བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད།ལུས་དག་པར་བྱེད་ལ་ངག་དང་སེམས་དག་པར་མི་བྱེད་པའི་ལམ་ཡང་ཡོད། ངག་དག་པར་བྱེད་ལ་ལུས་དང་སེམས་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ཡིད་དག་པར་བྱེད་ལ་ལུས་དང་ངག་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ལུས་དང་ངག་ དག་པར་བྱེད་ལ་སེམས་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད།གང་དག་སེམས་དག་པར་བྱེད་ལ་ལུས་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ལུས་དང་སེམས་དག་པར་བྱེད་ལ་ངག་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ལུས་དང་ངག་དག་པར་བྱེད་ལ་ཡིད་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ཐམས་ཅད་དག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕ་རོལ་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། འདིར་བདེ་བ་ལ་ཕ་རོལ་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་གར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་གར་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། བདག་ལ་ཕན་ལ་གཞན་ལ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། གཞན་ལ་ཕན་ལ་བདག་ལ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ལ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ལམ་ཡང ཡོད།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡོད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ལམ་ཡང་ཡོད། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡོད། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ལམ་ཡང་ཡོད། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ ཡང་ཡོད།སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད། འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ངེས་པ་ཡང་ཡོད། མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད། བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད། གཏི་མུག་གི་གཉེན པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད།ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད། ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད། ཞི་གནས་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། མངོན་ པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད།དབང་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ་། འདི་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།

其中有神通易得而迟缓的道路，有神通难得而迅速的道路，有神通易得而迅速的道路，有神通难得而迟缓的道路。
有完成择力而非修力的道路，有完成修力而非择力的道路，有二者都完成的道路，有二者都不完成的道路。
有意乐圆满而加行不圆满的道路，有加行圆满而意乐不圆满的道路，有二者都圆满的道路，有二者都不圆满的道路。
有净化身而不净化语和心的道路，有净化语而不净化身和心的道路，有净化意而不净化身和语的道路，有净化身和语而不净化心的道路。
有净化心而不净化身的道路，有净化身和心而不净化语的道路，有净化身和语而不净化意的道路，有都不净化的道路。
有此世苦而他世乐的道路，有此世乐而他世苦的道路，有二世都苦的道路，有二世都乐的道路。
有利己而不利他的道路，有利他而不利己的道路，有二者都利益的道路，有二者都不利益的道路。
有欲界果报的道路，有对治欲贪的道路，有色界果报的道路，有对治色贪的道路，有无色界果报的道路，有对治无色贪的道路。
有有为果报，有出离果报，有声闻果报，有独觉果报，有佛果报。
有决定，有不决定，有对治恶行的道路，有对治生起的道路，有对治随眠的道路，有对治贪欲的道路，有对治嗔恚的道路，有对治愚痴的道路。
有对治我慢的道路，有对治见解的道路，有修习止的道路，有修习观的道路，有修习波罗蜜多的道路，有修习菩提分的道路。
有成就众生圆满的道路，有成就佛法圆满的道路，有成就佛土清净的道路，有成就地的清净的道路，有成就神通的道路。
有成就自在的道路，有圆满福德资粮的道路，有成就智慧资粮的道路，皆悉了知。此乃遍行道智力。

 །བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་ དག་དང་།རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་པོ་དག་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་པོ་དག་དང་། དེ་དག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ ཡིན་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ལས་ལྡང་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་ དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་།ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ ནས་མཐོང་ངམ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། མངོན་པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པའམ། མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྡང་བ་ནི་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའམ། ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ པས་ལུགས་དང་མཐུན་པའམ།ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་བཞེངས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་སྟོན་ཅིང་བཞེངས་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་མཛད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གཅིག་གི་བྱ་བ་མཛད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་བཞེངས་པ་གཅིག་སྟོན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྣ་ཚོགས་ལས་བཞེངས་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཏོ། །བཞེངས་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལྷའི་མིག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱང་གཞུང་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། མི་འཇིགས་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་རང་གི་དོན་ལས་བརྩམས་པའོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས པའོ།།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་སྨོས་སོ། །ལྷའི་མིག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་། བདུད་སྨོས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་མཐུ་ཆེ་ བའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་རྣམས་སྨོས་སོ།།རྒྱུ་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་བརྒལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་འགལ་བ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེ་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། བག་ འཁུམས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།

对于禅定、解脱、三摩地和等至的烦恼与清净,如实了知。即对于从初禅等四种禅定,八解脱,有寻有伺等三种三摩地,四无色定,九次第等至,以及它们的烦恼是什么,烦恼的因是什么,清净是什么,清净的因是什么,从中出定的因是什么,这一切都完全了知。
其中,由于非如理作意、为了生存而回向、具有种种见解、具有味着、缘于作意的缘故,禅定等会产生烦恼。入于禅支等持后,为了见道或成熟众生,或成就神通,或无所缘作意,禅定等会变得清净。出定则是由于狮子奋迅或超越等持,依次第或逆次第等的缘故而生起。
在此,如来于三摩地等持时常住等持,于一三摩地中入住一切三摩地而出定。在一切三摩地中示现一三摩地而出定,如经中所说。以一三摩地能作一切三摩地的事业,以多三摩地作一三摩地的事业。示现从一切三摩地出定,从种种三摩地出种种定,从种种出定示现一三摩地等,如经中所说当知。这是禅定、解脱、三摩地和等至智力。
宿住随念智力、天眼通智力和漏尽智力也应如经文所说而了知。
四无畏中,第一和第二是从自利而说,第三和第四是从利他而说。关于'沙门婆罗门'等,因为以智慧生起慢心,故说沙门婆罗门。因为具足天眼、他心通等功德,故说天与魔。因为具足神通与大威力,故说诸梵天。'不见有此因'是说他们找不到任何可以诘难的理由。'获得安乐'是说没有身毛竖立、畏缩等相。

།དེའི་དབང་གིས་ཅང་ཤེས་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་སུ་ཞལ་གྱིས་འཆེས་ཏེ། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཚ་བ་མེད་པར་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་ལ་ཞུམ་པ་དང་། དམན་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ བསྟན་ཏོ།།དེའི་དབང་གིས་སེང་གེ་བཞིན་དུ་སྒྲོག་སྟེ། གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ལ་དོགས་པ་དང་། ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་དབང་གིས་ཚངས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་མང་པོ་སྟེ། འདིས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་བའམ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཚོགས་ཏེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར རིག་པའོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཏེ། དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ནི། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཏེ།དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སྒྲིབ་པ་དང་མི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དོན་ཏེ། དོན་དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཡང་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་གྱི་ བདེན་པར་རྟོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཏེ། དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་ཏེ། དེ་དག་ ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།ཡང་ན་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཏེ། དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །མགོ་སྨོས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་གོ་བ་དང་། དྲང་དགོས་པ་དང་། ཚིག་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། རྟུལ་བ་དང་། སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་། སྐལ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གདུལ་བ་རྣམས་ནི་དོན་ཏེ། །དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ངེས་པ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ།

由于这个缘故，前往贤良马群的住处，是为了清净身业。'无畏获得'是指在语言上没有怯懦、低劣等。
由于这个缘故，如狮子般吼叫，是为了清净语业。'获得无畏'是指在心意上没有疑虑、怯懦等。
由于这个缘故，如梵天般转法轮，是为了清净意业。其他一切也应当如是类推。
'法无碍解'和'义无碍解'是指如来教法中所通达的众多文句、名身、字身等体性的论典，由此而成就法无碍解，或为了法无碍解而成就无碍解。'义'是指所诠表的内容，了知此即是义无碍解。
或者说，一切因缘法即是法，了知这些即是法无碍解。了知缘起果法即是义无碍解。
或者说，一切有异熟的善法与不善法即是法，了知这些即是法无碍解。有障无障及无记法即是义，了知这些义即是义无碍解。
或者说，通达集谛和道谛的一切杂染法和清净法分类之法即是法，了知这些即是法无碍解。属于苦谛和灭谛的一切法即是义，了知这些即是义无碍解。
或者说，所化众生的意乐、随眠、行为、信解、根器等一切即是法，了知这些即是法无碍解。提及要点、理解广说、需要引导、执著言词、烦恼大小、根器利钝、有缘无缘等所化众生即是义，了知这些即是义无碍解。
'词无碍解'是指世间所知的众多名身等的确定词，称为词无碍解。

 །ཡང་ན་གླིང་ཆེན་པོ་བཅཝ་བརྒྱད་ན་གནས་པ་དང་། ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་དག་ན་གནས་པ་དང་། མཐའ་འཁོབ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ན་གནས་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་དབུས་སུ་གཏོགས་པའི་མི་ཐམས་ཅད་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ཀླུ་དང་། དྲི་ཟ་དང་། མི་འམ་ཅི ཐམས་ཅད་དང་།གྲུབ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཆང་དང་། རོལ་མོ་བྱེད་ཅིང་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། བདུད་ཀྱི་རིས་ཐམས་ཅད་དང་། ཚངས་པ་དང་། གནས་གཙང་མའི་ རིས་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔགས་འཆང་དང་།བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆོས་ཏེ། དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།གདུལ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་དག་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་ ཀྱང་འཛིན་ཏོ།།སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ན། གདུལ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་འདུལ་བ་དེ་རྣམས། ཆོས་ཉིད་ མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་དུ་འཛུད་དོ་།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་[(]འདྲས་[,]འདྲེས་[)]པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་གྲོང་ལ་སོགས་ པར་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་ན།གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བ་གླང་དང་། ཁྱི་གཏུམ་པོ་དང་། ཚེར་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གདོན་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དགོན་པ་ན་ཆོམ་རྐུན་དང་། སྟག་དང་། གཟིག་གི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ འཁྲུལ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། བརྟགས་ན་སྐྱོན་མི་མངའ་བ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ལ་མཛད་པ་རྩོམ་མོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ མཛེས་སོ།།ཀུན་ཏུ་གཟིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཟིགས་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དང་། ལྷ་དང་། ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། དུད་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུད་པ་དང་། བྱོན་པ་ལ་སོགས་པ་ ཐམས་ཅད་ན་ཞབས་གཉིས་ཀྱི་མཐིལ་ས་ལ་མི་རེག་གོ།།འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་ས་ལ་འབྱུང་ངོ་། །གང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་བོར་བ་དེར་པདྨོ་ཡིད་དུ་འོང་བ། བསུང་དང་ལྡན་པ་དག་འབྱུང་ངོ་། །ཞབས་ཀྱིས་དུད་འགྲོ་ལ་རེག་ན་ཡང་ཞག་བདུན་ དུ་བདེ་བ་མཆོག་གིས་ཚིམ་པར་གྱུར་ཏེ།ཤི་འཕོས་ན་ཡང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ན་བཟའ་སོར་བཞིར་མི་རེག་ཅིང་། རྣམ་པར་འཐོར་རླུང་གིས་ཀྱང་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་སོ།

或者住在十八大洲中，或者住在十六大国中，或者住在九十八边地中，以及所有属于中原地区的人们，以及所有属于畜生道的众生，饿鬼，所有地狱众生，阿修罗，龙族，乾闼婆，紧那罗，以及一切成就者，持咒者，歌舞游行者等，以及四大天王众，三十三天等欲界诸天，一切魔众，以及梵天，净居天众中所有持咒者，所说的一切都是确定语的法，了知这些即是所谓的确定语之无碍解。
对于这三种智慧的了知，即是辩才之无碍解。对于这些所化众生的意乐和习气相应地正确宣说诸法，令其了知，令其通达，这就是辩才之无碍解。
菩萨以法之无碍解，在一刹那间即能正确领受一切世界中诸佛不间断宣说的法流。以义之无碍解，在同一刹那也能领受这些法的含义。在同一刹那中，以词之无碍解，以种种确定语向各个世界中的种种所化众生宣说佛法。以辩才之无碍解，令这些所化众生亲证法性。
所谓十八不共佛法中，如来无有错乱是指在身语意的一切行为中都无有错乱。比如阿罗汉们在城中等处行乞时，会遇到大象、马、牛、恶狗、荆棘、毒蛇等危险，在旷野中会遇到盗贼、虎、豹的危险而不自知的这种错乱，如来完全没有这样的错乱。
如来具有无忘失法，观察后无过失地为众生开展事业。如来的威仪在世间庄严。观察、审视、屈伸等一切行为令人天、梵天以及一切畜生都心生欢喜。如此，如来行走、到来等一切时，双足足底不触地面。
地上显现千辐轮相的足迹。如来足迹所至之处，会生出芬芳悦意的莲花。若以足触及畜生，则令其七日之中以最胜安乐而满足，命终后也将转生善趣天界。如来身上的衣服不会贴近四指，即便狂风吹袭也无法动摇。

 །སྐུའི་འོད་ཀྱིས་ཀྱང་མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་པའི་ བར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་སྟེ། དུས་སུ་གསུང་བ་དང་། བདེན་པར་གསུང་བ་དང་། སྙན་པར་གསུང་བ་དང་། མ་ནོར་བར་གསུང་ བའི་ཕྱིར།གསུང་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཟློས་བུར་མི་གསུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་གསུང་བ་དང་། རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་གསུང་བ་དང་། གསུང་གཅིག་བརྗོད་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གོ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་ལ་ ཡང་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་སྟེ།རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བར་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་དང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་པོའོ། །ཅ་ཅོ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་དགོན་པ་ན་ལམ་སྟོར་ནས་ཅ་ཅོའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་འམ། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གད་མོ་རྟ་གད་འབྱིན་པ་དང་། ཚིག་ལ་ཡི་གེ་ལོག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་མངའ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར གཞག་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མི་མངའ་བར་བཞུགས་པ་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་གཉིས་པའོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་ བཅོམ་པ་རྣམས་མ་བསམས་ནས་བརྗེད་པར་བྱ་བ་ཤོར་བ་དང་།དུས་ལས་ཡོལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་བསྙེལ་བ་མི་མངའོ།།དེ་བས་ན་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་གསུམ་པའོ། །སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གང་གི་ཚེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་མཉམ་པར་ གཞག་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་། སྙོམས་པར་མ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟབ་མོ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཞི་པའོ། །ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་བློ་འཇུག་གི། དེ་བཞིན་གཤེགས པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ། ཐུགས་རྗེའི་དབང་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འམ། དཀར་པོ་དང་། ནག་པོའི་ཆོས་རྣམས་སམ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའམ། ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པའམ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའམ། སེམས་ཅན་མཆོག་དང་ཐ་མ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས མི་འཇུག་སྟེ།འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལྔ་པའོ།

身光照及无间地狱之间的众生都将获得安乐。因此称如来身无有错乱。
语言也无有错乱，因为适时而说、真实而说、悦耳而说、无误而说。语言远离一切过失，即不重复而说、极为确定而说、具有道理而说、以一音说法能令一切众生同时了解。
意念也无有错乱，因为恒时入定、具有不忘失法性、于一切法无有贪著和障碍而了知观见，以及一切事业恒时任运成就而无分别。
因此称如来无有错乱，这是第一不共法。
'无有喧哗'是指不像阿罗汉们在旷野迷路时发出喧哗声，或因习气而发出大笑，或说话时文字错乱。诸佛无有此等喧哗，因为对一切众生和一切法无有贪著和嗔恨，完全超越一切世间法，恒时入定，无烦恼而住，彻底断除一切习气。因此称为无有喧哗，这是第二不共法。
'无有忘失'是指不像阿罗汉们未加思考而遗忘当做之事，或错过时机。如来不会如此，如来对一切众生的一切利益、一切法、一切事业和一切时中都无有忘失。因此称为无有忘失，这是第三不共法。
'无有不定心'是指不像阿罗汉们唯有在入定时才能心住等持，其他时候则不然。如来无论是入定与否，一切时中都安住等持，如来已达甚深三昧的究竟彼岸，这是第四不共法。
'无有种种想'是指不像阿罗汉们对轮回与涅槃、烦恼与清净法等起差别之心。诸如来不是如此，诸如来恒时趣入众生平等性和法平等性，以大悲力和无分别智力，于轮回与涅槃、善法与恶法、持戒与破戒、作利与作害、正定聚与邪定聚、上等与下等众生等，都不起差别之想。这是第五不共法。

 །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སོ་སོ་མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཛད་དེ། དེ་ནི་དུས་དང་དུས་ མ་ཡིན་པ་དང་།སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་སྐལ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཡོད་པ་དང་དོན་མེད་པ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཡལ་བར་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དྲུག་པའོ། །འདུན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། ། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ དག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་འདུན་པ་མི་སྐྱེའི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཉིད་ལ་འདུན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་ རབ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་མ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ གྱི་ཆོས་མ་བརྙེས་པ་མི་མངའ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མངའ་སྟེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་འདུན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་། །བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུགས་ རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་།ཆོས་འཆད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རྒྱུན་མི་བཅད་པའི་འདུན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བརྩོན་ འགྲུས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུ་བསྙེལ་བའམ།ཐུགས་བསྙེལ་བ་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་བསྐལ་པར་ཡང་བཤོས་མི་གསོལ་བར་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་གཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱང་འདས་པར་མཛད་ནས་གང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཡོད་པ་དེར་གཤེགས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲན་པ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། གཡེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཐབས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་དང་། གཟིགས་པ་ཐམས་ཅད་དྲན་པའི་ལམ་དུ་གཞག་པས། དེ་ལ་ཕྱིས་ཡེ་ཤེས་གཏོང་བ་མི་མཛད་དེ། དེ བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པས་ དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།

所谓'不具有未经观察的舍心'是指：不像阿罗汉那样未经观察就舍弃众生利益，如来不会这样做。他是在观察了时机与非时机、有缘与无缘、有意义与无意义之后才舍置，而非其他情况。这是第六项。
不具有意乐的衰退。不具有精进的衰退。不具有正念的衰退。不具有禅定的衰退。不具有智慧的衰退。不具有解脱的衰退。不具有解脱智见的衰退是指：阿罗汉们因境界的缘故，自然不会对佛地和自然佛业生起意乐，而是对声闻事业生起意乐。同样，佛地的精进、正念、禅定、智慧、解脱以及解脱智见等，声闻们都不具有。因此，由于未获得这七法而衰退，所以称为衰退。
诸佛不具有未获得殊胜法的情况，因为已通达一切法，所以丝毫不具有衰退。如是，诸佛对利益众生的意乐相续不断地生起。对大慈大悲等法的意乐、说法、成熟众生、发起菩提心后不断三宝种性的意乐相续不断地生起。
如来对一切精进从不身疲意倦。如来为了一个众生的利益，甚至能够一劫不进食而说法。如来能越过恒河沙数佛土，前往一个可被佛陀调化的众生所在之处。
如来的正念也不具有衰退，如是如来在证得无上正等正觉后，将过去、未来、现在一切众生的心行、动摇、意乐、随眠、烦恼、根器等一切，以及调伏众生的一切方便、一切众生利益、一切佛业、如何思维和观察诸法等一切都安置于念道中，此后不舍弃智慧。因此，如来的正念在一切时中都不具有衰退性。
如来的禅定也不具有衰退，因为以等持于一切众生和一切法的真如，以真如平等性而平等安住一切法。因此称为真如禅定。

 །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཕེལ་བ་འམ་། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་ཅིང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་བས་ན་དེ་ བཞིན་ཉིད་དེ།དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཉམས་པ་མི་མངའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་མཁྱེན་པ་མི་ཟད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ མཁྱེན་པ་མི་ཟད་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མཁས་པའི་མཁྱེན་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་ འགྲོ་བའོ།།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཟད་མི་ཤེས་ཤིང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ འཇུག་པས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཆོས་བཅུ་གཉིས་པའོ། །སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་བསམས་བཞིན་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་།ཉེས་པ་ཡང་མཐོལ་བ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་མ་ཚོར་བ་ཡང་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་མི་མཛད་དེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གཟིགས་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་ལོ། །གསུང་བ་དང་། ཅང་མི་གསུང་བ་དང་། བཤོས་གསོལ་བ་དང་། མནལ་བ་དང་། བཞུད་པ་དང་། བྱོན་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། འཕྲེས་པ་དང་། སྐུ་ལས་འོད་ཟེར་ འགྱེད་པ་དང་།མཚན་རྣམས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་དང་། ཞབས་གོམ་པ་འདོར་བ་དང་། སྤྱན་འབྱེད་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་མི་ འགྱུར་ཞིང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ངང་དང་ལྡན་ཞིང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །ཕྲིན་ལས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལྔར བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་དབང་གིས་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།

真如与虚空相等，于其中既无增长，亦无减少，一切时中皆如是，故名真如。因此于三昧无有退失。于智慧亦无退失，如是了知一切众生心行无尽，了知说法无尽，了知成熟众生无尽，了知善巧分别智无尽等所说。
于解脱亦无退失，所谓解脱，声闻之解脱是随声而行。独觉之解脱是随缘而行。诸佛之解脱是随法性而行，即从烦恼障解脱，从所知障解脱，为果故等持解脱，无住涅槃解脱。彼等一切解脱无有穷尽，如虚空般为利众生事业，乃至轮回际而趣入，故于解脱无有退失。
如于解脱无退失，如是于解脱智见亦无退失，此为第十二法。
一切身业皆以智慧为先导，随智慧而行，即如其他阿罗汉身语意业无意而作，亦有过失忏悔，亦有习气未觉知，诸佛则不如是。诸佛以观察亦能调伏众生。以说法、默然、受食、卧息、行走、来去、安住、微笑、身放光明、诸相、诸随好、举足、开眼等亦能调伏众生。
诸佛一切语皆成办一切众生一切利益，究竟不变而具多种相，具足六十支分，随顺一切众生意乐及习气而生起。
意业亦远离一切烦恼习气、一切分别习气、一切戏论习气，具足大慈大悲之性，不舍真实际，随顺胜义相。
此等三种事业皆从五智因所生故为智慧先导。由与智慧同行之力，此三法为随智慧而行。

 །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་།གང་དང་གང་དུ་རྩོལ་བ་གཏོང་བ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ཤེས་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པ་ཆགས་ཤིང་ཐོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ལ་མི་མངའ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བྱུང་བ་ཇི སྙེད་ཡོད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དག་ན་ས་དང་ཆུ་དང་། མེ་དང་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། རྩ་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། སྨན་དང་། ནགས་ཚལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ གི་རིགས་དང་།ཁ་དོག་དང་། ན་ཚོད་དང་། གཟུགས་དང་། བྱད་ལག་དང་། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། མོས་པ་ཐ་དད་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་ དང་།ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། དེ་ན་ཉན་ཐོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཐུབ་པ་དང་། དེ་དག་གི་ ཟས་ཀྱི་དུས་དང་།གོས་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་ཏུ་སྲེག་པའི་བསྐལ་པ་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་དང་། ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་དང་། སྐར་མའི་གཟུགས་རྣམས་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པ་དང་།རི་དང་རི་སུལ་དང་། འབབ་ཆུ་དང་། མཚོ་དང་རྒྱ་མཚོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ལྗོངས་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཚོང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཞིང་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ནགས་ཚལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། དེ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། མིག་འབྱེད་པ་དང་། འཛུམས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ དེ་དག་དང་།དེ་འདྲ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བགྲང་བའི་ཚུལ་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཁྱེན་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པར་འཇུག་སྟེ།འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཡི་གེའི་སྒོ་དང་། ཡི་གེ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་སྟེ།གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་བཟོད་པའི་གཟུངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་བཞི་ལ་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུངས་དེ་དག་གི་སྒོ་དག་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ ཏེ་ཡི་གེ་རྣམས་སོ།།ཡི་གེ་ངེས་པར་བསམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུངས་འདི་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡི་གེ་དེ་དག་གི་ཚུལ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་ཚུལ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ།

关于'如来智慧见过去时无著无碍而入'等，就像阿罗汉们在任何处作出精进时，仅知彼处而在其他处则有所执著障碍，如来则不是如此。如来于过去时，能知一切佛土中所有的数量，以及那些佛土中地、水、火、风微尘的数量，以及一切草、树木、药草、森林的数量，以及一切众生种类的数量，以及那些众生的种姓、肤色、年龄、形貌、肢体、心行、意乐、根器、信解差别的数量，以及其中所出现的诸佛数量，以及他们所宣说的诸法数量，以及三乘所调伏众生的数量，以及其中声闻的数量，以及缘觉的数量，以及菩萨的数量，以及他们所有的寿量长短，以及他们的食时、衣服受用的数量，以及那些世界中所生起的劫火数量，以及水火风所毁坏的数量，以及虚空界的广大，以及星宿形体的数量，以及山岳、山谷、河流、湖泊、海洋的数量，以及村落、城市、城镇、地区、国土、王宫眷属的数量，以及市集种类的数量，以及田地、园林、游乐园、森林的数量，以及其中众生死亡、出生、趣类差别的数量，以及他们呼吸出入的数量，以及眨眼、闭眼的数量，
如来于这一切及其他类似的一切，都能在一刹那间以数算的方式现前了知而完全通达。同样，对于未来以及现在的一切，如来智慧也都无著无碍而入。这些是佛陀的十八不共法。
关于陀罗尼门大乘，其中什么是陀罗尼门呢？即是：文字平等性、文字门、趣入文字。所谓陀罗尼，如前所说菩萨功德中所述的四种：忍陀罗尼、法陀罗尼、义陀罗尼、咒陀罗尼。这些陀罗尼的门即是陀罗尼门，也就是文字。由于决定思维文字的力量，这四种陀罗尼得以生起。什么是这些文字的法则呢？文字的法则即是通达真实义。

 །ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་འབྲུ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།མཉམ་པ་ཉིད་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་ཡེ་ཤེས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ཡི་གེའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱའོ།།ཡི་གེ་རྣམས་ནི་འདིའི་སྒོ་ཡིན་པས་ཡི་གེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོའོ། །ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པས་ན་ཡི་གེ་འཇུག་པ་སྟེ། ཡི་གེའི་དབང་གིས་ཡེ་ཤེས་དེ་འཇུག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་སྟེ།འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟོད་མ་ནས་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན། མ་སྐྱེས་ པ་སྟེ་དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་འདི་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྒོམ་པ་ན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྡུལ་དང་། བྲལ་བའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལས་བཟོད་པའི་གཟུངས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྔར་གླེང་གཞི་བསྟན་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འབྱུང་བའི་ཚོགས་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་སོ།།ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་དོན་གྱི་གཟུངས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་། གནོད་ པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡི་གེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་གཟུངས་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་ གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མ་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའོ། །འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྡུལ་གྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རྡུལ་དང་བྲལ་བའོ།།དོན་དམ་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་ མི་དམིགས་པའི་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མིང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མིང་དུ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་འཁྲི་ཤིང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྲིད་པའི་འཁྲི་ཤིང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

文字方式平等性即是文字方式平等性，所谓'阿'等一切字音，都是通过证悟无生等如是性的自性而称为文字方式平等性。
缘于这些平等性而生起的智慧，也称为文字方式平等性。
因为文字是此门，所以文字是智慧之门。由于文字的趣入，故称为文字趣入，即依文字而趣入智慧。
所谓'因本来无生故是一切法之门'中的'阿'字，是如实通达一切法的门，是趣入的因。为什么呢？因为本来无生的缘故。如是一切法在本初有垢之时即是无生，因此瑜伽行者将'阿'字假立为无生义而修习时，由串习力，仅仅深修'阿'字即能获得一切法无生忍。
同样，将'ra'字假立为离尘义而深修，即能获得一切法离尘忍，由此成为忍陀罗尼。
如是，如前所说序分中所说的方式，成为十方诸佛及诸菩萨摩诃萨广说法要迅速生起集聚的因即是法陀罗尼。
成为如实持有诸法义的因即是义陀罗尼。
能息灭一切众生瘟疫病害的密咒基础即是密咒陀罗尼。
这一切都是从文字因而生，因此，由于成为陀罗尼之门的缘故，诸文字即是诸陀罗尼门，缘于彼等而生的智慧也称为陀罗尼门。
'因无生'等是如是性诸法，即如虚空。如虚空无生，如是性亦无生。如虚空无尘垢故离尘，如是性亦离尘。
'因胜义无差别故'是说胜义中无差别故为一。
'以不缘死有与生有的方式'是说在如是性中不缘死有与生有的意思。
'以不缘名的方式'是说如是性中无有名言的缘故。
'出世间'是说如是性超出世间的缘故。
'因完全摧毁有之藤蔓的因缘'是说如是性是完全摧毁有之藤蔓的因缘的自性的缘故。

།དུལ་བ་དང་དུལ་བར་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དུལ་བར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་དང་།མ་དུལ་བར་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དུལ་བ་དང་དུལ་བར་གནས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ངེས་པའོ། །བཅིངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་བཅིང་བ་གསུམ་པོ་དག་ལས་གྲོལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།། ཁྲག་འཁྲུགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་ཁྲག་འཁྲུགས་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པའི་ཆགས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་ཆགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་གི་ལམ་གྱི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་ གཡོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁེངས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་འམ།ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁེངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་གམ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སམ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ང་ཡིར་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པས་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་།ངན་འགྲོའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དབུགས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་མེད་པའོ། །ཆོས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་ པས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་འཇིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མདོག་མེད་ཅིང་འོད་མེད་པས་མི་སྣང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིང་ནི་བོད་པའོ།

所谓'为了完全确定调伏与安住调伏'是指由于如实调伏烦恼，以及无有未调伏状态的诸业，故完全确定为调伏与安住调伏性。
所谓'为了从束缚中解脱'是指从贪欲、嗔恨、愚痴三种束缚中解脱。
所谓'为了远离血浊'是指远离由烦恼、业和异熟力所致的血浊和散乱。
所谓'为了不见执著'是指无有烦恼障的执著、业障的执著和异熟障的执著。
所谓'为了语道声音真实断绝'是指语言名言自性的诸声真实断绝。
所谓'为了不动真如'是指不从真如自性中动摇。
所谓'为了如实不生'是指如理不生。
所谓'为了不见傲慢'是指无有称为傲慢的随烦恼或由烦恼分别而生的傲慢。
所谓'为了不见作者'是指不见所谓作者的补特伽罗或自在天等不顺因，或因缘诸法。
所谓'不离平等性'是指不离一切法平等性。
所谓'为了不见我执'是指无有爱著的我所执。
所谓'为了不见趣往'是指无有由善趣恶趣力而往生他处。
所谓'为了不见住处'是指无有住处相。
所谓'为了不见生'是指无有从无而有相的生。
所谓'为了不见气息'是指由于微弱故无力。
所谓'为了不见法'是指无有法相。
所谓'为了不见等同虚空性'是指由于一切法等同虚空故不可见。
所谓'为了不见尽'是指不见无常性相的尽。
所谓'为了不见智'是指由于无所知事故无相。
所谓'为了不见无因'是指无有因相。
所谓'为了不见怖畏'是指不见坏灭相的怖畏。
所谓'为了不见色'是指由于真如无色无光故不显现。
所谓'为了不见忆念'是指真如非忆念智的行境。
所谓'为了不见称呼'是指非名的行境，名即称呼。

 །ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྲོ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟུག་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟུག་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དགོད་པ་ལ་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་།འོང་བའི་སྤྱོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངར་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངར་འཛིན་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་། གང་གིས་བརྗོད་པ་དང་། གང་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བའི་ཆོས་སོ། །གང་གིས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོའི་ཆོས་སོ། །གང་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ འཕགས་པ་རྣམས་དང་།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པའི་དབང་སྟེ། ཐ་སྙད་བཅུ་དྲུག་གི་དབང་གིས་བརྗོད་དོ། ། གང་གིས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་བ་གླང་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པའི་མིང་བརྗོད་པའི་དབང་གིས་བརྗོད་པའོ། །གང་གིས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་། དཀར་ཤམ་དང་། སྔོ་བ་སངས་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་དབང་གིས་བརྗོད་དོ།།ཉན་པ་པོ་ཡང་རྗེས་སུ་དག་པའི་དབང་གིས་དོན་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དབང་གིས་བརྗོད་དོ། །གང་གིས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་མཐོང་བའི་དབང་གིས་ བརྗོད་དོ།།སྒྲ་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པ་ཚོལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །སྒྲ་ཤེས་པ་ལ་ མཁས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་དང་།བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ། །དྲན་པ་ནི་མི་བརྗེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། བློ་གྲོས་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། མྱུར་དུ་མང་པོ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དེའི་དབང་གིས་ཤེས་རབ་མྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ལྷག་མ་ནི་དོན་གསལ་ལོ།

'不见诸法欢喜'是指一切法无有动摇之故。
'不见稠密'是指稠密分别已经止息之故。
'不见成就'是指称为诸行安立的成就，因为它不存在之故。
'无烦恼'是指远离烦恼的烦恼和分别的烦恼之故。
'不见果'是指于果法中不见果相之故。
'不见蕴'是指烦恼、业和异熟诸蕴不存在之故。
'不见老'是指无有住异相之老之故。
'不见行'是指不见来去之行之故。
'不见威胁'是指无有损害之故。
'不见我执'是指无有见我和慢我之我执之故。
'以何施设名言、以何言说、以何显示'是说者之法。
'以何思维、以何见'是听者之法。
'以何施设名言'是指圣者与非圣者以见、闻、分别、了知之力，及未见、未闻、未分别、未了知之力，以十六种力而说。
'以何言说'是指以瓶、毯、牛、马等名称之力而说。
'以何显示'是指以长短、白净、青白、蓝、黄等功德显示之力而说。
听者也随顺理解义理，'以何了解'是指以比量之力而说。
'以何见'是指以现量见义之力而说。
'于任何声音都不会障碍'是指于一切言说中寻求胜义。
'以一切法平等性而圆满成就'是指将一切声音会归于真如。
'善巧了知声音'是指了知一切众生的语言和意乐。
'念'是指不忘失。
'智慧'是指随顺胜义的智慧，即智慧、正直和迅速广大领受之自性，以此力称为'迅慧'。
'觉'是世俗之境界。
其余义理明显。

 །འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ད་ནི་ཞུས་པ་གཉིས་པ་སྐབས་དབྱེ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ས་བཅུ་པོ་དག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་དང་། ས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕོ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཏེ། འཕོ་བ་མེད་པས་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ས་ གཞན་དུ་འཕར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ལ་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ས་གཞན་དུ་འཕར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །འཕོ་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་ལ་རློམ་སེམས་མི་བྱེད་ཀྱང་ལས་རྣམས་མི་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཐབས་མཁས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཤིན་ ཏུ་འགལ་བ་འདྲ་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འགལ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའོ།།ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྔར་གླེངས་ཏེ་བསྟན་ནས། ཕྱིས་བཤད་པའི་འགྲེས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བགྱི་བ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་དོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་ཚོལ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་ ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། དེ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འདོད་པས་ཐོག་མར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་པའི་སེམས་སུ་བྱའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ།།དང་པོ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ས་ཡིན་པས་ན་གཏོང་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །དག་པའི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྔར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གདོན་མི་ཟ་བར་དགོས་པའི་ཕྱིར་ དེ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པར་བྱ་དགོས་པས་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པ་ཉིད་དུ་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འདོད་པར་བྱའོ། །ཅི་ནུས་སུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་དགོས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ། །དང་པོ་སྨོན་ལམ་ནས་བཟུང་ནས་བདེན་པའི་ཚིག་ལ་གུས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བཅུ་པོ་དག་གིས་མཚམས་སྦྱར་བའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ས་ཡིན་པའི་ས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།

这是大乘教法，如是圆满宣说大乘教法之后，现在是第二个请问分类，即'如何是菩萨摩诃萨真实趣入大乘'所说的是，下文所说的趣入十地即是真实趣入大乘之义。因此，世尊宣说'是为真实趣入大乘'，并请问菩萨十地及地的清净。
'一切法无迁移'是说真如犹如虚空，因无迁移，无迁移智慧是趣入其他地的因。'于诸法之性亦不生执著而又清净诸地'，此说明趣入其他地的因。因为无迁移、无去、无来等，虽不执著诸法之地，但并非不行诸业，此即是说明菩萨们方便波罗蜜多的行为。
方便善巧是指世俗谛和胜义谛二种方式虽似极为相违，但菩萨们于一切所需无违而成就。先前已经提及并宣说了诸地清净，后来在解说次第中以'世尊，菩萨摩诃萨住第一地时，应当如何清净增上意乐'等来解说。
'为一切众生利益而趣入寻求大乘智慧'中，'大乘智慧'即是一切种智。其中'寻求'是发愿和发心，即为一切众生利益而寻求佛地。这是清净利益一切众生的事。
第十五品。欲从此清净者，首先应当清净意乐。其后成就是利益一切众生的根本，故应生起利益心。这也是从平等对待一切众生而生起，故应平等心。
初地是布施波罗蜜多地，故应清净布施。为获得清净地，首先应做的是必须依止善知识。其后必须从善知识处听闻正法，故应寻求正法。因相续未成熟，故应住于出离。应当恒常不断地希求佛身与佛果。因为应当尽己所能令众生成熟，为了精进不生厌倦，故应说法。从最初发愿开始即应恭敬谛实语，这些是以十种清净而相连。
第二地是持戒波罗蜜多地，于此地也修持戒律。

 །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། བྱས་པ་ཚོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་དེ་དག་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བླ་མ་རྣམས་ལ་དད་པས་འཕངས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ བའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གང་ཡང་མེད་ཀྱི། བདག་དང་གཞན་དག་ལ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཉིད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དགོན་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོན་པ་ལ་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ནགས་ཚལ་ན་གནས་པ་ལ་ནི་མི་བྱའི།སེམས་འདྲེ་བ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། དབེན་པར་གནས་པ་ལ་འདིར་དགོན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འདྲེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་རབ་འབྱོར་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པར་དབེན་པར་གནས་པ་འདི་ནི་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དབེན་པ་ཡིན་པར་ ངས་རྗེས་སུ་གནང་སྟེ།གལ་ཏེ་དབེན་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉིན་མཚན་དུ་གནས་ན་དབེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ་ཞེས་འོག་ནས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་དེ་དགོན་པ་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་། བས་མཐའི་གནས་ན་གནས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བྱའི། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ།།གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཡོ་བ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའོ། །གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ལ་དེའི་སེམས་མི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་འདྲེ་བར་མི་ འགྱུར་ཞིང་།བག་ལ་ཉལ་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་སུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་སྙམ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་དམིགས་པའི་ལྟ་བས་སངས་རྒྱས་སུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ མཐོང་བ་མེད་དེ།མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

为了对一切众生增长慈爱而思维感恩和知恩。为了不观察众生过失而思维忍辱。为了使众生相续成为法器而思维极喜。因为这些是一切事业的根本，故思维不舍弃众生。为了遣除自我痛苦的想法而思维悲心。为了生起恭敬心而思维以信心珍惜诸上师。为了菩提资粮而思维波罗蜜多，这是八种思维。如是也应当运用于一切。
所谓'生起并回向清净佛土的善根'，是指生起能使佛土清净的诸善根后，以此善根回向愿佛土清净。所谓'佛土'实际上并不存在，只是对自他显现如是而已，故称为清净众生。
所谓'不舍阿兰若住'中的'阿兰若住'一词，此处不是指住在森林中，而是指心无杂染而住和独处而住，在此称为阿兰若住。所谓'菩萨们的心杂染'是由于声闻和独觉的作意而生起，如经中说：'须菩提，若菩萨摩诃萨不与声闻、独觉作意相应而独处，须菩提，我许可此菩萨摩诃萨是独处者。若以此独处日夜而住，即是住于独处。'此外还有'彼住于阿兰若、森林之处及边地处所'等。
同样，'头陀功德'一词也是指能净除分别念的功德，而不是指粪扫衣等。'于一切学处无所行'是指行持无分别智慧波罗蜜多。'于一切法无有造作'是指于一切法舍弃动摇。'其心不系于识住'是指不会混杂、不会潜伏的意思。
'依止见佛而不见佛'是指因为住于以见佛想而缘取佛的见解中，故无见佛，意思是以无所缘的智慧才能见佛。对法和僧也是如此。

 །འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་ཆད་པར་ ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ ནི་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པར་གྱུར་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་འགལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་མེད་པས་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཁས་ལེན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་གི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ རྟོགས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པ་མེད་དེ།དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་།ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །བསྣན་པ་མེད་པ་ དང་དབྲི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡོད་པ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ་ནི་དབྲི་བ་མེད་པའོ། །མེད་པ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་ནི་བསྣན་པ་མེད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གཉི་ག་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་རྟོགས་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་གཅིག་པུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས།ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཉིས་ལ་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པས་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བྱའོ། །གང་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དག་རབ་ཏུ་མི་འཕྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་ཅིང་འདུ་བའོ།།ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是一切法不是以空性为空，而是以自相为空的缘故，也就是说，色等诸法不是以色等遍计所执相而存在，也不是以不可言说相胜义空性的体性而不存在。因此，不应对空性产生一切断灭见的恐惧，这是其义。
以自相空性为空，空性不与空性相违的缘故，也就是说，如果空性不是以空性相而空，那么就会有不空的法存在，'一切法皆空'这一说法与空性相就会相违，空性就会相违。如今空性也没有成为其他所谓空性的法，所以承许以空性相为空。因此，'一切法皆空'得以成立，所以空性不与空性相违，这是其义。
如是空性以空性为空，而不于空性上觉知空性，也就是说，空性上没有第二空性。因此，由于没有第二空性，所以不于空性上觉知空性，以此等知即是觉知空性。
三轮清净是指身、语、意三轮清净。
为清净有情刹土是指一切有情皆是如来藏性的缘故，有情刹土清净。
无增无减是指，不诽谤存在是无减，不增益不存在是无增，即不诽谤真实存在，不增益真实不存在而见平等性，这是其义。
所谓不觉知一切法，是指由于不见所觉知和能觉知二者，无觉知即是觉知真实义。
于法性无所行即是一相宣说，也就是说，譬如虚空唯一体性，体性上无差别分别，如是真如亦是一相的缘故，于有无、法非法、常无常等二法上无所行，故说为一相。
声闻缘觉诸见是指声闻缘觉未断的分别念。
所谓六根不散乱是指无行而寂止。
无碍智慧随贪非地为何？是指离贪嗔的智慧是什么？这是其义。

 །གང་ཆོས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།སུས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་མ་གཏོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་མེད་དེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །དེ་བས་ན་ སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཉེ་བར་འདུ་སྟེ།དེ་བས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤོབས་པའི་ཀླུང་ནི་སྤོབས་པའི་རྒྱུན་དང་། ཚུལ་དང་། སྤོབས་པ་རྒྱུན་ དུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྫུས་ཤིང་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ནི་མངལ་ན་གནས་པ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་སྟོན་ཏོ། །དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ སའོ།།རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་སའོ། །བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ས་སྟེ། དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བགྲངས་ནས་བརྒྱད་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་སའོ།།བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ས་སྟེ། དེའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྲབ་མོར་བྱས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ་། དེས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་ སེམས་ཡང་དག་པར་བཅད་པ་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་ས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དེ། བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་བྱས་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཡང་ ན་འདི་བྱས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་ཏེ།དེའི་ས་ནི་བྱས་པ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་སའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་དེ་གང་ ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པས་གསུམ་པ་བརྩམས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ན་བ་དེར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ལ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ནས་བྱུང་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་ འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཟད་པས་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།

'对于敬奉法'这句话，是因为说过'谁见法谁就见佛'。
'净化自他众生之田'这句话，是说除了众生田之外，没有其他所谓的佛田，因为仅是唯识而已。
'所谓异熟三昧'这句话，是说在第八地中因为无功用，所以究竟圆满了一切有功用行的地，诸善法安住于异熟自性。因此，由于之前入定三昧的异熟，诸三昧自然成就而集于菩萨，所以称为等持。
'辩才之流'是指辩才相续、方式和辩才不断生起的意思。
'化生'这句话，是说第八地以上没有住胎，但为了成熟众生的缘故也示现如此。
'见白法地'是指随信行地。
'种性地'是指大忍地。
'第八地'是指入预流果地，从阿罗汉果位开始数起是第八。
'见地'是指住预流果地。
'薄地'是指一来地，仅仅是使其贪欲等变薄而已。
'离欲地'是指不还，因为他已断除了对欲界的贪著和害心，远离了欲界贪。
'已作证地'是指阿罗汉，了知'所作已办'是已作证，因为他具有此特质所以称为已作证者即阿罗汉。或者说，他具有了知已作的性质，所以是已作证者，其地即是已作证地。
这是宣说正入大乘。如是宣说正入大乘之后，其下问到'从何处出离此乘'而开始第三部分。
'从三界出离，并且安住于一切种智所在之处'这句话，因为声闻和独觉乘中也有从三界出离，为了遣除这种情况，所以说从三界出离后安住于一切种智，表明大乘有两种作用：大乘将安住于一切种智。
'以无二方式'这句话，是对那些错误认为二者有差别的人显示没有不同果位，因为大乘在果位时唯一是佛性，所以大乘与一切种智无有差别。

 །དེ་བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་གཉིས་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པའོ། ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འཛུགས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའོ། །བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་བསྟན་དུ་མེད་པའོ། ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཛུགས་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མེད་པའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་ལྟར ཐོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་།ཡུལ་ཅན་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།རབ་འབྱོར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ནི་འབྱུང་བའམ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བའམ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་ཟིན་པས་དེ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གློ་བུར་གྱི་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་ཤིང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཁམས་གསུམ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡང་མེད་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དེ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དག་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།སྤོང་བའི་དབྱིངས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་དང་། འགོག་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་སྤྲོས་པ་ ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ།།སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པས་འགོག་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ།།མིང་དང་མཚན་མ་དང་བརྡ་དང་། ཐ་སྙད་དང་། གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྔ་པོ་དག་གིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་བསྡུ་སྟེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྫས་ལ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། །ལྐོག་ཤལ་དང་མཇུག་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་ མའོ།།ཟལ་མོའི་བུ་དམར་མོའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྡའོ། །བ་ཁྲིད་དེ་ཤོག་པ་ཞོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དོ། །བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གདགས་པའོ།

因此是不二性。所以说'此二法既非相应也非不相应'等，这是显示无有一体和差别的特征。关于'既非相应也非不相应'，因为无有一体故非相应，因为无有差别故非不相应。因为不建立故无色，因为不能显示故不可显示。这两者显示无有能取和所取，因为不建立故无有能取，因为不能显示故无有所取。'无碍'这一词显示因为无有如根境般障碍的特征，故无有境和有境。如是因为无有特征故为无相，二者皆以无相为同一特征，故说'如是以无相为同一特征'。
'须菩提，于无相法中无有生，无有已生，无有当生'，如是圆成实法远离一切遍计所执相而自性清净，因此由于自性本已出离，于彼中无有暂时的出离。'须菩提，若欲从无相法中出离者，即是欲从真如中出离而已'等，广说无有暂时出离。真如以自性本来无染如虚空，无有出离。因此说'须菩提，真如体性无有从三界出离'。
'真如以真如体性空故'，真如中无有所谓真如体性这一遍计，因何从彼中出离？真如等乃至下文所说不可思议界之究竟，已如前说。所谓断界、离欲界、灭界，真如是一切烦恼障和所知障戏论的断除因，故名断界。是三有贪欲的离欲因及超越一切世间，故名离欲界。是一切苦灭之因，故名灭界。
'名、相、标帜、言说、假立'这五词摄集遍计所执，譬如于牛之实体上说'牛'是名，垂胡和尾巴等是相，'赤牛之子'、'褐牛之子'等是标帜，'牵牛来'、'挤奶'等是言说，一切言论是假立。

 །སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྡུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའོ། །འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགག་པའོ། །གོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའོ། །ད་ནི་ཐེག་པ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུས་པ་བཞི་པ་བརྩམས་ཏེ། རབ་འབྱོར་ ཐེག་པ་དེ་ནི་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གང་ན་ཡང་མི་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ།། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གནས་པར་མི་ འགྱུར་བར་མ་ཟད་ཀྱི།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གང་ན་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ན་ཡང་མི་གནས་སོ། །ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ནི་གཞི་དང་བརྟེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ན་ཡང་མི་གནས་སོ།།འོན་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་གནས་པ་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དོན་དམ་པར་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མི་གནས་པར་གནས་པའི་ཚུལ་དང་། བསྐྱོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མི་གནས་པ ཞེས་བྱའོ།།མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་སུ་ཞིག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུས་པ་ལྔ་པ་སྟེ། ཐེག་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། ། གང་ ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གོ།།གང་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ཆོས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱུ་གང་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་ པ་ལས་སོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བདག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ གང་མི་དམིགས་པས་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྔར་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཞུས་པའོ།།དེ་ལ་འགྲེས་གསུམ་སྟེ། ཐོག་མར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་ནི་ཆེས་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འགྲེས་དང་པོའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་དམིགས་པས། དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གཉིས་པའོ།

无生、无灭、无杂染、无清净、无造作这五个词汇总摄了圆成实性。因为无生故是不生，因为无灭故是不灭，因为无染污故是无杂染，因为自性本净故是无清净，因为无清净之因的造作故是无造作。
现在'将住于何乘'是第四个提问。'须菩提，此乘无有住处'是说如同虚空无所住，大乘也是究竟且为法身自性，故无所住。
不仅是大乘无所住，遍计所执和圆成实的一切法也都无所住。由于一切法无住故，遍计所执因为不存在故无所住，圆成实因为无基无所依故无所住。然而，大乘是以无住之方式而住，这是说无住本身即是其住处的施设。
因此说'真如非住非不住'。胜义中因为无所依相故非住，以无住相而住故世俗中也非不住。如是也应当运用于一切住与不住之相。以无住而住之方式，以不动之方式，无有任何住处，是说于所依事物中无有住处，故称无住。以无住相而住，坚固且无颠倒故称为住。
'谁当出离'是第五个提问。'此乘是何'指大乘，'谁当出离'指补特伽罗（人），'以何出离'指以何道法，即以何因而出离，'从何出离'指从轮回中出离。
'因极清净故无我可得'是说若执著我等和色等，则会损害极清净的圆成实性。
'世尊，以何无所得故说此一切法皆不可得'是请问前述一切无所得的理由。其中有三层含义：首先，真如等无所得是极无所得的理由，这是第一层。其次，对为何真如等无所得产生疑惑，因为真如等的自相无所得故不可得，这是第二层。

 །དེ་ནས་སྟོང་ པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་།ས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གསུམ་པའོ། །དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་གནས་སྐབས་འབའ་ཞིག་ལ་བྱ་སྟེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལའོ། །རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་ གནས་སྐབས་ལ་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་གནས་སྐབས་མ་ལུས་པར་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་སྙམ་ན་སྐབས་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི། སྔར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སྒྲ་བཤད་པ་ལས། འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཐེག་པ་ དེ་གང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ནས་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་ད་ནི་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ རྣམས་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་གནས་སྐབས་སོ། །ལྷ་དང་མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སླད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་ནི་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ།།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར། འདིའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཆེ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་སྒྲུབ་སྟེ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཆེ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་ འདོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནས་ཀྱང་དོགས་པ་མེད་པས་གོ་སྐབས་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ལྷགས་ནས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འཁོད་ནས་གནས་ཀྱང་གོ་སྐབས་ཡངས་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་དུས་འདི་ལ་འོངས་སོ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའམ། སོང་ངོ་འགགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། གནས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་དབང་གིས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ བརྗོད་དུ་མི་རུང་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་དེ་ན་བྱུང་ངོ་། །ཕྱི་མའི་དུས་དེ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བར་གྱི་དུས་དེ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེའི་རིམ་གྱིས་འགྲེས་གསུམ་གྱིས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པའི་འགྲེས་ཉིད་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངོན་པར་དགྱེས་པར་མཛད་ནས་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ བསྡུས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

其后，一切空性以及地等诸法无所缘取，此为第三科。
所谓见白净地，仅指胜观之阶段，即胜解行地。
所谓种性地，即种性阶段称为地，所谓种性地，是宣说顺抉择分善根阶段之全部。
世尊，所谓此大乘，虽已说过大乘，然问何为此处？虽然如此，先前是从入大乘之词义中，于趣入时说六波罗蜜多等乃至陀罗尼门边际之间诸修法为大乘。
现在从'此乘从何出'等，从出离阶段开始宣说果位大乘即佛性。
因此，现在对此果位大乘，当再说大乘之词义及大乘诸法，此为此处。
'超越天人阿修罗等世间而出离，故称为大乘'中，此处所说趣入即是大乘。
出离广大者即是大乘。因为超越三界一切而出离，故因其出离广大而称为大乘。
'此大乘等同虚空'，即是成立其广大性，开显广大处所，无生灭等，不摄于时，以三因说明与虚空相似。
譬如虚空中一切众生于一刹那以一切所欲威仪安住亦无障碍而开放空间，如是于此大乘中亦是一切众生同时来集，安住于一切智性、道相智性、一切相智性，因空间广阔故毫无妨害。
譬如虚空不可说为'此时来''此时生'，或'去''灭'，或依住之刹那而'住'，大乘亦复如是。
譬如虚空不能说'彼前际时生''彼后际时当生''彼中际时有'，大乘亦复如是，以其次第三科宣说。
其后，对长老所说之科，世尊生大欢喜，依前所说次第，宣说六波罗蜜多等诸法成熟自性所摄之法身，即是大乘。

 །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་གྱིས་ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས། ཐེག་པ་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཐེག་པ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་སེམས་ཅན་གྲངས་མ་མཆིས་ཚད་མ་མཆིས། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོང་བའམ། འགྲོ་བ་ མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་འམ་། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྔ་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་དེ་དག་སོ་སོར་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ། མ་ནོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞིག་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་དེ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ ཞིག་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ། མ་ནོར་བ་དང་། གཞན་མ་ཡིན་ པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དང་། ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ཡོད་པར་གྱུར་ཏེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མ་ནོར་བ་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྔས་ནི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་བཞིས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།མི་འཇིགས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་འཇིགས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །མ་ནོར་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།

讲述了六波罗蜜多等大乘法之后，长老降伏了天、人、阿修罗等世间，说道:'此乘必定出离'，又说:'此乘与虚空等同'，又说:'世尊，譬如虚空为无量无数无边众生开辟空间'，又说:'来去不可得'，又说:'前际后际不可得'等五句。世尊对此，'须菩提，如你所说此乘降伏天人阿修罗等世间而必定出离'等，分别宣说这些词句，广泛阐述了这些内容。
'须菩提，假如欲界如是真实不错'等，如何解释呢？假如欲界等一切法不是遍计所执、不是虚妄，而是圆成实性、真如体性的话，则此大乘就不会从彼等出离，也不会断除彼等。然而，由于这一切法都是遍计所执、虚妄的，因此此大乘能断除彼等。
'须菩提，假如欲界如是真实、不错、无异、不颠倒、真实'等，是说假如欲界是实有而非无实，则应具有圆成实相、真实相、无为相三种实有性。其中'如是、不错、无异'三词显示圆成实相；'不颠倒、真实、正确、真谛、如实'五词显示真实相；'常、坚、恒、不变'四词显示无为相。
其中圆成实相有三种：不坏圆成、无倒圆成、不变圆成。'如是'表示不坏圆成，'不错'表示无倒圆成，'无异'表示不变圆成。真实相也有五种：不颠倒相如同阳焰中无水的颠倒，以'不颠倒'来表示；自性相如同幻事无自性，以'真实'来表示。

 །ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །མི་སླུ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པ་འཐད་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པ་ཞེས གསུངས་པའོ།།རྟག་ཏུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྟན་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འཆད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེར་ཟུག་ཅེས་གསུངས་པའོ། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་གསུངས་པའོ། ། རབ་འབྱོར་དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ། རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས བཀོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྟེ། ལྷ་མ་ཡིན་སྨོས་པས་ནི་འོག་གི་འཇིག་རྟེན་བསྟན་ཏོ། །མི་སྨོས་པས་ནི་བར་གྱི་འཇིག་རྟེན་བསྟན་ཏོ། །ལྷ་སྨོས་པས་ནི་གོང་མའི་འཇིག་རྟེན་བསྟན་ཏོ། །འགྲེས་འདི་ལ་ ཡང་ཁམས་གསུམ་པོ་དག་དང་།ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཁམས་དྲུག་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ དྲུག་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་དང་། རིགས་ཀྱི་སའི་ཆོས་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་དང་། རིགས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ མཐའ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་དང་།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་དང་། འོད་དང་། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའི་དབྱངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། འདི་དག་བསྟན་ཏོ།

有的性相，譬如不是存在于头发缠结等的有的性相所成的空性之类，这是以'真实'一词所显示。不欺诳的性相，譬如不存在如二月等错乱的性相之类，这是以'谛实'一词所显示。如理的性相，譬如不存在常、乐、我等不合理之类，这是以'如实'一词所显示。无为的性相有四种：无生灭的性相，即是所说的'常'。恒时安住的性相，即是所说的'坚固'。无断的性相，即是所说的'永恒'。无变的性相，即是所说的'不变法性'。
须菩提，因此欲界是遍计、所成、言说显示。'遍计'是指因为不是真实而显示为非遍计性。'所成'是指因为由他缘所安立而显示为非真实遍计性。'言说显示'是指因为是世俗谛而显示为所诠义性。'无事'即'无有事'是指无、不存在的意思。
'天、人及阿修罗世间'是指三界：说阿修罗是显示下界，说人是显示中界，说天是显示上界。此处次第也包含三界、诸蕴、诸处、六识聚、六触聚、六受聚、六界、十二缘起支、真如、无错真如、不异真如、法、法界、法住性、法无过性、真实边际、不可思议界、六波罗蜜多、一切空性、菩提分等乃至佛不共法、种姓地法等乃至佛法、种姓等乃至佛果、一切发心、金刚智、大士相、光明、具六十支分音声、法轮及诸有情等，这些都已显示。

 ། དེ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་ཞི་བའི་བློ་[(]གློས་[,]གྲོས་[)]གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡན་ལག་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་སྟེ། མཉེན་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང བ་དང་།ཡིད་དུ་འཐད་པ་དང་། དག་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། མཉན་པར་འོས་པ་དང་། མི་ཚུགས་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། མི་རྩུབ་པ་དང་། མི་བརླང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དུལ་བ་དང་། རྣར་སྙན་པ་དང་། ལུས་ སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་ བར་བྱེད་པ་དང་།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་དང་། ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དང་། དྲི་[(]ཟིའི་[,]ཟའི་[)]གླུ་དབྱངས་ དང་།བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་དང་། ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་དབྱངས་སུ་གྲགས་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་དང་། རྔའི་སྒྲ་དང་། མ་ཁེངས་པ་དང་། མི་དམའ་བ་དང་། སྒྲ་དབྱངས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་།ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་དང་། མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། མ་ཞུམ་པ་དང་། མི་ཞན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། ཆུབ་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་ བྱེད་པ་དང་།དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་སྨད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་བརྟབས་པ་དང་། འཁོར་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ནི་ཁམས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇམ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དོན་བཟང་པོའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འཐད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་རྗེས་ལ་བྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོག་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ལྟ་བ་འཇིག་པའི་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉན་པར་འོས་པ་ནི་སྒྲུབ་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཚུགས་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བར་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་པ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་རྩུབ་པ་ནི་བསླབ་པ་བཅས་པ་ཐབས་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརླང་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་དག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དུལ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣར་སྙན་པ་ནི་གཡེང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བདེ་བསྐྱེད་པ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པ་སེལ་བའི ཕྱིར་རོ།

关于具有六十种支分的音声这一说法，如来密续经中说道：'寂静的智慧啊，此外如来的语言具有六十种支分：
柔软、温和、悦意、适意、清净、无垢、明晰、动听、堪闻、不可阻、悦耳、调柔、不粗、不躁、极调柔、悦耳、令身安适、令心满足、令心欢喜、生起欢喜、无有热恼、令人了知、令人明了、明显、令人欢喜、令人极喜、
令人了知、令人明了、合理、相关、无重复过失、狮子吼声之力、象王之音、雷鸣之音、龙王之音、乾闼婆之歌音、迦陵频伽鸟之音声、梵音宣说、鸳鸯之音声、帝释天之悦耳音声、鼓声、不傲慢、不低劣、随顺一切音声、
言词完整、无缺漏、不怯弱、不衰弱、极欢喜、周遍、圆满、相续、相关、圆满一切音声、令一切根满足、无诽谤、不变异、不急躁、遍闻众中、具足一切种相之最胜。'
其中，柔软是为了显示一切界和善根；温和是为了令此生触及安乐；悦意是为了善义；适意是为了善妙文句；清净是为了出世间无上随生；
无垢是为了远离一切烦恼习气和随眠；明晰是为了文字音声明显；动听是为了具足摧毁一切外道邪见邪智之功德；堪闻是为了修行决定出离；不可阻是为了一切论敌不能间断；悦耳是为了令人欢喜；调柔是为了对治贪欲；
不粗是为了容易受持学处；不躁是为了显示从中超越而正确生起；极调柔是为了显示以三乘调伏；悦耳是为了对治散乱；令身安适是为了获得禅定；令心满足是为了以胜观获得最胜欢喜；令心欢喜是为了断除疑惑；生起欢喜是为了消除邪定。

།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ རེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་བསམ་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བ་ནི་ ཅི་རིགས་པར་འདུལ་བ་ལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་ནི་སྒྲ་གསང་མཐོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུག་གི་སྒྲ་ དབྱངས་ནི་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟའི་གླུ་དབྱངས་ནི་སྙན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་ནི་མྱུར་དུ་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་ནི་རྒྱང་རིང་དུ་གྲགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་དབྱངས་སུ་གྲགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གྲུབ་པ་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་བཀྲ་ཤིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་ནི་འགལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྔའི་སྒྲ་ནི་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཕམ་པར་བྱ་བ་ལ་ ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཁེངས་པ་ནི་བསྟོད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དམའ་བ་ནི་སྨད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་ནི་བརྗེད་པར་དེ་མི་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་འདུལ་བའི་བྱ་བ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཞུམ་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ཞན་པ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བདེ་བ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་ཆགས པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲེལ་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲ་གཅིག་ལ་སྒྲའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དུ་མ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་གིས་དོན་དུ་མའི་རྣམ་ པར་རིག་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྨད་པ་ནི་དམ་བཅས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བརྟབས་པ་ནི་རྟབ་རྟབ་པོར་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པ་ནི་འཁོར་ཉེ་རིང་ལ་མཚུངས་ པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དོན་དང་། དཔེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱི་མན་ངག་གོ།

完全无有痛苦是因为对修行无有后悔。
应当遍知是因为成为从闻所生智圆满的基础。
应当了知是因为成为从思所生智圆满的基础。
明显清净是因为从无有偏袒的上师法教中所生。
令人欢喜是因为令已获得自利者欢喜。
令人极喜是因为令未获得自利者生起希望。
令人了知是因为正确宣说不可思议之法。
令人通达是因为正确宣说可思议之法。
合理是因为不违背正量。
相关是因为随应调伏而宣说。
无重复过失是因为非无意义。
狮子吼力是因为令一切外道众恐惧。
大象音声是因为声音洪亮。
雷鸣音韵是因为深奥。
龙王之声是因为堪能受持。
乾闼婆歌音是因为悦耳。
迦陵频伽鸟音韵宣说是因为具有迅速转变的性质。
梵音韵宣说是因为远闻。
商商鸟音韵闻名是因为是一切成就之初始吉祥。
如天帝音韵悦耳是因为无可违逆。
鼓声是因为是降伏一切魔外道之初始。
不傲慢是因为无有因赞叹而烦恼。
不卑下是因为无有因诽谤而烦恼。
随顺一切音声是因为随顺一切成就及一切相之特征。
言词无缺是因为不令遗忘。
无有不足是因为一切时中近住于调伏事业。
不怯弱是因为不执著利养恭敬。
不羸弱是因为无有恐惧。
极为欢喜是因为生起安乐。
周遍是因为随顺一切明处之善巧。
通达是因为成办一切有情之利益。
相续是因为不间断。
相关是因为安住于种种行相。
圆满一切音声是因为于一音中近住多种音声之了知。
令一切根满足是因为以一令近住多义之了知。
无诽谤是因为如所许而作。
不变异是因为于未来时精进。
不急躁是因为不说慌乱语。
眷属中闻名是因为于亲疏眷属中平等闻名。
具足一切相之最胜是因为圆满一切世间义利及譬喻法。此为上师教授。

 །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། ད་ནི་རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ ཐེག་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་གཉིས་པ་བཟུང་སྟེ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་མེད་ པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ནི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དབྱིབས་དང་། ཁ་དོག་དང་། དུས་དང་། འགྲིབ་ཅིང་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། སྐྱེ་ཞིང་འགག་ པ་དང་།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁམས་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་བཅུ་དང་།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་ས་དང་། གཉིས་དང་། ཆོས་ཀྱི་མདོ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་། གསང་བ་དང་། མི་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྙེད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་།རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་སོ། །འབྲི་བ་ནི་ཆད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཐོག་མ་སྐྱེ་བའོ་། །འགག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འཇིག་པའོ། །གནས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པའོ།།མཐར་ཐུག་པ་ནི་དེའི་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་བལྟར་མི་སྣང་བའོ། །གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུན་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ལྟར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ནི་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུའོ།།འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལམ་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚིག་གི་ལམ་གྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ། རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་ པའི་གོ་འབྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་གསུམ་བསྟན་ཏེ།རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་ལ་ བདག་མེད་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔར་སེམས་ཅན་མེད་པ་ལ་གནས་ནས་ནམ་མཁའ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ནམ་མཁའ་མེད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

第十六品。现在以'须菩提，如你所说，此乘与虚空相等'等语，取第二句而宣说。
遍计所执诸法以二十一种相而安立。由于此大乘中无彼等安立，故应知与虚空相等。
二十一种相即：方位安立、形状、颜色、时间、增减等、烦恼及清净、生灭、善等、见闻等、所知等、异熟及异熟法、贪等、界、十地中初欢喜等菩萨地、白净见及种姓地等十地、圣者补特伽罗地、二、法门、解脱门、秘密、非秘密等、获得等、宣说等。
其中增与减是渐次的。减即断灭。所谓生即诸法最初生起。灭即一刹那间坏灭。住即如是生灭诸法相续不断。究竟即其相续断绝而不可见。异于住即其前后相续差别而成不同。
非所知即由无如色等为识所通达之事物故。遍计所执法非为识所通达，因其时无故。非不可知即非如兔角般全无故。亦非遍知等即非真实通达故。
所谓异熟即是果。所谓异熟法即是将成熟者。欢喜等即出世间心之自性。
所谓非得即非所获故。所谓无所缘即非根境故。所谓不可说即非语言道故。亦非不可说即应以世俗语言道显示故。
其后，'须菩提，如你所说，如虚空开显无量无数众生'等语，说明第三句。须菩提，由无众生故，应知无虚空。由无虚空故，应知无大乘。此义云何？由人无我而趣入法无我故，先住于无众生，而后住于无虚空。由无虚空而住于无大乘。

 །དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སྒྲའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པས་གོ་སྐབས་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲེས་འདི་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་སྟེ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ མེད་དོ།།ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་དང་པོའོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་སྦྱར་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །གྲངས་མེད་པ་དང་སྦྱར་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཚད་མེད་པ་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཞི་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ སྦྱར་བ་ནི་ལྔ་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྦྱར་བ་ནི་དྲུག་པའོ། །སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྣན་ཏེ། ཐ་མ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་སྦྱར་བ་ནི་བདུན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་བཀོལ་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ དང་སྦྱར་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ།།དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་ཆོས་དང་སྦྱར་བ་ནི་དགུ་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ། ། རེག་པ་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ། །ཁམས་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །སྟོང་པ ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་སྦྱར་བ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནས་གཟུངས་ཀྱི་སྒོའི་བར་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ། །སྟོབས་བཅུ་ནས། མ་འདྲེས་པའི་བར་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་ པའོ།།རིགས་ཀྱི་སའི་ཆོས་ནས་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་བར་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་གྱི་གང་ཟག་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ བཞི་པའོ།།ཐེག་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི་འགྲེས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འགྲེས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་གོ། །ཐེག་པ་འདི་ལ་འོང་བའམ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་བཞི་པ་བསྟན་ཏེ།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དབྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གང་དུ་ཡང་འདོར་བ་མེད་དོ། །གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དོ། །གར་ཡང་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ སྐབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། གནས་པ་མེད་པས་མི་གཡོ་བར་སྣང་ངོ་། །རང་བཞིན་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་ཉིད་ དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་བཟུང་སྟེ། དེ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

由于彼等不存在的缘故，无量等诸法也不存在，应当如是了知一切法。
由于众生不存在的缘故，应当了知真如也不存在，此说明由于众生不存在，所以遍计所执的色之真如、声之真如等也不存在。
如是由于一切法不存在的缘故，与虚空相等而开显空间，此为密意。
由于不存在的缘故，成为无量等。
此排列有二十六种：由于众生不存在的缘故，虚空不存在；由于虚空不存在的缘故，大乘不存在，此为第一排列。
将彼三者与无量相配为第二。
与无数相配为第三。
与无边相配为第四。
与法界相配为第五。
与真如相配为第六。
加上众生、命等十三种，最后与实际相配为第七。
于彼中除去实际，与不可思议界相配为第八。
将彼等与色等蕴法相配为第九。
将彼等与内六处相配为第十。
与外六处相配为第十一。
与六识相配为第十二。
与六触相配为第十三。
与六受蕴相配为第十四。
与六界相配为第十五。
与缘起相配为第十六。
与六波罗蜜多相配为第十七。
与一切空性相配为第十八。
与三十七菩提分法相配为第十九。
从圣谛乃至陀罗尼门相配为第二十。
从十力乃至不共法相配为第二十一。
从种性地法乃至了知所作相配为第二十二。
从预流果乃至阿罗汉果补特伽罗相配为第二十三。
与独觉、菩萨及佛相配为第二十四。
与三乘相配为第二十五。
显示涅槃之譬喻为第二十六排列，此等即为二十六种排列。
于此乘中，所谓来去也不可得，所谓住也不存在等，以四句显示：'须菩提，一切法无差别，彼等于任何处也无舍，从任何处也无来，于任何处也无住'，此说明在究竟大乘的阶段中，由于一切法唯是真如的缘故，无生、无灭、无住，故而显现不动。
'自性、真如及体性'等，是说在究竟大乘地中，法界即是自性、真如、体性及相，唯执彼为自性，彼即是自性而无他，彼即是真如而非他。

 །དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་ཕྱེ་སྟེ་སྟེ་སྨོས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ལ་མི་གཡོ་བའི་འགྲེས་ནི་དང་པོའོ། །དེ་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། རེག་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་དང་། ཁམས་དྲུག་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ ཡན་ལག་རྣམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་དང་།ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ ཐེག་པ་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མི་དམིགས།ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་མི་དམིགས། དབུས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ལ། དེ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཟུང་སྟེ།དུས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོར་སྨོས་ནས། འདས་པའི་དུས་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དུས་སེལ་ལོ་། །དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་དུས་ གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་སེལ་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐེག་པ་སེལ་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྐབས་ནས་སྨོས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་སེལ་ཏོ།།རབ་འབྱོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་སེལ་ཏོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མཇུག་ བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན།དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས། གཅིག་པུའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ནི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དུས་མཉམ་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཐེག་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པ་དེ་ལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསྩལ་ནས་ ཀྱང་ཐམས་ཅད་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།དེ་བས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ འདི་ལ་མཉམ་པ་དང་།མི་མཉམ་པ་ནི་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་ཏེ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཉིད་ཐ་དད་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་། འདོད་ ཆགས་ནི་མི་མཉམ་པའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

那个就是自性，而非其他。那个就是相，而非其他，从其中分别而说明而已。其中不动的次第是第一。
其后是诸蕴、诸处、诸识、诸触、诸受、六界、缘起诸支分、诸波罗蜜多、一切空性、念住等无杂最究竟、真如、无谬真如、不异真如、法性、法界、法住性、法无过失性、真实边际、不可思议界、菩提、佛陀、有为法、无为法等，应当与这些相应。
其后于此乘中，不见前际，不见后际，也不见中际，这是三时平等性之乘，因此称为大乘。对于这句话中'这是三时平等性之乘'这一句，应当把握'时'、'三'、'平等'、'乘'这些词分别说明。
'过去时也为过去时所空'等句是遣除时间。'三时平等性也为三时平等性所空'这句是以'平等'来遣除。'大乘也为大乘所空'这句是遣除乘。'菩萨也为菩萨所空'这句是遣除经中所说的菩萨。
'须菩提，空性中无有一，二或三'乃至'十'等句是遣除数词。因此'这是三时平等性之乘'这句总结显示是基于什么意趣呢？
'三时平等性之乘'是指究竟大乘。大乘也远离一切差别相，是唯一自性，其中'时'、'时平等性'、'大乘'、'菩萨'等一切都仅仅是空性的乘。
在仅仅是空性中，由于没有这些遍计所执法，所以遣除一切。如此遣除之后，由于一切成为一性，因此'所以这是诸菩萨摩诃萨三时平等性之乘'这句总结一切。
如此简略显示之后，以'于此大乘中不见平等与不平等'等句广说遣除一切支分。平等与不平等是差别。
关于'贪欲与离贪也不可得'等，贪欲是不平等，离贪是平等，应当如此理解。

 །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་མེད་པར་བསྟན་ནས། རབ་འབྱོར་འདས་པའི་གཟུགས་ནི་འདས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ཡང་སོ་སོའི་མིང་ སྨོས་ཏེ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་དམིགས་སུ་མེད་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འདས་པའི་གཟུགས་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་འབྲེལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ དེ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གཟུགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་མི་དམིགས་པར་བསྟན་ ནས།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། མཐར་ཐུག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དམིགས་པར ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འགྲེས་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དུས་གསུམ་བསྩལ་བའི་འགྲེས་ དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཆོས་རྣམས་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་། དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་།སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་བསྩལ་བའི་འགྲེས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྩལ་བའི་འགྲེས་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སླད་དུ་བསྒོ་བ་མཛད་པས་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་གང་པོས་འོག་ནས་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་གསོལ་པའོ།།སྔར་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཤད་པ་རྩོམ་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ རབ་འབྱོར་ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩམས་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་བསྐོས་ལ།ད་ལྟར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་བྱས་པ་ལས་ཞུས་པ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་འོག་ནས་བཤད་པའི་ལམ་འདོད་དོ།

如是宣说一切法无二之体性后，以'须菩提，过去色以过去色空'等，又别别说名而宣说无。空性亦以空性空而无所缘时，于空性中岂能见有过去色所缘？此中'色空'者，谓当说色相关空性时，彼空性亦是遍计，故非有，则于彼空性中岂有色？此为语义。
布施波罗蜜等诸法亦宣说于三时平等性中无所缘后，'平等性亦于平等性无所缘'者何所意趣？于究竟大乘地中，布施波罗蜜等一切法成就异熟自性，随入空性体性，是故于彼中无所谓三时平等性，亦无属三时之布施波罗蜜等。故说'于平等性中岂能见有过去、未来、现在布施波罗蜜所缘'。如是于一切中亦当配合。
科判为：宣说三时平等性之科判，从二门宣说一切法之科判，于五蕴诸法宣说三时之科判，于空性中宣说属三时五蕴诸法之科判，于三时平等性中宣说六波罗蜜之科判，于彼等宣说空性之科判，于彼等宣说四念住等乃至不共究竟之科判，宣说凡夫之科判，宣说声闻、缘觉、菩萨、如来之科判等，应当了知。
故'此是诸菩萨摩诃萨大乘'者，以是大士之乘故名为大乘，以词源学而说明。
'世尊，长老须菩提此为为般若波罗蜜而作教诫，故我意此是宣说大乘'者，是长老满慈为下文分别处而启白。
从前说教诫与随教宣说开始，世尊令须菩提'汝当为诸菩萨摩诃萨般若波罗蜜而发起，务必令诸菩萨摩诃萨于般若波罗蜜中决定出离'而委以般若波罗蜜，今则从宣说大乘而问者，是从彼门而欲求下文所说之道。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འགལ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའམ་གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་ ལགས་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པར་ འགྱུར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐ་མའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཅུས། འོག་ནས་བཤད་པའི་ས་བོན་ གྱི་ཚིག་རྣམས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་བྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལྟར་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་དུས་གསུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པར་བསྟན་ཏོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མཐའ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཐའ་གསུམ་མེད་པས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་ན། འོ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ ཡང་མ་མཆིས།མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་བོར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་མི་དམིགས་ པས་གདམས་པ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་དུ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་མེད་པར་བསྟན་ནས་དཔེ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བདག་བདག་ཅེས་བགྱི་བ་ཡང་། བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏེ་།དེ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གཟུགས་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ།

世尊，我所说的大乘教法是否与般若波罗蜜多相违或不一致？这是说般若波罗蜜多与大乘二者无有差别，因此宣说大乘即是宣说般若波罗蜜多的意思。宣说大乘即成为宣说般若波罗蜜多，宣说般若波罗蜜多即成为宣说大乘，这是最后的话语。
世尊，如是'菩萨于前际不可得'等十句，下文将说明种子之语。其中'菩萨于前际不可得'等，是说菩萨于过去已生、未来将生、现在正有的三时中都不可得。
由于在这三际中菩萨不可得，故以无边际显示菩萨无有边际。其后世尊说'由色遍无边际故，应知菩萨遍无边际'等。一切色等诸法无有三际故为遍无边际，如是应知菩萨亦是遍无边际，此为结语。
若说由色等遍无边际故菩萨遍无边际，则色等将成为菩萨。对此疑问，说'色非菩萨，不可得'等。如是由于三时中菩萨不可得，于色等中亦不可得菩萨之体性，故菩萨不可得。由其不可得，教诫与教示二者亦无。
世尊，如是我于一切菩萨的一切种类中皆不可得等，即显示前说之义。'世尊，如是所谓菩萨者唯是名称而已'，是说如是不可得故，菩萨仅是遍计而已。
如是显示菩萨胜义中无后，为显示譬喻故说：'世尊，譬如所谓我，我实无成就。'如是显示后，其后显示色等成就相与无成就相二者皆无。
其中无成就相者，世尊说：'如是于无自性诸法中，何者是所成就之色'等。色等如幻故为无实体性，且未生故无成就相。

 །དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ལགས ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པའི་ ཕྱིར་གདམས་པའི་འོས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས།ད་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལས་གུད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སླད་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན། མངོན་ པར་མ་གྲུབ་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏེ།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་ ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་འོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་ནས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་སྔར་གླེངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་བཞག་པའི་ནང་ནས། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རྗེས སུ་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་བཅུ་གཉིས་བཀོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ད་བསྟན་པར་བྱའོ། །བསྟན་ནས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་ གྱི་མཐའ་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དུས་གསུམ་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པར་དགོངས་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ། ཀུན་དུ་ མཐའ་ཡས་པ་དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་གསུམ་པ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其后为了显示无成就的无相，故说'凡是成就者即非色'等。无成就的相即是圆成实相，而非遍计所执的色等，此为其义。如是显示由于无遍计所执的菩萨故非教授的对象之后，
现在就胜义法性的菩萨而言，'世尊，若离无成就外，不见为菩提而行的菩萨，则应当教授并开示无成就成就的般若波罗蜜多耶'。胜义菩萨是法界体性，故为无成就相，彼亦超越一切戏论，故非教授与开示的对象，此为其义。
如是显示胜义菩萨后，'若如是开示时菩萨摩诃萨不生怯弱，应知彼菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多'，此即显示胜义行。
此下是前述二十九种中，从'须菩提，你随顺般若波罗蜜多而说大乘'开始，所立十二种抉择语，今当显示。显示后当解释。
'具寿舍利子，由无众生故，不见菩萨前际、后际及中际'，此是由补特伽罗无我故。即菩萨过去时生起，菩萨未来时当生，菩萨现在时存在，显示无三时往来。
其后由'无色故'等显示法无我。'此等一切无二亦不可二'，是说一切圆成实相皆为一体。
'具寿舍利子，由无真如故，不见菩萨前际'等，是说三时真如及菩萨真如皆为遍计所执故无。
'具寿舍利子，何故由色无边故，应知菩萨无边'等，显示第二语，由彼等无边故无前际等。
第三语中，'具寿舍利子，色由色空'，是说圆成实法性之色由遍计所执色空，此为其义。
因此说'于空性中无色'，即于色空性中无遍计所执色，此为其义。

 །ཚིག་བཞི་པ་ལ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས། གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་ལ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པས་རང་གི་དངོས་པོ་དང་།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བཙལ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ལྔ་པ་ལ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་ མིང་དུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། གློ་བུར་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུ་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ། འགག་པའི་དུས་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་མིང་འབའ་ཞིག་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཡང་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པས་མེད་པར་བསྟན་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་མིང་མེད་པར་བསྟན་ནས། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དུ་ཟད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།མིང་དག་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐད་བསྟན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལྟར་མིང་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་མིང་དང་། སྟོང་པ་གཉིས་ཐ་དད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་མིང ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་མིང་གི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མཐུན་པར་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ནི་ཐ་དད་དེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་མིང་མེད་མིང་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། མིང་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ།

对于第四句，'色不缘于色，色不缘于受'等，说明在自体和他体中寻求时一切法皆不可得，这是解释'一切的一切皆是一切相'的含义。
对于第五句'如是菩萨'这一名称是暂时安立的含义是：菩萨的本质是胜义空性，但在世俗谛中为了言说的需要，暂时安立'菩萨'这一名称。'暂时'的意思是并非本性存在。
'如是一切法的名称从十方皆不来亦不往于何处'说明其非实有。即使在真实生起时也不从何处而来，在灭时也不往于何处。
不仅仅是菩萨之名如此，一切法之名也无来去，故为非有。如是总结说'菩萨之名也从何处皆不来亦不往于何处'，意即一切法之名、菩萨及菩萨之名皆不存在。
如是显示无名之后，'如是色、受、想、行、识等这些仅是名言安立而已'等，说明一切遍计所执法皆仅是名言而已。
其后'如是所谓色之名言安立者非色'等，说明法性之色等与名言非异，即所谓色之遍计名言即是胜义之色的意思。
如是宣说之后，其后'如是名以名之自性空，若是空性者则非名'说明名与空二者差别的理由：遍计所执之名以名的自性而空，其空性非名的自性，此为其义。
如是名不存在，而胜义诸法存在故，彼等诸法非名之自性。因此，胜义菩萨也非名之自性。
因此，为显示'菩萨'是暂时安立，故说'是故如是所谓菩萨仅是名言而已'。
如是对于界、处、缘起等也应当相应配释。
对于波罗蜜多等则有差别：'布施波罗蜜多中无名，名中亦无布施波罗蜜多'是说布施波罗蜜多等也是遍计所执，名也是遍计所执。

 །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ མིང་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མིང་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཉི་ག་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་མིང་གང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་ཅིང་། མི་ དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚིག་དྲུག་པ་ལ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་བདག་ཤིན་ཏུ་མེད་པས་མི་དམིགས་ན། དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་ལ་སོགས་ པ་གང་ཟག་རྣམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མེད་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །མངོན་ པར་འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ།།ཚིག་བདུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་གི།མ་བརྟེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གཞན་ལས་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་ཉིད་ཡིན་གྱི། རང་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །དེ་བས་ན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ ཞེས་བཤད་དེ།འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུས་ནས་འབྱུང་བས་ན་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འགྲེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། འདུས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་གོ། །ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་ པ་སྟེ་གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་སྐྱེས་པ་གྱེས་པ་དང་ཞིག་པ་ལ་བྱའོ། །འདིར་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་འདི་ལ་མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་སྒྲ་ནི་མེད་པ་ལ་བྱའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རྟག་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ དེ་ལ་བྱའོ།།གང་རྟག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དེ་ལ་མི་རྟག་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ལས་གྱུར་པ་གང་ཡང་མེད་ ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对于布施波罗蜜多，名称并不存在，名称中也不存在布施波罗蜜多。二者都如幻化，因为没有实体的缘故。因此，如此说道：无论是名称还是布施波罗蜜多，二者都不存在且不可得。同样也应当应用于一切法。
对于第六句，具寿舍利子，如此我完全不存在而不可得，那么怎么可能有成就呢？等等，说明我等补特伽罗以及色等诸法完全不存在，既然不存在，怎么可能有成就和生起呢？因此说明一切法完全无有成就之相。所谓无有成就，是指空性。
第七句所说的无自性，自性是指自体的本性，即是说某法自身所具有的即是自性，而非他法所具有的。一切色等诸法都是依缘而起，而非不依缘。依他而起的诸法是他性，而非自性。因此，一切法都是无实体的自性，所以称为无自性。
因此，色等遍计所执的空性，不是缘起的，不依赖他法，应当了知这就是一切法的自性。所以说无有和合所生的自性，意思是说和合所生不是自性。因为和合而生，所以称为和合所生，意思是说从因缘和合而生。
对此分三种解释：一是因为是和合所生故无自性；二是因为是无常等故无自性；三是因为既非恒常住也非完全坏灭故无自性。
一切法是无常的，并非与任何相离的意思是，声闻乘的方式认为无常是指法生起、衰老和灭亡。此处所说的无常相并非如此，'并非与任何相离'是说在此大乘中无常的含义就是不存在的含义，因此无常一词是指不存在。
怎样理解呢？与常相违即是无常。所谓常是指永远存在，因此无常是指永远不存在。永远一切时候都不存在的即称为无常。因此不存在的含义就是无常的含义。如此，色等一切遍计所执法都是无常的，因为不存在故没有任何存在性，这是其含义。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཟད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ནི་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཟད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་ན་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་མངོན་པར་མི་ཞེན་ཅིང་སྤོང་བ་དེའི་ཚེ། སྡུག་བསྔལ་ མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།འདིར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ། སྡུག་ བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་དང་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཟད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་མེད་པ་ཡང་གང་དང་ཡང་ བྲལ་བས་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་མེད་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་རྟག་པའམ། འཇིག་ པ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལྟར་དེ་ནི་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ལ་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་ གནས་པ་མ་ཡིན།འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་བརྒྱད་པ་ལ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །དེ་བས་ན། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

具寿舍利子，如是无常者即是无实体和灭尽，其中'无常'之声即是无和非实体，是指空性。'灭尽'之声是指遍计所执诸法。如是，凡是无常者即是空性，遍计所执诸法灭尽无实体，此为其义。如是'一切法皆无常'即是显示'一切法无实体'之义。
因此，显示一切法圆成实如是性之相，一切法即是无实体之本性。同样，'一切法是苦'是指对色等遍计所执一切法执著为实有相而取著时，成为三苦之因故称为苦。
当了知遍计所执相为无实体本性而不执著、舍弃时，即成为无苦之因故是乐。因此，苦即是遍计所执法。'一切法是苦'即是显示遍计所执诸法唯是无实体相，因为是无实体本性故一切法是苦。
此中亦当配合'苦非与任何相离'，苦并非与任何乐相离，而是因无实体故是苦，此为其义。同样，'苦者即是无和灭'，遍计所执法灭尽者非实体，于无实体颠倒执著者称为苦，此为其义。
无我亦非与任何相离，因为是无我和无本性故。'无我者即是无实体和灭'是指灭法之无实体即是无我，此为其义。同样应当配合一切。
'一切法非恒住非坏灭'此亦是无实体本性之理由。若遍计所执有某本性，则应成为恒住常或坏灭无常，然而如幻像般无本性，既非常亦非无常，如同不能说幻像为常或无常，因此一切法非恒住非坏灭。
第八句中'色无为'是指无有能造作者故色等无为。因此'非成就'即是显示一切法为空性本性。

།ཚིག་དགུ་པ་ལ། གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་ ལ་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་གཉིས་མེད་དོ། །དེ་གཉིས་མེད་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་བརྟགས་ཤིང་ མངོན་པར་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཚིག་བཅུ་པ་ལ། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཅི་མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་གདམས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་གདམས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་བཅུ་གཅིག་པ་ལ། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡང་གཞན་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཟུགས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་བཟུང་ནས་བསྟན་པའོ། ། ཚིག་བཅུ་གཉིས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་སོ་སོར་བརྟགས་ན་གང་ལ་བྱིང་བའམ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བདུན་པ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཚེ་འདི་ནི་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བར་གཟུགས་ལ་མི་འཛིན་ཅིང་མི་ལེན་མི་གནས་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བགྱིད་ལ། འདོགས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལྔ་སྨོས་ཏེ། ཐོག་མར་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་འཛིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ཀྱིས་མི་ལེན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་གིས་གཞན་དག་ལ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་ལགས་སོ།

第九句说：色是自性空，凡是自性空者，无生亦无灭，凡是无生亦无灭者，亦无变异。关于色等诸法的自性即本性是空性。空性是一切法的本性。凡是自性空者，无生亦无灭，这是说空性本质的诸法圆满成就者，无生灭二者。因无此二者故亦无变异衰老。如是由本性无生、灭、变异故，凡是具有生、灭、变异而遍计执并现前成就相的色等，胜义谛中非现前成就故无，因此凡非现前成就者即非色，乃至凡非现前成就者即非识等如是宣说。
第十句说：凡是非现前成就者即是般若波罗蜜多，凡是般若波罗蜜多者即是非现前成就。'非现前成就'之词即是真如，指空性。'般若波罗蜜多'之词亦指真如。因此非现前成就与般若波罗蜜多二者无差别。是故问道：非成就本性的胜义菩萨以非成就本性如何教授并随教般若波罗蜜多？此说即是空性如何教授空性之意。
第十一句说：非现前成就是他，菩萨是他，如是未如实随见。这是显示菩萨是空性本质。非现前成就与色无二，这是取法性之色而显示。
第十二句说：观察一切法如幻、如阳焰等，于此不会沉没或恐惧，此为其义。
第十七卷：如是首先显示无分别作意后，其后显示彼等作意之果，即：'尔时于此所谓色者，于色不执、不取、不住，不作执著，不作施设。'为显示执取之理而说五词：首先不以想执取，其后不以意取，其后不以慧安住，其后不以见执著，其后不以语言对他施设。何以故？世尊，如是色是无生，色之无生即是色。

 །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ གཅིག་པ་མ་ལགས་མང་པོ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དེའི་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཆོས་ ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མ་སྐྱེས་པ་ནི་གཅིག་མ་ལགས་མང་པོ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་ལ་ནི་གཅིག་གམ་གཉིས་ ཤེའམ།གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ལགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ་གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་བཟུང་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་འགྲིབ་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདི་ལྟར་འགྲིབ་པ་ནི་གཅིག་ མ་ལགས་མང་པོ་མ་ལགས་པའི་སླད་དུ་སྟེ་།དེའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས དང་འགྲིབ་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་འགྲིབ་པ་གཉི་ག་ཡང་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是，色与无生这二者无二，不可分为二。为什么呢？世尊，如是无生非一非多。所谓'色无生'是指法性之色无生的意思。所谓'色之无生即非色'是指法性之色的无生即是真如，它不是遍计所执色的自性。
如是色与无生无二，不可分为二者，这是说明什么呢？其中'色无生'这一词是显示圆成实无生的自性。'色之无生即非色'这一句是显示无生中没有遍计所执相，如是法性之色是无生的自性，无生也是法性的自性，因此'色'与'无生'是一体而非差别的意思。
关于'无生非一非多'，'无生'即是真如，其中没有一、二、三等数量的差别，因此由于无生无差别，圆成实时一切色等诸法成为同一自性的意思。
因此，'色之无生即非色'是指法性之色的无生法性，不是遍计所执色的自性的意思。
世尊，如是真如是无生，真如之无生即非真如，如是真如与无生无二不可分为二者，这是就带垢真如和无垢真如来配合理解。
世尊，如是色是无常，色之灭即非色，如是色与灭无二无别。为什么呢？世尊，如是灭非一非多，因此色之灭即非色。关于这点，无的含义就是无常的含义，因此'色无常'即是说'色无'的意思。
'色之灭即非色'是指如是于色无中遍计所执相是变化的缘故称为灭，遍计所执色之灭并非法性之色。如是色与灭无二不可分，是指色与灭二者都是遍计所执，因为都是无，所以是一体的意思。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་འགྲིབ་པ་ནི་གཅིག་མ་ལགས་མང་པོ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འགྲིབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྒྱུ་མའི་གཟུགས་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་དྲི་མ་དང་ བཅས་པ་དང་།དྲི་མ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་སྔར་དྲི་མ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་། ཚོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ འགྲིབ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་གྲངས་སུ་བགྱིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་དོན་དམ་པའོ། །དོན་དམ་པ་ དེའི་གྲངས་སུ་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའོ།།དེས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན་དོན་དམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་དོན་དམ་པ་གཅིག་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་མང་པོར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་པ་འདི་གང་དང་སྦྱར་ཞེ་ན། གང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་མ་ཐག་པ་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་འགྲེས་བཞི་བསྟན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཆོས་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་ མི་འཛིན་ཅིང་མི་ལེན་མི་གནས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ།།གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གསུམ་པའོ།།གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་གྲངས་སུ་བགྱིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །འགྲེས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དེ་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཉན་འདོད་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲི་བ་ དྲིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་འགྲེས་དང་པོ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དྲི་བ་གསུམ་དྲིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཉིད་སེམས་དཔའ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱའོ།

世尊，所说的衰减不是一个也不是多个，是因为没有衰减的缘故。如同幻化的色相一样，在胜义中没有数量的差别。因此，所有遍计的自性都是无实有的自性而为一体。因此，所说'色的衰减即非色'，意思是遍计的色的衰减不是法性的色的本性，这是其含义。
世尊，真如是无常的，所说'真如的衰减即非真如'，这也应当以有垢和无垢的差别来解释。如此，先前成为有垢后来成为无垢，因此是无常的。如是对无常的真如，应当解释为色的真如、受的真如等衰减不是圆成实的真如。
又如所说'世尊，所谓色是不二数'，不二是指法性即胜义。将其列入胜义数中，如色、受等所作。这说明了什么呢？胜义唯一即不二，以法性的色、法性的受、法性的想、法性的行、法性的识等词语，将胜义一体不二分为多种来说明，这是其含义。
其次，'具寿舍利子对具寿须菩提如是说'这句与什么相连？对于刚刚宣说的无分别作意的果，长老须菩提宣说了四个科判：'世尊，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如是观察诸法时，于色不执不取不住不耽著'是第一科判。
'色之无生即非色'等是第二科判。'色之衰减即非色'是第三科判。'所谓色是不二数'是第四科判。掌握这四个科判之后，为了听闻更广泛的解释，长老舍利子提出了问题，应当如是理解。
对于第一科判，抓住'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多如是观察'这三个词，提出三个问题：什么是菩萨？什么是般若波罗蜜多？什么是观察？应当依次解释这些。关于'菩提即是萨埵，因此称为菩萨'，菩提是指法身。

 །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ སྐུའི་བདག་ཉིད་དེ་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། སྤྱིར་གླེང་བ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་དཔའ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་ཚོལ་ཞིང་དེའི་དོན་མི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་དང འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་དཔའ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འདིའི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ་ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་ནི་ཤེས་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ།།རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །རྟགས་དང་མཚན་མ་གཉིས་ནི་དེའི་བཤད་པའོ། །མིང་ དང་།བརྡ་དང་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟགས་སོ། །མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱོད་པ་ནི་མཚན་མའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་གང་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐབས་དང་རིགས་པས་རྟོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་རྟོགས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འགྲེས་གཉིས་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་མི་སྐྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་དེ་ལྟར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འགྲེས་གསུམ་པའི་སྐབས་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ།

一切有情皆为法身自性，因此菩萨也唯是菩提自性。因此，由于菩提的本性是勇士，故称为菩提萨埵，此为其语义。
如此，一切有情岂不都成为菩萨吗？对此回答：因为想要对一般所说的作特殊说明，所以特别称与菩提相关的勇士为菩萨，因此这里没有过失。
其他不求一切种智且不修习其义的有情，因为与菩提毫无关联，所以特别称与菩提相关的勇士为菩萨。
因此也说明此菩萨的殊胜行为：以世俗谛而了知一切法相，但胜义中无所执著。
关于'以何种相、何种标志、何种特征'，'何种相'是指示义，标志与特征二者是对其的解释。名称、符号、假立等是标志，性相与行为是特征。
长老舍利子说'所谓般若波罗蜜多即是远离'，是说超越一切法的智慧因远离一切诸法，故称般若波罗蜜多。以方便和理路而了悟即是近悟。
其后第二段，以'长老须菩提，为何说色之无生即非色'等来说明。
'长老舍利子，色以色空'是说遍计所执的色不存在色的实体，此为其语义。
'色之空性即非色且无生'是说法性的色之自性空性，既非色的本性，也非生的本性。
'长老舍利子，由此理趣，色之无生即非色'是说如此遍计所执的色是无生的，也非生的本性。因此，无生即非色，如是成立，此为其语义。
其后第三段，以'长老须菩提，为何说色之减即非色'等来说明。

།གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དང་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱང་བརྟགས་པ། འགྲིབ་པ་ཡང་ བརྟགས་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་གཉི་ག་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་། །འགྲེས་བཞི་པ་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ དང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ གཟུགས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་གནས་བརྟན་གཉིས་ཀྱིས་དྲིས་པ་དང་ལན་འདེབས་པ་ཞིབ་མོར་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཉན་ ཐོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་སྤོང་བར་ འབད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཟིན་པས་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །བདག་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སུས་ཀྱང་ཐོབ་པའམ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས། མ་སྐྱེས་པ་ལ་གང་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་བསྩལ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འདོད་དོ། །དེ བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ།

所谓'色法是什么以及阴影是什么，这两者既不相应也不是不相应'，是按照前面所说的方式观察色法，也观察阴影，因此两者都是无相的。
关于第四组，未生既不是他物，色法也不是他物，未生本身即是色法，色法本身即是未生。这是按照前面所说的方式，'色法'和'未生'是指法性，因此是不二的。
所谓'将见到色法的未生'，意思是现证真如。所谓'色法未生'，如前所述，是因为法性的色法与真如是一体的，所以这样说。
从这里开始是两位长老详细的问答：'具寿罗睺罗，如果色法无生，乃至佛的诸法也无生的话，声闻不是也已经证得声闻菩提了吗？'等等这些话是什么意思呢？
如果色法等与真如是一体的话，那么通过了悟色法等就能了悟真如了。一切众生也都将见到胜义谛。
如果是这样的话，一切众生都不需要努力就能如实获得各自的菩提了。那么五种菩提也将没有差别。
预流果、一来果、不还果、阿罗汉果、独觉菩提和一切种智也都将混同了。这样的话，预流果等也将成为佛，断除剩余烦恼的努力将变得毫无意义。
菩萨们也已经证得菩提，那么修苦行等也将毫无意义。现证无上正等菩提和转法轮也将变得毫无意义。
'具寿舍利子，我不认为在无生法中有所获得和现证。我不认为在无生中有预流，不认为有预流果'这些话是什么意思呢？
无生法是任何人都不能获得或现证的。在无生中谁也不会成为预流，仅仅是遣除遍计所执障碍，因为没有所取能取的分别，所以承认有所获得和现证。
因此是在显示并非以真如证悟真如。所以前面所说'通过了悟色法等就能了悟真如'的过失不会成为过失，因为有烦恼障和所知障的缘故。
'具寿舍利子，我不认为菩萨修习苦行'这是因为诸菩萨胜义中没有这样的分别，所以这样说。

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་རྩོམ་སྟེ།དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་མགོ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་སམ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ འདུ་ཤེས་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་གང་ཡང་མི་ལེན་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མཇུག་གི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་པའོ།།དེ་བས་ན་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས། གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་ པས་མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་མི་ཐོབ་ན་ཅི་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་འཐོབ་བམ།འོན་ཏེ་སྐྱེས་པས་མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་འཐོབ་ཅེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་དྲིས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་འཐོབ་བམ་འོན་ཏེ་ཆོས་ སྐྱེས་པས་མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས། སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་གཉི་ག་ཡང་མ་བཟོད་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པ་འཐོབ་པ་དང་། སྐྱེས་པས་མ་སྐྱེས་པ་འཐོབ་པ་འདི་གཉིས་ནི་ མེད་ཀྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ཙམ་ལ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གདགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཏུ་གདགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཟུགས་མེད་པ།བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་ དོན་དམ་པར་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲིའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ནི་གཟུང་དུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

菩萨在第八地获得无生法忍时，当一切法皆不可得时，便开始修难行，远离生等。此时，具足无所缘作意的菩萨，对于断头等难行，既无艰难想，亦无痛苦想，如此以后文所说'一切菩萨大菩萨于一切种中都不取不缘任何法'来表示。
具寿舍利子，我不认为在无生中有如来存在，这是说不承认在无生法身中有第二个如来能证悟无生。因此，显示无生即是如来，无生即是正等正觉。
'也不认为以无生法能得无生'，这句话的意思是不认为以真如能证悟真如。
说此语时，长老舍利子问道：'如果不是以无生得无生，那么是以无生得有生吗？还是以有生得无生呢？'提出两种分别念后问道：'具寿须菩提，是以无生法得有生，还是以有生法得无生？'这是说，如果某一真如性能获得预流果等遍计所执，那么就成了以无生法得有生。如果遍计所执的补特伽罗能获得具真如性的预流果等，那么就成了以有生法得无生。两者都不能接受，于是说'具寿舍利子，我不认为以无生法能得有生'等。
'有得有证悟，但不是以这两种方式'，这是说无生得有生和有生得无生这两者都没有，但在世俗言说中，仅仅对于断除烦恼障和所知障而假立得与证悟，并假立预流和如来等补特伽罗。
'具寿须菩提，如同在世俗言说中，得与证悟是无色、无相、无碍的，如是无相即是一相，无生是否也是如此？'这是在问：得与证悟如此，无生是否在胜义中也是无？'具寿舍利子，确实如此'，这是显示因为胜义不可取不可说，所以无生也无无生相。

 །ད་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་བསྩལ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེ་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་མི་སྐྱེའོ། །སྐྱེས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ རབ་འབྱོར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་སྤོབས་སམ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་བརྗོད་པར་སྤོབས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ གྲགས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དེ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་དེ་སྐད་བརྗོད་དུ་རུང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པ་དེའི་ཚེ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྒྲ་གཉིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་གྲགས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་སྤོབས་པ་ཡང་བདག་ལ་མེད་དོ། །ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བརྗོད་པའི་སྤོབས་པ ཡང་བདག་ལ་མེད་དོ་གསུངས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤོབས་པ་གང་ཡིན་ པ་དང་།བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ སྐྱེས་པའི་ཆོས་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པར་བརྗོད་པར་སྤོབས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ལ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་དང་སྤོབས་པ་དང་། བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཡོད་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའམ། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའམ། གཟུགས་ཅན་ནམ། འདུས་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་པོ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །བསྟན དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབང་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུས་ མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།། འདུས་མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

现在为了再次宣说生起，对具寿舍利子说：'以此理趣，生不生，不生亦不生'。未生的是圆成实性故不生。已生的是遍计所执性，因为不存在故不生。因此，依此理趣，生亦不存在，此为结语。
具寿舍利子问：'具寿须菩提，你敢说未生法是未生法吗？具寿须菩提，你敢说无生法是诸法无生吗？'关于这个问题，'未生'和'无生'这两个词都是真如的异名，当这两者用'法'字区分为'未生法'和'无生法'时，就成为遍计所执性的词语。
当问及是否可以这样说时，长老须菩提想到'未生'和'无生'这两个词是否也成为遍计所执性的词语，于是回答说：'具寿舍利子，我没有说未生法是未生法的勇气，我也没有说诸无生法是无生的勇气。'
之后显示'未生'和'无生'二者都是遍计所执性：'具寿舍利子，为什么呢？因为凡是未生法、无生法、勇气、言说、不生法，这一切法既非相应亦非不相应，无色、不可见、无对碍，如是无相而同一相。'
在'说未生法和无生法的勇气'这句话中，显示了未生、无生、不生、法、勇气、言说这六法。这一切都是遍计所执性故不存在，此为结语。
若法存在，应当是心所法、心不相应法、色法或无为法。其中'非相应'表明不是心所的实有；'亦非不相应'表明不是心不相应的实有；'无色'表明不像无表色等十一种色法那样是色法的实有；'不可见'表明不像颜色那样是可见的实有；'无对碍'表明不是根境色的体性；'如是无相而同一相'表明不是无为法的体性。
无为法的体性是不存在的。因为它不存在，所以超越有相和无相的体性，故为无相，无相的体性即是同一相，此为结语。

།དེ་ནས་ཡང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཅི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་བརྗོད་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད། སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་ བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་བརྗོད་པ་དང་།སྤོབས་པ་དང་། ཆོས་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཏེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །སྤོབས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །གང་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་ནས་།གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་འགྲེས་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །བསྟན་པ་འདི་ལ་ཡང་སྔར་སྨོས་པའི་སྐྱོན་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་དེ་དྲན་པར་བྱས་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལ་ལན་འདེབས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་ སྙད་དུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་མེད་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་སྔོན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཡོད་ལ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་ཚེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སྐྱེས་པ་དང་ མ་སྐྱེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་ལས་ཀྱང་མེད། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཡང་མེད།སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་བསྩལ་ནས། ཡང་སྐྱེ་བའི་ཆོས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་བ་བརྩམས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། ཅི་གང་གི་ ཚེ་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དེ་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་སྐྱེའམ། འོན་ཏེ་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཞིག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་ན་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ།

其后，长老舍利子又问是否一切所说等也是无生性，说道：'具寿罗睺罗，所说是否无生，辩才是否无生，诸法是否无生，所依而说法之诸法是否也是无生？'此句意为所说、辩才、诸法及所说诸法一切是否皆为无生性。
其后，长老罗睺罗回答说'确实如此'，承认一切皆为无生性，说道：'具寿舍利子，确实如此。所说是无生，辩才是无生，诸法是无生，所依而说法之诸法也是无生。'如是说已，以'色无生'等说明一切皆为无生性，并说明前述无生之理。
于此教法中，前述五种过失也将无差别。具寿舍利子，如是五道也将无差别。对此作答说：'具寿舍利子，如所得及现证于世间名言中存在一样'，此句意为如同胜义中无所得与现证二者，亦无预流等，如是三乘也仅是真如，故胜义中果无差别。
若谓往昔于三无数劫圆满资粮时有业的差别，及与之相应的异熟差别，如是于果位时也有烦恼障和所知障已生与未生的差别，以及由此等所致的杂染与清净差别。为纠正如是邪解者，说道：'具寿舍利子，如是胜义中无业，无业异熟，无生，无灭，无杂染，无清净。'此等一切皆是遍计，实不存在。是故不因彼等令真如有差别。
如是宣说无生已，为宣说有生法而发问道：'具寿罗睺罗，是未生法生，抑或已生法生？'此中问道：当种子生出苗等时，是未生未有之芽生，抑或已生已有之芽生？如是问已，若谓未生芽生，则一切未生者皆当无定而生。

།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཞིག་སྐྱེ་ན་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཟླས་ཏེ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་སྨྲར་མི་རུང་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་། སྐྱེས་པའི་ཆོས་ ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ། །སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཆོས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་ འགའ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་འདས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དམ་ཞེས་སྨྲར་འོང་ཞེས་དེའི་ཕྱིར།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ འགྲེས་གཉིས་དྲིས་སོ།།ཡང་སྐྱེ་བ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། སྐྱེ་བ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བས་གནས་བརྟན་གྱིས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭི་ཏི་བུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེ། མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭི་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །དེ་སྐད་བསྟན་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་འགྲེས་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་འདིས་ན་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གང་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་སོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མི་གནས་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།གལ་ཏེ་དེ་འགའ་ཞིག་ལ་གནས་ན་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ལམ། གཉི་ག་ལས་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་གནས་གྲང་ན། འདི་ལྟར་དེ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མི་གནས་པའོ། །དེ་སྐད་བསྟན་ནས་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ལེགས་པར་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡོད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་མི་གཡོ་མི་འཕགས་མི་འདའ་ཞེས་པ་བྱ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ལྷག་མ་ནི་དོན་གསལ་ལོ།

如果已生之物再生，则会一再重复，成为生生不已等违背道理之事，因此两种情况都不应该说。具寿舍利子，我既不认为未生之法会生，也不认为已生之法会生。长老如是说道：未生者因为是未生的缘故而不存在，因为不存在的缘故而不生。已生者也因为已经生起的缘故而不再生。因此，究竟义中实无生法，此为其义。
说此之时，有人会说：未生之法如兔角不生，或已生过去之法不生。因此问了两个问题：'具寿须菩提，你所说不认为未生之法会生是什么？'以及'不认为已生会生是什么？'
为了进一步阐明生的道理，又问道：'具寿须菩提，是未生之法将生，还是已生之法将生？'如是问时，不生是因为是无为法故不生，生也是遍计所执，因为不存在故不生。因此长老说：'具寿舍利子，生亦不生，不生亦不生。'作为此说的理由，又说：'具寿舍利子，如是，凡是生与不生这两者，既非相应也非不相应，即是不生。'虽然如此，意思是说两者究竟义中都仅仅是真如而已。
说此之后，又说明了前面所说的无生之理，即从'如是色无生'乃至'一切相智无生'，说明后总结道：'具寿舍利子，由此理趣可知，所说是无生，辩才亦无生，法亦无生，凡是依此而起辩说的诸法亦无生。'
具寿舍利子，色自性空'是说法性之色，因此'它不住于内，不住于外，也不可得于两者之间'。若其住于某处，则应住于内或外或其他处，然而究竟义中三处皆无，因此不住。
说此之后，广泛详细阐述了住与不住的特征，显示修习菩提道的方便：'世间也有，出世间也有'等。'不动不超不离世间'是说从遍计所执中，此为其义。依小、中、大忍力而分三种。其余义理明显。

 །གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བདུན་ནི་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཇིག་རྟེན། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཁོར་བ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་འཇིག རྟེན་ནོ།།གང་དག་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །གང་དག་འཇིག་རྟེན་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཉམ་པའོ། །གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་ པའོ།།གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཇིག་རྟེན་ལས་སོ། །གང་དག་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། འབྱུང་བ་ནི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་ངོ་།།གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །གང་དག་འཇིག་རྟེན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ གྱིས་གང་དག་གིས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སོ།།གང་དག་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཇིག་རྟེན་ ལས་འབྱུང་བའོ།།གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་སོ། །གང་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་སུའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཡང་ དག་པའི་ཚིག་བརྗོད་པས་དོན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དམིགས་སུ་ཕེབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཚིག་ལ་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཚིག་སྟེ།ལེགས་ཤིང་རིགས་པས་དམིགས་སུ་ཕེབས་པར་དོན་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དབེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དབེན་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྔ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་མེད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གནས་པ་འདི་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དང་མ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བདག་སྨྲའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་དང་བཅས། འབྲས་བུ་བསྟན་པ་དང་བཅས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འབྲིང་དུ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

关于'何者成为世间'等七句，其中有些处'世间'一词指五蕴，有些处指有情世间，有些处指器世间，有些处指凡夫世间，有些处指轮回，有些处指遍计所执法，有些处指五欲功德。'何者成为世间'是指蕴世间。'何者成就世间'是指器世间。'何者与世间等同'是指与遍计所执法等同。'何者为世间而布施'是指为五欲功德世间而布施。'何者不从世间生起'是指从轮回世间。'何者将生起世间'是指凡夫世间，生起是为了增长。'何者将生于世间'是指有情世间生于器世间。
'何者度脱世间'是指有情世间。'何者清除世间'是指五欲功德。'由世间何者度脱'是指由圣者补特伽罗世间。'何者成为非世间'是指圆成实。'何者从世间生起'是指从轮回世间生起。'何者从世间度脱'是指从器世间。'何者度脱于世间'是指于诸法世间。
具寿舍利子，善哉善哉。具寿舍利子以真实语宣说而完全领会义理，即具寿舍利子已通达所缘，这是对舍利子之语以三种方式随喜之语，表明以善巧理趣通达所缘而完全领会义理。
因无有情故，应知无作意。因有情空性故，应知作意空性。因有情离性故，应知作意离性。因有情无自性故，应知作意无自性。因无有情现证圆满菩提故，应知作意无现证圆满菩提，此五种作意于其他诸者中无有，因此彼等非菩萨，此为所显。
因此，我说菩萨摩诃萨不离此住处及此作意。如是，已完整宣说包含神变显示及果位显示的中等般若波罗蜜多。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་མདོ་དང་འབྲིང་དང་རྒྱས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ལ་འདུལ་བའི་དབང་གིས་མདོ་དང་འབྲིང་གི་ཚུལ་གཉིས་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། འདི་མན་ཆད་ ནི་འདུལ་བའི་འགྲོ་བའི་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་རྒྱས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གང་དག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་།ལྷའི་བུ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ལྷ་རྣམས་འདུས་པར་ཡང་བསྟན་ ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་བརྗོད་པའི་སྐབས་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ལྟས་སུ་འཁོར་འདུས་པ་ཡང་མདོར་བསྟན་དགོས་སོ། །འོད་ཟེར་འབྱིན་ཅིང་འོད་བཀོད་པ་ཡང་ སྟོན་ཞེས་འབྱུང་བས་ན་ཆོས་བཤད་པའི་ལྟས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོད་བསྟན་པ་མཛད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལྷའི་དབང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གསོལ་བ་མི་འདེབས་པར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་ཤེ་ན། དེའི་ཚེ་འཁོར་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ བཤད་པར་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་གསོལ་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པ་འདི་གསུམ་གྱི་ལན་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔར་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ནས་བརྩམས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཟུང་ནས་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ།།གང་དག་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་སྐལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་འདི་དེ་དག་གི་རྣ་བར་ཐོས་ན་ཡང་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པའི་ཕ་རོལ་དུ།དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བར་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་དང་པོར་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་ན་གོ་སླ་བའི་ ཕྱིར་རོ།

如来以般若波罗蜜多分为略、中、广三种形式而宣说。其中依据所化众生的根基，略和中二种形式已经宣说完毕。
从此以下，是为了令未成熟的所化众生生起疑惑并消除已生起的疑惑，使其成熟后，令已成熟者通达真实义，通过分别世俗谛和胜义谛的方式而广说二种。
此时，此三千大千世界中所有安住的大国王以及数以亿计的诸多天子，同时聚集在此法会中等等，这表明为何诸天会聚集。
如来威神力所说的内容是什么呢？由于此般若波罗蜜多教法前所未有，因此作为宣说前所未有法的征兆，需要简要说明眷属的聚集。
经中说'放光并安置光明'，应知这是为了显示说法的征兆而示现放光。
为何天帝不向如来请法而向长老须菩提请法呢？因为当时众会应当由声闻说法来调伏，所以通过向他请法的方式也就是向如来请法。
菩萨摩诃萨应当如何安住般若波罗蜜多？菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是什么？菩萨摩诃萨应当如何修学般若波罗蜜多？这三个问题的答案在下文中说明。
其中，前文是从一切相智开始，持取无分别般若波罗蜜多而作中等宣说。此处则是从道相智开始，宣说菩萨们有分别和无分别的修行般若波罗蜜多。
所谓'入于无过失者，不具足发无上正等正觉心的力量'，是说暂时处于决定邪性的人没有这个机缘。
然而'若他们发起无上正等正觉心，我也随喜'，这是说如果这些教法传入他们耳中也不会无益，因为经中说在无数百千俱胝那由他劫之后，他们将趣入佛果。
所谓'憍尸迦，其中何为菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多'等，虽是三个问题中的中间问题，但首先解答是因为这样容易理解。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཉི་ག་ཡང་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་གཟུགས་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་ བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། ནད་དང་། འབྲས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་བསྟན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་བསྟན་པས་བཤད་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་མཐའི་བར་དུ་མི་དམིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་རྣམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ ཚུལ་གྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་།སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དབང་སྒྱུར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་རང་ལ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའོ། །ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་བོ་ལྟར་ནང་གི་སྙིང་པོ་མེད་པས་ནང་བདག་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། །རྐྱེན་དུ་མས་གསོ་དགོས་པ་དང་། ལུས་དང་ ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནད་དང་འདྲ་བས་ནད་དོ།།ཞེན་པའི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མི་གཙང་བ་ཟག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཇིག་པས་རིམ་བཞིན་དུ་སྐྲངས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་། རྡོལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་དང་འདྲ་བས་ན་འབྲས་སོ། ། ཕྱི་ནང་གི་གནོད་པས་ཟུག་པར་བྱེད་ཅིང་བཅོས་དཀའ་བས་ཟུག་རྔུ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུའོ། །སྨད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྡིག་ཏོ་དང་འདྲ་བས་ན་སྡིག་པའོ། །རྐྱེན་གྱི་ཁར་ལས་པ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་པས་། གཞན་ལས་དབང་བསྒྱུར བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་རག་ལས་པའོ།། ནད་དང་རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མི་བརྟན་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་བརྟན་པའོ། །རང་ གི་ངང་དང་།གནོད་པས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་འཇིག་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པའོ། །མ་ཚོར་བཞིན་ དུ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཚེ་བའི་ཕྱིར།འཚེ་བའོ། །གནོད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་། འདྲེ་བ་དང་། འགོ་བའི་ནད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། འགོ་བའི་ནད་དོ། །བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ངག་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་ པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དབེན་པའོ། །བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

此般若波罗蜜多对于声闻和独觉的阶位是一切智智的方面，对于菩萨的阶位是了知道相的方面，但是这两者在此都是为了想获得一切相智的菩萨而宣说了知道相。
其中一切智智的方面是：'憍尸迦，于此菩萨摩诃萨以具有一切相智的发心而作意色无常。同样地，作意苦、无我、空、病、疮'等十五种作意的宣说，以及缘起还灭所缘的七种作意的宣说，应当了知。
了知道相方面是从波罗蜜多等直至无杂末际的无所缘作意诸法，以及'诸法与法相应'等来宣说。
其中，以声闻和独觉地的方式来解释无常等词义：从无而生，生已复灭，故作意无常。具有三苦自性及成为他人痛苦之因，故是苦。无有主宰等故，自身不具我之性相，故无我。如芭蕉树干内无实质，故内空无我，故是空。需要众多条件救治，及是身心痛苦之根本，故如病，是病。
具有执著过患，烦恼不净流溢，以及生、老、坏次第如同肿胀、成熟、破溃，故如疮，是疮。内外损害刺痛且难以治愈，故如刺，是刺。应当呵责且成为危害，故如罪过，是罪过。依赖于缘且业力所主宰，无有他力主宰，故是依他起。
以病、老、死等本性毁坏，故是坏法。具足有为三相及世间八无常法，故是不坚固。以自性及损害而成坏灭性质，故是极坏。无畏即寂静安乐之对治，及是一切怖畏之因，故是怖畏。不知不觉受种种损害侵害，故是害。
与众多损害相杂，如同传染病，故是传染病。于'无我、寂静作意'等中，远离语言相故是无我。一切痛苦息灭故是寂静。不具烦恼故是远离。具足我与我所空性故是空性。

 །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཁམས་ གསུམ་དུ་མི་སྨོན་པས་སྨོན་པ་མེད་པའོ།།ཕྱིས་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་དང་ཆོས་རྣམས་སྦྱོར་བ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བའི་སེམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་འགྲོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ།།གསུམ་ཆར་ཡང་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་ཆར་ཡང་སེམས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་ལ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བདག་མེད་པར་སོ་སོར་བརྟགས་ པ་བཞི་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་སྤྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱས་ནས།དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་འགྲོགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་འགྲོགས་ པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་སོ་སོར་རྟོག་གོ།།འདིར་དགའ་ཞིག་གལ་ཏེ་སེམས་རྣམ་པར་འགྲོགས་པ་མེད་ཀྱང་འོན་ཀྱང་སེམས་སྔ་མའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སེམས་ཕྱི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མའི་ སེམས་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་སྒོ་འདིས་སེམས་རྣམ་པར་འགྲོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བག་ ཆགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་དེ་ལ་སེམས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདི་ལྟར་སེམས་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་རྣོ་བ་དང་རྟུལ་བའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་མེད་པར་དཔྱད་ནས་ཡང་བདག་གི་ངོ་བོ་ལ་དཔྱོད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་ལ་མེད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་མཐོང བ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་ཏུ་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་ཁོ་ནར་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ནི་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པའི་ངོ་ བོ་ཉིད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སུ་གྲག་གོ་།།སེམས་མེད་པ་ནི་སེམས་མེད་པ་དང་འགྲོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སུ་གྲག་པ་ལས་འགྲོགས་པའམ་ཡོད་པའམ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གྲག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

由于远离一切有为之相，故为无相。由于不希求三界，故为无愿。由于后不造作，故称为无造作。
关于'连结诸法'等，菩提心与善根心及回向心相互结合于意中即是连结。三者皆于自性及他性中不存在的意念即是观察。三者皆非心故不可思议。由于不可思议故非心，如是所说意念之义已圆满。
如是于一切法中各别观察而于任何法中都无执著，此为普遍广大，这是第四种无我观察。
关于'菩萨摩诶萨的善根心与菩提心不相应'等说的是什么呢？菩萨先前以世俗意念将此善根普遍回向于无上正等正觉，而后以胜义方式观察善根心、菩提心及回向心彼此互不相应。如是不相应故，观察是否有回向。
此处有人说：即使诸心不相应，然而由前心力所生的行为差别与后心相应，最后心中一切行为圆满。因此，由此门说诸心相应。为了遣除此说，故说'善根心不在菩提心中'等。意思是说，从习气行为等门来说，此心中无他心。如是由说无心性故，习气行为等如同兔角锐钝之事不显现，故如是说。
如是观察于他性中不存在后，复观察自性。'善根心不在善根心中，菩提心亦不在菩提心中'等，因为见到唯如是性时无如是观察故。
憍尸迦，'善根心非心'等是唯显示真如。心由自法性力故离心遍计，故无心性即法性心。
'无心不与无心相应'等，是说从法性心中一切相应、存在及回向皆不可说。

 །དེའི་ཚེ་ ནི་དེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པས་བསམ་པའི་ལམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སེམས་མ་ཡིན་ནོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །བདག་གིས་བྱས་པ་གཟོ་བར་བགྱི་སྟེ། བྱས་པ་མི་གཟོ་བར་ མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན།སྔོན་བདག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི་ཚེ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་ན་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ པ་བརྙེས་ནས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་བཅུག་སྟེ།དེ་དག་གིས་བསྟན་པའི་རིམ་པས་བསྒྲུབས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་བས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་འཁོར་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་རྣམས་ལ་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ དགོད་པར་བགྱིའོ།།སྔོན་གྱི་དེས་བདག་ཅག་གིས་བསྟན་པའི་རིམ་པས་བསྒྲུབས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྔོན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་བདག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་འདི་ལ་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་གསུམ་སྟེ།།ཐོག་མར་ནི་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །བར་དུ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །ཐ་མར་ནི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་སུ་འདི་དག་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ ལས་བཟློག་པ་ནི་གདམས་པའོ།།འདི་དག་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །བར་དུ་ནི་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཅུང་ཟད་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་གནས་སྐབས་བཞིའོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པས་མི་སྒྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་ཏུ་འཇུག་ པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའོ།།ལོག་པར་ཤེས་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དག་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་པའོ། །ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ཅུང་ཟད་སྒྲུབ་པ་དག་ལེགས་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་ པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དག་ལེགས་སོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགྱེས་པར་བགྱིད་པའོ། །ཐ་མར་ནི་ལམ་ལ་བཅུག་ཅིང་འབྲས་བུ་ལ་གཞག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་ པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་གནས་པར་བྱ་བས་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་གནས་པའོ། །དམིགས་པའི་ཚུལ་ནི་གནས་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཐ་མི་དད་དེ་གཅིག་གོ།

当时，由于是各自自证的缘故，超越思维的道路，故不可思议，也非心。憍尸迦，这是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多，即是无分别般若波罗蜜多的异名。
如是对一切法各别观察，是就世俗谛而言。于任何法都无执著也不缘取，是就胜义谛而言。
'我当报答所作，不应不报答所作'这句话说明什么呢？过去我世尊为菩萨时，在前世诸如来的眷属中，通过大声闻们的教诫和开示，获得了正确的教导和正确的领受，而趣入正确的修行。
依照他们教导的次第修行后，现前圆满成佛。因此，我也应当在此眷属中，以教诫和开示引导这些菩萨趣入正确的修行。
如果依照往昔他们教导的次第修行，将现前圆满成佛。因此说明应当了知往昔声闻们所作。
关于'教诫和开示'等词语有何差别呢？这里有初、中、后三个阶段。初时应当教诫和开示，中间是修行，最后是果位。
其中在初始阶段，制止'不应做这些'的非理行为是教诫；劝导'应当做这些'是开示。中间阶段有四种情况：不修行、错误修行、少分修行和正确修行。
其中，对于因无知而不修行者引导其修行是正确教导；对于因邪解而入邪道者引导其正确修行是正确摄受；对于因懈怠等过失而少分修行者令其精进是正确赞励；
对于以智慧正确趣入者随喜赞叹并令其继续修行是正确欢喜。最后阶段是安置于道果之中。
之后对于'应当如何安住'的提问，说明舍弃不应安住之处而以应安住之法安住，即是安住于般若波罗蜜多。
'色由色空'等说明通达空性是安住。执著相的方式不是安住。这是说，因为色等这些遍计所执法，以色等自性是不存在的，菩萨也以菩萨自性是不存在的，彼等的空性是无差别的、是一味的。

།དེ་བས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། གཅིག་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གནས་ པར་མི་བྱ་བའི་འགྲེས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །གང་ཟག་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འགྲེས་ལ་ཡང་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་བསྟན་པའོ། ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འགྲེས ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་རྟག་གོ་ཞེས་གནས་ པར་མི་བྱ།མི་རྟག་གོ་ཞེས་ཀྱང་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་སྦྱིན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ ཉིད་བསྟན་པའོ།།ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པའོ།།མིག་ལྔ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ལུས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པའོ།།གང་ཟག་བསྟན་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྙམ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཅི་ལས་སེམས་པར་གྱུར་ཅེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བཤད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་གནས་པར་མི་ནུས་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ནི་ཅི་ལའང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ།

因此，法性的色等是圆成实性，菩萨也是无二的，安住于一味法性即是安住于般若波罗蜜多，如是宣说。
关于不应安住的科判也分三种：一者说'不应住于法'，二者说'不应住于法性'，三者说'不应住于诸补特伽罗'。
其中关于法的科判又分为二种：宣说诸法和宣说法的性相。其中从'不应以缘色的方式安住'乃至'不应以缘佛性的方式安住'是宣说诸法。
憍尸迦，如是从'不应住于所谓色'等乃至'不应以缘所谓佛性的方式安住'是宣说法性的性相。
关于法性的科判也分三种：宣说一切智性分的法性，宣说道相智性分的法性，宣说一切相智性分的法性。
从'不应住于色是常，也不应住于无常'乃至'不应以缘如来应供正等觉是应供处的方式安住'是宣说一切智性分的法性。
从'不应住于从初地乃至十地'乃至'不应以缘应当安立无量无数无边众生于无上正等正觉的方式安住'是宣说道相智性分的法性。
从'应当成就五眼'乃至'不应住于应当成就八十随好庄严身'是宣说一切相智性分的法性。
关于补特伽罗的科判也依一切智性分等分为三种。'住于四神足，以何等三摩地入定'等是一切相智性分的法。
那么，长老须菩提为何思维'菩萨摩诃萨应当如何安住般若波罗蜜多'呢？因为说'不应住于一切法'，而于空性既不能安住又说'不应安住'，思维这如何合理。
此后长老须菩提宣说无所住即是安住般若波罗蜜多，说'如来心于任何处都无所住'，表明安住于无住涅槃。

 །དེ་ལྟར་མི་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བསྒྲུབ་པ་བཤད་པས་གདུལ་བ་ལས་བརྩམས་ ཏེ་བཤད་པ་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བཤད་པས་འདུལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་བརྩམས་ནས་བཤད་པ་གཞན་སྐབས་ཕྱེ་སྟེ། ལྷའི་བུ་དག་གང་སྨྲས་པ་ཤེས་པར་མི་རུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ ཤེས་སམ་ཞེས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ལ་དྲིས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་གྱིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ན་བཤད་པར་སྣང་བ་དང་། མཉན་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྲུལ་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། བྲག་ཅ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྟན་པས་ལྷའི་བུ་དེ་རྣམས་དགའ་བར་བྱས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའོ། ། ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ཡང་ལྷའི་བུ་དག་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི གཟུགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་མ་ཡིན།ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འདིར་ནི་འགྲེས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་འགྲེས་དང་རང་བཞིན་གྱི་འགྲེས་སོ། །འོ་ན་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཟུགས་སུ་བརྟགས་པ་ཡང་མེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་བརྟགས་སམ།མ་བཤད་དམ་ཞེས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་དྲིས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བརྟགས་པ་མེད་པ་དང་། བཤད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །བཟོད་པ་འདི་ལ་མི་བརྟེན་དུ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བཤད་པ་འདི་ལའོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་ཆོས་ཉན་པ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་འདོད་པར་བྱ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན། འཆད་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་མེད་པས། ཆོས་ཉན་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དག་བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་འཆད་པ་པོ་དང་། ཉན་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད དུ་སྟོན་ཏོ།།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ། འདི་ལྟར་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏིང་དཔག་དཀའ་བས་ན་ཟབ་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བར་དཀའ་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ ཕྲ་བའོ།།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །བསམ་པའི་ལམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁས་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པའོ།

如是通过讲解不住而住的修持，针对所化众生而说，以无可言说而说教化时，那些所教化者生起疑惑。因此，为他们开启另一个章节而说：'诸天子，所说不应知晓吗？'等等，问诸天子为何不知晓所说之义。
因此他们回答说：'尊者须菩提不应知晓。'于是因为般若波罗蜜多是不可言说的缘故，说'长老未说一字'。如是显现为所说和所闻者是遍计所执，以幻化、梦境、回声、幻术等譬喻开示，令诸天子欢喜。
'佛之化现'即是如来的化身。'诸天子，色非深非细'是说遍计所执的色不真实故非深非细。又'诸天子，如是色之自性非深非细'等，是说法性之色因自性不动故非深非细。
因此此处有两种次第：法之次第与自性之次第。'那么于此法教中也无色之执著耶'等，是诸天子问若一切法不可言说，则于色等是否无执著、无宣说。
于是长老须菩提对诸天子说'如是如是'，显示无执著、无宣说。'于此忍不得不依止'是指于此不可言说之说。'应当如何看待听闻长老须菩提说法者'是说，若胜义中不可言说，则无说者与闻者，故亦无听法者。
于是长老须菩提说'诸天子，应当视听我说法者如幻'等，显示胜义中无说者与闻者。'尊者须菩提，如是甚深般若波罗蜜多，如是难见'中，因难测其深度故甚深；因非五识聚之境故难见；
因非意识之境故难解；因一切烦恼及随烦恼寂灭故寂静；因一切痛苦等寂灭故殊胜；因一切分别戏论寂灭故微细；因是自证故非他；因超越思维道故非寻思境；因是通达一切法实相之因故为智者；因是出世间法证悟之最胜处故极为殊胜。

།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དང་མཛངས་པས་རིག་པར་བྱའོ། ། ལེན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་གམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་ནས་ཡང་དོན་དམ་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལེན་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། འདིས་ནི་གང་དག་དེ་ལྟར་རྣམ པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བཙལ་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འཆད་པ་པོ་ དང་།ཉན་པ་པོ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་ལུང་དང་འགལ་བར་བསྟན་པས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་བཤད་པ་དང་། ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་བས་གནས་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་མེད་པ་དང་། སྤོབས་པའི་ཡོན་ཏན་བདུན་ལ་ སོགས་པ་ཆོས་འདི་རྣམས་བསྟན་ཏེ།བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་ཐོས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་འདི་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བཤད་པ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་དག་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལྷའི་བུ་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་གི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏེ། མེ་ཏོག་འདི་དག་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམས་པ་འོག་ནས་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་མེ་ཏོག་འདི་དག་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། མེ་ཏོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་སྟེ། གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ གཟུགས་མ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་པ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་མི་འགལ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

不是声闻和独觉的行境，也不是诸不退转者自己所能了知的缘故，应当由智者和贤者来了知。
'将会领受'是指执取。以'见真谛的补特伽罗或阿罗汉漏尽'等，先前已说明了世俗谛中的寻求。其中，就胜义谛而言，说菩萨是见真谛。成就菩提即是所谓的阿罗汉。
如是在显示世俗谛之后，又显示胜义谛：'他们不作色空等分别'乃至'无有任何领受者'。这表明那些如是现证无分别般若波罗蜜多的人们即是寻求者，而他们在胜义中也无所寻求，故非寻求。
说此之时，长老舍利子指出说法者与听法者不存在的立论与经典相违，因此说道：'具寿善现，在般若波罗蜜多中不是广说三乘等吗'。这是显示三乘的解说、十地的摄持、波罗蜜多等菩萨道法，以及如来种姓的出生、神通游戏安住、听闻正法、不忘失、心不散乱、辩才等七种功德等诸法，我等也曾听闻。
此后长老善现为显示这些法是以无所得的方式宣说，胜义中实不存在，因此说法也仅是迷乱，故说：'具寿舍利子，如是如是'等。
为说明彼等是空性的理由，说：'因为内空性'乃至'因为无性自性空性'等。
为向诸天子显示智慧光明生起的征相而示现花供养。'这些花是化现'等是为了分别下文所说的意趣。
'憍尸迦，这些花是未生的'是指圆成实相无生，即是空性的自性，而非花的自性。
'憍尸迦，色也是未生的，凡是未生的即非色'，这是显示胜义的色无有有为生起，故说色未生。如是，对于无为、未生者，因无遍计所执的色相，故说未生即非色。
'不违假立且显示法性'是指不违世俗谛与胜义谛的意思。

། །།བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཞུས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཐ་མར་ཞུས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ།།གཟུགས་ལ་མི་སློབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སློབ་པ་ཉིད་སློབ་པ་སྟེ་ དཔེར་ན་གནས་པ་མེད་པ་ཉིད་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སློབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དྲིས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ། ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་གང་ལ་སློབ་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀཽ་ཤི་ཀ་ གང་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་སློབ་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་མི་སློབ་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མི སློབ་པ་དེ་ཉིད་སློབ་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསླབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན། གཅིག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་[(]ཅས་[,]ཅེས་[)]བཤད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གྲངས་མེད། དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལ་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ནི་གཟུགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལ་སློབ་པ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕེལ་བར་བྱ་བའམ།འགྲིབ་པར་བྱ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བར་བྱ་བའམ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ མི་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་དེ་ལྟར་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞིང་ཆོས་ངན་པ་རྣམས་ ཆུད་གསན་པར་བྱ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།

第十八品。憍尸迦，菩萨大士应当如是了知一切法唯是分别，应当修学般若波罗蜜多。此句是对之前三种请问中，菩萨大士最后所问'应当如何修学般若波罗蜜多'的回答。
'不学于色'等句，是说不学即是学习，如同'无住即是住'一般。由于见到色等诸法无实，故说不学色等诸法。为了说明这一点，故说'于此应当修学之色亦不见'等。
帝释问'为何不见色等诸法'，为了说明'因为是空性故不见'，故说'色以色空'。
作为不学的理由，说'憍尸迦，色空性于色空性不学'等。意思是说，能学者与所学二者皆无，故无学习。
其后从'憍尸迦，若于色空性不学'乃至'于一切相智空性不学者，即是不二地学习色空性'乃至'不二地学习一切相智空性'，是说不学即是学习。
'不二地'是说由于在空性中为一，学习一法的空性即是学习一切法的空性。
因此说'一法空性即是一切法空性'。
其后'憍尸迦，若不二地学习色空性'乃至'不二地学习一切相智者，即是学习无量无数佛法'，是说如是学习一切法空性者，即是从波罗蜜多等乃至佛法的学习。
其后'彼非为增长色法或减少色法而学习'，是说学习从波罗蜜多等乃至佛法者，于色等法无有增减，意思是说非为增长白法或减少黑法而学习。
其后'彼非为执取色法或断除色法而学习'，是说于如是无有增减之法，无有执取殊胜法及断除劣法。

།དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ངན་པ་རྣམས་ཡོངས་ སུ་སྤོང་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།མེད་པར་བྱ་བ་མེད་ཅེས་འདྲི་བའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པ་རྣམས་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གློ་བུར་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གནས་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འགག་པ་ མེད་དོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་བླང་བ་མེད་དོ། །འགག་པ་མེད་པས་བཟུང་བ་ལས་དོར་བ་མེད་དོ། །གཟུང་བར་བྱ་བ་མེད་པས་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ། །དོར་བར་བྱ་བ་མེད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་ པར་བྱང་བ་མེད་པས་འཕེལ་བ་མེད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་འགྲིབ་པ་མེད་དོ། །བཙུན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲིས་སོ།།རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར།དེ་བཤད་པ་ཡང་དེ་ནི་དེ་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ན་རབ་འབྱོར་སྨོས་པ་ལྷའི་དབང་པོས་མ་བཟོད་ནས་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་བཤད་པའི་སྐབས་ ཕྱེ་བ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སམ་།དེ་ཁྱོད་ཀྱི་མཐུའམ་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། དང་པོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འདི་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ ཆོས་འཆད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དེ་ཡང་མ་བཟོད་ནས། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་ཚིག་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་ རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་སོ།

说此语已，具寿罗睺罗问道：'为何说不学取舍？'这是长老舍利弗询问：菩萨舍弃恶法而获得殊胜之法，为何说无取无舍？
说此语已，长老罗睺罗答道：'于色不取色'，这是说明无所取无能取。以空性为理由而说此。
'不见色之生'等，是说暂时无生。安住是不变自性故无灭。真如无生故无取前所未有。无灭故无舍所执。无所取故无前所未有之清净。无所舍故无所断之烦恼。无清净故无增。无烦恼故无减。
'尊者，般若波罗蜜当于何处寻求？'此是为显示般若波罗蜜中道之相智及一切相智而问般若波罗蜜。'从罗睺罗品'是说凡解说般若波罗蜜中品者，皆名罗睺罗品。因一切种智从般若波罗蜜而起，故说彼解说亦当从彼摄取。
甚深法之解说是如来境界，帝释天王不堪罗睺罗如是开示，问道：'尊者罗睺罗，如是开示是汝加持力耶？是汝威力耶？'
说此语已，长老罗睺罗先以世俗谛说：'此是如来加持，阿罗汉以如来加持说法。'
帝释天复不堪，问道：'尊者罗睺罗，一切法无加持，何故说此是如来威力，此是如来加持？'
长老随喜其言，为显胜义谛中如来即是真如，说'无加持法性中不见如来'等，说无有所谓如来之法。因法性中无遍计所执法故，于无加持一切法之法性中无如来。因除法性外无诸法故，于无加持法性之外亦不见如来。因遍计所执中不住法性故，于如来中亦不见无加持之法。

 །ཆོས་ལས་གུད་ན་ཆོས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལས་གུད་ན་ཡང་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འགྲེས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འགྲེས་ལ་ ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་དེ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ།།གནས་དང་གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ནི་ཐ་དད་པ་ཡོད་ན་རིགས་ཀྱི་མེད་ན་མི་རིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འགྲེས་ལ་ཡང་། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་མཐུའོ། །འདི་ནི་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཏེ། བཤད་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གཟུགས་ལས་ཀྱང་བཙལ་བར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ། གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་བཙལ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐ་དད་པ་མེད་ པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བས་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ངོ་མཚར་དུ་གཟུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚིག་རྣམ་པ་བཞི་བཀོད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའམ་མ་བྱུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའམ། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དབུས་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་དབྱེར་མེད་ པས་ཆེ་བའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ལ་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གྲངས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །སྐད་ཅིག་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ ཡས་པའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་མཐའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པའི་མཐའོ།

因为离开法之外无有法性，所以离开如来之外也不见无加持的法性。如是也应当配合如是性的次第。如是也应当配合从色等乃至一切种智究竟的法性和如是性的次第。
如来的法性是什么，它与色法的法性既不相应也不分离。与非色法性的其他也既不相应也不分离，这是说明无有差别故为一体。
处所与住处的事物，以及与他物相应和分离的分别，若有差别则合理，若无则不合理。如是也应当配合如是性的次第。憍尸迦，这就是如是一切法既不相应也不分离的威力。这是它的加持，应当配合，即是空性的威力和空性的加持，因为此说明是从空性开始而来的意思。
也不应从色中寻求，是说因为无有色等故如是说。也不应从色之外寻求，是说般若波罗蜜多也是不存在的缘故无有差别，故说明无差别。因此说明不存在且无差别。一切这些法既不相应也不分离，如是无有相故而说。
色也非般若波罗蜜多，是说明色和般若波罗蜜多二者都不存在。离开色之外也无有般若波罗蜜多，意思是因为不存在故不可说为差别。因此，憍尸迦，如是一切这些法都不存在故不可得，如是而说。
此后为了说明此法说应当视为稀有，帝释天立下四种词句：此波罗蜜多是广大的；此波罗蜜多是无量的；此波罗蜜多是无数的；此波罗蜜多是无边的。
色的前际不可得，是说当时生起或未生起。后际不可得，是说当时将生起或不将生起。中际不可得，是说存在或不存在不可得，如是三时无差别故为广大。
色的量不可得，是说胜义的色无有如是量的遍计故为无量。因数目无法计量故为无数。因刹那无有间断故为无边。前际是说生起边际。后际是说灭尽边际。

 །དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ སྟོན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པའི་མཐའ་དང་ཆད་པའི་མཐའོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་མེད་པ་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་མཐའ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་བསྟན་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ པ་ཡང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀཽ་ཤི་ཀ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་བཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་གསུང་དུ་བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཚིག་གི་ཁ་ན་ལས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཚིག་གི་ཁར་ལས་པ ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའམ།འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཡང་མ་གྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཚིག་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སེམས་ཅན་ མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བཤད་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་ཞིག་བསྟན་ན་ནི་དེ་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་མ་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པར འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས་མཐའ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མ་ མཆིས་ཀྱང་།ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཡང་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་སློབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'中'是指刹那的住处。如是宣说了无量波罗蜜多之一后，其后以四种无量来说明：一切相智无量、法身无量、真如无量及有情无量。
其中，何为有情无量？所谓'边际'是指两种边际：常边和断边。无此二边即是无量，有情无边际即是有情无量。
若有情实有，则应有边际，然而有情本性本空，因此本性上无有情无量。此有情无量于此法说中亦不存在。
若于此法说中显示某些有情，则应显示有情无量，然而此处并未显示有情，因此于此中亦无有情无量。
因此，憍尸迦，于何处无有情可说，彼处亦无有情无量，此即是说由于未显示有情，故亦未显示有情无量。
其后'憍尸迦，若如来应供正等觉住世恒河沙数劫，说有情有情'等，是说有情无量非仅言说所显，而是因为无有情故，本性上即是无量。
若有情无量是言说所显，则应从如来语中生起或灭尽有情，然而并非如此，因此有情无量非由言说所生。
憍尸迦，由此理趣，因有情无量故，应知般若波罗蜜多亦无量。此即是说，若于此说中显示有情，则由其存在故应有二边，然彼二者亦未显示，故此波罗蜜多成为无量。
由于未显示有情，故无有情；由无有情，故亦无二边。因此，由于未显示有情故，此波罗蜜多称为无量。
虽于诸法皆无所缘，然亦安立三乘，此是就胜义谛与世俗谛而言。
布施波罗蜜多之外亦无如来可得，此是说法身如来即是佛法之本性。诸菩萨于此修学，就胜义谛而言即是佛法之本性，因此菩萨与如来无有差别，应称为即是如来。

 །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་གསར་དུ་སློབ་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་མ་བྲལ་བར་གཟིགས་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མར་མེ་མཛད་ ཀྱི་དཔེ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུགས་མི་ལེན་ མི་འདོར་བའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ངན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་དང་འདོར་བ་གཉིས་ ཀྱང་མེད་དོ།།འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བཞི་པོ་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་པའོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བ་དང་། བསོད་ནམས་མང་པོ་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ་།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་སྣང་ལ་། བདག་ཀྱང་སྟོང་པར་སྣང་ངོ་། །འདིར་ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ། ། གང་གིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་ པའི་ལས་ཀྱིས་སོ།།གང་དུ་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་སྟེང་ངམ། ལྷ་ཡུལ་དུའོ། །གང་ལ་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་གཞུང་བརྡ་ཕྲད་སླ་བས་མ་ བྲིས་སོ།།བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང་སྦ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་ནི་སྲུང་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ནི་བསྐྱབ་པའོ། །ནང་གི་ནད་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པ་ནི་སྦ་བའོ། །འདིར་ཡང་གླགས་མི་རྙེད་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་མེད་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྲུང་བ་སྟེ། ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཤ་སྟག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཚལ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ བའི་དཔེ་བསྟན་པས་ནི་རིན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།

为了显示那些新学习佛法的菩萨们就是佛法的本性，燃灯佛也观见其未离佛法而授记成佛，故举燃灯佛为例。
然后那些天子对世尊如是说，是指得到燃灯佛授记后，'世尊，诸大菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多，于色法不取不舍'等乃至'随顺一切种智而摄持，实为稀有'。由于色等诸法无有殊胜与低劣之实体，故无取舍二者。然而，摄持前所未有的一切种智，此为稀有，此为其义。
其后世尊对四众，比丘、比丘尼等，是从所要宣说的般若波罗蜜多开始。此下是说明此义理本体之法的功德利益，于今生来世将出现，并成为增长众多福德之因。
'空性将极为加持'是指以空性加持显示同类因，于此一切世间显为空性，我亦显为空性。此处显示空性如何不被空性所乘。
'何者将得其便'是指恶业。'于何处得其便'是指地上或天界。'对谁得其便'是指对菩萨，因为这一切都是不存在的。此处因文义易解故未书写。
'将守护、救护、隐藏'中，成办一切身体安乐是守护。救护外在的危害是救护。遣除内在疾病等是隐藏。此处也显示了四种功德：不被得便、无有非时死、不生怖畏等、诸天守护。
'唯声闻缘觉充满，譬如甘蔗林'此喻显示珍贵。

།ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཕན་ཡོན་དུ་མ་དང་། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དང་། སྤྲུལ་པས་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། འཐབ་པ་ དང་རྒལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་འཐོབ་པ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། སྨན་གྱི་དཔེ་དང་། དཀར་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། སྲུང་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་ འཕེལ་བ་དང་།ཚིག་བཙུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མངོན་པར་སྦྱོར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་སློབ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་ང་རྒྱལ་མེད་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་ཡོངས་སུ་འདུལ་བར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ཐབས་མི་མཁས་པས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཁེངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ ཡིན་ནོ།།མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུལ་བས་ན་ཡོངས་སུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁེངས་པར་མི་བྱེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་གཡུལ་ངོར་མཚོན་ཆ་ལས་སྲུང་བ་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པ་ལས་སྲུང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། གླགས་མི་ཐོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་དཔེ་དང་བྲིས་ནས་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བས་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་།ས་ཕྱོགས་མཆོད་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དེར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་མཆོད་རྟེན་མཆོད་པ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཆོད་པ་ལྷག་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། སེམས་ཅན་ དམན་པ་མང་བ་དང་།སེམས་ཅན་དགེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་ཡང་ཐེག་པ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་མང་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་། བཤད་པ་འདི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་ རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བས་ཀྱང་ལྷག་པ་དང་།འཛམ་བུའི་གླིང་ཙམ་དང་། སྟོང་གཉིས་ཙམ་དང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ཙམ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་སྙེད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་བས་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུ་སོ་སོར་ ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེ་རེས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་བྱས་ཏེ།དེ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་བས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཇིག་རྟེན་ན་ གནས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ལ་གཏད་པ་དང་། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གཡུལ་སྤྲོད་པའི་དཔེ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དང་། རིག་སྔགས་ཆེན་མོ་དང་། རིག་ སྔགས་བླ་ན་མེད་པ་དང་།རིག་སྔགས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་མིང་སྨོས་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྒྱུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་པས་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རིག་སྔགས་ཆེན་མོའོ། །བདག་གི་གོང་ན་གཞན་མེད་ པའི་ཕྱིར་རིག་སྔགས་བླ་ན་མེད་པའོ།

此生功德利益和来世诸多利益，以及圆满种姓等十种，以化身说法，完全领受一切佛法，平息争斗诤论等，及其因，真实获得波罗蜜多，无有心乱等，以药为喻，断除一切非白法，守护并增长善法，言语庄重等，修行十善业道，修习一切佛法，如实学习六波罗蜜多。
为调伏和断除我慢而安住，即是调伏在世间行持的菩萨行者而安住。由于方便不善巧而生起傲慢，为断除傲慢而安住。当行持无所缘行时，此般若波罗蜜多于一切相调伏，故为调伏而安住。为无有傲慢故，不令生傲慢而安住。
其后，守护战场兵器及其因，守护外在损害及其因，无有间隙，以菩提心要为喻，书写成函而受持，以此词句文字宣说般若波罗蜜多功德，处所成为佛塔，于彼处供养遍满如来舍利之佛塔，较之更胜供养般若波罗蜜多及其因，众生多为下劣，善良众生极少及其因，十方亦有众多小乘众生及其因，应当不间断听闻此等教法等，较之供养七宝佛塔更胜，较之供养如瞻部洲般大、二千世界般大、三千大千世界般大、所有众生数量佛塔更有大福德，
如是十方各有恒河沙数世界所摄一切众生，各自建造七宝佛塔并作供养，较彼更有大福德及其因，般若波罗蜜多住于世间时，成为世间及出世间殊胜法之因，托付帝释，以天与非天交战为喻等宣说功德利益，说大明咒、无上明咒、无等等明咒之名，及宣说彼等之因，其中较一切世间及出世间法更为殊胜故为大明咒，无有他法超胜于自故为无上明咒。

།བདག་དང་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིག་སྔགས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དཔེ་བརྗོད་པས་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པའི་རྒྱུར་ གྱུར་པ་དང་།ཡང་ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། དུག་དང་། མེ་དང་། མཚོན་དང་། ཆུ་དང་ནད་ཀྱི་དབང་གིས་འཆི་བའི་དུས་མི་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་གྱི་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མི་འབྲལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་དང་།དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་། ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་དང་། རིགས་དམའ་བར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ལུས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་བརྒྱ་ཕྱིར་དོང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། བདུད་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། དེ་ནས་ ཡང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་བསྔགས་པ་དང་།བསྲུང་ཞིང་བསྐྱབ་པར་དམ་བཅས་པ་དང་། འཛིན་པ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཆོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །སྐབས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ས་ལའོ་། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ས་ལའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་དགའ་བོས་ཞུས་པ་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཀུན་དགའ་བོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེའི་ ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབྲས་བུའི་ས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་། གཉིས་སུ་མེད་པར་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གཟུགས་གཉིས་སུ་མེད་ པའི་ཚུལ་དང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་།ལེན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་ལེན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་སོ།།གཉིས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དམིགས་ཤིང་ཀུན་བརྟགས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ།

由于我无与伦比，所以明咒是不平等中的平等。以月轮为喻说明能成为一切白法生起的因，成为善巧方便的因，以及今生的功德，不会因毒、火、兵器、水和疾病而死亡，在王宫眷属中无有损害，不离一切白法，不会转生于地狱、旁生、饿鬼，不会生为根不具足、肢体不完整、种姓低贱，将获得庄严相好之身，往生佛土，前往佛土，令众生成熟，清净佛土等功德利益。
其后又说明了百外道退却及其因缘，魔众退散，之后又有一切天人供养赞叹，发誓守护救护，持咒者将具足最胜善根等。
此处，从般若波罗蜜多中出生的是一切种智。所谓从一切种智中出生的是般若波罗蜜多，这是从世俗谛角度显示差别。一切种智非他，般若波罗蜜多亦非他，这是从胜义谛角度显示无差别。
其中，从般若波罗蜜多中出生一切种智是指修行位。从一切种智中出生般若波罗蜜多是指果位。一切种智非他，般若波罗蜜多亦非他，这是因为二者都是法身的本性。
其后阿难请问，般若波罗蜜多是一切佛法之首，乃至阿难，以无二之理回向一切种智，即当布施回向一切种智时，布施波罗蜜多与一切种智在果位上无差别且无二，如是观察而行布施时，即获得布施波罗蜜多之名。
阿难，色以无二之理、无所缘之理、无取之理，即法性之色是以无二之理，遍计所执之色是以无所缘之理，分别之色是以取著之理。所谓无二即是无所缘，

 །གང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལེན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚད་ མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱབ་པ་དང་སྦ་བར་དམ་བཅས་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་སྤོབས་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དགའ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་། ལྷ་དེ དག་རྣམས་ཀྱིས་བསྲུང་བ་དང་།ལྷ་རྣམས་འོང་བའི་རྟགས་དང་། ལྷ་ངན་པ་རྣམས་འདོང་བ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་། ས་ཕྱོགས་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། སྙོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། །རྨི་ལམ་བཟང་པོ་ རྨི་བ་དང་།ལུས་ལ་གཟི་མདངས་འཇུག་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་པ་བཞི་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིས་མཆོད་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་བྱས་ཏེ་མཆོད་པ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་རིམ་གྲོ་ཙམ་འགའ་ཞིག་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་པ་ བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།དེའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །སྐབས་འདིར། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་གྱི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པའི་ ཕྱིར་རམ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་།གཟུང་བར་མི་བྱ་བར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲིབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤང་བའམ། དཀར་པོའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དབྲི་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བསྣན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་བསལ་བའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟེ་།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཛིན་པ་དང་མི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ ཉིད་དང་།ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་གཅིག་ཅིང་ཐ་དད་པ་མེད་པའོ།

'所谓无所缘即是无所取'是指凡是不以缘取的方式执著的，就不会以分别意识的作意而执取，这是其含义。
此后，般若波罗蜜多具有无量功德，是无量戒蕴等的因，超胜声闻缘觉的戒蕴等，帝释天承诺守护、救护和隐藏，诸天成就勇猛，在眷属中无怯懦心，无寻过失，无怯懦等，一切世间欢喜，法性相续不断，一切天神受持般若波罗蜜多，对他们布施法，诸天守护，天神来临的征兆，恶天离去，信解广大，处所成为供养处，身体安乐等生起，无昏沉等，梦见善梦，身体具有光泽，于四缘无执著，于十方世界以四缘供养一切佛陀，较之造七宝塔供养，不修持此般若波罗蜜多等而仅作些许供养的福德更大，较之帝释天以如来舍利遍满瞻部洲，受持般若波罗蜜多的福德更大，并说明其因。
在此处，'憍尸迦，此般若波罗蜜多是不可取'是因为意识不能取。'不可说'是因为言语不能说。'无碍'是因为不是根识的对境故无对境的障碍。'如是无相而为一相'是因为远离一切遍计所执相的标志。'不住于取或不取'是因为不适合分别为所取或非所取。'不为减少不为增长'是因为不住于断除黑分法或增长白分法。'不为损减不为增益'是因为不住于去除轮回法或成办涅槃法。为什么呢？因为彼处无一切如是分别执著，应当如是贯通一切。'般若波罗蜜多不住于二'是说若住于取与不取等方式，如是则成为二性和差别性，如是般若波罗蜜多胜义中是一且无差别。

 །དེ་བས་ན་དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ སོགས་པ་ཡང་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་དོ།།དེ་བས་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གཅིག་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གནས་པའོ།།ཆོས་བཟང་ལྷའི་འདུན་སའི་དཔེ་བརྗོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟགས་མེད་པ་ དང་།བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། མཚན་མ་མེད་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྟགས་མེད་པའོ། །ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །སྒྲའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨོས་སུ་མེད་པར་རོ་། ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང་ཐེག་པ་དམན་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་བས་ཀྱང ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀློག་པ་གཉིས་མཚུངས་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཆོད་པ་མཚུངས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ནོར་གྱི་བདག་པོ་བུ ལོན་པའི་འཇིགས་སྐྲག་པའི་དཔེ་བརྗོད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་པ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་དཔེ་བརྗོད་པ་དང་། ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་ བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་མཐོང་བ་སྟོན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ།།དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ལམ་། ཚུ་རོལ་མ་ཡིན་ཐང་མ་ཡིན། གཤོང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསམས་ཏེ་སྨྲས་པའོ།

因此，对此无有如是行为的戏论，此为语尾词。同样，布施、持戒等在胜义谛时是一体性，无有差别故无二。因此说'憍尸迦，如是于真如中执为二'等，般若波罗蜜多等彼等一切皆为真如体性一味，安住无二。
善法天众会的譬喻，从般若波罗蜜多所生，宣说一切如来舍利。般若波罗蜜多无相、不可言说等离一切戏论故无相。离自相故无相。非言语境界故不可言说。非声性故无可说。自证知故不可思议。
其后无有一切恶趣及小乘心等，较之三千大千世界遍满如来舍利，持诵般若波罗蜜多功德更大，及其因由，如来与般若波罗蜜多无二，十方诸佛说十二种法，读诵般若波罗蜜多二者相等，供养十方一切如来与供养般若波罗蜜多相等，住不退转地，以负债人畏惧债主的譬喻，获得般涅槃法性，大宝珠的譬喻，
又较之恒河沙数世界遍满如来舍利，持诵般若波罗蜜多功德更大及其因由，见法身、色身、智身，智身即智慧资粮。所谓有为法性即有分别智之体性。所谓无为法性即不可言说胜义体性是无为法性。
广说三乘，彼等无相之理、无生、无灭之理等，声闻们就果位涅槃而作解说。胜义中般若波罗蜜多非彼岸、非此岸、非高地、非低地等，于胜义圆满位时无如是分别相故如是说。
帝释问言：'世尊，如是此般若波罗蜜多是大波罗蜜多'，是就般若体性波罗蜜多而说。

།དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་མཐོང་སྟེ་ཡུལ་ཆེ་བས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་སོ། །ཤིང་ལྗོན་པའི་དཔེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུའོ། བདག་གིས་མཆོད་པ་བས་ཀྱང་གཞན་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་སྟོན་ཏོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་བཤིག་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བགོ་བཤའ་བྱས་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་གི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ་བཤད་ཅེས་བྱ་བས ནི་སྟོན་པའི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་གང་ཞིག་ལ་བདག་གིས་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་དང་བསྟི་སྟང་དང་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ་བསྟེན་ཅིང་གནས་པར་བྱ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་མཛད་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་ ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་ གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་བས་སེམས་ཅན་གཅིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གཞག་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་བསྟན་ པའི་འགྲེས་དང་།དེས་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་བཀོད་པ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་མང་དུ་བསྟན་པ་འཕེལ་བ་བསྟན་ ནས།དེའི་རྒྱུས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཟག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་མངོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་གླིང་བཞི་པ་དང་། སྟོང་གཅིག་དང་། སྟོང་ གཉིས་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ་བྱིན་པ་ བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་འགྲེས་དང་།དེའི་རྒྱུས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་འགྲེས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཟག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། འཕགས་པའི་གང་ཟག་མངོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས་དང་། དེའི་འོག་ ཏུ་བསོད་ནམས་མང་དུ་བསྟན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཙོ་བོར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བློས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བློས་ འཇུག་པ་ནི།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那是以不缘取一切法作意而不见，因境界广大故与虚空相等。在树木的比喻中，般若波罗蜜多如树。其余诸法如影子。
表明自己供养不如布施他人果报大。'摧毁金刚般的身体，加持成如来舍利'这句话表明分享具有更大的果报。'前往他人处宣说'这句话表明教导的作用。
'若想知道对何法应当恭敬、尊重、承事、供养而依止安住'这句话表明即便如来也供养此般若波罗蜜多，更何况其他。
以'憍尸迦，善男子或善女人趣入声闻乘或趣入缘觉乘'等这段文字表明般若波罗蜜多是一切因中最殊胜的，因此应当供养。
其后以'较之安立阎浮提一切众生于十善业道，不如安立一众生于预流果更有福德'的段落，
以及'较之安立阎浮提一切众生于阿罗汉果乃至独觉菩提，不如将般若波罗蜜多制成经册布施更有福德'的段落显示福德增长，
由此因缘宣说无漏法，以及成为殊胜世间补特伽罗现前之因，成为圣者补特伽罗现前之因，
然后又以四大洲、小千世界、中千世界、三千大千世界，乃至十方世界一切众生安立于阿罗汉果及独觉菩提，其福德不如将般若波罗蜜多制成经册布施的段落，
以及由此因缘宣说无漏法的段落，成为殊胜世间补特伽罗现前之因，成为圣者补特伽罗现前之因的段落，
其后显示广大福德，主要显示如理作意。
其中如理作意即是：'以不二行之心持般若波罗蜜多'是指以无二心行持，这就是所谓的如理作意。

 །དེའི་འོག་ཏུ་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་འགྲེས་དང་། དོན་བསྟན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་སུ་བལྟ་བ་མ་ཡིན།གཉིས་སུ་མེད་པར་བལྟ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རྟོག་ན། གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་དུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡང་མི་བལྟ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་མི་བལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་མཚན་མར་མ་ཡིན། མཚན་མ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་སྐབས་བཅུ་ བཞིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་བཞི་མེད་པར་སྟོན་ཏེ།དམིགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གནས་གྱུར་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་འཛིན་པ་དང་། ས་ནས་ས་གཞན་དུ་འཕར་བ་དང་། ས་གཞན་དང་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་དང་།སྤོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་མི་འཛིན་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་ པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།མཚན་མར་མ་ཡིན། མཚན་མ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་སྲིད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ན་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་དོར་བའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བླང་བར་མ་ཡིན།དོར་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པས་དབྲི་བ་མེད་ལ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ མེད་པས་བསྣན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྲི་བར་མ་ཡིན།བསྣན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་ཀྱི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ལ། གནས་གྱུར་པའི་ཚེ་ ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཚེ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མ་མཐོང་བས། སྐྱེ་བར་མ་ཡིན་འགག་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ས་འོག་མ་ནས་ས་གོང་མར་འཕར་བའི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ས་གོང་མར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡང་མི་འཛིན་ལ། ས་འོག་མར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ངན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བར་མ་ཡིན་མི་གཟུང་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་། ས་འོག་མ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་རྣམ་པར རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས། དེའི་ཕྱིར་གནས་པར་མ་ཡིན་མི་གནས་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ན་སྒྲུབ་པ་དེ་ ལ་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ།

其后，显示增长诸多福德的次第，以及显示义理为主要内容。其中，般若波罗蜜多的义理是这样的：般若波罗蜜多不是二相观，也不是不二观。这是说，无分别般若波罗蜜多远离一切法的分别，因此不作不二自性的观想，更何况二相自性的观想。因此，般若波罗蜜多既不观二相，也不观不二相，这是其含义。
其中'非有相，非无相'等，显示十四种情况中无十四种分别：所缘、业的异熟、所知义的分别、转依、执持真实义、从地至地的超越、其他地和修行、作意、断除、通达、现证法性、修习真如、涅槃等。其中，在执持所缘时，既不执著色等遍计所执相，也无无相的分别，因此说'非有相，非无相'。
同样，在造业时无为了后有而取的分别，在异熟时也无舍弃诸趣的分别，因此说'非取非舍'。同样，在分别诸所知法时，不诽谤实有故无减，不增益无事故无增，因此说'非减非增'。
同样，在凡夫位时，如来藏本性清净故无烦恼，在转依时如虚空般无先前未有的清净，因此说'非染非净'。同样，在观察所知真实时，一切法无生无灭故于法性中不见生灭，因此说'非生非灭'。
从下地超越至上地时，胜义中既不执持上地所证殊胜法，也无舍弃下地所证劣法，因此说'非取非舍'。同样，无住于上地的分别，也无不住于下地的分别，因为住与不住二者皆是遍计所执而已，因此说'非住非不住'。
同样，在修习止观时，对于此修行...

།འདི་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་ལོག་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཚེ་ ཡང་འདི་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།འདི་ནི་མི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རིགས་པར་མ་ཡིན། མི་རིགས་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་སྤོང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྲ་མོ་རིམ་གྱིས་སྤོང་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།བག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པ་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་སའི་རིམ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དང་མཆོག་གི་དོན་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་དོན་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། དམན་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཆ་ཤས་སུ་མ་ཡིན། ཆ་ཤས་མེད་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་ བརྟགས་ན་གཏན་གྱི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར།ཆོས་སུ་མ་ཡིན། ཆོས་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་སྒོམ་པའི་ཚེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འམ་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་ ཡིན་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་བཟློག་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མ་ཡིན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་དང་། དམིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་འདི་ནི་བཤད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དང་ལྡན་ལ་ཚིག་འབྲུ་དང་ལྡན་པར་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་ནི་བདག་གིས་བཟུང་བའི་བསོད་ནམས་པས་བཤད་པའི་བསོད་ ནམས་ཆེ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་འདི་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་འགྲེས་དང་། བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་བས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་འགྲེས་དང་།དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟར་བཅོས་པའི་འགྲེས་བཞི་སྟེ། དམིགས་པ་ དང་བཅས་པའི་སྒོམ་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས་ནི་དང་པོའོ།།འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས་ནི་གཉིས་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཐོབ་པའི་འགྲེས་ནི་གསུམ་པའོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བསྟན་ པའི་འགྲེས་ནི་བཞི་པའོ།

由于无有'这是不真实的修行'这样的分别念，所以说'非真实非虚妄'。同样，当以真实作意精进修持彼性时，由于不生起'这是由正理所生的作意，这是由非理所生'这样的分别念，所以说'非正理非非理'。同样，当断除烦恼障和所知障分的习气时，虽然渐次断除细微的烦恼分别念，但由于不生起如是分别念，所以说'非微细非非微细'。
同样，当证悟时，以胜义真如自性，于地的次第遍行义、殊胜义、随顺因义、烦恼和清净无义、无劣无胜义等次第，以分别证悟时，由于无有如是分别念，所以说'非分别非无分别'。当现证法性时，圆满法性时，若分别为法相与非法相，由于永远不显现为实体性，所以说'非法非非法'。
当修习真如时，由于无有'是真如'或'是他法'的分别念，所以说'非真如非非真如'。当涅槃时，由于无有执著'这是真实义边际'或'这是相违'，所以说'非真实边际非非真实边际'。
关于'这是无二义'中，'义'是所诠别名和所缘别名，此无二是所说般若波罗蜜多的所诠义，当缘无分别般若波罗蜜多时，般若波罗蜜多义即是所缘，如是解说。
其后'具义具文'的次第是显示我所持的福德较所说的福德更大。其后以十方一切佛陀的一切安乐资具作供养的福德，较此所说的福德更大的次第，及无量无数无边劫中以有所缘方式行持六波罗蜜多，不如以无所缘方式宣说的福德更大的次第，即是有所缘波罗蜜多的次第。
如般若波罗蜜多的四种伪造次第：宣说有所缘修行的次第是第一，宣说有果波罗蜜多的次第是第二，获得无量福德蕴的次第是第三，宣说随喜和回向的次第是第四。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་དམིགས་པར་གདམས་པའི་འགྲེས་ནི་དང་པོའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་འགྲེས་ནི་ གཉིས་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། གླིང་བཞི་པ་དང་། སྟོང་གཅིག་དང་། སྟོང་གཉིས་དང་། སྟོང་གསུམ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་པ་བསོད་ནམས་པས་གཞན་ དག་ལ་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་འགྲེས་དྲུག་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས། གཞན་དག་ལ་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པ་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། གླིང་བཞི་པ་ལ་ སོགས་པའི་དབང་གིས་འགྲེས་དྲུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་བསོད་ནམས་པས་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པ་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། གླིང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ འགྲེས་དྲུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་བཀོད་པའི་ཡང་འགྲེས་དྲུག་གོ། །དེ་ནས་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་བཀོད་པ་དེ་དག་ལ་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་གཅིག་གཅིག་ལ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་ པ་ལ་ཡང་འགྲེས་དྲུག་གོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྟན་པའི་འགྲེས་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་འགྲེས་ཏེ་འདིར་ནི་འགྲེས་དེ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདི་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་མཆོག་ ཏུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་གཅིག་མཆོག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པར་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་ལ་གལ་བཟུང་སྟེ་སྨྲས་པ། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་བསྡུ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ།

宣说完全清净的般若波罗蜜多的科判有两种：第一是无所缘的教诫科判。第二是于一切法不观察、不执著而如实安住的科判。
其后，将阎浮提、四大洲、小千世界、中千世界、大千世界及十方世界界中的众生安置于预流果的福德，较之向他人宣说的福德更大的科判有六种。同样，从一来果乃至独觉菩提，安置众生所获福德较之向他人宣说的福德更大，也因阎浮提、四大洲等的缘故而有六种科判。
同样，引导趣入无上正等正觉的福德较之宣说的福德更大，也因阎浮提、四大洲等的缘故而有六种科判。同样，安置于不退转地也有六种科判。其后，对已安置于不退转地的彼等众生宣说的福德，较之为令各个速得证悟而宣说的福德更大的科判也有六种。
帝释天所说的科判，以及长老须菩提随喜的科判，此处即宣说这些科判。其后，于此福德广大宣说的章节中，也说明随喜福德成为最胜，
其后，为区分宣说的章节，弥勒菩萨说道：'尊者须菩提'等。一切众生及声闻、独觉乘者的布施、持戒、修行的随喜福德事，较之菩萨以无所缘作意而趣入的随喜及回向福德，后者为最胜，此为语义。
其后说其因由：如是声闻、独觉乘者的布施所生福德事等，仅为调伏自身而住，而菩萨则为调伏一切众生。
说此语已，长老须菩提执此而说：十方一切诸佛的一切善根，摄受众生、令其成熟、解脱等，以及五蕴、一切佛法、教法分、所得法身和菩萨诸善根，缘于正等菩提而生。然而，诸菩萨的随喜善根趣入无实无所缘，将与四颠倒相等。

།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་པས་དངོས་པོ་དང་དམིགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྙད་དགོས སོ་ཞེས་དྲིས་པ་སྟེ།ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་དང་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དམིགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གལ་ཏེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མཚན་མ་བྱས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་དེ་ལ་ནི་ཀླན་ཀ་མེད དོ།།ཇི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ལེགས་པར་མ་བསླབས་པ་གསར་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་དག་ལ་ནི་ཀླན་ཀ་དེ་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དག་ནི་མཚན་མར་བྱས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མི་བསྔོའོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་གསར་བུ་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མདུན་དུ་མི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསར་བུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་བཤད་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལ་དད་པ་ཙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་ན་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་ཐོད་པ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མདུན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ལ་བཤད་ན་ཉེས་པ་མེད་པར་རོ་། །དེ་ནས་བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྗེས་ སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྟོན་ཏོ།། མཚན་མར་བྱས་ཏེ། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་རྣམ་པ་ བཞིས་མི་རིགས་ཏེ།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྲད་པ་མེད་པ་དང་། བསྔོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ བྱ་བ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་གང་གིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་ཟད་ཅིང་འགགས་ལ་མེད་དེ་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།

如果事物和所缘如实存在的话，那么色、受等一切法也存在，菩提心、诸波罗蜜多、蕴、界、处等乃至佛不共法也都将存在。如果事物和所缘如实不存在的话，那么一切都不存在，那么事物、所缘、善根、随喜、福德事等不存在时，回向如何能成就，这需要解释。
如果事物和所缘如何，菩提也如是，心也如是，意思是如同事物和所缘不存在一样，菩提心等如果也不存在的意思。
第十九品。说此语时，菩萨弥勒说：'如果是通达空性、已经成熟的菩萨，那么这样无相的回向是没有过失的。如果是未成熟、未善学的初学菩萨，对他们来说这种过失是合理的。'通达空性者不以相而回向。
尊者须菩提，'如果菩萨摩诃萨行持六波罗蜜多'等，是说因为他是初学者，所以没有颠倒相应的过失。之后'尊者须菩提，如是所说不应在初入大乘菩萨前宣说'等，是说初学菩萨不是宣说此空性的法器。
'若于此仅有信解'等，是说若为其宣说会导致已得退失和未得退失的过失。'应在不退转菩萨前宣说'，是说对已成熟者宣说则无过失。
然后'尊者须菩提，菩萨摩诃萨应当如是以随喜相应的福德事回向无上正等菩提'等，是说胜义的回向。
以相而作回向有四种不合理：随喜心和回向心二者无法相遇，缘事物、善根和福德事等无法相遇，能回向和所回向二者无法相遇，回向也不存在，因为随喜并将彼等善根回向无上正等菩提之心已灭已尽而无，成为变异，这是说明二心无法相遇。

།དངོས་པོ་དེ་དག་དང་། དམིགས་པ་དེ་དག་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཟད་ཅིང་འགག་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཅི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོའམ། གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོར་ནི་སེམས་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་གཉིས་མེད་པར་སྟོན་ ཏོ།།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། སེམས་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་བརྟགས་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བར་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དྲིས་སོ། །ཡང་ བྱམས་པ་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས།དེས་ཀྱང་བསླབ་པའི་དབང་གིས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐོས་ནས་འགྲིབ་པའམ་འཕེལ་བ་མེད་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྤྱིར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ནས་། དེའི་འོག་ཏུ་བྱམས་ པ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལམ་གྱི་རྒྱུན་བཅད་པ།སྤྲོས་པ་དང་སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་འབྱེད་དོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་དྲིས་པ་དང་།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་འགྲེས་རྣམ་པ་དགུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་མེད་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་གྱི་དེ་ ལས་གཞན་དུ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་དང་པོའོ།།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་པའི་སེམས་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱང་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་ན་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གཉིས་པའོ།

那些事物、所缘、善根以及与随喜相应的福德事物也不会灭尽和消失，'若是变化'等词是显示无有事物等。
心是否能回向心？如果心回向心，则心不会相遇，这是显示无有能回向和所回向二者。
'心的自性是不能回向的'这句话是显示无有能回向的心，即显示心是无实体性的本质，所以是假立的，无实体是不能回向的。
如果菩萨大菩萨行持般若波罗蜜多时如是了知'般若波罗蜜多是无实体的'等词是显示无实体的特征。
其后，菩萨弥勒又问尊者须菩提：'初入大乘的菩萨大菩萨如何'等词是询问初入大乘者的随喜和回向二者的本质。
'弥勒，如果初入大乘的菩萨'等词是须菩提显示他也应以学处的力量通过无所得的方式来行持。
'他听闻那些魔业后不会减少或增长'是因为不对它们作分别。
'将摄受菩萨种姓'是缘念真如。
此后总的显示随喜的种类，其后'弥勒，复次初入大乘的菩萨大菩萨对断除道流的诸佛世尊、以离戏和有的方式断除相续'等词是开启胜义谛的阐述。
其后菩萨弥勒询问如何才不会颠倒，然后长老须菩提宣说了九种无过失的回向。
其中'由于无六种想，不会颠倒，若非如此则会颠倒'是第一种。
'由于缘念诸佛等的心和回向心都灭尽，菩提也无有，诸法也是自性空性，回向也无有，所以胜义中无有回向'，如是思维则是相应的回向，这是第二种。

 །དེ་ནས་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ན། དེ་དག་ཟད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ བླ་ན་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་ཤིང་མཆོག་ནས་མི་མཉམ་པ་དང་། མཉམ་པའི་བར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དེ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མཚུངས་པར་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་བྱས་ཏེ། ཡོངས་ སུ་བསྔོ་ཞིང་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་འདས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མཚན་མར་བྱེད་ཅིང་ཡུལ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་མི་བྱེད་ ཅིང་ཚད་མར་མི་བྱེད་ན་དེ་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་མཚན་མར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གཉིས་མི་འགལ་བར་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ནས་དྲིས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་ རྒྱས་དེ་དག་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་དག་དང་། སེམས་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འོན་ཀྱང་བདག་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་བྱས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་ཞིག། །དེ་ལྟར་མཚན་མར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ བསྔོ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གནང་བ་མ་མཛད་དེ།དེ་ནི་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་དུག་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་བསླབ་པར་ཡང་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ དག་གིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་དུག་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་འགྲེས་ནི་བདུན་པའོ།།དེ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་དང་དུས་གསུམ་དུ་མ་ གཏོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་དུག་མེད་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་དུག་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པའོ།

其后，对过去、未来、现在的声闻众和菩萨众以及诸佛和一切凡夫的功德随喜后作回向时，于彼等作尽灭作意，作无回向作意，作自性空性作意时，以无上回向而回向，此为第三。
其后，若了知彼回向功德之造作，一切法皆离，一切法亦自性离，从最胜至不等及等之间以回向而回向，此为第四。
其后，如前对一切善根随喜后回向菩提时，了知诸佛及声闻、独觉、诸菩萨与诸善根、回向、菩提及回向心彼等自性相等而回向，此为第五。
其后，于诸善根作相而回向，且于过去诸佛以过去作意作相及作意为境，则成颠倒。若于彼等善根及彼等造作及彼等发心不作了知亦不作量，则彼为正回向，此为第六。
其后，弥勒菩萨思维无相与回向二者如何不相违而问，其后长老须菩提开示说彼乃是诸善巧方便菩萨之所为。其后弥勒菩萨如是开示：欲正回向之菩萨应如是观察，彼等诸佛及彼等善根及彼等造作及彼等心亦非有，然我于彼等一切作相而分别。如是作相及分别而回向，如来不随许，彼如同美食与毒相等。是故不应如是回向亦不应学习。是故以佛为量，如彼等诸佛世尊如实了知彼等一切，我亦如是回向，作如是回向之无毒回向次第，此为第七。
其后，以作意一切法不摄于三界三时而回向则无毒。除此之外回向则有毒，此为第八。
其后，我当以佛智行境之法性而回向，此为第九。

 ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚིག་ལས་རྣམ་པ་མང་དུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བར་བསྟན་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་། བསམ གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་པས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྐྱེན་བཞིས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ རྣམས་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྐྱེན་བཞི་དང་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྐྱེད་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་པས་ཀྱང་ལྷག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་གཟུགས་མཆིས་སུ་ལགས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་ཡང་མི་ཤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ཀུན་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བསོད་ནམས་སྔ་མ་རྣམས་ནི་མཚན་མའི་ འདུ་ཤེས་དང་།དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་པས་དམན་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ལྷག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལྷའི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་འགྲེས་གཉིས་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གི་མི་དམིགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་འགྲེས་སོ།།མི་ལེན་མི་གཏོང་། མི་རློམ་མི་བརྙས་ཤིང་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དམན་པ་དང་ལྷག་པ་མེད་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང བ་གཅིག་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཚུངས་ཏེ། དེ་དང་མཚུངས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྔར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་འབྱུང་བ་མེད་དོ།

其后，世尊对其言语多方随喜后，以三种方式显示福德增长：三千大千世界一切有情所修十善业道、禅定、无量、无色定、获得神通等福德，不如无执著回向之福德更多，此为第一。
其中，若有人以四事供养彼等一切有情成为预流果等乃至阿罗汉、独觉之间者直至命终所获福德，此回向福德更胜，此为第二。
于彼，若十方一切有情各以四事及一切安乐资具，于一切有情成为菩萨者，各别供养恒河沙劫所获福德蕴，此回向福德亦胜彼等，此为第三。
世尊，若此福德事有形色者，则恒河沙数世界亦不能容纳，此为'不能尽'之意。
其后，前述诸福德因具有相想及所缘想而为劣，而回向福德蕴则无彼等故更胜之义。
其后，欲界天主诸天及一切梵天作供养及称赞之义二种。
其后，显示三千大千世界一切有情成为菩萨者有所缘回向福德蕴，不如一菩萨无所缘回向福德蕴更大之义。
'不取不舍，不慢不轻且无所缘'者，谓诸佛及诸善根以真如义无劣无胜故显示平等性。
如是，以无生灭、烦恼、清净等故，如诸佛及声闻、独觉、菩萨等及凡夫彼等及诸善根，回向心亦住于真如等，如是我亦随喜，此为一随喜。
其后，一切法解脱平等，以彼等平等故一切法平等。一切法以自性空故，昔为凡夫时无缚无解。一切法以自性清净故，先无烦恼后无清净。一切法本来寂静故，先无因缘所生。无自性故无生起。

 །ཕྱིས་འགག་པ་མེད་ཅིང་འཕོ་བ་མེད་པ་དང་ འཇིག་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དང་། འཕོ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་མོ་ཞེས་སོ་སོར་ རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི་གཉིས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསོད་ནམས་བསགས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་འགྲེས་ཏེ།འདི་དག་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་འགྲེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོད་པ་དང་བཀླགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ་འཁོར་གཞན་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་སྣང་བར་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཅུ་བདུན གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟོད་པ་ལ་བརྩམས་སོ།།ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདི་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ནས་བསྐོར་བ་སྟེ། འདི་ནི་བདེན་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བར་བདེན་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ཚིག་ནི་གཅིག་གོ། །བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི ལེའུ་ཚིག་ནི་བསྐོར་བ་གཉིས་སོ།།བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །སྤངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་ཚིག་ནི་བསྐོར་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་བསྐོར་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ ལ་ཡང་འགོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཅུ་ གཉིས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཐབས་སྔར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དྲིས་ཟིན་ལ། བཤད་ཀྱང་ཟིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཐབས་དྲིས་ པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འདིར་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་གུས་ཤིང་འཇར་བས་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་སྟོན་པ། སྟོན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་ དད་པ་མེད་པར་བརྟགས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

后来无阻碍且无迁移和无坏灭。如是无束缚和解脱，无一切烦恼，无清净，无生起和出现和灭尽，无迁移和坏灭，故一切法平等，如是分别观察随喜是第二。
其后又以一切安乐资具供养十方一切佛陀，以有所缘的六波罗蜜积累福德，以无所缘的方式修行波罗蜜多的福德蕴，回向所生福德更大，此为随喜之理。
如是供养般若波罗蜜多、读诵、布施等随喜，以及回向广大福德后，长老舍利弗生起信心，为令其他眷属生起信心，以'世尊般若波罗蜜多为极为清净故而显现'等十七句赞叹般若波罗蜜多。
三次宣说转十二相法轮，即世尊三转四谛法轮成十二相。其中三转宣说为：第一品为'此是四谛'等宣说四谛自性之语。第二转为应遍知、应断除、应现证、应修习四谛之语。第三转为'我已遍知、已断除、已现证、已修习'四谛之语，此即三转宣说。
其中苦谛有苦的自性、应遍知、已遍知三相。集谛有集的自性、应断除、已断除三相。灭谛有灭的自性、应现证、已现证三相。道谛有道的自性、应修习、已修习三相，如是共十二相。
'世尊，应如何安住般若波罗蜜多'，此非问安住般若波罗蜜多之方便，因帝释已问过且已解说过安住般若波罗蜜多之方便，此处'如何安住'是指应如何恭敬专注而安住之意。
般若波罗蜜多即是导师，导师即是般若波罗蜜多，此为观察无二而宣说，因为行持佛陀事业。

།ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་འདི་ཅི་ལས་བྱུང་གླེང་གཞི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་མ་མགུ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་བས་ཤཱ་རིའི་བུས་འོག་ནས་ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གུས་པར་བྱའོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་རྣམས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་ཤིང་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལས་གཅིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ པའི་ཚེ་ཡང་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས།ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་དྲིས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དྲིས་པའོ།།གཟུགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུས་པ་གཉིས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་ པ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་དབང་གིས་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་མེད་དོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྩོལ་བ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果问舍利子提出这个问题的缘起是什么，那就是因为仅仅这些需求还不满足而产生疑虑。因此舍利子在下文中以'憍尸迦，被般若波罗蜜多所摄持的'等言语来说明这是主要的。
除此之外的一切波罗蜜多成为无上正等正觉之因，也是由般若波罗蜜多的力量所致。因此应当对此极为恭敬。
所说'由于将这一切都回向于一切相智'是指随喜功德。
'如果五波罗蜜多被布施波罗蜜多所摄持，就不能获得波罗蜜多之名'这句话是因为前面已经说明六波罗蜜多互相依存，互为因果而说的。
'不是这样的，憍尸迦，不是这样的'这句话是说明六波罗蜜多中，当圆满其中之一时，六者都会圆满，仅仅是互为因果而已，而不像般若波罗蜜多那样以自性成为一切的因。
'世尊，应当如何成就般若波罗蜜多'这里并非是在询问般若波罗蜜多成就的方式，而是在询问般若波罗蜜多成就的果位。
'因为无色法的成就'就是说因为色法无实体的意思。
'世尊，如何因为无色法的成就而成就般若波罗蜜多'这是第二个提问，意思是以何种方式成就般若波罗蜜多时，能够理解色等诸法是不存在的。
'舍利子，应当以色法无造作、无生、无灭、无起、无尽、无所缘而成就般若波罗蜜多'这是说在圆成实性的状态中，遍计所执的色法无有造作。生灭二者也因为相续的缘故而不存在。在每一刹那中也无有生起和灭尽二者。由于一切相无生故无所缘。
以这样思维和作意时，当修习般若波罗蜜多时，不得任何法，因为那时任何法都不存在。
'列入般若波罗蜜多之数'是说达到一切法无实性的彼岸，无分别、无功用，这就称为般若波罗蜜多。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད། དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མི་དམིགས སོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ཡང་མིང་དང་མཚན་མ་དང་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པས་མི་འཛིན་ཏོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་མིང་དེ་ཡང་མཚན་མ་དེ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེས་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་ཞུས་པའོ།།ཅི་ནས་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དང་མི་ལེན་པ་དང་མི་གནས་པ་དང་མི་འདོར་བ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། མི་འཛིན་པ་དང་། མི་གཏོང་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་འདི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ན་ཆོས་གང་ཡང་བདག་ གིས་གཟུང་བར་བྱ་བར་མི་དམིགས་པ་དང་།བདག་རང་འཛིན་པ་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོར་བར་བྱ་བ་གང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ དང་།འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་མཐོང་བས་མི་འཛིན་མི་གཏོང་བ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བཤད། གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པས་མི་སྐྱེ་ བ་དང་།མི་འགག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་དང་། འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ན་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་བརྗོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བགྱིད་པའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །གཟུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།

般若波罗蜜多既不获得一切种智，也不执著。这是说在法身阶段时，般若波罗蜜多本身即是一切种智，一切种智非他物，般若波罗蜜多亦非他物，无所执著。
憍尸迦，般若波罗蜜多不以名称、相状和造作而获得，这是说法性无分别，般若波罗蜜多不执著任何法的名称、相状和造作。因此，一切种智的名称、相状和造作都不可得。
世尊，那么如何获得呢？这是说，般若波罗蜜多获得一切种智是世俗谛中有的，故问如何获得。
无所缘、无所取、无所住、无所舍、无执著、无所执、无所舍，如是般若波罗蜜多不获得一切种智，不获得任何法。这是说当此般若所缘和能缘平等时，不见任何法可为我所取，不取自我能执著之体性，不见如眼等处所实有，不见任何烦恼分别可舍，不执著丝毫'此为真实'之真实体性，因不见可取可系属之黑白二分故无执无舍。此时安住于一切种智自性，故说既获得一切种智，又说不获得任何法。
世尊，此般若波罗蜜多甚为稀有。这是说因一切法皆空无所生、无所灭、无造作、无所缘、不坏灭，故在此阶段以无生等名称表述。
般若波罗蜜多获得一切法，般若波罗蜜多不获得一切法，若生如是想，这是说因分别有无二边故如是说。
不信受色等，这是说信解并了知色等无实体性之意。其他诸法亦当如是类推。

 །རབ་འབྱོར་གཟུགས་མི་དམིགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བགྱིད་ཆུང་བར་མི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཆུང་བར་ཡང་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགའ་ཞིག་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་དུ་རུང་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཏེ་ཅི་ ཡང་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ཆུང་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པས་དེ་ལ་གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཐོང་བ་པོ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ།།གཟུགས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ མ་མཆིས་པ་ནི་རྟོགས་པ་མེད་པའོ།།སེམས་ཅན་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམ་ཆུང་བའམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་མེད་པའོ། །ཆོས་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བདག་ཉིད་ཆེ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་བརྩམས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚད་ དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པའི་དུས་ཀྱི་ཚད་དོ། །སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བའི་གཏམ་གྱི་སྐབས་དབྱེའོ་། །དེ་ནས་ཡང་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་ པར་དཀའ་བའི་སྐབས་ཕྱེའོ།

关于'由于不执著色法而相信般若波罗蜜多'等这些话，是说通过了知一切色法等诸法都是无实体性的本质，而相信般若波罗蜜多，即现证般若波罗蜜多的意思。
'不使色法增大也不使色法减小'是说，对于圆成实性的色法不使其增大，对于遍计所执的色法也不使其减小。其他一切也应如此类推。
'世尊，如是起想的菩萨摩诃萨不是在行持般若波罗蜜多'是说，如果有某种般若波罗蜜多可行持的话，那么就可以这样说'不行持此般若波罗蜜多'。但是因为般若波罗蜜多超越一切分别，无所作为，所以不应说'般若波罗蜜多不使色法增大也不使色法减小'等这些话。
'世尊，如是，这不是般若波罗蜜多的随顺'是说，一切法都是以自性如实安住的，因此对此没有任何般若波罗蜜多的随顺的意思。
现在以十二种方式说明般若波罗蜜多如同色法等：'为众生无生故'是说，以众生无生的特征来观察般若波罗蜜多也是无相的。从'为众生无生故'到'为见者无生故'是针对人无我而言。从'为色法无生故'到'为佛法无生故'是针对法无我而言。'无现证圆满菩提'是说无所证得。
'为众生无力故'是说微弱或无般若力。'因为诸法愚钝的缘故'是说因为诸法是无实体性的本质的意思。
如是听闻此般若波罗蜜多广大殊胜后，长老舍利弗生起信心，为菩萨们发起四种请问：关于菩萨的死亡与转生、正式入道的时间长度、所供养如来的数量、以及修行波罗蜜多的时间长度。
在此处分说诽谤正法的章节。
然后又在此处分说难以信解般若波罗蜜多的章节。

།དེ་ནས་ཡང་མོས་པར་དཀའ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་མོས་པར་དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཇི་ཙམ་དུ་ཟབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ཟབ་པའི་ཞུ་བ་ཞུས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་མ་ གྲོལ་བར་བཤད་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་དང་། ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་བཤད་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་བཤད་པ་སྟེ། བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྐབས་ཕྱེའོ། །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དེ་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན།དུས་དེ་སྲིད་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བཅིང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པས་མ་བཅིངས་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ལ་ནི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་འཁོར་བ་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སྔོན་གྱི་ མཐའ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ལྟར་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིས་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བར་ གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ་།ཆོས་ཉིད་ནི་དུས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་བཤད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ནས་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པར་བརྩམས་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ནི་དོན་དམ་ པར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

其后，为了显示难以信解之义，以'世尊，如是难以信解的般若波罗蜜多究竟有多深奥'之语请问深奥之义。世尊以未缚未解而说，以清净而说，以普遍无边而说，以贪著与无贪著而说，开示四种说法之处。
其中'须菩提，色无缚无解'者，即是无分别般若波罗蜜多境界中，圆成实性之色相显现时，于轮回之际，彼时不为业与烦恼及异熟等一切束缚所缚，故称无缚。后于圆成实际中亦无解脱，故称无解。遍计所执性中虽说有缚有解，然如虚空般毫无染著、无有变异之法性色相则非如是。
因此说'色无实性之自性即是色'，遍计所执色无实性之体性即是法性色之异名。如是乃至一切种智之间一切诸法亦当如是配释。
复次，为明此无缚无解之义，以三时配合而说：'须菩提，色之前际无缚无解'者，即法性色于轮回中有垢未净之际称为前际。现在净与未净之际称为现在。后得清净之际称为后际。'前际无实性之自性即是色'者，显示三时中皆不变异而住之相即是真如，说明法性非离时之相。
如是以无缚无解而说，显示轮回与涅槃无实后，为显示无有杂染与清净，而开始宣说清净：'色清净即是果清净'者，其中从色乃至一切种智为究竟之诸法，以无缚故无有杂染。以无杂染故自性清净。以自性清净故亦无清净诸法，因为于自性清净中，胜义中清净诸法全无所作。
因此，杂染与清净无分别亦是愚者所计，非圆成实。

 །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་ནས། ཡང་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ།དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་གུད་ན་གང་ཡང་མེད་ཀྱི་གང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས བུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མེད་དེ་གཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་ བསྟན་པ།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །ཐ་དད་དུ་དབྱེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་མ་ཡིན་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ ཐུན་མོང་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་བོར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འགའ་ཞིག་བཟུང་ནས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ འགྲེས་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་དག་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། བདག་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་བདག་རྣམ་པར་དག་པའོ།

如是显示以一种方式难以胜解后，为了清净再显示难以胜解。'色清净即是果清净'，是说波罗蜜多、菩提分等清净诸法的果位清净，除此之外别无他物，即是法性色圆满的自性恒常清净，即是果位清净的意思。如是也应当应用于一切法。
如是显示清净自性后，其后显示一切法清净亦是一体性，非差别：'色清净即是果清净，果清净即是般若波罗蜜多清净，般若波罗蜜多清净即是色清净'。其中，在色法性的阶段称为色清净，在涅槃即真实的阶段称为果清净，在法身的阶段称为般若波罗蜜多清净。
其中，色清净的真如即是果清净，即是解脱。解脱即是般若波罗蜜多清净，即是法身。法身即是色清净，即是真如的意思。因此，真如、解脱和法身在胜义中无差别，是一体。如是乃至一切相智清净也应当如是配合。
如是总结显示一切法清净是一体：'如是色清净、果清净、般若波罗蜜多清净乃至一切相智清净，这些是无二、不可分为二、非各别、无差别'。因为是一体故无二，因为不能分开故不可分为二，因为无差别故非各别，因为无间断或恒常故无差别。
如是显示声闻和独觉共同的果清净。现在为显示菩萨不共的清净，舍弃果清净，取某些般若波罗蜜多清净而显示。如是以这两种行相显示声闻和独觉的清净与如来的清净是一体。
现在以人无我清净、近烦恼无实清净、法无我清净三种清净依次显示彼等：'我清净故色清净'是说了知我无实即是我清净。

 །དེ་ལ་ འགྲེས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།བདག་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པས་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་ པས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཤད་པའི་འགྲེས་ནི།ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པས་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་མ་ རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལའང་སྦྱར་ སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་ པ་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

对此，按照次第宣说：由我清净故色清净，由色清净故我清净，如是我清净与色清净此二无二，无二所作，非各别，无差别。
如是受、想、行清净与我清净，由识清净，由识清净故我清净等，我清净与乃至一切相智究竟诸法清净亦无二所说。
其后于烦恼无实清净次第中，由贪欲清净故色清净，由色清净故贪欲清净，如是贪欲清净与色清净此二无二等，乃至一切相智究竟诸法清净与贪欲清净无二所说。
如是于嗔恚与愚痴亦当配。
其后于法无我清净次第中，缘起等乃至一切相智究竟诸法清净，摄持二法清净无二所说次第即：如由无明清净故行清净，由行清净故无明清净，如是无明清净与行清净此二无二等。
如是于诸波罗蜜多亦当配：由布施波罗蜜多清净故持戒波罗蜜多清净，由持戒波罗蜜多清净故布施波罗蜜多清净，如是布施波罗蜜多清净与持戒波罗蜜多清净此二无二等。
如是于一切亦当配：由一切相智清净故道相智清净，由道相智清净故一切相智清净，如是一切相智清净与道相智清净此二无二，当如是配。

 །དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་ཐོག་མར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་འགྲེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ།གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་རྣམས་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནས། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་ བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཚོར་ བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བཤད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་དང་། དུས་གསུམ་ རྣམ་པར་དག་པའི་འགྲེས་བསྟན་ཏེ་།འདི་མན་ཆད་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་ཐོས་ནས་སྤོབས་པ་སྐྱེས་ཏེ་འཁོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དག་ པའི་ཚིག་བཅུ་གསུམ་རིམ་གྱིས་བསྟན་པར་བརྩམས་སོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུ་མའི་དྲི་མས་བརྩམས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཐ་དད་པར་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དྲི་མ་ དེ་དག་གིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཟབ་ཅེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྤྲིན་དང་།ན་བུན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།

其后，在一切法清净摄要的次第中，首先对于六波罗蜜多，般若波罗蜜多清净、蕴等六受聚的究竟清净、一切相智性清净，执持这些后宣说无二的次第。
如是，'须菩提，复次，若般若波罗蜜多清净，即是色清净；若色清净，即是一切相智性清净。如是般若波罗蜜多清净、色清净、一切相智性清净，于此无二、无二分、不可分别、无别异。'如是乃至受、想、行、识乃至般若波罗蜜多清净，即是意触为缘所生受清净；若意触为缘所生受清净，即是一切相智性清净。如是般若波罗蜜多清净、意触为缘所生受清净、一切相智性清净，于此无二等，亦当如是配释。
其后复次，从禅定波罗蜜多清净乃至蕴等受的究竟诸法清净与一切相智性清净，执持这些后宣说彼等无二。如是一切波罗蜜多、一切空性清净与乃至受究竟诸法清净及一切相智性清净，于此宣说无二。
如是从念住等乃至一切智性究竟诸法与色等六受聚究竟诸法及一切相智性清净，彼等当配释为一体。
其后复次，显示有为无为清净的次第与三时清净的次第。此下长老舍利子听闻清净的宣说后生起辩才，为摄众故，以'世尊，此清净甚深'等，次第开始宣说十三种清净语。
'舍利子，极清净故甚深'者，烦恼、随烦恼及诸多分别垢染所造轮回诸法，与彼等不异的法性，不为彼等垢染所染，一切时极清净，凡夫难以信解，故说极清净故甚深。
'舍利子，极清净故清净即光明'者，譬如无云、雾、尘等时，日月等极清净而极为光明。

 །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་བས་ན་ གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་སླར་ཉིང་མཚམས་མི་ སྦྱར་བའི་ཕྱིར།དྲི་མ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ལ་འཕོ་བ་མེད་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་དང་ན་བུན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ ཞེས་བཤད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོད་ན། འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ པ་གཉིས་ཡོད་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མེད་པ་ཙམ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་འཐོབ་པའམ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཕྱིར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དེ་རྣམས་ སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཚལ་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བླུན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་མ་འཚལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཚལ་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན། རྣམ་པར་དག་པས གཟུགས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།གཉིས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།

同样地，法性的色等也因为极其清净的缘故称为显现。因此说'因为色极其清净的缘故，清净显现'。
世尊，清净是无结生的意思，是说已断除烦恼和分别妄想的垢染，因为不再结生，无垢且清净，所以称为无结生。
舍利子，色无迁移故无结生即是清净，意思是说遍计所执的色等已完全断除，因为无有迁移。
世尊，清净是无有烦恼的意思，是说如同虚空，即使有云、雾、霾等，但本性上完全清净。
世尊，清净是无所得亦无证悟的意思，是说若有所得法和能得法二者，则有所得，若有所证法和能证法二者，则有证悟。然而在彼处无分别和妄想，仅以此建立为圆成实性清净，因此于彼清净中无有任何所得或证悟可言。
世尊，清净是无有成就的意思，是说遍计所执和分别的色等诸法无有成就，以此建立为清净，故称为无成就相。
清净非是欲界、色界、无色界中生起的意思，是说欲界、色界、无色界皆是遍计所执，当不生不起于彼等时，称为清净。因此说'因为不见欲界自性的缘故'。
世尊，清净是无所知的意思，是说非自我了知的本性之意。
因为法愚钝的缘故，是说因为离分别故称为法愚钝。
世尊，以清净故不知色的意思，是说不见一切色等诸法之意。
因为自相空的缘故，是说因为色等诸法无相之意。
所谓'无所知'，此说明清净是无分别相；'以清净故不知色'，此说明诸法是无实相；二者皆显示所缘和能缘是无实相。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྨན་པར་མི་བགྱིད་གནོད་པར་མི་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཕན་པའམ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དེ། ནམ་མཁའ་ལ་ནམ་མཁའ་ བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་ དག་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་བདག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ནི་རྣམ་པར་དག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྔར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ། རབ་ འབྱོར་ཤེས་པ་མ་རྙེད་མ་སྟོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པ་མེད་ལ།ཡེ་ཤེས་རྙེད་པ་ཡང་ཆུད་ཟོས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་རྣམ་ པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཚེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྔོན་མ་བྱུང་ བའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཟབ་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་བཤད་པར་བརྩམས་པ། གཟུགས་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པ་དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་གང་ལགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞུས་ཤེ་ན། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་དོན་ཟབ་པ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ལགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།།རབ་འབྱོར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་། བྱ་བ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱའོ།

世尊说般若波罗蜜多不会对一切种智有益或有害，这是因为这两者都以真如性而极为清净的缘故。真如对真如不会有益或有害，就如虚空对虚空一样。因此说'由于法界常住的缘故'，法身是恒常安住的本性，谁能对它有益或有害呢？
世尊说般若波罗蜜多清净，不执取任何法，这是因为般若波罗蜜多极为清净，其特性是无有一切执取。若执取任何法，就不会清净。
其后，长老须菩提说'为清净我故，色亦清净'等，意思是因为我无实体的缘故，色等也无实体，这是其含义。此处'清净'是指无实体的缘故。因此说'须菩提，因无我故，无色即是极清净'。前面说的是般若波罗蜜多的清净，现在说的是无我的清净。
'须菩提，因为无得无失'是说未曾有的智慧既不可得也不会失去，如此二者都无，菩提也无。'菩提'也是遍计所执性。
'无二而清净'是说因为无有染污和清净二者，如同虚空，往昔本性清净故无染污，圆满时也如虚空般无有新生的清净。
第二十品：如是清净的解说圆满之后，为令信解甚深义，开始解说普遍无边。'色普遍无边故'是说无常断、无前际后际中际的缘故而普遍无边。因此说'须菩提，超越边际空性和无始无终空性的缘故'。
须菩提问：'世尊，为何如是思维即是般若波罗蜜多中的菩萨？'长老须菩提为何如此请问？是因为请问如此甚深的般若波罗蜜多境界为何是菩萨所有而非诸佛所有。
'须菩提，因为了知道的种类的缘故'是说此般若波罗蜜多尚未究竟，未完成所作，是一切种智道的种类，因此说是菩萨所有。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། ཕ་རོལ་འགྲམ་མམ། གཉིས་ཀ་མ་མཆིས་པ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའམ། ཕ་རོལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པའམ། ཕ་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་གྲང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་འགྲམ་འདི་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དུ་འང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་ འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་སྐད་གསོལ་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲམ་འགའ་ཞིག་དམིགས་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཡང་མེད་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲམ་གཉིས་དང་། གཞན་ན་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཚུ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་སམ་ཕ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་དེ།དེ་བས་ན་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ཟབ་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཕྱེ་བ་ཡང་མིང་དུ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན། མཚན་མར་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །བརྡ་ལ་མཚན་མར འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་སྟེ།གཉི་ག་ཡང་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། མིང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བཤད་ཅིང་ལེགས་པར་མཐར་གཏུགས་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་སེམས་པའོ་།།གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་འདུ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ བས་ཀྱང་ཕྲ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའོ།

世尊，菩萨摩诃萨们的般若波罗蜜多，于此岸、彼岸或二者皆无之处亦不可得，此言何意？若说到达彼岸、抵达彼岸之终点、或于彼岸本性中到达彼岸，虽然是菩萨们的般若波罗蜜多，但不住此岸、不住彼岸，除此二岸外亦不可得于他处，故作是说。此岸即是属于有为法，彼岸即是属于无为法。
如是请问后，世尊答言：'因为极为清净的缘故。'若有所缘于某岸，则不成为清净。因为无有一物，所以极为清净。正因极为清净，故不住二岸及其他处，此为其义。
'须菩提，因为三时平等的缘故'，此说因为无始无终的空性之故，完全了知三时平等性，无有此岸之想或彼岸之想。因此不住此岸亦不住彼岸，此为其义。
为使人确信其甚深，依所缘与无所缘之行，其后开示执著与无执著之处，说'于名亦执著，于相亦执著'等。于色等诸法执著名者是遍计，执著相为表示是分别，二者皆为障碍之本性，故称为执著。
'须菩提，一切法无相，无名'，此说显示是般若波罗蜜多的境界。
'世尊，如是善说善究竟此般若波罗蜜多于诸菩萨，甚为希有'，此说显示了知道之行相。
'若作色空想即是执著'，此说是以所缘方式如是思维。'于色无色想'，此说是菩萨道之了知行相。'于诸法无法想'，此说是不显现。
'憍尸迦，不能回向色之自性'，此说因为诸法是安住相，无有变异，故不应以所缘方式回向菩提，此为其义。
'须菩提，我当为汝说较此执著更为微细者'，此说是对了知道之行相的障碍。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པ་དང་། མོས་པར་དཀའ་ བར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་སྐབས་ཕྱེ་བས།ད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ།རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ཡིན་ན། འོན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆགས་པ་ཡང་དམིགས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆགས་པ་དམིགས་ཀྱང་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་བྱས་པ་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འམ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ན་འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་གཞན་གང་གི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ ཡིན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར།མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་མ་ཐོས་མ་རྟོགས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པར་བྱ་བ་མཉམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བས་མེ་མཚོན་པ་ལྟར། ཆོས་གཞན་གྱིས་བསམ་དུ་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལའོ།།རང་བཞིན་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་སོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲེས་གཉིས་པའོ།།གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའོ། །གཟུགས་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་གཟུགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

世尊所说的般若波罗蜜多甚深，是因为先前长老舍利子为了使人相信般若波罗蜜多甚深且难以信解而开启的机会，现在长老须菩提为了显示自己已经通达甚深义，因此说'世尊甚深'。
'须菩提，一切法自性本离故'是说，一切法在任何时候都远离一切执著，远离自性，自性本空。然而，虽然能见到遍计所执的执著，见到遍计所执的执著时，一切法以自性无染故是空性，因此甚深。
'般若波罗蜜多是无为、非造作'是说，因为是法身的自性，所以无需修证或造作。
'法的自性不是二，唯一故'是说，一切法在真如自性中是一味，然而因为显现为各自不同，所以难以证悟。因为真如是诸法的自性，所以称为自性。
又因为该真如不是任何其他法性的因，所以说'非自性'。因为该真如是无为的，所以不被任何人造作，称为'无作'。因为它不被任何福德和非福德所造作，所以称为'非造作'。
'般若波罗蜜多是任何人都未见、未闻、未觉、未知'是说，般若波罗蜜多因为是所缘和能缘平等的自性，所以不是带有分别的见闻觉知等识的行境。
'般若波罗蜜多不可思议'是说，如同以烟推知有火一样，不能以其他法来思议，这是词义。因此说'色不能知'等。
'令一切法无所得'是说，使知一切法无所得为相。
'如何修行般若波罗蜜多'是说，是为了了知道的行相。
为了显示以了知自性而行于一切法时不是行般若波罗蜜多，因此说'不行于色'等。
为了显示以毗婆舍那智行于法相时不是行般若波罗蜜多，因此说第二个等。
'色圆满或不圆满'是依修行圆满而说的。
'色无著'是说法性之色无障碍。
'如是行时，于色无著不作是想'是说，在修行时如是趣入，在证悟一切种智时如是通达，这是词义。

 །རབ་འབྱོར་ ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་དང་།དགེ་སློང་ཞིག་གི་ཚིག་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང་། སྦ་བ་དང་། མི་ནུས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདྲའོ། །གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོར་རོ།།གཟུགས་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེ་ཁོལ་གྱི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་རྟེན་པའི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ བརྡར་བཏགས་པའི་དངོས་པོར་རོ།།སངས་རྒྱས་སྟོང་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་དེ་ལ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པས་ཆོས་བཤད་པ་ཞུས་པའི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡུན་འདི་ཉིད་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དམིགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དེ་ཡོངས་སུ དག་པ་ཞེས་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ཡོད་ཀྱང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་གོས་པ་མེད་པ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། སྨྲ་བ་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་སྨྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱང་ ནི་ནམ་མཁའ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སྨྲ་ཡང་།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྨྲ་བའམ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྲག་ཅ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་གྲག་ཀྱང་། ནམ་མཁའ་ནི་སྨྲ་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ནམ་ མཁའ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་སྒྲ་ཙམ་ནི་སྨྲ་བའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་ དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ།

如是，妙生的言语、比丘的言语、帝释的言语、守护、救护、隐藏及不能的言语，这一切都是相同的。'不于色起增上慢'是指不于作用和相等事物上。'不于色起我所增上慢'是指不于主仆关系上。'不于色起增上慢'是指不于处所和所依事物上。'不于色相起增上慢'是指不于假名施设上。
宣说千佛是为了令彼等生起信心。当弥勒请问说法时，应知三时皆说此时分。其后'妙生，由色遍清净故，般若波罗蜜多遍清净'是说由于色等所缘诸法成为无垢，故道之行相智亦成清净。
'妙生，色无生、无灭、无杂染、无清净'是说当色住于法性自性时，不显现生灭、杂染、清净，尔时说色遍清净，非余时。'由虚空遍清净故'是说如虚空虽有暂时云雾，然因自性清净故不成为不遍清净，般若波罗蜜多亦复如是。
以遍清净、无染、无执、无言、无诠、无所缘六种相说明与虚空相等。'由虚空无言故'是说虽其他对虚空有所言说，然虚空无言说或诠表。譬如虽于虚空有回声二种声响，然不应说虚空有言说。'由虚空无诠表故'是说虚空本性无诠表之义。又，仅声即是言说，显示诠表即是诠表。
'妙生，由色极清净、无所缘、无生、无灭、无杂染、无清净故'是说当以此般若波罗蜜多见一切法时，由无色等遍计所执烦恼及分别戏论垢故，为清净相；由离一切所缘故，为无所缘相；由圆成故，为无生无灭相；由自性空故，为无杂染无清净相。尔时即得遍清净之名。

 །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ འདི་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མིག་གི་ནད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའམ་འགག་པའམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བའམ། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་འམ་དོར་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་དེ་ལྟར་མི་རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིན་པོ་ཆེ་ཡོན ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་མི་རྟོག་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྒྲུབ་པའམ་རྣམ་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་སྣང་སྟེ།ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བཟུང་ངོ་སྙམ་མམ་། སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་མམ་ཆོས་ངན་པ་རྣམས་ དག་གོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད།འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུན་བཅད་དོ་སྙམ་མམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་བརྟག་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། བདག་ནི་གཅིག་གོ་སྙམ་པའམ་ཐ་དད་དོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། བདག་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ལས། ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་གོ་སྙམ་པའི་རློམ་ སེམས་ཀྱང་མེད།ནག་པོའི་ཆོས་རྣམས་འགྲིབ་པར་བྱ་ཞིང་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་སོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད། ཁམས་གསུམ་དུ་དགོད་དོ་སྙམ་པའམ། ཡང་དག་པར་བཟླ་ བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད།བདག་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའམ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ་སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།གང་ཡང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་གནས་པ་འདི་ཉིད་མཁྱེན་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་འཇིག་རྟེན་ན་སྣང་སྟེ། འདི་ཉིད་དེ་དག་གི་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་དང་།འདི་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཅིག་ཏུ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གྲངས་ལས་འདས་ པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་གང་ཡང་བསྐོར་བའམ་མི་བསྐོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་སམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是宣说了极为清净的般若波罗蜜多之后，其后为了生起对此的信心，以'不会生眼疾'等，宣说了今生来世所生的利益。
'于般若波罗蜜多中无有任何生灭、烦恼、清净、执取、舍弃之法'，是说生灭等在般若波罗蜜多中不显现。
'如是亦不作想，如是亦不分别'，是说亦不分别认为般若波罗蜜多具有众多功德珍宝。
'须菩提，此般若波罗蜜多不成就任何法，亦不显示'，是说一切法不变而圆满成就时，般若波罗蜜多如是显现：既无成就殊胜法的傲慢心，亦无执取或布施殊胜法的傲慢心，亦无生起无漏法或清净恶法的傲慢心，亦无断除轮回法或观察清净法的傲慢心，亦无我是一体或差别的傲慢心，亦无我从前无有而今因菩萨行力而有，远离一切障碍的傲慢心，亦无从前因烦恼和随烦恼等而成为烦恼，后来清净的傲慢心，亦无减损黑法增长白法的傲慢心，亦无属于三世的傲慢心，亦无安立三界或超越的傲慢心，亦无我行布施波罗蜜多等布施，或断除其违品悭吝等的傲慢心。
'须菩提，如来出世或不出世'，是说一切法住于法性，无所作为。由于了知此法住性，如来于世间显现，此即是他们的证悟，此即是法轮之义。
'须菩提，此非二转法轮，亦非一转'，是说胜义中一切法超越数量，故如是宣说。
'无有任何法为转或不转而住'，是遣除转法轮的想念或分别。
'以无实性空性故'，是说般若波罗蜜多执持一切法无实性之相的意思。

།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེན་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་དགུ་བཅུ་རྩ་ལྔས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ་།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཆེ་བ་དང་། གསང་བ་ཆེན་པོ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་གསང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཆོས་འཇུག་པ་གསང་བ་དང་། མངོན་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་གསང་བ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གསང་བའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་སྟོན་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་པར་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཡང་།ཆོས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་མཚང་རྒྱ་བ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་བསྐོར་ལ་ཆོས་གང་ཡང་བསྐོར་བའམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་ ཡང་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གསང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་འགྲེལ་ཏེ། ཆོས་མེད་པ་དང་འཁོར་ལོ་མེད་པ་དང་། བསྐོར་བ་མེད་པ་དང་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། འཆད་པ་པོ་མེད་པ་དང་ ཉན་པ་པོ་མེད་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།འཕགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་མེད་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མཐོང་བ་ཡང་མ་མཆིས་ལ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་མཆིས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །འཁོར་ལོ་མེད་པ་ ནི་འདི་ལྟར་གང་བསྐོར་བར་བགྱིའམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།བསྐོར་བ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པའམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ། །མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་དང་སྨོན་པ་མ་མཆིས་ པ་ནི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་འམ་མི་བསྐོར་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།བཤད་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའོ།།འཆད་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་སུས་ཀྱང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །ཉན་པ་མེད་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །རྟོགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་ མངོན་སུམ་དུ་མ་བགྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ།།འཕགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་ནི་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སུ་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་སུ་འང་སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ནམ་ མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཡིན་གྱི།དམིགས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པ་སྟེ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མཉམ་པའོ།།མིང་མེད་པ་དང་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཚིག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对于'此般若波罗蜜多是大'等九十五句，长老须菩提广说此般若波罗蜜多是通达一切法。其中'此般若波罗蜜多是大'是说明境大和大秘密为境。如是秘密有三种：法入秘密、现等觉秘密和法轮转秘密。
其中对诸法以世俗谛和胜义谛的力量，既入于法想，也入于非法想。因此说'一切法以一切法自性而空'。
既示现等觉，又见无现等觉。因此说'诸菩萨摩诃萨住于般若波罗蜜多，现证无上正等正觉，然无有任何法可现证'。
既转法轮，又无有任何法可转或不转，此说明法轮转秘密。
其后以八种方式解释转法轮：无法、无轮、无转、无说体性、无说者、无听者、无觉悟、无圣补特伽罗。
其中无法即说'任何法亦不见，任何法亦非不见'。
无轮即说'如是所转或不转之法不可得'。
无转即说'空性非能转或不转，无相无愿非能转或不转'。
无说即从'如是所说般若波罗蜜多及广说'乃至'此是般若波罗蜜多清净说'。
无说者即说'此般若波罗蜜多说亦无人说'。
无听者即说'无人领受'。
无觉悟即说'无人现证'。
无圣补特伽罗即说'于此无有般涅槃者，此法教中无有应供养者'。
'须菩提，因无虚空'是说如虚空般无所缘性，非说无无所缘性。
'因一切法无所缘平等性'是说一切法是遍计，平等无所缘性。
'因无名无身'是说无色法和色法无有言说，此为语义。

 །དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལུས་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉིས་ ཚིག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ་སྔར་རྣམ་པར་བརྟགས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ཕྱིས་ཚིག་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ གཟུགས་མེད་པས་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་འཕྲོགས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་བྱང་ཞིང་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་བྱང་བས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟད་པར་སྣང་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་འགག་པ་ཡང་མེད་པར་སྣང་བའོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་སྣང་གི་། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། །དེ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་པའོ། །རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་མཐོང་བའི་མིའི་རྨི ལམ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་དམིགས་ཤིང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་གནས་པའོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ནི་གནས་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ཡང་གནས་པར་མི་དམིགས་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མ་ནོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞི་བའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཉེ་བར་གནས་སོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་མེད་པའོ། ། ཞེ་སྡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ཚད་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚད་མའི་དབང་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ ཡིན་ན་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གཞི་མི་མཐོང་སྟེ་དེ་བས་ན་ཚད་མེད་པའོ།

所谓'由于内外呼吸运行无所缘故'是指如此观想身体如虚空般空性时，内外呼吸的运行也不存在。
所谓'由于寻思和观察无所缘故'是指寻思和观察二者是言语的造作，因此如是宣说，因为先寻思观察后才发出言语。
所谓'由于受、想、行、识蕴无所缘故'是指它们无色，是名聚的自性故。
所谓'由于一切法无行故'是指一切法离行故。
所谓'由于一切法不可执故'是指诸法不执诸法，因此不可夺。
所谓'由于一切法极为清净且尽故'是指一切法极为清净故无生，以无灭的自性而显现为尽。
所谓'由于一切法无生无灭故'是指一切法空性，显现为无生亦无灭。
所谓'由于死亡和出生无所缘故'是指此时了知死亡和出生是依遍计所执而显现，但胜义中并非如此。
所谓'由于一切法自性无坏故'是指如此一切法的自性即是真如，由于它无变故不坏。
所谓'由于梦境所见无所缘故'是指如同梦中所见之人的梦境事物不可得且不存在一样，一切法也是安住于无实体性中。
所谓'此是无清净到彼岸，因为不缘有遍染故'是指若有遍染则成清净圆满，如此一切法以自性本来清净，因此既无遍染也无清净。
所谓'此是无住处到彼岸，因为一切法无所缘故'是指因为一切法无所缘，所以于任何处都不见安住。
所谓'由于一切法无误真如现前圆满成佛故'是指一切法是无误真如的自性，由于现前无误的自性，般若安住于'一切法寂静'的了知中。
所谓'由于贪欲相无所缘故'是指无可贪著事物的相。
所谓'由于瞋恚非有故'是指无瞋恚之因的相。
所谓'此是无量到彼岸，因为一切法无生起故'是指一切法若依量而生起，如此般若波罗蜜多不见一切法之量生起的基础，因此无量。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚད་མ་དམིགས་སུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞལ་བྱ་ཡོད་ན་ཚད་མ་ཡང་ཡོད་ན་གཞལ་བྱ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་མ་མི་དམིགས་ཤིང་མེད་པས་དེ་བས་ན་གཞལ་བྱ་མེད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཆགས་པ་མེད་པའོ།།འདི་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་ འཇིག་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་མེད་དོ་།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་སྟེ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱ་བའམ། གནས་པར་བྱ་བའམ། ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདི་ནི་སྟོང་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་སྟོང་ངོ་། །འདི་ནི་བདག་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ། །སྟོང་ པ་ནི་གཞན་བྲལ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཞེས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་འདི་ལྟར་མཚན་མ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ།།སྟོང་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་པ་མེད་པ་ཙམ་ལ། སྟོང་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའི། སྟོང་པ་ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་གཟུགས་རྣམས་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ཆེ་བ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཆོས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所谓'一切法无混杂的缘故'是指一切法是空寂的缘故。
所谓'一切法无量可得的缘故'是指如果有所量就会有能量，如果有能量就会有所量，然而如此一切法的量都不可得且不存在，因此没有所量。
所谓'一切法如虚空无执著的缘故'是指一切法如同虚空般无执著。
这是无常波罗蜜多。所谓'一切法无坏灭的缘故'是指如此一切法如同兔角等一样因为未生故不灭，因此是不存在的。
因为不存在故是无常，不存在的含义就是无常的含义，因为经中如是说。
所谓'一切法不应过分执著的缘故'是指如此一切法不应过分执著、安住或受用，因此是苦。
这是空性波罗蜜多。所谓'一切法的自性不可得的缘故'是指诸法的自性，无论是色法的自性还是感受等的自性，在胜义中都是不存在的，因此那些法是以彼自性而空的。
这是无我波罗蜜多。所谓'一切法无执著的缘故'是指如此色等诸法不存在，因此它们不应执著，如此一切法不存在即是无我。
虽然空性和无我二者的含义没有差别，但是从观察的角度来说是有差别的。空是离他，比如说因为离水故说瓶子是空的。同样，因为离开自相等自性的缘故，对那些法本身遍计为空。
所谓无我是诸法的不存在性，比如如同幻化的大象等。对于那些法本身，想要说明离开自相等时称为空性。想要说明无实有、不存在时称为无我。
关于'一切法无相的缘故'，相即是相状，如此因为无相故因此无相状。
所谓'空空性不可得的缘故'是指空性中没有第二空性这一点称为空空性，除此之外并没有其他所谓空空性的法，这是其含义。
所谓'大空性不可得的缘故'是指在一切方位中都无诸色法这种广大性称为大空性。除此之外并没有其他所谓大空性的法，这是其含义。
同样也应当应用于其他一切。

 །འདི་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་དང་ འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སེར་སྣ་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སེར་སྣ་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདི་ནི་སྟོབས་བཅུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཅུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་དོན་ དམ་པར་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་བཅུའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་རྣམས་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་བཅུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ གང་ཡང་ཞུམ་པ་མེད་དེ་དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མི་འཇིགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བགྲང་ངོ་།།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གསུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ནི་རང་བྱུང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་དབང་དུ་འགྱུར་ཏེ་། དེའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱི་གནོན་པས་རང་བྱུང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྔགས པའི་ཚིག་དང་།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཚིག་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཚིག་རྣམས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་གནས་པ་ཉིད་དེའི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

这是自性空波罗蜜多，因为有为法和无为法都不可得。这是说，如果有为法和无为法是可得的，那么它们的自性就不会是空性，然而一切法都是空性的，因此它们的自性是空的，这是其含义。
这是布施波罗蜜多，因为吝啬不可得。这是说，在般若波罗蜜多中吝啬不可得，这也是布施的特征。其他的也同样可以这样运用。
这是十力波罗蜜多，因为一切法的一切行相都不可得。这是说，一切法的一切行相是处非处智力等十种智慧的对境，没有不是它们对境的行相，如是这些行相在胜义中不存在，因此见到作为十力对境的诸行相不存在，所以是十力波罗蜜多。
道相智无有怯懦，这是说，菩萨的道相智对任何法都无有怯懦，因此完全无怯懦自性的道相智就称为无畏波罗蜜多。
一切处智慧无著无碍，这是说，如是菩萨智慧于一切处无著无碍，因此称为无碍解波罗蜜多。
超越一切声闻缘觉之法，这是说，如是般若波罗蜜多声闻等所无，因此称为佛不共法。
这是如来波罗蜜多，因为一切佛所说即是如来性。这是说，从词义上讲，因为如实而说故称如来，对一切佛所说如实缘取的般若波罗蜜多称为如来波罗蜜多。
这是自生波罗蜜多，因为统御一切法。这是说，如是一切法都在其掌控之下，因此以自身胜伏一切法故称为自生波罗蜜多。
帝释赞叹之语、长老舍利弗之语及世尊随喜之语，因为容易理解，如经中所说。
行般若波罗蜜多时不住于色，那时即是精进于色。这是说，菩萨道相智的智慧不住于任何法，因此不住即是其精进。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་དེ་འདི་ལྟར་ གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲེས་སྔ་མར་ནི་གནས་པ་བཀག་གོ།།འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པ་བཀག་གོ། །གཟུགས་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མི་དམིགས་ པར་སྟོན་ཏོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཟབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཉིད་མེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཟབ་པའི་འགྲེས་དང་། གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་འགྲེས་དང་། ཚད་ མེད་པའི་འགྲེས་དང་།བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲོག་དགོན་པའི་དཔེ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཔེ་དང་། དཔྱིད་ཀྱི་དཔེ་དང་། སྦྲུམ་མའི་དཔེ་དང་། རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླའོ། །ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྟགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པར་མི་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་ འབྱུང་བ་ཡང་།བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྟགས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་རྟགས་ནི་གཟུགས་སུ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་མི་རྟོག། རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་རྟོག་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་སུ་མི་རྟོག་གོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཚན་མར་མི་རྟོག་གོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རང་བཞིན་དུ་མི་རྟོག་གོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ།།སྔར་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པས་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཟབ་པ་བཤད་པ་ནི་གདུལ་བའི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དག་ པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བར་ཆད་མང་དུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་བགེགས་མང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གསུངས་པའོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀློག་པའི་བསོད་ནམས་བསྟན་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླའོ།།ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་བསྡུས་པ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པའི་དུས་ནི་ལོ་ལྔ་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལོ་ལྔ་སྟོང་ལ་ལོ་ལྔ་ བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱའི་དབང་དུ་བྱས་ལ་ཕྱེད་ཕྱེད་དུ་བཅད་ན་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ལེའུ་བཅུ་སྟེ་ཐོག་མར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལེའུ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ལེའུ་དང་། ལུང་གི་ལེའུ་སྟེ། ལེའུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལེའུ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དགྲ་ བཅོམ་པའི་ལེའུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལེའུ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལེའུའོ། །བསྒྲུབ་པའི་ལེའུ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་ལེའུ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལེའུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུའོ།

憍尸迦，再者，不应执著于菩萨之色相，如是，不执著于色相，如此即是执著于色相。对于前者，是遮止住于色相，此处是遮止修行。
不缘于色之前际等，表示三世皆不可得。
舍利子，如是色之甚深即非色，因为所谓甚深是遍计所执，故就胜义而言无有色性，故如是说。甚深之次第、难测之次第、无量之次第、帝释之语、得授记、旷野之喻、大海之喻、春季之喻、孕妇之喻、摄受及开示之语，这些都容易理解。
修习般若波罗蜜多圆满的标志有二种：不见一切法增减，及见诸法之相。
显示不可思议及于不可思议中不生分别，也是修习圆满的标志。
行持六波罗蜜多的标志是：不分别色，不作意色；不分别色相，不作意色相；不分别色之自性，不作意色之自性。以空性三摩地不分别诸法，以无相三摩地不分别诸相，以无愿三摩地不分别自性。不作意遍计所执，不作意依他起。
先前是由真如甚深而说甚深性。现在是将真如之相增益于色等而说甚深，是为了随顺所化众生的种种意乐。
世尊，一切法清净蕴，即是一切法蕴清净之意。
世尊，障碍不多生起实为稀有，是因为想到善事多有障碍而如是说。
其后所说读诵正法的功德易于理解。
所谓五百最后，即是将五个一百合计称为五百。如来正法住世时间说为五千年。将五千年以五百五百来分，一半一半分开则成为十个五百。
其中有十品：最初是证悟品、修行品、教法品等三品。其中证悟品又分为三种：阿罗汉品、不还果品、预流果品。修行品也分为三种：胜观品、三摩地品、戒律品。

 །ལུང་གི་ལེའུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དེ་ལེའུ་དགུ་དང་། རྟགས་ཙམ་འཇིགས་པའི་ལེའུ་དང་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལེའུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་ཐོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ལ་ལོ་ལྔ་སྟོང དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ། ལྔ་བརྒྱ་གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ། ལྔ་བརྒྱ་གསུམ་པ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ། ལྔ་བརྒྱ་བཞི་པ་ལ་ལྷག་མཐོང་། ལྔ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན། དྲུག་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས། བདུན་པ་ལ་ཆོས་མངོན་ པ།བརྒྱད་པ་ལ་མདོ་སྡེ། དགུ་པ་ལ་འདུལ་བ། ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་པ་ལ་རྟགས་ཙམ་སྟེ། འདི་ཉིད་ལ་བརྒྱ་པ་ཐ་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་སྟེ་དེ་ལ་ལོ་ལྔ་བཅུ་པ་སྔ་མ་ལ་ནི་མི་རྣམས་ཁ་དོག་དང་གཟུགས་དང་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡིན་ལ་ལྔ་བཅུ་པ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་འགྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་མཐའ་བསྟན་པ་འགྲིབ་པའི་དུས་ཀྱང་ལྔ་བཅུ་པ་ཕྱི་མ་དང་འདྲ་བས་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཐ་མ་ཞེས་གདགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། ། བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི་སྤོབས་པ་ཕྱིས་ཏེ་སྐྱེས་ན་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་མྱུར་བར་སྐྱེས་ན་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མ་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། གླལ་བ་དང་། དྲེགས་པའོ། །རྒོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་རྒོད་པའམ་ཕན་ཚུན་ཀྱལ་ཀ་བྱེད པའོ།།ཕན་ཚུན་སྟེག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་དགོད་བྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཕན་ཚུན་བཤེས་གཉེན་པ་ལ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་ཀྱི་དད་པས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་གཞན་ལ་ཆགས་ཤིང་ཚིག་གི་དོན་མི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ ངོ་།།གླལ་ཞིང་འཛིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གླལ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྔ་ལས་སྔ་མ་ནི་ཡི་གེར་འབྲི་བའི་ཚེ་ནའོ། །འདིར་ནི་འཛིན་པའི་ཚེའོ། །འགྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ། དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་འགྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྤངས་ཏེ་ ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་།ལོ་མ་ལ་སྒྲུབ་པ་དག་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་ལྗོན་པ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཇི་ལྟར་ཁྱི་རྗེ་བོའི་ཟན་ཞིམ་པོ་རྙེད་སླ་བ་བོར་ཏེ་མིའི་ཟན་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པའམ། ཅུང་ཟད་ཅིག་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལ་ལ་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་རྙེད་ཀྱང་བོར་ཏེ། བདག་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་འདོད་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ དེ་དཔྱས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བ་ལང་གི་རྗེས་ཀྱི་དཔེ་དང་ཤིང་མཁན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁང་པ་དབུབ་པར་འདོད་པ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚོལ་ཞིང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁང་པ་ཡང་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།

经典的章节也分为三种：即阿毗达磨藏、经藏、律藏，共九章，加上仅有标记的恐怖章节成为十章。其中每一章节各持续五百年，如是十章合计五百乘以十，即为五千年。
其中所有五百年中的第一个五百年是阿罗汉，第二个五百年是不还果，第三个五百年是预流果，第四个五百年是胜观，第五个是禅定，第六个是戒律，第七个是阿毗达磨，第八个是经藏，第九个是律藏，第十个五百年是仅有标记，这就是所谓的最后的百年。
有人说人的寿命能活五百岁，其中前五十年人们的肤色、形体、力量和智慧等明显增长，后五十年则衰减。同样，时代末法衰减的时期也与后五十年相似，故称为最后的五百年。
一切功德利益的教导是容易理解的。魔业则是：若迟缓生起信心则会有障碍，若过快生起信心则会变得傲慢，以及不恭敬、懈怠、骄傲。所谓'喧哗'是指说法时喧闹或互相闲谈。'互相嬉戏'是指彼此取笑。'互相执著亲友'是指为了互相维护而做，而非出于信心。也出现'执著于文字而不解词义'的说法。
关于'懈怠而受持'，懈怠等这五种中，前者是在书写时，这里是指在受持时。发起多少菩提心，即需要经过多少劫完全受持，这是说再次发起菩提心数量的劫数中，需要精进于此般若波罗蜜多，因为是邪慧，需要那么多劫才能圆满。
所谓'舍弃一切种智之树根'，就像舍弃树根而修习枝叶等，无法如实成就一样，没有一切种智之大树，声闻缘觉如枝叶等也无法获得，这是其含义。
就像狗舍弃容易获得的主人美食而寻求人食却得不到或仅得到一点一样，这里也应当如此理解。就像有人获得大象却舍弃说：'我要大象的脚印而不要大象'而成为笑柄一样，也应当如此理解。
牛迹的比喻和木匠想建胜利宫殿却寻求日月宫殿的圆形，而胜利宫殿也不过如此的比喻也是如此。

།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྤོབས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་ བར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲར་མེད་པ་ནི། སྒྲ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་ལ་རིམ་གྲོར་མི་བྱེད་པའི་ཉེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ཡི་གེ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་།མཉན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་ཀྱི་ལས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླའོ། །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་བཤད་དེ། ཕུང་པོའི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྟགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་ པར་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་ཚོར་བའི་དབང་དང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་།མཐོང་བ་པོ་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། མ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་རིག་པར་བྱེད་ཤེས་པར་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དབང་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ དབེན་ལ།ནང་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཞིང་ཞི་བར་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་པོའི་འདུ་ཤེས་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་འཇིག་ པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན།རབ་ཏུ་འཇིག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕུང་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་མཐོང་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་ཟ་བ་དང་མ་རུང་བར་འགྱུར་བ་ལ་ བྱའོ།

若说'般若波罗蜜多是无所畏'，是因为无分别的缘故。'不可思议'是因为超越了思维境界的缘故。'无生无灭'是因为不变而圆满成就的缘故。'无烦恼无清净'是因为自性本来清净的缘故。'无扰动'是因为恒时入定的缘故。'不可言说'是因为唯自证知的缘故。'无法言表'是因为超越语言的缘故。'绝不可说'是因为超越分别和思维的缘故。'无所缘'是因为远离一切实体执著的缘故。
若认为'此甚深般若波罗蜜多是无实体'，这也是魔业，这是因为不恭敬宣说无实体想的般若波罗蜜多的过失。'此般若波罗蜜多无文字'是因为不可言说、不可闻听的缘故。其余魔业容易理解。'须菩提，此般若波罗蜜多生起如来十力'等，是显示因为生起佛法而生起胜义如来。
'世间导师'是以十一种方式说明世间导师：显示蕴世间、显示一切法自性观察无所得、显示一切众生心行差别等、显示一切法真如、显示一切法无相之相、显示知恩报恩之力、显示一切法无知者无见者、显示未见之一切法、以显示世间空性令知解明了的力、显示此世间不可思议且寂静，内等皆空寂、以及无此世他世之想。
其中，'须菩提，如来说五蕴为世间。般若波罗蜜多不显示这五蕴坏灭，不显示彻底坏灭'，是说般若波罗蜜多唯见五蕴真如，而非遍计所执的五蕴。'坏灭'和'彻底坏灭'是指毁坏和变成无用。

། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུགས་ཡོད་པའམ་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པས་ མཉམ་པས་མཉམ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྣང་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་ བསྡུས་པ་དང་།སྤྲོས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་པས། སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ཡང་སེམས་བསྡུས་པ་དང་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཟད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་སྤོང་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་མཁྱེན་པ་ལ་སེམས་དེ་དག་མཁྱེན་ཞེས་བཤད་དོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པར་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་། སེམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སེམས་སམ། འདོད་ཆགས་སམ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སམ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་བཟུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་བཅས་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་སྤངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་ མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བས་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་སྟོན་ཏེ། རབ་འབྱོར་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན་ སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སེམས་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་པ་དང་།སེམས་གཉིས་ཅིག་ཅར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བས།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ།

般若波罗蜜多自身，在这甚深般若波罗蜜多中也是无有且不可得，那么怎么可能认为般若波罗蜜多有色相或可得呢？这是说，当所缘和能缘平等平等时，在无分别的般若波罗蜜多中，连般若波罗蜜多自身也不显现，更何况色等呢？这是其义。
须菩提，如来以法性如实通达彻知彼等众生之摄心与散乱，这是说通过见到心的法性，了知摄心与散乱皆非如实且无有，称之为了知摄心与散乱。
然后又问道如何了知彼等摄心与散乱，以尽、离贪、灭等来说明：通过了知众生尽法性、离贪法性、灭法性、断法性及自性空性，说为了知彼等心。
其后'须菩提，有贪心者即非心之如实性'，这是说明了知有贪心等。
关于此处'于有贪心如实通达了知为有贪心'，若如是了知贪欲、心及有贪性，有贪心之法并非如实存在，所谓如实性之法即是自性空，称之为心法如实性。
如来智慧极为清净，不执著于心或贪欲或心所法或有贪等，因为有贪等状态的遍计执完全不存在。
因此应当知晓此处文义为：有贪心非如实且非真实，故断除彼而如实通达了知，此为其义。
其后又说明如实通达了知离贪心：'须菩提，离贪心者即非有贪心'说明了什么呢？不仅离贪心与有贪性胜义中完全不存在，而且在遍计执自性中，在离贪的状态下也不能说为有贪，因为有贪与离贪二者不可能同时存在于一心中，且两种心不会同时生起。
因此不仅非如实，即便在遍计执相中，对离贪也不应说为有贪，故说为离贪性。

 །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདིའི་སེམས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་ཞུམ་པའོ། །འདིའི་སེམས་ནི་འཕེལ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་འགྲིབ་པའོ། ། འདིའི་སེམས་ནི་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ནི་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་གཟིགས་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ ནི་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བར་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ནས།དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རབ་འབྱོར་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དང་ གང་ཟག་གཞན་དག་གི་སེམས་འོང་བ་མེད་པ་དང་།འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་གནས་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང་དང་། ཡང་དག་པར་གནས་ པའི་དབང་དང་གནས་ཤིང་ཡངས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་གྱུར་པས་འགྱུར་རོ།།གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དབང་གིས་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུར་མི་གཟིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་ གཟིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་སེམས་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་མེད་པས་འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་བདག་གི་སེམས་དེ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་ནི་ཁྱབ་པར་གནས་པའམ། དབྱིབས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ དེ་ལྟ་བུའི་ཚད་མེད་པ་འདི་སེམས་མི་གཟིགས་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པ་དང་།རྟེན་མེད་པར་གཟིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟིགས་པ་ན་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་བསྟན་དུ་མེད་པར་གཟིགས་སོ། །སྤྱན་ལྔ་ལ་སེམས་དེ་དག་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་ལ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ནི་བལྟར་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ། སེམས་གསལ་བ་དང་། བྱིང་བ་དང་བཙུམས་པ་དང་། བཀྲམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་སེམས་རྟག་པར་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ནི་གསལ་བའོ།།ཆད་པར་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ནི་བྱིང་བའོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་དབང་གིས་ནི་བཙུམས་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་བཀྲམ་པ་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ མཁྱེན་ཏོ།།གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའོ།

同样地，也应当应用于远离嗔恨和远离愚痴。关于广大心，所谓'广大'，以及'须菩提，如来于此完全了知彼等众生之心非广大非怯弱'等，将以此表明：'此心是广大的，他人之心是怯弱的；此心是增长的，他人之心是减退的；此心是遍行的，他人之心是不遍行的'，并非如此见之，而是依止此般若波罗蜜多，完全了知广大心无实且非有，无自性。
于广大心通达为广大心后，如实地完全了知其亦无实。同样地，关于所谓'成为广大'，此处也是以'须菩提，如来于此见其他众生与补特伽罗之心无来、无去、无住、无生、无灭'等来显示：所谓'广大'，是由生起之力、真实安住之力以及安住广大之相转变为他相而成。所谓'成为'，是由来去之力而成，如来智慧并非如此见之，而是见为无实唯一自性。
如是，由于广大心于成为广大心中无有转变，故称其完全了知无实。以'无量心'表明：'如实随见彼众生之心非住、非断、非遍住、非不遍住'等，此说：无量是遍住或由形状之力而成，如来并非如此见心之无量，而是见一切心无住、无依。如是见时，即称如实完全了知无量心。
'见彼心无相、离自性'者，由于无自性、无相故不能显示而见为不可显示。'五眼不见彼等心'者，是就积聚而言心，指遍计所执。彼亦以其自性非有，以无性故不显现于见真实者之眼前。因此，意谓心不可见。
第二十一品。所谓'心明显、沉没、收敛、散乱'，是指外道邪见者由执著心为常之力故明显，由执断之力故沉没，由诽谤之力故收敛，由增益之力故散乱，如实了知。'依止色'者，表示从五蕴而生。

 །དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་ཏེ་སེམས་འཕྲོ་བ་དང་། གཟུགས་བདག་གོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བཞིན་དུ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལས་སེམས་འཕྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་འཕྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་གཞན་ ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་མཁྱེན་ཏོ།།གཟུགས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཞེ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། མཚན་མ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་དུ་མཁྱེན་ཏོ།།དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ་། རབ་འབྱོར་དེ་ ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་གསལ་བ་དང་།བྱིང་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཙུམས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཟབ་མོ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།བྲལ་བ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་། །རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་ ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྨོན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྨོན་པའི་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ ཅིང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞིས་གནས་གྱུར་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་ཡོར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ བཞིན་དུ་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་ལ་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལ་ཆད་པ་མེད་ པ་དང་།རྣམ་པར་རྟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

'所谓住于色'是指住于色而心散乱，执著色为我而说的意思。
同样，'住于受'等也应如是理解。
如是说明从见解而生的心散乱等之后，现在为了说明分别妄想戏论的散乱等而说：'须菩提，复次如来依此般若波罗蜜多而了知色。'
若问如何了知色？如实无变异、无分别、无相等六种方式了知一切法的真如自性。
其中'无变异'是因为非他真如的缘故。'无分别'是因为无错乱真如的缘故。'无相'是因为真实边际的缘故。'任运'是因为无须显明的缘故。'无戏论'是因为本性空的缘故。'无所缘'是因为无实体性的缘故。
现在为显示有漏、无漏、世间、出世间一切法，以及一切圣者补特伽罗、一切圣法、如来皆真如无别，故说一切法真如性无二，即'须菩提，如是心的明了、沉没、散乱、收摄的真如，即是蕴、界、处、缘起的真如'等。
'天子们，此甚深般若波罗蜜多是空性相'是指远离凡夫行境所遍计诸法，称为空性相。
因一切分别妄想戏论相悉皆寂灭，故称无相相。
因完全舍离一切分别希求，故不再生起希求，称为无愿相。
因断除一切因缘果报分别戏论相续，远离生等，故无为法位称为无生无灭相。
因四种转依极为清净，故称为无染净相。
如幻梦阳焰等非实有，故称无实体性相。
因远离一切遍计分别，胜义不可言说，如虚空无所住，故称无住相。
因远离前际、后际、中际，离有无实法，自性本涅槃，故称无断无常相。

 །ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཐ་དད་པ་དང་གཅིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྩོལ་བ་ཐམས་ ཅད་སྤངས་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་མཚན་ཉིད་ མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡར་བཀའ་སྩལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ་། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་མི་ཤེས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་ཤེས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭས་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གམ་ཆོས་སོ།།གང་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གམ་ཆོས་གཞན་ལའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། ། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དེ་། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་མངོན པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ།

由于断除一切差别分别，无二离开差别与一体性，即是非一义非异义之相。
由于断除一切勤作，于无明显作用故无作用，离去来即是无来无去之相。
一切种类中一切离开一切自相，住于无相自性，即是虚空之相。
而如来以世间名言宣说，胜义中并非如此，此即说为不可言说之相。
天子们，此等相不能被包括天人阿修罗的世间改变，此即说为不变圆成及无颠倒圆成的圆成实相。
天子们，相不改变为其他相，此即是真如不令真如散乱的意思。
相不了知相，此即是真如不了知真如，如同虚空不了知虚空一样。
相不了知无相，此即是真如不了知遍计，如同虚空不了知兔角一样。
无相不了知相，此即是遍计不了知真如，如同兔角不了知虚空一样。
无相不了知无相，此即是遍计不了知遍计，如同兔角不了知兔角一样。
于相与无相二者，都无能知的自性，此即是由于真如无分别、任运成就及无行故，无了知自性，因为遍计诸法不存在。
所谓'由何了知'是指由识等。
所谓'了知何者'是指补特伽罗或法。
所谓'于何了知'是指于其他补特伽罗或法。
天子们，此等相非由色所造作等，此说明无造作相。
一切相皆无相故，此即是空性、无相等前述诸法，以及有为、无为一切遍计相的意思。
诸如来出世与否等，此说明法住相。
相界即如实安住无相界，如来现证圆满菩提，此即由于一切相分别皆无故称为无相界。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷའི་བུ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་ མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདི་ནི་ཟབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པ་སྟོན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་རྣམས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་བྱས་པ་ཚོར་བ་ནི་བདག་གིས་འདི་བྱས་སོ། །བདག་གིས་འདི་ཁས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱས་པ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ།།འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་བ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའོ། །ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལུས་མེད་པ་ཁོག་པ་མེད་པ་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ལུས་མེད་ཅིང་ཁོག་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མ་བྱས་པ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཁྱེན་པས་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པའོ། །དོན་དམ་ པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་མཐུས་ཡེ་ཤེས་བྱས་པ་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པ་བྱུང་བ་མེད་པའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ།མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མ་བྱས་པ་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་པོ་མ་མཆིས་ཤིང་མཐོང་བ་པོ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེད་པས་ན་སྐྱེད་པ་པོ་ མེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་བར་མི་བྱེད་པས་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པ་དང་།གསོབ་དང་གསོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དོན་འདི་ལྟ་བུ་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་སུ་ཡང་མེད་དེ། ངས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟན་ནས། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ དེར་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་བསྟོད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ངས་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་པའོ།

因此所谓'如来称为如来'，是指通达真如或以通达真如的确定词而称为如来。
所谓'如来正确宣说般若波罗蜜多，完全了知一切相'，是指诸天子，由于空性也是相与无相之相的缘故，如前所说'此为甚深'等。
所谓'现证无上正等正觉后，也分别宣说一切相'，是指现证如是胜义无分别正等觉后，为利益众生而解说世俗诸相的意思。
'色即是色之相'等，是显示世俗诸相。
此中报恩与感恩，是指了知自己所作与所受持，即'我作此，我受持此'。
所谓'无作无变而现证正等觉'，是指现证诸无作法之无作自性而正等觉。
'无变'即'无变异而现证正等觉'，是指了知无变异自性。
'因无身'，是指无身、无躯体、无色相。
'须菩提，如是无身无躯，是如来了知无作、证知无作'，是指以了知无为相而了知无作。
'以胜义无生力，无作智入一切法'中，'以胜义无生力'即是以胜义无生无起之力的意思。
如来智慧是圆满法身相，故为无作，因此显示如来是了知无作。
'世尊，若一切法无能生者、无见者'，是指因不生故无能生者，故'生般若波罗蜜多'不可见。因不见故无见者，故'示现世间'不可见，如是显示。
'须菩提，如是'等，是说一切法因空、虚妄、积聚，故无能生者、无见者诚然，但世间无人知此义，我依此般若波罗蜜多如实现证正等觉，因此于彼是能生者与教示者，如是显示，此是赞叹语的意思。
'因无见色故是教示者'，是指因我不见色故而为教示者。

 །གལ་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ནི་རབ་ རིབ་ཅན་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཐོང་བས་དེ་སྟོན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་ནམ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནས་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ། །བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། གཞལ་དུ་མེད། དཔག་ཏུ་མེད། གྲངས་མེད་ཅིང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་སྟེ་སྣང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ན་སྣང་བ་མེད་པ་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་དོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་གཞལ་དུ་མེད་ཅེས་བྱ།དཔག་ཏུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། །དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་བས་ན་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དོན་ཆེན་པོའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་སྐབས་ཡང་སླར་ གླེངས་ཏེ་བསྟན་ཞེ་ན་འཁོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་གླེངས་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བསྟན་ཏེ།སྔར་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་།མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་ འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་ཏེ་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དབང་དུ་གྱུར་པར་གསུངས་པའོ། ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ཤེས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆེ་བར བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ གི་ཤེས་པ་དང་སྤང་བ་ནི་བཟོད་པ་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ།།དེ་ཕན་ཆད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།

如果见到色相，就像有眼翳的人一样，见到不真实的境相，因此也不会成为开示。所谓'须菩提，当色相所缘的识不生起之时'，就像有眼翳的人对于缠结的发丝等所缘的识生起，后来不再生起时，就称为清净的见，同样在此处，由于对色等所缘的诸识不生起，故称为开示。
所谓'开示为不可思议'，是因为真如超越了寻思的境界。'须菩提，色是不可思议、不可量、无量、无数、等同于不等，无所显现'，色中无所显现，为什么呢？遍计所执的色如同兔角一样不存在，故无所显现。法性的色任何识都无法执取，故无所显现。因为如此无所显现，所以称为不可思议、称为不可量、称为无量等。
不可思议等的开示，如经文所说容易理解。'于彼亦不见心及心所法'，意思是不能被心和心所法所执取，因此说'无所显现'。
为什么对于'长老须菩提为大义而住'等已经解释过的内容又重新提起开示呢？为了摄受眷属而提起此事，并想要广泛宣说，故又开示。先前是显示对诸佛往昔行为有所助益，现在是显示行持佛业。
'般若波罗蜜多于色无所执著、无所耽著而安住'，因为见到般若波罗蜜多，对色等诸法不生起贪爱的执著和见解的耽著，因此，般若波罗蜜多称为无所执著、无所耽著而安住的名称，显示为大义。
'须菩提，我也'，是说自身已得自在。'信行者、法行者乃至阿罗汉、辟支佛的智慧和断除，即是菩萨获得无生法忍的忍'，显示菩萨的智慧广大，声闻和辟支佛一切阿罗汉道果的智慧和断除一切烦恼，仅仅以入第八地获得无生法忍而达到究竟，他们的智慧和断除不超过此忍。此后诸菩萨于一切种类中无烦恼。

 །དེ་དག་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་རིང་བ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་འདིས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་འདི་ལ་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གུས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཞུས་པ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ གང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ་མི་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མི་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ སྐྱེས་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ་གཅིག་གོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་དགེ་བ་སྟེ་གཉིས་པའོ། །དགའ་ལྡན་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ཡང་དགེ་བ་སྟེ་གསུམ་པའོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་ མཐར་མཉན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་འདིར་སྐྱེས་ན་ཡང་བཤད་པ་ལམ་མོས་པ་ནི་གཅིག་གོ།།སྔོན་གྱི་མཐར་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདིར་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐོས་ན་ཡང་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ལྡམ་ལྡེམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །གང་ སྔོན་གྱི་མཐར་བཤད་པ་འདི་དད་པ་ཙམ་གྱིས་དྲིས་ན་ཡང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ཕྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ཏུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།འདིར་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་གྲུའི་དཔེ་དང་། བུམ་པའི་དཔེ་དང་། དེ་ནས་ཡང་གྲུའི་ དཔེ་དང་མི་རྒད་པོའི་དཔེ་དག་ནི་གཞུང་ཉིད་ལས་བརྡ་ཕྲད་སླའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་ལྟུང་གི་ལྡན་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ རབ་འབྱོར་གྱིས་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞུས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པའི་དབང་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་མི་ལྡན་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ས་ གཉིས་ལས་ས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཚུ་རོལ་དུ་ཕྱིན་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ཚུ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའོ།།དེ་བས་ན་ཚུ་རོལ་ཡང་ཤེས་ཕ་རོལ་ཡང་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་མཁས་པའི་འགྲེས་ལ་ཡང་རིམ་པ་དེ་ཉིད་དོ།

所说'他们走了不远便消失不见'这句话，表明通过这个解释完全显示了他们的行为圆满。之后，长老须菩提为了让对此解释有信解等圆满功德的补特伽罗生起恭敬心，而询问他们的出生：'那些一听到这甚深般若波罗蜜多就生起信解的人，是从何处死后转生到此处的？'等等。
此处也显示了属于白分的三种菩萨和属于黑分的三种菩萨：从人中死后转生于人中的是善业者，这是第一种。从其他佛土死后转生于人中的也是善业者，这是第二种。从兜率天死后转生于此处的也是善业者，这是第三种。
黑分的三种是：前世未听闻、未详细询问，此生虽然听闻讲解也不生信解，这是第一种。前世虽未听闻等，此生仅以信心听闻也会动摇不定，这是第二种。前世对此解释仅以信心询问却不具有受持等功德，后来会堕入声闻、缘觉乘，这是第三种。
此处的海船喻、瓶喻，以及后来的船喻和老人喻，在经文中容易理解。如是，若不具足般若波罗蜜多和方便善巧则会堕入二乘，若具足则将证得无上正等正觉。
为此，长老须菩提询问如何会不具足这二者，如何不会不具足这二者。那时，世尊开示：由于执著六波罗蜜多和我慢的缘故而成为不具足，这将堕入二地中的任何一地。若于六波罗蜜多无执著和我慢，则将证得无上正等正觉。
所说'此布施波罗蜜多是到此岸'，是说菩萨道的道相智分位的无分别称为到此岸。诸佛的一切相智分位称为波罗蜜多，即到彼岸，是无分别的到彼岸。因此说'知此岸也知彼岸'。其后关于方便善巧的次第也是如此。

 །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ བ་ཐོས་ནས་འོ་ན་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ལས་དང་པོ་པ་དག་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ དང་པོ་པ་དག་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ངེས་པར་དགོས་ཏེ།དེ་བས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འདོད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ ལ་ཆགས་པས་སྨོན་པ་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཚོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་ གསོལ་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་དེར་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་མགོན་དང་སྐྱབས་དང་གནས་དང་དཔུང་གཉེན་དང་གླིང་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། རྟེན་དུ་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་དགུས་བསྟན་ནས་དེ་ནས་ཡང་ཚིག་དེ་ དག་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ།རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་མཛད་དོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱས་ལ། འཇིག་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་དགོད་པའི་བསམ་པ་ནི་ཕན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱས་ལ། བདེ་བ་ལ་དགོད་པའི་བསམ་པ་ནི་ བདེ་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བཤད་པའི་བསམ་པ་ནི་མགོན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱས་ལ། ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་དགོད་པའི་བསམ་པ་ནི་སྐྱབས་སོ། ། ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་གནས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་དཔུང་གཉེན་ནོ། །གླིང་བཞིན་དུ་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་རྣམ་པར ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་གླིང་ངོ་།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདྲེན་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་བསམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པའོ། །མདོར་ན་འགྲོ་བའི་གནས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཉེ་བར་གཟུང་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་བསམ་པ་ནི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་གཞུང་གི་གོ་རིམས་སོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་དུས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ཐ་ དད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་རིམ་གྱིས་གནས་གྱུར་པ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཅིང་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།འདྲེས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།

如是了知，不具足般若波罗蜜多和善巧方便者，将堕入二乘。闻此后想到：'那么初入大乘的初业者应当如何？'于是向世尊请问：'世尊，初业菩萨摩诶萨应当如何修学般若波罗蜜多？'世尊开示说初业者必须依止善知识，因此应当依止善知识。
'勿执为最胜'和'勿生贪欲'是说不要有分别见，'勿对胜义起执著'是说不要有希求之意。
尔时，长老须菩提说道：'如是一切法以自相空中求无上正等正觉的菩萨是行难行。'世尊于此时以九句开示说要成为世间的利益者、安乐者、救护者、归依处、住处、亲友、洲渚、引导者和依止处。之后又逐一宣说这些词句，广作解释。
欲令众生解脱，安置于无灭处的心意是利益。欲令解脱诸苦，安置于安乐的心意是安乐。为护持离苦而说法的心意是救护。欲令受苦逼迫者解脱诸苦，安置于无蕴涅槃的心意是归依。为令无执著而说法的心意是住处。为说色等一切法的彼岸法的心意是亲友。如洲渚般周遍宣说断除的心意是洲渚。以大悲心为众生宣说引导至涅槃之法的心意是引导。总之，摄受八十五种众生住处并观察的心意是依止，此是经文次第。
'世尊，云何一切法无杂染？'是说轮回时遍计所执和圆成实二者何时合一而无差别住时，二者无差别而住即名为杂染。何时由听闻、思维、修习等力，渐次转依清净法界，圆成实与遍计所执二者成为差别，安住于极清净无垢自性时，即名无杂染。无关联、无生、无灭等亦属于此异名。
'色之彼岸即非色'是说真如离色相故成为色之彼岸，因此色之彼岸即真如，非是遍计所执色之自性。

 །རབ་འབྱོར་ གཟུགས་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི།མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གཟུགས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་རྟོགས་པས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི།གཟུགས་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས། གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ལ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པར་འགྲུབ་བོ། །གླིང་ ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གླིང་ངོ་།།གཟུགས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་དོན་དམ་པར་ནམ་ཡང་མ་བྱུང་། ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་དོན་དམ་པར་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་དེ་རིགས་པའོ་ཞེས་ སྟོན་ཏོ།།གཟུགས་ནི་ནམ་མཁའི་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གོས་པ་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཡང་གར་ཡང་མི་འགྲོའོ།།ཕྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚེ་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཚུལ་དེ་ ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མི་འདོར་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཐུས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ།།ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཡང་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ། །ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །དབྲི་བ་དང་བསྣན་པ་མེད་པའི་ ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་དབྲི་བ་མེད་པའོ།།མེད་པ་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་བསྣན་པ་མེད་པའོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་པའོ། །གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་ བ་མེད་པའོ།།བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བླང་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚེ་ནི་དོར་བ་མེད་པའོ།

如是薄伽梵说'须菩提，如同色法，一切法也是如此'，是因为一切法都是真如的本性，而不是因为显现的关联。
关于'菩萨摩诃萨是否不会现前圆满成佛一切种智'这句话的意趣是什么呢？如果一切法都如同色法一样，那么通过现前证悟色法就能现前证悟一切法，从而获得一切种智，这就是其意趣。
'世尊，在色法的彼岸没有任何分别'这句话的意思是，如果在色法的彼岸即真如中有对色法的分别，那么通过证悟色法的彼岸就不能证悟一切法，而只能证悟色法而已。然而，由于是真如的缘故，在色法的彼岸没有对色法的分别，因此仅仅通过证悟这一点就能成就对一切法的证悟。
由于见到如岛屿般的诸法，故称为岛。
'色法是前际后际永断'是说，色法在胜义中从未在前际生起，也永不会在后际生起，因为在一切时中都是不存在的。
'须菩提，一切法的前际后际永断，那就是寂静，那就是殊胜'这句话是说，由于时间空性的缘故，一切法不可得，这就是胜义，这是合理的。
'色法是虚空性质'是说，胜义的色法如同虚空一样无染无变，这是其意思。
'色法的空性无来无去'是说，色法的空性在有分别时也不往任何处所，后来在无分别时也不从任何处所而来，这是其意思。
'须菩提，一切法是空性性质'是说，是空性的本性，这是其意思。
'它们不离此性质'是说，这些法不舍弃那个本性。
'是无生无实性质'是说，由因缘力而不生不起，以及由于本性无生故无实体。
'一切法是无边'是说，因为无灭故无边际。因为无量故遍无边际。或者说因为无常无断故无边际。因为无身故遍无边际。
'是无减无增性质'是说，因为不诽谤存在的故无减，因为不增益不存在的故无增。
'无来无去'是说，因为不从任何处所而来故无来，因为不往任何处所故无去。
'是无取无舍性质'是说，在造业时无所取，在成熟时无所舍。

 །ཕྲད་པ་མེད་པ་དང་འབྲལ་བ་མེད་པ་དང་། འདྲེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ ཚེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་མེད་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚེ་ཡང་ཕྱིས་འབྲལ་བ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདྲེ་བ་དང་མི་འདྲེ་བ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདོད་ཆགས་བརྩལ་བས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བརྩལ་བ་མེད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་རྟགས་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་རྣམས་མཚན་མར བཟུང་སྟེ་གོ་ཆ་འདིས་བགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།མཚན་མ་མེད་པའི་གོ་ཆ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་མཚམས་བཅད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བཙལ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་སྙེད་ ཅིག་མྱ་ངན་ལས་འདའའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ངེས་པའི་མཚམས་བཅད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་བསྒོམ་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ལས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་བསྒོམ་ པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས།འདི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྟག་པར་བྱ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པའི་མཚན་མ་སྟོན་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་པ་ན་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་སྐྱེད་ཅིང་མི་གནས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ལ་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་དོ།།ལ་ལ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེ་སྡང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ལ་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་ཐོས་ན་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་ཉན་པར་འགྱུར་བ་དང་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ལྷག་མཐོང་གིས་རྣམ་པར་བརྟག་པའོ།

'无相遇也无分离，无混合也无不混合的状态'是指在分别的时候，所分别的真如无有相遇，在无分别的时候也无有分离。同样地，混合与不混合也是如此。
'贪欲寻求所空的自性'是指因为本性空寂的缘故，无有贪欲等的寻求，即贪欲等的标志、贪欲等的行为标志、贪欲等的因、贪欲等的所缘、贪欲与无贪等法都是心所法，因此说'此铠甲与色不相关联'。
因为色等诸法极其空无，所以不是执取这些法相而披此铠甲，而是无相的铠甲，这是如此显示的。
'世尊，菩萨摩诃萨不为有限量的众生利益而求铠甲'是指没有任何确定的界限说要度脱若干众生。
'任何人都不应修习'是因为无有作者。'于何处不应修习'是因为未见有任何可修习之法。'如何也不应修习'是因为未见有修习的作意。
'这是修习的破坏'即是说无修习的意思。
'须菩提，应当在这甚深般若波罗蜜多中观察不退转菩萨摩诃萨'是指应当以此般若波罗蜜多观察此是否为不退转菩萨摩诃萨。
其后'菩萨摩诃萨于此甚深般若波罗蜜多是否无有执著'是显示观察的标志，即从'菩萨于此般若波罗蜜多'乃至布施波罗蜜多，一切空性直至佛不共法的究竟，以及一切种智，当说明这些时若不生执著也不住著，应当观察此菩萨是不退转。
有的本性上不对他人所说生起实质想。有的不生信心。有的对此不生贪著。不生嗔恨而住于舍。有的本性上不离六波罗蜜多。
有的听闻甚深法时不生恐惧等，反而越发欢喜而听闻、受持、忆持，具足这些功德则应知是不退转。
'应当观察此甚深般若波罗蜜多'是指在证悟时以毗婆舍那观察。

།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འབབ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་ པོའི་དབང་གིས་ཚིག་གསུམ་མོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བགྱི་འམ།འོན་ཏེ་མི་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་གཟུགས་ལ་རྟོག་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མེད་ཀྱི།དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས། འགྱུར་བར་མ་བྱས། གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བྱ་བ་དང་འགྱུར་བའི་ཆོས་སམ། འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་། གནས་པ་དང་ལྡན་པའམ། ཉི་ཚེ་བའམ། གྲངས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ན་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ པར་འགྱུར་ཏེ།འོ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བསྔགས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྨྲས་སོ། །གང་ལ་གཉིས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཟབ་པ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་རྒྱུ་བར་འགྱུར་གྱི། གཉིས་སུ་རྒྱུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་འདི་ནི་གཟུགས་གཟུང་ བའི་སླད་དུ་བསྟན་པ་མ་ལགས།མི་གཟུང་བའི་སླད་དུ་ཡང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་གཟུགས་སོ་ཞེས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བའོ། །གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་མི་གཟུང་བའོ།

'趋入空性、进入空性、已入空性'这三个词是根据小、中、大的差别而说的三个词。
通过空性、无相、无愿、无生、无灭、无烦恼、无清净等法性而现证后应当观察，这是其含义。
当如是宣说时，长老须菩提问道：'世尊，如是以趋入空性之心观察此甚深般若波罗蜜多，同样也应当如是观察色、受、想等诸法吗？还是不应当？'
世尊回答说：'须菩提，菩萨摩诃萨不观察色'等，此说明在现证时因为色等诸法不存在故而不显现。
因此，不是以色、受等诸法和一切种智究竟而现证菩提，而是证悟它们的真如。
此真如也无差别，色等一切法的真如与一切种智是一体的。
因此，由于真如是一体的缘故，对色等诸法无所观察，这是其含义。
'一切种智非任何人所作、非所转、非从何处来、亦非往何处去'等，此说明如果一切种智是所作、所转之法，或具有来去、住，或是局部的，或具有数量等，则成为遍计所执性。
若是如此则应成为现证色等诸法的菩提，然而因为离彼相而具有虚空性质，故不能现证色等而成佛。
诸天闻如是甚深法后，以'世尊，甚深般若波罗蜜多'等赞叹，并说此真如无有差别义。
'于何处无二行，彼即是诸法甚深性'是说一切法皆是真如体性，又因真如是一体故，成为一行而不成为二行。
'因虚空甚深'等，即如前所说。
'此法非为取色而说，亦非为不取而说'，此中执著'此是色'之相为取，完全否定'色不存在'为不取。

 །གཟུགས་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པ་འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ འདོགས་པའི་མཐའ་མེད་དོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་ མ་སོང་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མ་འོངས་མ་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ་། རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་མ་སོང་ཞེས་བྱ་ སྨོས་ཏེ།གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མ་སོང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་གཅིག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་ འགྱུར་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ལ་འང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ། གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་གང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའོ།།དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མི་ནུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དབྱེར་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་དབྱེར་མེད་པ་དམིགས་ སུ་མེད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་དབྱེར་མེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པ་དང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་པ་དང་། དམིགས་ སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་སུ་མེད་དེ་གཅིག་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་དབྱེར་མེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དེ། དབྱེར་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'于色无碍'等所说，是显示与一切法相顺，因为于色等一切法无增益执著和诽谤边际，所以无碍。如是，遍计所执的色是不存在的，故无增益边际。法性之色是存在的，故无诽谤。因此，与色相顺。如是应当类推一切。
色之真如即是无来无去，同样，须菩提的真如也是无来无去等，这是显示彼与如来真如和须菩提真如平等性，为证成是随后生起而说'无来无去'，即从何处也未来，往何处也未去。如来真如即是一切法真如，一切法真如即是须菩提真如，这是说由于真如是一故为一的意思。
所谓'如来真如安住'是显示在法住相中也是一。关于'无变异无分别'，'无变异'是显示以不变异圆成实而圆成实。'无分别'是显示以无颠倒圆成实而圆成实。'于一切无碍'是遍及一切法，于何处也不存在。
因此说'故无有不成为彼真如者'，意思是也是一切法真如。'任何时候也非不成为真如'是说一切时中都是真如。'无二'是说自性为一。'彼不可分为二'是说不能分为两种形态。如同如来真如无差别、不可分、无二，如是一切法真如也是无差别、不可分、无所缘。
同样，长老须菩提真如也是无差别、不可分、无所缘，这是说如同如来真如一样，一切法真如也以无所缘自性而无差别。如同一切法真如，长老须菩提真如也以无所缘自性而无差别，这是显示如同如来真如因无二故无差别，因不可分为二故不可分，因无所缘故以自性无所缘而为一。
如同一切法真如也是无差别、不可分、无所缘自性，如是须菩提真如也以无所缘自性而无差别、不可分的意思。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་རྟག་ ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་གང་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ལ།གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདས་པ་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་ བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་དུས་གསུམ་དུ་ གཏོགས་ཀྱང་།དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷའི་བུ་དག་འདི་ལ་འདས་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཉམ་མོ།།དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་མོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཉམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ།

如来的真如并非离一切法的真如而存在，离一切法的真如而存在者永远不是非真如，它永远是真如。长老须菩提的真如也是如此，因此以非异相随生如来，但于任何处都无所随生，这说明如来真如与一切法真如以无所缘的本性是无差别的。
如同一切法的真如，长老须菩提的真如也以无所缘的本性是无差别的，这表明如来的真如即是一切法的真如而非他者，凡不异于一切法真如者也永远不是非真如，因为一切法的真如恒时存在。由于如来真如不异于彼，故恒时存在。
同样，长老须菩提的真如也因不异于一切法的真如而恒时存在。因此，由于恒时存在，称为随生如来真如。因为无生相，所以也称为于任何处都无所随生。
如同如来真如非过去、非未来、非现在等所说，就像如来以遍计所执性属于三时，但真如不为时间所摄，同样一切法虽以遍计所执性属于三时，但它们的真如不为时间所摄。同样，长老须菩提的真如也不为时间所摄。因此称为随生如来。
诸天子，于此应知过去真如的平等性即是如来真如的平等性等，这是说，如是一切过去法的过去真如因本性相同而平等，因此一切如来也平等。由于它们与彼真如本性相同故平等。因为一切如来的真如平等，所以过去诸法的真如也平等。
为什么呢？因为如来真如与一切法真如是一体的缘故。应知由一切法真如平等性故如来真如也是平等性。应知由如来真如平等性故过去一切法平等性。其他也应如是类推。以色法平等性等，广说彼一切法真如。

 ། ལྷའི་བུ་དག་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་དང་།འགུལ་བ་དང་། ལྡེག་པ་དང་། ཆེམ་ཆེམ་པ་དང་། འུར་འུར་དང་། འཁྲུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་དག་ལས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ན། མཚན་ལྟས་ཆེན་པོ་རྣམ་ པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་།ཕྱོགས་དྲུག་རྣམས་སུ་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བའི་དབང་གིས་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གླེང་གཞིའི་ལེའུ་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་གཡོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ་ལྷ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་སྐྱེས་པའི་མཐུས་ཕན་ཚུན་ཡོངས་སུ་འཁོར་ཞིང་འཁྲུགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཆོས་ ཉིད་ཀྱིས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་རབ་ཏུ་ལྡེག་པ་ནི་གཡོ་བའོ། །ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་འགུལ་བ་ནི་འགུལ་བའོ། །མེ་མགལ་སྐོར་བ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ནི་ལྡེག་པའོ། །སྒྲ་སྐད་རིང་དུ་འབྱུང་བའི་ སྒྲ་ནི་ཆེམ་ཆེམ་མོ།།རྣམ་པར་འཁྲུག་པ་ནི་འཁྲུག་པའོ། །སྒྲ་བེར་བེར་པོ་ནི་འུར་འུར་རོ། །ཡང་ན་ས་ནི་གཡོས་སོ། །ཤིང་ཐམས་ཅད་ནི་འགུལ་ལོ། །རི་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡེག་གོ། །ལྷའི་རྔ་བོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆེམ་ཆེམ་མོ། །རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁྲུགས་སོ། ། འབྲུག་རྣམས་ནི་འུར་འུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་དང་པོ་རྩོམ་པའི་ཚེ་ནི་དལ་ཞིང་མི་དྲག་པར་སྣང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་དེ་བས་དྲག་གོ། །ཐ་མར་དེ་བས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དྲག་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་[(]ཕྱོ་[,]ཕྱེ་[)]བས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ་། ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་མཐོ་བ ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན་མུགས་ཤིང་རྣམ་པར་ཞིགས་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་མཐོ་བ་དང་དམའ་བར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་དང་། ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་བ་ འདྲ་བར་སྣང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་བར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ནུབ་ཕྱོགས་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་དམའ་བ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་ན་ནུབ་ཕྱོགས་དམའ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་དང་ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ པ་དེའི་ཚེ་ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་བ་འདྲ་བར་སྣང་ཞིང་ཤར་ཕྱོགས་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་དམའ་བ་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས། གཟུགས་ལས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་གནས་བརྟན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བའམ།གཟུགས་ལས་གཞན་པ་གང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ལས་གཞན་པ་གང་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ།

诸天子，如来依此真如而得如来之名号，此即是由于'如来'这一名号是真如的异名而来。
所谓'六种震动'，即动、起、涌、震、吼、击六种。依小、中、大的差别，每一种又分为三种，成为十八种大瑞相。在六方中，依高低而成十二种方位变化，这些在序品中已经说过。
这些震动等现象由两种因缘而生：一是大威力天神听闻正法后生起欢喜而互相环绕震动；二是依法性力量而住的世间为显示法的殊胜性，如同显示过去一切如来所说法性的力量。
其中，向一方摇动为'动'。如树木般全身摇动为'起'。如旋火轮般旋转为'涌'。发出持续声响为'震'。剧烈动荡为'击'。发出轰鸣声为'吼'。
或者说：大地动摇为'动'。一切树木摇动为'起'。一切山岳震荡为'涌'。天鼓等发声为'震'。海洋等波荡为'击'。雷声轰鸣为'吼'。
这些现象初起时缓慢而不猛烈，其后渐趋猛烈，最后更为剧烈。如是分为三种，成为十八种。诸方若同时升高等，则如毁坏般剧烈震动，故渐次升高与降低。
当东方的地、树、山等剧烈震动时，东方显现如升高。当东方显现升高时，西方虽安住本性却显现如降低，此时称为'东方升高西方降低'。当西方的地、树、山等剧烈震动时，西方显现如升高，东方虽安住本性却显现如降低。其余方位也当如是类推。
'不随色生，不随异色生'是说：由于色将生起之事物不存在，故长老也因无实体而不应随色生起，或生于异于色的任何处。真如也因无生起关联，故不应随真如生起，或生于异于真如的任何处。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །མ་ནོར་བའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ནོར་བའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དོ།།གཞན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ནོར་བར་མི་འགྱུར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་འཇིག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། དེ་ལ་མི་འཇིག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྱུང་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་ན་དེ་དང་མི་འདྲ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་ སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་འདི་ནི་འདུག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་སྔོན་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཕྱིས་དྲི་མ་མེད པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་འདིར་ལོག་པའི་ཆོས་ལས་བཟློག་པ།ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དེས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དང་པོ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། སྐྱོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།

世尊所说的'真如、无错真如、无异真如'等深奥之义，是指如来的实相即是真如。无错的实相即是无错真如。无异的实相即是无异真如。诸法不可言说的圆成实相、胜义界，由于在一切时中都是真如，不会错乱，不会改变，所以称为'真如、无错真如、无异真如'。
圆成实相有三种：不坏圆成、无颠倒圆成、不变圆成。其中，因为是不坏圆成，所以是真如；因为是无颠倒圆成，所以是无错真如；因为是不变圆成，所以是无异真如。
'法性、法界、法住'这三个词语表示三种特征：法的特征、所依的特征、安住的特征。法的实相即是法性，它异于一切遍计所执和分别的诸法，与之不同且不可言说，安住于法的实相中，因此称为法性。
'法界'是指所依的特征，这里的'法'是指十力、无畏、不共法等佛法。'界'字表示因义，因为是佛法的所依处，所以称为法界，也就是法身的异名。
'法住'是指安住的特征，如经中所说：'无论如来出世与否，此法性、法住性本自存在。'究竟不可言说的圆成实法，在先前有垢染的状态和后来无垢染的状态中，一切时中恒常存在，这就是法住性。
'无过法性、实际、不可思议界'这三个词语说明了决定的特征。其中'无过法性'中的'法'是指相对于邪法而言的正法，对于这些法的决定性和一向性就是无过性。由于最初以极喜智慧彻底通达真如，必定证得无上正等正觉，而非其他。
因此，波罗蜜多等成佛正法的决定因，称为无过法性，如经中所说'趣入正性无过'。或者，'过'指对法的贪著，无过性即是没有过失的实相，如前所述。

 །ཆོས་རྣམས་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་གང་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་སྐྱོན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ རྒྱུན་བཅད་པ་དེ་ལ་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་མཐའ་སྟེ། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།འཇིག་རྟེན་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དོན་དམ་པ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཤེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་ཆོ་འཕྲུལ་ངོ་མཚར་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མི་དམིགས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་དམིགས་སོ། །ཡང་ ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླ་བས་མ་བཀྲོལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ ཅན་དྲུག་ཅུ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྐྱོན་མེད་པར་མ་ཞུགས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པར་མ་བྱས་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྔོན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་ སྨོན་པ་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ཐབས་མཁས་པ་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་གྱི་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།བྱའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པ་ཡང་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་མི་དམིགས་པའི་བློ་སྐྱེ་ཞིང་། དེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

诸法无过失即是法无过失，通过彻底了知诸法而断除过失法之相续，称之为法无过失。
所谓真实边际，即是真实如是义之边际，因为究竟故，真实边际即是极为确定之如是义之异名。
所谓不可思议界，即是不可思议之体性，因为非是一切世间分别之随推度境界，故极为确定唯由自证悟之胜义，应知为不可思议界。
或者，因为是不可思议稀有殊胜诸法之因，故为不可思议界，由于诸佛菩萨法身之力，神变稀有于世间显现。
其中'不缘色、不缘色之真如'，因为色等诸法不存在故不缘。真如于所缘及能缘平等性之状态时，因无所取能取之事物故不缘。
或者，于有垢及无垢之状态，以'色之真如'等声词宣说故如是称呼。
其后法之现证，因为容易理解故未作解释。
菩萨退失法性六十者'无所取而从诸漏心得解脱'，为何彼等菩萨是退失法性者？如是，因为彼等远离般若波罗蜜多及方便善巧，于六波罗蜜多行持有所缘之行，故彼等菩萨未入无过失，亦未成就无上正等正觉。
彼等以往由空性、无相、无愿之修习而获得解脱门，因此彼等现证真实边际而证得阿罗汉果。
空性、无相、无愿之修习，远离方便善巧者成为声闻，未远离者成就无上正等正觉，为何如此而问时，以鸟之比喻示之。
方便善巧之教示亦易于理解。
其后长老舍利子言：'世尊，如我所解世尊所说义'，是显示由种姓差别而生起智慧及方便善巧，由此生起无所缘之智，由此成就彼等一切。
从初发心摄持，即是从初地摄持之异名。

 །ལྷའི་བུ་དག་ངས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ངས་ནི་གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའམ། གང་གིས་མངོན པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའམ།གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་ ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་དོན་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ།ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བ་ནི་མི་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་མི་དཀའི་།ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་དཀའོ། །མེད་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ཤིང་སྒྲུབ་པ་ནི་མི་དཀའ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་ལ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།ནག་པོའི་ཆོས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་དགོས་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་རྣམས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་དཀའ་འོ། །དེ་བས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་དཀའ་འོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དཀའ་བར་གསུངས་པ་དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་མེད་པར་རིག་ནས། གལ་ཏེ་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པས་ཆོག་ན་ དེ་ལྟར་ན་ནི་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་པར་ཡང་རིག་པར་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་བུ་ན་ནི་དཀའ་འོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་ མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པར་མ་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སླ་སྟེ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་དག་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་སྤངས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བས་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དཀའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

诸天子，我已经在一切法的一切方面现前圆满成佛，我于其中未见有能现前圆满成佛者，或以何现前圆满成佛，或有何现前圆满成佛之法。这是说我以世俗智所摄的一切种智了知一切法的一切方面，若以胜义智详细分别，则如梦中所见之义，未见有能知或所知之法，此为其义。
诸天子，一切法极为清净故，此处所说的清净是指无实体性，意为极为空无。
世尊，无上正等正觉现前圆满成佛并不困难，这是说因为一切法皆空，于无实体中了悟无实体并不困难，而如实了悟诸有法的真实性相则为困难。于空无中了知并修证其无实体性并不困难，因为若诸法实有，则需修习波罗蜜多等行以增长善法、断除恶法，由于这些法本空，故修证亦不困难。因此说现前圆满成佛不困难。
长老舍利弗所说现前圆满成佛困难的密意是这样的：了知一切法无实体性，如虚空般空无后，若只需保持沉默即可，那确实不难，然而如实了知一切法无现前圆满菩提，之后仍需修习波罗蜜多诸行，并现前圆满成就一切法，这样则是困难的。
若菩萨摩诃萨不于一切法作虚空想等，此说明：若因一切法极为空无而不作虚空观想却能证得菩提，那就容易而不困难了。若是如此，世间上也不会有菩萨修习六波罗蜜多而因未断除所缘想而退失无上正等正觉，也不会堕入声闻缘觉地。正因为如是有所缘行者无法现前圆满成就无上正等正觉，所以说以见彼等诸法极为无实，而以彼等诸法现前圆满成佛是困难的。

། །། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ། དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་བཟོད་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གཟུགས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིར་ཡང་རྣམ་ པ་དྲུག་སྟོན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་ལྡོག་གམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཕྱིར་ལྡོག་གྲང་ན། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་མེད ན་གང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་བདེན་པར་གནས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་དེས་བསྟན་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་ལོག་ནས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་དང་།གནས་བརྟན་གང་པོའི་ཚིག་གིས་རབ་འབྱོར་ལ་ཡང་དྲིས་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་མ་བཟོད་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཁྱོད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ། གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གནས་པར་བསྟན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉེ་དུ་དང་ སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།བདག་གིས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།

第二十二品。说此语已，长老须菩提对舍利子所说'菩萨从无上正等正觉退转'之语不能忍受，因此说道：'具寿舍利子，你认为色法从无上正等正觉退转吗？'等等。
此处显示六种情况：色等诸法是否退转？除色等之外的其他法是否退转？色等诸法的如是性是否有垢染而退转？除色等如是性之外的其他法是否退转？极为清净无垢的如是性是否退转？除此之外的其他法是否退转？如是这六种法若都不存在，则何法真实存在而可退转？因此，究竟义中实无任何退转之法。
长老舍利子说：'依长老须菩提所说法理'等，意即：若菩萨无有退转，则一切菩萨都将成佛，而不会退转成声闻缘觉。若如是，则所谓'三种菩萨'之说不应成立。
长老象军以此语询问须菩提，长老须菩提对'三种菩萨'之语不能忍受，因此对具寿舍利子说：'你认为如是性中有三种菩萨吗？'等。如前所说，一切凡夫、圣者、独觉、菩萨乃至佛陀，就如是性而言都是一体，无有差别。
既然一切皆为一体，若承认有三种菩萨，则于如是性无有任何差别中，如何能合理地分为一、二、三等差别？
其后，长老须菩提为了利益欲知世尊所说'应知此菩萨必定趣向无上正等正觉'之语中所说必定趣向的修行特征的眷属们，而问道：'世尊，欲趣向无上正等正觉的菩萨应当如何安住？'
此后开示了意乐圆满与加行圆满的安住：从'应于一切众生生起平等心'乃至'应以亲友眷属之心缘念'为意乐圆满。从'我亦应断除杀生'乃至'应以正法住而欢喜'为加行圆满。

།དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། །གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་སྤེལ་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ།

其后修习的果有两种：无障碍和无执取。'应当对一切众生生起平等心'是依一切法的真如之力。'色成为无障碍'是指不执著色为障碍的意思。
'从前际也不执取色'是指从往昔时起也不执取色等为障碍。对于所说的'如是不执取'等，若问'如何称为不执取色'，这是为了解除怀疑者而说的。
'须菩提，如是色不可执取，彼即非色'是指菩萨增长一切法无执取性，而非执取。菩萨的无执取也非色等的自性。因此，若增长无执取，则菩萨将不执取色等。

།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྔར་དོན་དམ་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡང་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐབས་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ རྟགས་རྣམས་ཞུས་པ་དང་།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། སྟོན་པ་གཞན་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ ཆོས་ངན་པ་མེད་པ་དང་།མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང་། ལུས་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་འཇམ་ཞིང་བྱམས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ མེད་པ་དང་།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅན་དང་། གཙང་སྦྲར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་སྟོང་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་ལ་ཆོག་ཤེས་ཤིང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ པ་དང་།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། བློ་བརྟན་ཞིང་ཟབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་། དྲིང་མི་འཇོག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་རྟོགས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་ བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་།ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་རེག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷུར་མི་ལེན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རེ་བ་དང་། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལྔ་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དང་། སྔགས་དང་བཟོ་ངན་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཏམ་ངན་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ལས་དང་ བསམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་བཟུང་བ་རྣམས་ཆུད་མི་གསོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རེ་རེ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།།ངོ་བོ་ཉིད་དམ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ་ མཚན་མ་མེད་པ་རྟགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའི་རྣམ་པ་དང་མཚན་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཟུགས་ ཀྱི་རྟགས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཤེས་པའོ།

其后，长老须菩提因先前说'胜义中无退转，也无三种菩萨'，故于此处请问退转之相。尔时，世尊以三十五种相说明不退转相：
即于真如中见无二相，从一切退转，无敬奉其他导师等恶法，无生于无暇处，断除不善业道，圆满善业道，为一切众生而圆满一切波罗蜜多，
为一切众生而通达十二分教法，于甚深法无疑虑，身语意业柔和具慈，不受五种障碍，无七种随眠，
具足正念正知威仪，具足清净行等，身上不生千种虫类，身语意悉皆清净，少欲知足依止功德，
无悭吝等，具足坚固深邃等智慧，不为魔等所夺，不受恩惠，依止般若波罗蜜多，了知魔业，获得无生法忍，
不住于退转与不退转，不著禅定、三摩地、等至之果，不执著色等一切法，圆满四种修习波罗蜜多，
不期望布施果报令他人不悦等，不依止五种金刚部随行等之咒力及恶工巧，远离恶言之行而趣入正业与正思，
于自地无有疑惑，为护持正法而舍弃生命，为不令所持之法失坏。其中，所谓真如者，既非一亦非二，亦无任何怀疑，此说明依一切补特伽罗之真如力而显示如来唯一性。
所谓自性或二者之自性，皆非真如之自性。一切法无相、无标志、无特征者，是因真如无相故。
'世尊，若一切法无相'等，此说明：若无相且无标志，云何说不退转之相与标志？
'须菩提，菩萨摩诃萨从色退转'等，说明了知无相即是标志，谓从色之相与色之标志退转。
'了知所应了知'者，即了知所知。

 །བལྟ་བར་བྱ་བ་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཐོང་བའོ། །ངོ་མཚར་དང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་དག་པར་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཀྲ་ཤིས་དང་ངོ་མཚར་གྱི་བཀྲ་ཤིས་ནི་ བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་བྱས་པ་སྟེ།ཁྲུས་དང་སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་མངོན་པར་འཇུག་པ་དང་མུ་སྟེགས་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ནི་བརྡ་ཕྲད་སླའོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ འགྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་གཉིས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པས་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཟབ་ཅིང་ཟབ་པའི་གནས་རྣམས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ བྱའོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུ་བ་ཉིས་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱིས་ཟབ་མོའི་གནས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལན་གླན་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུས་ པ་དང་པོའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སུ་བས་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་མངོན་པར་འདུ་བགྱིད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་ཚད་མ་མཆིས་པ་ལ་ བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་ཞིག་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཟུགས་འབའ་ཞིག་སྟོང་དུ་བས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བགྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའོ།

'所说的'应观察所见'即是见到所观。'不执著于吉祥和稀有'中的吉祥和稀有的吉祥是仅仅由想象而成，即沐浴、斋戒、入定、外道和祭祀等的意思。一切不退转相容易理解。虽然获得初地就成为不退转，但是在第八地也说明有第二种退转。关于'退转和不退转'，从声闻和独觉地退转故为退转。从佛地不退转故称为不退转。
如是听闻不退转功德后，为了欲求不退转的诸菩萨，长老须菩提请问甚深之处：'世尊，请善为开示甚深处。'
此下是长老须菩提以二百七十七问请问甚深处，世尊也作答。其中'世尊请善为开示甚深处'是第一问。'世尊，为何涅槃是假名，一切法不是假名吗？'是第二问。'世尊，色之真如是何等？'等是第三问。'世尊，为何世尊说一切有为法都是遍计所执？'等是第四问。'世尊，无数、无量、无边有何差别？'是第五问。
'世尊，以何种方式色也成为无数，有这样的方式吗？'等是第六问。'世尊，为何唯色空？'等是第七问。'世尊，不可说义有增有减吗？'是第八问。'世尊，若不可说义无增无减'等是第九问。'世尊，无上正等菩提是何等？'是第十问。'世尊，如何是一切法真如？'是第十一问。
'世尊，为何初发心'等是第十二问。'世尊，圆满何等十法，称为菩萨摩诃萨？'等是第十三问。'世尊，菩萨摩诃萨如何为众生利益而入三三昧？'是第十四问。'如何圆满六波罗蜜多？'是第十五问。'如何熟习空性？'是第十六问。

།ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིད་ལ་བགྱི་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ དབེན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གསོག་ཉིད་དང་གསོབ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། །སྐབས་འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་པ་བཅུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ བའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཟུགས་བས་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་སློབ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སློབ་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དྲུག པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དེས་ཐོབ་པར་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་དབེན་པས་དབེན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སླར་ ལྡོག་པ་འམ།སླར་མི་ལྡོག་པ་གང་དག་གི་མིང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་ཅིང་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ ཅུ་བརྒྱད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དགུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་པའོ།

第十七章是'如何安住空性而不现证空性'。
第十八章是'世尊，般若波罗蜜多的性相是什么'。
第十九章是'世尊，如果一切法都离一切法'。
第二十章是'世尊，所有这些作意都离自性'。
第二十一章是'世尊，如果般若波罗蜜多离自性'。
第二十二章是'世尊，般若波罗蜜多的空性、虚性、无实性'。
此处是中间十个请问。
第二十三章是'世尊，是否因一切法生起而授记菩萨摩诃萨将证得无上正等正觉'。
第二十四章是'世尊，诸菩萨的平等性是什么'。
第二十五章是'世尊，是否为了造作色而修学一切种智'。
第二十六章是'世尊，如果一切法本性清净'。
第二十七章是'世尊，是否也以此获得声闻和独觉的圆满'。
第二十八章是'世尊，如幻心如何现前圆满证得无上正等正觉'。
第二十九章是'如何以离而了知离'。
第三十章是'世尊，诸佛世尊宣说不退转或退转菩萨摩诃萨的名号并欢喜说法'。
第三十一章是'世尊，安住真如中而精进于真如'。
第三十二章是'世尊，所谓如来化身'。
第三十三章是'世尊，如何修证般若波罗蜜多'。
第三十四章是'世尊，如何行持般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨布施波罗蜜多'。
第三十五章是'世尊，如何菩萨摩诃萨住于布施波罗蜜多而持戒波罗蜜多'。
第三十六章是'如何住于布施波罗蜜多而安忍波罗蜜多'。
第三十七章是'如何精进波罗蜜多'。
第三十八章是'如何禅定波罗蜜多'。
第三十九章是'如何般若波罗蜜多'。
第四十章是'如何住于持戒波罗蜜多而布施波罗蜜多'。

 །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་ གཅིག་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བཞི་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་ལྔ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བདུན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དགུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བཞི་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བདུན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དགུ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཅིག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གསུམ་པའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བཞི་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ནས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལྔ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དེས་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དྲུག་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག་བསྐྱེད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་ བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་བྱེ་བྲག་གམ་ཐ་དད་དུ་ བགྱི་བ་མ་མཆིས་ན།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ ཅུ་པའོ།

所谓'如何是忍辱波罗蜜'是第四十一。
所谓'如何是精进波罗蜜'是第四十二。
所谓'如何是禅定波罗蜜'是第四十三。
所谓'如何是智慧波罗蜜'是第四十四。
所谓'如何是住于忍辱波罗蜜而行布施波罗蜜'是第四十五。
所谓'如何是持戒波罗蜜'是第四十六。
所谓'如何是精进波罗蜜'是第四十七。
所谓'如何是禅定波罗蜜'是第四十八。
所谓'如何是智慧波罗蜜'是第四十九。
所谓'如何是住于精进波罗蜜而行布施波罗蜜'是第五十。
所谓'如何是持戒波罗蜜'是第五十一。
所谓'如何是忍辱波罗蜜'是第五十二。
所谓'如何是禅定波罗蜜'是第五十三。
所谓'如何是智慧波罗蜜'是第五十四。
所谓'如何是住于禅定波罗蜜而行布施波罗蜜'是第五十五。
所谓'如何是持戒波罗蜜'是第五十六。
所谓'如何是忍辱波罗蜜'是第五十七。
所谓'如何是精进波罗蜜'是第五十八。
所谓'如何是智慧波罗蜜'是第五十九。
所谓'如何是住于智慧波罗蜜而行布施波罗蜜'是第六十。
所谓'如何是持戒波罗蜜'是第六十一。
所谓'如何是忍辱波罗蜜'是第六十二。
所谓'如何是精进波罗蜜'是第六十三。
所谓'如何是禅定波罗蜜'是第六十四。
所谓'具有如是方便善巧的菩萨摩诃萨从何时起正式趣入'是第六十五。
所谓'世尊，具有如是方便善巧的菩萨摩诃萨曾亲近供养几位佛陀'是第六十六。
所谓'生起多少善根'是第六十七。
所谓'世尊，若一切法本性空，如何称为菩萨摩诃萨'是第六十八。
所谓'世尊，若随顺义理的诸法皆无差别或区分，如何说此智慧波罗蜜是五波罗蜜中最胜'是第六十九。
所谓'世尊，是否智慧波罗蜜于任何法都无所执取或舍弃'是第七十。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཡིད་ ལ་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་གང་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐྱོན་འདི་དག་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་དྲུག་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་གང་ལགས་ལམ་མ་ལགས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བརྒྱད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དགོངས་པ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ འཚལ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་གང་དག་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སྤྱད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཅི་ལགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དང་མ་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་སྤྱད་པར་བགྱི་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་ བཅུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་པའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།

'世尊，如何是色不取不舍'是第七十一问。
'世尊，如果不作意于色'是第七十二问。
'世尊，为何如此不作意于色'是第七十三问。
'世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于何处不住'是第七十四问。
'世尊，为何菩萨不住于色'是第七十五问。
'世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如何能无此等过失'是第七十六问。
'世尊，般若波罗蜜多是否不离般若波罗蜜多'是第七十七问。
'世尊，诸菩萨摩诃萨之道路是什么，非道路是什么'是第七十八问。
'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应如何布施'是第七十九问。
'世尊，菩萨摩诃萨应如何精进于六波罗蜜多'是第八十问。
'世尊，所说般若波罗蜜多应学般若波罗蜜多是否如此'是第八十一问。
'世尊，诸佛世尊如何观照菩萨摩诃萨行布施波罗蜜多'是第八十二问。
'世尊，菩萨摩诃萨如何能知一切之略说与广说'是第八十三问。
'世尊，色之真如是何等'是第八十四问。
'世尊，所谓实际是什么'是第八十五问。
'世尊，如何了知一切法之略说与广说'是第八十六问。
'世尊，既非相应又非不相应之诸法是什么'是第八十七问。
'世尊，如何修行般若波罗蜜多'是第八十八问。
'世尊，菩萨摩诃萨应于多长时间修行般若波罗蜜多'是第八十九问。
'世尊，是否应以心相续不断、不离、相随而修行'是第九十问。
'世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时'是第九十一问。
'世尊，如何是菩萨'此处是中间所问之四种。
'世尊，般若波罗蜜多是否无所施设'是第九十二问。

 ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་གདགས་སུ་མ་མཆིས་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་།འགག་པ་མ་མཆིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ ཏེ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་པའོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་པ་ལ་བབ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་ཞེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་མི་དམིགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་དམིགས་པ་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་མི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་མི་ཆགས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་སུའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བགྱིས་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུས་མ་བགྱིས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་ཞེས་ པ་ནི་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་མི་བཞུགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུག་པར་མི་བགྱི་བ་ལགས་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཞན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་མཚན་མས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅཝ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་བས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅུ་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་གསུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདི་གསུམ་ཁྱད་ཅི་ཞིག་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།

'世尊，为何说无有地狱众生'是第九十三章。
'世尊，那么菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时'是第九十四章。
'世尊，于无生无灭应当如何修学'是第九十五章。
'世尊，应当如何修学一切法自相空'是第九十六章。
'世尊，若色以色空'是第九十七章。
'世尊，为何无所行即是行般若波罗蜜多'是第九十八章。
'世尊，若无所行即是行般若波罗蜜多'是第九十九章。
'世尊，以何为无所缘'是第一百章。
此下为第二百章：
'世尊，所说二者是何'是第一章。
'世尊，何为无二'是第二章。
'世尊，是否无所缘即是无所得'是第三章。
'世尊，若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于所缘不执著，于无所缘亦不执著'是第四章。
'世尊，若般若波罗蜜多亦无所得'是第五章。
'世尊，若菩萨行般若波罗蜜多时，色亦无所得'是第六章。
'世尊，那么菩萨摩诃萨为谁而行般若波罗蜜多'是第七章。
'世尊，若一切法无作，无所造作'是第八章。
'世尊，若如来应供正等正觉以五眼'是第九章。
'世尊，如来安住胜义'是第十章。
'世尊，若一切法如幻'是第十一章。
'世尊，是否如来不住'是第十二章。
'世尊，若幻与如来无差别'是第十三章。
'世尊，若一切法之法性不可扰动'是第十四章。
'世尊，若为令他了解，世尊以名相'是第十五章。
'世尊，若一切法唯是名相'是第十六章。
'世尊，是否说一切相智即是一切相智'是第十七章。
'世尊，此三种一切智有何差别'是第十八章。

 །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ།།ཅིའི་སླད་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདི་གསུམ་ལས་འདིའི་སྤོང་བ་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། །འདིའི་སྤོང་བ་ནི་ལྷག་མ་མ་ མཆིས་པའོ་ཞེས་བགྱི་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུས་མ་བགྱིས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་མ་བགྱིས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ།།སྐབས་འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་པ་བཞིའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལམ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ ཤུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་འདུས་མ་བགྱིས་པ་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་བའི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སུམ་ཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དང་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་དོན་ཀྱང་མི་བགྱིད་དོན་མ་ལགས་པ་ཡང་མི་བགྱིད་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་འདུས་མ་བགྱིས། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདུས་མ་བགྱིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ། །སྐབས་འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་པ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་བ་དེ་བསོད་ནམས་ཇི་ཙམ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ ནི་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་ཅི་ཞིག་ཡིད་ལ་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ ལགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གཅིག་པའོ།

第十九问：'世尊，为何如来被称为一切种智者？'
第二十问：'世尊，为何菩萨摩诃萨被称为道种智者？'
第二十一问：'为何声闻和独觉被称为一切智者？'
第二十二问：'世尊，这三种智慧中，此智的断除是有余，此智的断除是无余，对于烦恼的断除是否有差别？'
第二十三问：'世尊，是否所有声闻和独觉都未得无为法而断除烦恼？'
第二十四问：'世尊，无为法中是否有差别？'
第二十五问：'世尊，如果无差别，为何世尊如是说？'
第二十六问：'世尊，菩萨摩诃萨是否住于道中？'
此处有四个中间提问。
第二十七问：'世尊，如果道也无实体，涅槃也无实体，那么……'
第二十八问：'世尊，是否将此无为法分别为预流果？'
第二十九问：'世尊，轮回的最后边际是什么样的？'
第三十问：'世尊，如果一切法皆以自相空……'
第三十一问：'世尊，般若波罗蜜多为何称为般若波罗蜜多？'
第三十二问：'世尊，如果般若波罗蜜多以义和理……'
第三十三问：'世尊，为何既不作义亦不作非义？'
第三十四问：'世尊，那么无为法是否不是一切圣者的义？'
第三十五问：'世尊，那么菩萨摩诃萨对无为法……'
第三十六问：'世尊，何为不二法？'
此处有第三个中间提问。
第三十七问：'世尊，初发心菩萨摩诃萨为利益一切众生而欲证得无上正等正觉，将获得多少福德？'
第三十八问：'世尊，初发心者应当缘何？'
第三十九问：'世尊，一切种智的所缘是什么样的？'
第四十问：'世尊，是否唯有一切种智无实体？'
第四十一问：'世尊，为何一切种智无自性？'

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ལ་དོན་དམ་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་བྱང་ཆུབ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བགྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཐབས་མཁས་པ་གང་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བར་མི་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །སྐབས་འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་ པ་བཞིའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྤྲོས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་གང་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བདག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལམ་འདི་དག་མ་བསྐྱེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ལགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་གང་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་བསླབས་ནས་རྟོགས་པར་བགྱི་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་ བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལྔ་པའོ།

'世尊，如果一切法是无实体性的自性'是第四十二问。
'世尊，诸法是否离开法性'是第四十三问。
'世尊，世间世俗谛与胜义谛是否是不同的'是第四十四问。
'世尊，所谓菩萨行菩萨行'是第四十五问。
'世尊，所谓佛佛'是第四十六问。
'世尊，所谓菩提菩提'是第四十七问。
'世尊，菩萨摩诃萨于此菩提'是第四十八问。
'世尊，如果菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多的菩提'是第四十九问。
'世尊，如果以二种方式'是第五十问。
'世尊，菩萨摩诃萨为了诸善根'是第五十一问。
'世尊，如何未曾亲近承事诸佛世尊'是第五十二问。
'世尊，菩萨摩诃萨是否将证得一切种智'是第五十三问。
'世尊，为何菩萨摩诃萨亲近承事佛世尊'是第五十四问。
'世尊，具足何种方便善巧'是第五十五问。
'世尊，无实法是否不能以无实法现证圆满菩提'是第五十六问。
此处有四个插问。
'世尊，菩萨摩诃萨的戏论是什么'是第五十七问。
'世尊，如果任何法都无自性可得'是第五十八问。
'世尊，如果菩萨摩诃萨圆满一切道'是第五十九问。
'世尊，我的菩萨摩诃萨如何在未生起这些道之前证得一切种智'是第六十问。
'世尊，菩萨道的种类智慧之道是什么'是第六十一问。
'世尊，如果菩提分法是什么以及菩提是什么'是第六十二问。
'世尊，菩萨摩诃萨通过了知和见而修学后应证悟的诸法是什么'是第六十三问。
'世尊，在圣法律中'是第六十四问。
'世尊，那么不应修学色相吗'是第六十五问。

 །གལ་ཏེ་ཆོས་འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལ་སྒོམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དྲུག་ཅུ་བརྒྱད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཅི་ལགས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་ནི་གང་ལགས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་ལྔ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མཐར་གྱིས་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན་འོ་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མ་མཆིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན། དོན་ཅི་ཞིག་མཐོང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཅི་ལགས་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལ་འཐོབ་པ་འམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ལགས་མི་དམིགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ མི་དམིགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དམིགས་པ་མ་མཆིས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཐ་དད་དུ་བགྱི་ བར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་གཉིས་པའོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བགྱིད་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མ་མཆིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་བདུན་པའོ།

'世尊，如果不学习这些法的相，那么菩萨摩诃萨如何'是第六十六。
'世尊，如果一切法无相'是第六十七。
'世尊，如何在无相中修习般若波罗蜜多'是第六十八。
'世尊，如何修习色的毁灭，如何是修习般若波罗蜜多'是第六十九。
'世尊，若于有事物想者，也无随顺忍耶'是第七十。
'世尊，云何菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时'是第七十一。
'世尊，所谓事物是什么，所谓无事物是什么'是第七十二。
'世尊，二是什么，无二是什么'是第七十三。
'世尊，若一切法是无事物自性'是第七十四。
'世尊，如何如来应正等觉生起无事物自性的四禅'是第七十五。
'如何于一切法无事物自性中菩萨摩诃萨次第而行'是第七十六。
'世尊，若一切法是无事物自性，那么色也无'是第七十七。
'世尊，若一切法是无事物自性，见何义故菩萨摩诃萨为诸众生利益'是第七十八。
'世尊，云何于无所缘中有得或现证'是第七十九。
'世尊，若无所缘性即是得，无所缘是现证'是第八十。
'世尊，无所缘与布施、持戒'是第八十一。
'世尊，无所缘的布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧和神通如何分别宣说'是第八十二。
'如何以一发心摄受六波罗蜜多'是第八十三。
'世尊，如何布施的布施也不成为二想'是第八十四。
'世尊，如何菩萨无相及无造作'是第八十五。
'世尊，如是一切法无差别'是第八十六。
'世尊，所谓无生法忍是什么'是第八十七。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱོན་ནི་གང་ལགས་སྐྱོན་མ་མཆིས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་ གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་ ལྔ་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གལ་ཏེ་མཐའ་ལས་འདས་པ་དང་།ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་སེམས་ཅན་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཡང་འདའ་བ་མ་མཆིས། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་ དག་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་འདའ་བ་མ་མཆིས་ན་ཅི་ལགས་འོ་ན་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་པའོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་ལ་བབ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ལམ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་ འབྱུང་ཞིང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའམ།ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་དང་པོའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་རིགས་སུ་ཚར་བཅད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པས་ལམ་བསྒོམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་ བུར་འཚལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མིང་ནི་གང་ལགས་མཚན་མ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ དུ་དེ་ཙམ་དུ་བས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མ་མཆིས་ཤིང་དྲན་པ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ།

世尊声闻众和独觉众'这是第八十八章。
'世尊，如何是菩萨圆满完成无相三摩地波罗蜜多'这是第八十九章。
'世尊，过失是什么，无过失是什么'这是第九十章。
'所缘是什么'这是第九十一章。
'世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时如何'这是第九十二章。
'世尊，若一切法无差别'这是第九十三章。
'世尊，一切法如梦'这是第九十四章。
'世尊，声闻和独觉所没有的稀有殊胜法，菩萨摩诃萨具有'这是第九十五章。
'须菩提，云何菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时以布施摄受众生'这是第九十六章。
'世尊，菩萨摩诃萨将获得一切种智吗'这是第九十七章。
'世尊，若菩萨摩诃萨将获得一切种智'这是第九十八章。
'世尊，若执取超越边际、无始无终的空性，众生也完全不可得'这是第九十九章。
'世尊，若如是法界亦无超越，真如及实际亦无超越，那么为何说色是一法而法界是另一法'这是第一百章。
此下为第三百：'世尊，修道是否有果生起及获得果或将获得果'这是第一问。
'世尊，若有为界或无为界断尽种性'这是第二问。
'世尊，菩萨摩诃萨如何了知诸法的法相'这是第三问。
'世尊，幻化修道是怎样的'这是第四问。
'世尊，菩萨摩诃萨如何了知无实法'这是第五问。
'世尊，一切色是什么'这是第六问。
'世尊，若菩萨摩诃萨知一切法如幻'这是第七问。
'世尊，若一切法如梦'这是第八问。
'世尊，名是什么，相是什么'这是第九问。
'世尊，若这一切法仅此而已'这是第十问。
'世尊，若一切法无相无念'这是第十一问。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་གང་གི་ཚུལ་དུ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཆོས་དེ་དག་དེ་ལྟར་འཚལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སློབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་གཞན་མ་ལགས་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཡང་གཞན་མ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཐབས མཁས་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད། མི་འཛིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཛིན་པ་ ལ་ཡང་མི་སྤྱོད།མི་འཛིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་གཟུགས་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གང་ལ་སྤྱད་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱི་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བགྱི་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ ཤུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་མི་གནས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་ རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ། །འདིར་བར་སྐབས་སུ་ཞུས་པ་ལྔའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་ ལམ་ལགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ཤེས་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕུང་པོ་གང་དུ་ངེས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་སེམས་དང་པོའི་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ།

世尊，以何种方式称为菩萨摩诃萨，这是第十二章。
世尊，若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如是了知彼等互异之法，这是第十三章。
世尊，菩萨摩诃萨学习法界，这是第十四章。
世尊，若一切法皆是法界，这是第十五章。
世尊，若众生实不可得，这是第十六章。
世尊，若真实际与众生际无有差别，这是第十七章。
世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时具足方便善巧，这是第十八章。
世尊，若一切法自性空，这是第十九章。
世尊，若一切法无差别，为何，这是第二十章。
世尊，若菩萨摩诃萨于菩提既不执取亦不不执取，这是第二十一章。
世尊，若菩萨摩诃萨于执取不行，于不执取不行，于色亦不行，这是第二十二章。
世尊，若菩萨于菩萨十地，这是第二十三章。
世尊，菩萨摩诃萨依何而行以成熟众生及清净佛土的菩萨摩诃萨道为何，这是第二十四章。
世尊，云何菩萨摩诃萨行布施波罗蜜多，这是第二十五章。
菩萨道为何，这是第二十六章。
世尊，若一切法空，这是第二十七章。
世尊，为何是无住，这是第二十八章。
世尊，若一切法无生，这是第二十九章。
世尊，如是诸如来出世与否，这是第三十章。
世尊，云何，以所生之道能得菩提否，这是第三十一章。
此处为中间五问。
世尊，若菩提即是道，这是第三十二章。
世尊，若一切法自性离，这是第三十三章。
世尊，身之过患为何，这是第三十四章。
世尊，云何，彼菩萨摩诃萨应知否，这是第三十五章。
世尊，蕴于何处决定，这是第三十六章。
世尊，云何名为初发心，这是第三十七章。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ངེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ངེས་པར་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ངེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུམ་ཅུ་དགུ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་ཆོས་དག་གང་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པའི་ཆོས་དཀར་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ བཅུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཕགས་ཤིང་ཟག་པ་མི་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཞན་ལ་མི་གནས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་ལྔ་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བདུན པའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པའོ། །ཅི་ལགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་དགུ་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ནག་པོའམ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་སྡུག བསྔལ་འཚལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ ཞེས་བགྱི་བ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལགས་ན་བྱང་ཆུབ་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ཏེ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ ཀྱང་མ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གང་ལ་དངོས་པོའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བཞིན་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བདུན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་ལ་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་བཅུ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གཅིག་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་ཡང་གང་ཞིག་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་གསུམ་པའོ།

第三十八问：'世尊，确定的菩萨大菩萨是否一定会转生恶趣？'
第三十九问：'世尊，如果确定的菩萨大菩萨'
第四十问：'世尊，住于何等善法'
第四十一问：'世尊，菩萨大菩萨如何具足圣洁白法'
第四十二问：'世尊，如来是圣者无漏'
第四十三问：'世尊，住于何等善法'
第四十四问：'世尊，菩萨大菩萨是否不住其他法而唯独安住于般若波罗蜜多'
第四十五问：'世尊，如果般若波罗蜜多自性空'
第四十六问：'世尊，如何是菩萨大菩萨'
第四十七问：'世尊，成就无上正等正觉的道路是什么'
第四十八问：'如果一切法皆以自相空'
第四十九问：'世尊是否已现证无上正等正觉'
第五十问：'世尊，如来是否说黑法或白法'
第五十一问：'世尊，如果一切法以自相空，如何'
第五十二问：'世尊，是否了知苦'
第五十三问：'世尊，菩萨大菩萨如何修行般若波罗蜜多'
第五十四问：'世尊，一切法如实性是什么'
第五十五问：'世尊，若是如此，菩提无实'
第五十六问：'世尊，如果一切法无实体性，诸佛也未作'
第五十七问：'世尊，凡夫们执著为实有的事物，如是无误的事物'
第五十八问：'世尊，见真实时是否会生烦恼'
第五十九问：'世尊，一切法平等性是什么'
第六十问：'世尊，如果一切法如幻'
第六十一问：'世尊，如来所现证的法'
第六十二问：'世尊，于无实体性诸法中所说法平等性又是什么'
第六十三问：'世尊，法平等性是否'

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་མངའ་བསྒྱུར་བ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དྲུག་ཅུ་བཞི་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལྔ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བདུན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་བརྒྱད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཆོས་ཉིད་འདུས་བགྱིས་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་དགུ་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ཞིག་གིས་སྟོང་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ སྤྲུལ་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གཉིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སྤངས་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་གསུམ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་མ་སྤྲུལ་པའི་ཆོས་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བཞི་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གང་ལགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་ལྔ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་དྲུག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་དང་པོ་པའི་གང་ཟག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བགྱི་ན་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཅུ་བདུན་པའོ། ། ཞུས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་དེ་ན་འཁོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པ་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ། དེ་ལ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཟབ་པོ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཟབ་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་གང་གིས་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཟབ་པའི་རྣམ་པ་དེས་གཟུགས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཚོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེས་ཞུས་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱང་མེད། གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཀུན་བརྟགས་པ་སྤངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ དུ་མི་རུང་ངོ་།།གང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ། དེའི་གནས་སྐབས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་སྒྲོ་བཏགས་ ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'世尊，如来、应供、正等正觉是否统领一切法界？'这是第六十四问。
'世尊，如果在一切法的平等性中'这是第六十五问。
'世尊，如果在法平等性中凡夫们'这是第六十六问。
'世尊，为何如来于法平等性中不动摇'这是第六十七问。
'世尊，如果诸法的法性如是'这是第六十八问。
'世尊，法性是否是造作的'这是第六十九问。
'世尊，如果一切法的平等性是自性空'这是第七十问。
'世尊，是以何空'这是第七十一问。
'世尊，如果这些世间法是幻化'这是第七十二问。
'世尊，所谓断除是什么'这是第七十三问。
'世尊，非幻化法是什么'这是第七十四问。
'世尊，那是什么'这是第七十五问。
'世尊说道'这是第七十六问。
'世尊，初业行者若欲寻求自性空性，应如何教导开示'这是第七十七问。
应知这些提问都是为了在座的不退转菩萨们的利益，以及为了利益未来众生而问的。
第二十三品。其中'须菩提，色深奥'是指在此以色的真如来表述色。因此当问及'如何深奥'时，'须菩提，如色的真如那样色深奥'这句话表明就是真如本身。以真如深奥的方式，色深奥的意思是这样的。
对于'世尊，色的真如是怎样的'这一提问的含义是：真如是无相的，既不是色等的相，也不依赖于色等，那么为何要用色的真如、受的真如等色等词来表述呢？
'须菩提，在色的真如中既无色，离色外也无真如，色的真如就是如此'这句话是说：远离遍计所执，离开遍计所执而存在的圆成实性的真如，是离一切相的，不可用色等言词表述。
凡夫们所遍计执的色等，以及不可说是彼此一体或相异的有垢真如，为了表示其状态，而假立安立为色等词的名言，这是此处所要显示的。

།གཟུགས་ལས་ཀྱང་བཟློག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལས་ནི་བཟློག་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་འདོད་ཆགས་ཅན་ གྱི་དཔེ་ནི་གོ་སླའོ།།ཉིན་གཅིག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཀྱང་། དེས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དེའི་ལྷག་མའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་གཅིག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ གང་བསྩགས་པ་དེས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཀྱང་གང་གཱའི་ཀླུང་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་ཆ་བས་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཆ་མང་དུ་འགྱུར་ལ།འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཆ་ནི་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཆའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་མངོན་ པར་འདུ་བགྱིད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན་ཇི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ།རིགས་ཀྱི་བུ་མོའི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གང་དང་གང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བགྱིད་པ་མ་མཆིས་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བ་དང་།སྐྱོན་མ་མཆིས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་བགྱིད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཅི་ཡང་བྱེད་མི་ནུས་ན། དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། །གསོབ་ཉིད་དུ་སྣང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འདི་སྐད་དུ་ང་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་ཡང་མི་སྨྲ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཀྱང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་གང་དང་གང་ བྱུང་བ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གསོག་དང་གསོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་ཞིག་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་ཞར་ལ་དྲིས་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་བགྲང་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་གིས་བགྲང་མི་ནུས་པ་ནི་གྲངས་མེད་པའོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་པར་མི་ནུས་པའོ། །གྲངས ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ།འདི་གསུམ་ཆར་ཡང་བགྲང་བའི་བྱེ་བྲག་གོ།

所谓'从色中退却并显示涅槃'是指从所分别的色中退却，显示法性的色即是涅槃。贪欲之人的比喻容易理解。
所谓'即使以一日所摄持的善根充满恒河沙数世界，也不及其余善根的百分之一'，是指在一日中所积累的善根，即使充满恒河沙数世界，也不及其余善根的百分之一的意思。充满世界的善根部分，连剩余部分的百分之一都比不上。
所谓'若离般若波罗蜜多而修习智慧'，是指不具备无所缘见道之智慧，而仅修习世间智慧的意思。
所谓'譬如此般若波罗蜜多是诸菩萨之母'，是指了知道之行相。
所谓'世尊，若一切有为法皆是世尊所分别，那么善男子或善女人如何能增长更多福德'，是指离般若波罗蜜多的菩萨所造作的一切福德性的有为法都是分别，因此福德不会增长。
所谓'无有为则无实法，无实法则不能入正见及无过等'，是请问若什么都不能做，这如何合理。
所谓'菩萨的有为法也显现为空性，显现为虚幻'，这是说我既不说由有为而增长福德，也不说由无为而增长福德。
那么如何呢？菩萨所生起的任何福德有为法，都应当经常在一切方面观察其空性、虚无、虚幻。如是观察则因不离般若波罗蜜多，福德将增长无量无数。
所谓'有何差别'是随文而问。'无数'是指不可数，即言语无法计数。'无量'是指不可测量。由数量而言也无法确定其为多少的称为'无边'，这三者都是计数的差别。

 །གྲངས་ཀྱི་ཁམས་དང་གྲངས་མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གཟུགས་ཀྱང་སྟོང་པ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་དང་ཚད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ནི་མེད་དེ་འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱང་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱེ་ བྲག་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྔར་ཆོས་ཉིད་འབའ་ཞིག་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།ད་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའམ། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་ སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ།། བརྗོད་དུ་མེད་པས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་དཀར་པོའི་དབང་གིས་འཕེལ་བ་ཡང་མེད། ཆོས་ནག་པོའི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འཕེལ་ བ་དང་འགྲིབ་པ་གཉིས་མེད་ན་འོ་ན་རྒྱུ་གང་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་ཞུས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ཐ་མའི་གཞུང་གིས་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །འཕེལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འདི་གཅིག་པུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ པར་སྟོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའམ། འོན་ཏེ་སེམས་སླད་མ་བསྐྱེད་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོའི་གནས་ཀྱི་སྐབས་ཞུས་པ་སྟེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྩགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ན། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྩགས་པར་འགྱུར། །ཅི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་ གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་སྔོན་རོལ་དུ་གང་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་མཐས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའམ་འོན་ཏེ་གཉིས་པས་སམ།འོན་ཏེ་གསུམ་པས་སམ། འོན་ཏེ་ཅི་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་བཞུགས་པ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་ མཐུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ།དེ་ལ་སེམས་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་མེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལྷག་མ་རྣམས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

'数的界和无数的界'是'有为界和无为界'的同义词。
'色亦空无数无量无边'是说数量和边际等是遍计所执，于空性界中是没有的，这是属于异门的。因此为了表明色亦空有差别，故说'亦'字。
'大悲所说的等流显示'是说世俗谛中所说是悲心的等流，这是其同义词。
'世尊，一切法亦不可言说'是先前显示唯法性不可言说，现在显示与法性无别的一切法亦不可言说。
'世尊，于不可言说义中有增有减否'等，以此显示：由于不可言说，以空性来说，空性既不因白法而增，也不因黑法而减。
若于波罗蜜多等亦无增减二者，那么以何因缘而成为能现证一切种智、无上正等正觉的根器呢？如是请问后，以'如无上正等正觉，如是回向'的最后经文，显示是以善巧方便回向力而成就。
'世尊，何为无上正等正觉'是为再次显示与色等无别的空性自性而请问。
'以无增减之理而行般若波罗蜜多'是显示此唯一是般若波罗蜜多的行持。
'世尊，菩萨摩诃萨以初发心证无上正等正觉，还是以后发心证得'是请问甚深处，若以积集善根而现证无上正等正觉，于此如何积集善根？
是否于此菩萨于三无数劫之前最初发心者以其力而现证，还是以第二或第三，抑或是在菩提座上最后所发之心的力量而现证？
于此不能以一心而现证，因为它没有如此力量，且其余福德资粮将成无义故。

 །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིགས་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པས་བསྩགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མར་མེའི་དཔེ་བསྟན་པ། གང་གི་ཚེ་མར་མེའི་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིགས་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་ཡང་། མར་མེའི སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚིག་པར་གྱུར་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུས་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྩགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྱུར་རོ་ ཞེས་དགོངས་པའོ།།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཚེའོ། །རིགས་ཀྱི་ས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །བརྒྱད་པའི་ས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བའི་སའོ། །བསྲབ་པའི་ས་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ ས་སྟེ།དེས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དེ། བྱ་བ་ བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། ། གཞན་ཡང་སེམས་གང་འགགས་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ཟབ་མོའི་གནས་སྐབས་སྟོན་ཏོ།།གང་འགགས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་སྐྱེས་པ་ནི་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །གང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དེ་གནས་པར་ཡང་ འགྱུར་ལ།དེ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཟབ་མོའི་གནས་སོ། །གང་འགགས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱའོ། །གང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདུས་བྱས་ལ་བྱའོ།།གང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སེམས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ལགས་སོ་ཞེས་སླར་གསོལ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་དེ་གུད་ན་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སེམས་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་གཞན་དུ་བསྙད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་སླར་གསོལ་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ཕན་ཚུན་གནས་དང་བརྟེན་ པའི་དངོས་པོར་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་གནས་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སླར་གསོལ་པའོ།

并非一切都是如此，因为它们在每一刹那都具有毁灭的本性，所以不适合积累，为此世尊以灯的比喻来说明：当灯芯燃烧时，虽然每一刹那都具有毁灭的本性，但是由于所有刹那的力量而成为燃烧。同样地，也说明圆满菩提是由一切心的力量而成就的，虽然是刹那性的，但是通过积累行为的习气而成就，这是其密意。
见白净地是在修习胜观时。种性地是世间法的最胜位。第八地是入流道。其果是见地。薄地是一来地，因为已经减薄了对欲界的贪欲和嗔恚。离贪地是不还地，因为已经断除了贪欲和嗔恚二者。了知已办地是阿罗汉果位，因为所作已办。独觉地是独觉菩提。菩萨地是了知道的种种相。佛地是一切种智。
又问'已灭的心是否会再生起'等，这是在阐述甚深的境界。已灭的不会再生起。已生的具有灭的性质。具有灭性的不会灭去，如其本性而住，但也不会永恒存在，这就是甚深的境界。'已灭的不会再生起'是指本性的灭，是指无为法。'已生的不具有灭的性质'是指有为法。'具有灭性的不会灭去'是说因为没有第二次灭，所以这样说。同样，'如是而住'是指真如。'不会永恒存在'是因为无自性而如此说。
'须菩提，你怎么认为？那个心也是真如吗？'这是在问：有为的心是否就是真如的本性？'世尊，不是'这是回答说因为有染污，所以不是真如的本性。'真如之外是否有那个心存在？'这是在问有为的心是否异于真如。'世尊，不是'这是回答说遍计所执不能说与圆成实是一是异。
'真如中有心吗？'和'心中有真如吗？'这是在问是否互为能依所依的实体。'世尊，不是'这是回答说遍计所执和圆成实二者不是能依所依的实体关系。

 །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སེམས་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་དྲིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་སླར་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། ཅི་ལ་ཡང་སྤྱོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་གང་ལ་གཉིས་ཀུན་འབྱུང་བ་མ་མཆིས་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱོད་དོ་ཞེ་འམ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བས་དེ་ནི་གཉིས་པའོ་།།དེས་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་ གཞིག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ།ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སླར་གསོལ་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་མཐུས་བདག་ ཉིད་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་མཁས་པའི་མཐུས། གང་བདག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ། ། གང་ལ་ལ་རྨི་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་ པར་འཕེལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཟབ་མོའི་གནས་ཀྱི་སྐབས་ཕྱེ་ནས། གནས་བརྟན་གཉིས་ཀྱིས་སྔར་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་རྨི་ལམ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་ པར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ནི་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྨི་ལམ་དང་། གཉིད་ ཀྱིས་མ་ལོག་པ་གཉིས་ལ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་འབའ་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་དྲིས་པའོ།། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན། རྨི་ལམ་ན་ཡང་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་དྲིས་པའོ་། །དེ་ནས་ གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ཡང་། ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་མཚུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཉིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་རྨི་ ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་ཉིན་པར་དང་རྨི་ལམ་གཉིས་མཚུངས་ན། གལ་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ན། རྨི་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འཕེལ་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'以真如能否如实见到真如'，是对认为以心能如实见到一切法的想法提出质疑。
'世尊，不是这样'，是因为在真如的状态中，没有所缘和能缘，所以如此回答。
'世尊，若如是行'，是表明没有任何所行。
'世尊，这是在无二生起的胜义中行'，所谓'行'或'无'都是二元的。
'是否破除了相的想法'，意思是问是否已经消除了相的想法。
'世尊，不是这样'，是因为没有生起'应当破除相的想法'这样的分别念而如此回答，表明不是通过这种分别念的运作，而是通过修习空性、无相、无愿三昧的力量，自然不再生起相的想法。
'以这些三昧成熟众生'，是说通过善巧方便的力量，既能见到空性等，又能成熟众生，这就是善巧方便的力量。
'若有人在梦中入于空性、无相、无愿三昧，是否能增长般若波罗蜜多'，是在开启甚深义理的场合，两位长老谈及前面所说的三昧，思考如果一切法都无所缘，那么菩萨在梦中入三昧时，理应能增长般若波罗蜜多。如果说梦中不能增长波罗蜜多，而清醒时却可以，那么就意味着梦境与清醒状态在诸法的有无上存在差别，基于这样的考虑而提出问题。
'具寿舍利子，如果白天修习能增长，那么在梦中也能增长'，这是一个提问。
然后长老须菩提表明：对菩萨而言，无论是在梦中还是清醒时，诸法都同样是无所缘的。因此，所谓'梦'与'白天'仅仅是分别念而已，这样显示梦境与清醒状态是平等的。
如此，既然白天与梦中是平等的，那么如果清醒时的三昧能增长智慧，梦中的三昧也同样能增长智慧。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་དུ་ལས་ཤིག་བྱས་ན་། ལས་དེ་སོགས་པའམ། འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཉིན་པར་དང་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་རྣམས་མཚུངས་ན། གང་རྨི་ལམ་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། གང་ཡང་རྨི་ལམ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་གཉིས་ལས་སྔ་མ་ནི་དགེ་བའི་ལས་སོགས་པར་འགྱུར། ཕྱི་མ་ནི་ལས་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར བ་ལྟ་ཡོད་དམ།འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་དྲིས་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གསུངས་ན། དེ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱི་མ་ལོག་པ་གཉི་ག་ན་ཡང་། ལས་དེ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན། དེ་ལས་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་ཡོད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཟེར་ཞེས་གསུངས་ པའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་གང་ཡང་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གི་རྨི་ལམ་ན་ཀླུང་ཆུས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཞིག་མཐོང་ངམ། རྒྱ་མཚོ་སྐམས་པ་མཐོང་ན། དེ་ལས་སོགས་པ་དང་འབྲི་བ་ཡོད་དམ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ ན་སོགས་པ་དང་འབྲི་བ་དེ་གཉིས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཉིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ཡང་གང་ལ་ཡང་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས། གལ་ཏེ་སད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ནི་ལས་དེ་ལས་སོགས་པའམ་ འབྲི་བའང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བདག་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མི་སྨྲའི།གང་ད་ལྟའི་གསར་བུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་བྱས་པའི་ལས་ལ་སད་པའི་ཚེ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་ སེམས་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མོ་བྱས་པའི་ལས་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་བའོ་།།དེ་བས་ན་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་དགོངས་པའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་ཉིན་པར་སྲོག་བཅད་པ་དང་།གང་རྨི་ལམ་ན་སྲོག་བཅད་པ་དེ་ལ། འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་དེ་བསད་དོ། །དེ་བདག་གིས་བསད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་སད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལས་དེ་ལ་ཁྱོད་ཅི་ཟེར་ཞེས་བྱ་བས། འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་ གསུངས་ཏེ།ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། མི་ལ་ལས་ཉིན་པར་རམ་རྨི་ལམ་ན་སྲོག་བཅད་པ་ལས་གང་གི་ཚེ་དེ་བསད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ལས་དེ་གཉིས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་བསམས་པ་ན། ཅི་ཉིན་པར་སྲོག་བཅད་པའི་ལས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཆེའམ།འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་བྱས་པའི་ལས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེ་སྙམ་པའོ། །དེ་ནས་ཤཱ་རིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དམིགས་པ་མེད་པ་ལས་མི་འབྱུང་། དམིགས་པ་མེད་པར་སེམས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ནི་ འདི་ཡིན་ཏེ།རྨི་ལམ་ན་སྲོག་བཅད་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

具寿罗睺罗，菩萨大士在梦中造作某业，此业是增长还是减少呢？这是长老舍利弗的见解：如果白天和梦中诸法相等，那么在梦中布施等布施，以及在梦中获得预流果这两者中，前者是善业增长，后者是诸业灭尽，是这样吗？还是不是这样？这样问道。
然后长老罗睺罗说：如果世尊说一切法如梦，则无有增减。所谓增减是从实有而来，如是一切法如梦，因此无论是在梦中还是未睡时，彼业及作者皆不存在，为何说有增减呢？
因此说梦中任何法都无增减。譬如有人梦见河水充满或见海水干涸，彼有增减吗？如同梦中无增减一样，白天未睡时于一切法也无任何增减，这样显示。
然后长老舍利弗说：如果醒后分别，则彼业有增减。这不是就无所缘观、无分别的菩萨而言，而是对现在的初学者行分别行者而言，若于梦中所作之业，醒时随喜作意，此时夜间所作之业有增减吗？这样问道。
因此在梦中与未睡时有差别，这是长老舍利弗的见解。
然后长老罗睺罗说：具寿舍利弗，于白天杀生与梦中杀生，若醒后作是念：'我杀了他，我杀他做得好'而分别，具寿舍利弗，对此业你作何说？这表明有迷惑。
为何这样想呢？某人于白天或梦中杀生，当杀生时，对这两种业意念随喜作意时，是白天杀生业的随喜果报大，还是梦中所作业的随喜果报大？
然后舍利弗说：具寿罗睺罗，无所缘则不生，无所缘则无作意。其意趣是：梦中杀生是无实体性，缘此的心是缘无实体，因此对此无殊胜果报。

 །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ ཤཱ་རིའི་བུའི་ཚིག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་པར་ལས་མི་འབྱུང་ན། གང་ཁྱོད་ཀྱིས་འོན་ཏེ་སད་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་ན། ལས་དེ་ལས་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཀླན་ཀ་ལྷག་མ་ནི་གལ་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་པར་ལས་མི་འབྱུང་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྨི་ལམ་ན་བྱས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པར་ནི་བྱས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཡོད པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བས་ན་ཀླན་ཀ་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བློ་ འཇུག་སྟེ་མ་མཐོང་མ་ཐོས།བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད། རྣམ་པར་མ་རིག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་བློ་མི་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་བློ་ལ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །བློ་ལ་ལ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དམིགས་པ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་གསར་བུ་རྣམས། དངོས་པོ་དག་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་དམ་མེད་པ་མ་བརྟགས་པར་རྨི་ལམ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ཡང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་བློ་འཇུག་སྟེ་དེ་དེ་ལྟར་བློ་འཇུག་པ་ན། བློ་ལ་ལ་འབྲས་བུ མེད།ལ་ལ་འབྲས་བུ་ཆེ། ལ་ལ་འབྲས་བུ་ཆུང་། ལ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན། ལ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན། ལ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན། ལ་ལ་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་། དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ལུས་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒུད་པ་དང་། གཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་། རྐྱེན་དང་བྲལ་བའི་དབང་ལས་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་དང་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་དབེན་པའོ་ཞེས བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་དང་། སེམས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའམ། དམིགས་པ་མེད་ པའོ་ཞེས་བརྟག་པར་བྱ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་མཚན་མར་བྱས་ནས། ལས་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྐབས་འདིས་ དམིགས་པ་མེད་པར་གཟིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་མི་བྱའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་བློའི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།

其后，长老须菩提以'如是'随喜舍利子之语，将如何宣说呢？若无所缘则业不生，那么你所说'若是醒时分别，则有业等或减少'之前言不应理，此为所说。
此处余难为：若无所缘则业不生，如是则梦中所作成无所缘，未入睡时所作则成有所缘，故梦中与未入睡二者有差别，如是则'一切法如梦'之说将成失坏。
因此，为断除此难，长老须菩提说：'于所见、所闻、所分别、所识诸法心行，于未见、未闻、未分别、未识之法心不行。其中有些心执取烦恼，有些心执取清净。'
初学有所缘行者，于诸事物未观察胜义有无时，于梦中及未入睡时，随见闻分别识而心行，如是心行时，有些无果，有些果大，有些果小，有些执取烦恼，有些不执取，有些执取清净，有些不执取，此说何义？应知是由趣处、时间、加行、身体圆满与衰败、睡眠等及离缘之力而转变。
具寿须菩提问：'世尊说一切业空及一切思空'者何所密意？由于'一切法以自性空'之故，诸业及诸思以自性空时，于彼如何观察有所缘或无所缘？此为密意。
其后长老须菩提说：'具寿舍利子，诸凡夫以相而造作诸业'，此之密意为：此处不针对无所缘见之菩萨摩诃萨，而是针对有所缘行者。因此依彼等心分别力而说有所缘及无所缘。

 །དེ་ནས་ཡང་གནས་བརྟན་ ཤཱ་རིའི་བུས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་ན་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་བསྒོམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀླན་ཀ་གཞན་དག་སྨྲས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསར་བུ་ལྟ་རེ་ཞིག་ཞོག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ན།དེ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་གཉིས་མཚུངས་ཏེ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་དང་འདྲ་བར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པར་ འགྱུར་རམ་ཞེས་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེའི་ཚེ་ཚོགས་པའི་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའམ། བདག་དང་བསམ་པ་མཐུན་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀླན་ཀ་དེའི་ལན་བཏབ་པའོ།།བཙུན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ལན་གློན་ནམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་ལན་གློན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། གནས་བརྟན་ ཤཱ་རིའི་བུའི་ཀླན་ཀ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྔར་སྨྲས་པའི་ལན་བཏབ་སྟེ།འདི་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པར་གཟིགས་ཤིང་། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་གཉི་ག་ན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ ཡི་རང་བ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུར་གླན་ཀ་དྲིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་ན། བྱམས་པ་འདི་ནི་ལན་ལྡོན་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལས་བསམས་ཏེ་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གློ་བུར་གྱི་མིང་ཙམ་དུ་བཟུང་སྟེ་སྨྲའམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའམ་དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ལན་ལྡོན་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དེ་ཐ་མི་དད་དེ་ གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན།འདི་ལ་སུ་ཞིག་ཅི་ཞིག་སུ་ལ་ལན་ལྡོན་ཏེ། སུ་ཞིག་གང་གིས་ལན་ལྡོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་དེ་དག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ འདི་སྐད་གསུངས་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་པོ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཐ་དད་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བྱམས་ པས་སླར་གསུངས་པ།ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བདག་སྨྲས་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་དུས་ན། ཆོས་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་དེ། དེ་དག་བརྗོད་དུ་ཡང་མེད་ན། ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

其后，长老舍利子又说：'具寿罗汉，如果菩萨大菩萨在梦中布施乃至修习智慧之间，有人提出其他诘难说：暂且不论初学菩萨，若是一位心相续已经成熟的菩萨在梦中行布施，对他而言梦中与未睡眠时是否相同，是否如同未睡眠时一样能善巧随喜布施等及回向等？'如是说道。
'具寿舍利子，此弥勒菩萨大菩萨等，为当时众会调伏之人等作利益，或为显示与自己见解相顺，故对此诘难作答。'
'尊者舍利子，你意下如何？此所谓弥勒菩萨大菩萨之名是否应答？抑或色身应答？'等等。以此对长老舍利子先前所说带有所缘的诘难作答。
如是无所缘而见，对于心相续已成熟的菩萨而言，无论是在梦中还是未睡眠时，布施等及随喜、回向等皆如梦中事物般非实有，而他不知其非实有似的提出诘难，此即显示空性。
若无人法，说'此弥勒应当应答'是从何处思维而说？是执著暂时名相而说？抑或说色等或彼等空性应当应答？
一切法无二无别，不可分为二，无差别而为一体，于此谁以何对谁应答？意即谁以何而应答。
'善男子，如所说彼等诸法，你是否如是现证彼等诸法？'此乃长老舍利子如是所说：若你如是现证彼等诸法，则应有能现证者、所现证法及现证行为之差别所缘。
因此圣弥勒复说：'如我所说彼等诸法，无有现证。'意即于现证之时，彼等诸法无所缘，彼等亦不可言说，云何而说？如是显示。

 །ཆོས་ གང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པར་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།གནས་གྱུར་པ་མ་གཏོགས་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་སླར་གསོལ་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་ཅིང་ཞེས་ཞུས་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་ན། གང་དག་གི་དོན་དུ་སུ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་ཞུས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚེ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དག་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་གསལ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སོ་སོའི་བསམ་པ་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨོན་ལམ་དག་འབྱུང་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཀྱང་། ཕྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཅུང་ཟད་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་གཱའི་ལྷ་མོ་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་གོ་སླའོ། །དེ་ནས གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་སྒོམ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སྒོམ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྤངས་ཏེ། བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པའོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་བཤད་པའི་འགྲེས་ནི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དུས་ན་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། སེམས་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟག་པར་ བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་ནི་སེམས་མི་གཡེང་བ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ནི་དེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་དུ་ མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏེ།དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། ། དེས་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་མ་མཐོང་བ་ཉིད། དེའི་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །འོ་ན་མངོན་སུམ་བྱས་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེས་ཉན་ཐོས ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

当说到'通过何法而称为阿罗汉的法，你是否如实亲见'这句话时，心想除了转依之外并无所谓阿罗汉之法，于是回答世尊说'不是这样的'。
关于'世尊，菩萨摩诃萨如何圆满六波罗蜜'这一提问是从何处考虑的呢？是考虑到如果一切法都无所缘，那么为了谁而由谁如何圆满六波罗蜜的提问。
之后世尊开示说，在摄受众生时，由于悲心的缘故，在世俗谛中成为有所缘想的状态，并开示了圆满六波罗蜜的种种方便分别以及清净佛土，这些内容都很明显所以没有详细分别。
这些菩萨的愿望并非所有菩萨都具有，而是根据各自不同的发心而生起愿望，有些虽然发起各种愿望，但后来由于众生的业力而有少许不能实现的情况。关于恒河天女授记的内容也容易理解。
之后长老须菩提询问：菩萨如何舍弃声闻和独觉的解脱而修习三解脱门和三十七菩提分法。
其后所说的次第是应当各别观察所谓的空性。
在空性胜观增长之时，应当如此详细观察，使心不会散乱。
在空性三摩地时，由于具有心不散乱，所以对于应当现证的法也不如实亲见。
在证得真如时，由于未如实亲见故而不现证，乃至'既非相应亦非不相应而见'为止的经文表明，由于所缘和能缘平等故而显示无分别性。
所谓'由于未如实亲见彼法故而不现证'，是说未见法本身就是不现证的原因。如果见到的话就会现证。
那么现证有什么过失呢？这样就会像声闻那样现证真实际。如此一来就会趣入解脱。
关于'菩萨摩诃萨如何安住空性而不现证空性'，是在'空性即是对于应当现证的任何法都不如实亲见'的语境中显示的。又'由于未如实亲见彼法故而不现证'是显示不现证空性。

 །དེ་ལ་གནས་ཀྱང དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་རུང་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་སྔ་མའི་དབང་གིས་འགྱུར་བ་བསྟན་པ། རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་མངོན་སུམ་དུ་སོ་སོར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས། ཉན་ཐོས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་ལྟ་བུར། སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པའི་ དགོངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་མི་མངའ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་མཐུན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཕྱིས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་ཡང་བྱེད་ལ། མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ མཐུ་ཡིན་ནོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཉིད་དུ་སེམས་དམིགས་ལ་འདོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཡིན་གྱི། དེ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ནི་མེད་དོ། །ཞི་གནས་ མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ད་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ། དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་སྟོན་ཏེ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོའི་དཔེ་དང་། བྱའི་དཔེ་དང་། འཕོང་ གི་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་དག་ཀྱང་གཞུང་དང་སྦྱར་ཏེ་གཟུང་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་མཚར་ཏོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་བར་མ་དོར་སེམས་ཞུམ་པའི་རྒྱུས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམ་ཞིང་ ཉན་ཐོས་དང་རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལྟུང་བར་མ་གྱུར་པ་སྟེ།ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིར་སེམས་ ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་ཡང་འགྲེས་བདུན་ཏེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེས་དང་། དམིགས་པར་ལྟ་བའི་འགྲེས་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འགྲེས་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ འགྲེས་དང་།མཚན་མའི་འགྲེས་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲི་བའི་འགྲེས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་དམ་པར་འདུ་ཤེས་པས་བསླུས་པར་གྱུར་པ་དག་སྟེ། བདག་གིས་སེམས་ཅན་མི་ ཤེས་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གིས་སྙིང་རྗེ་མངོན་པར་བསྐྱེད་དེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་གཏོང་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས། བར་མ་དོར་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་མི་ བྱེད་པ་ནི་འགྲེས་དང་པོའོ།

对此住于彼处，却不现前证得，这如何能了知？如是请问。世尊依据前述意趣而宣说变化：'须菩提，当菩萨摩诃萨观察具一切种最胜空性时，不现前各别观察。'此说修空性是依前述意趣，声闻欲现前证得灭定之心，如是菩萨并无欲现前证得空性之意趣，而是意趣应当修习空性，应当随顺。因此后来也唯是修习，而非现前证得，此为语义。
因此了知'此是应当熟习之时，非是现前证得之时'。所说即是：于空性既能熟习又不现前证得，此即是熟习智之力。
说'非等持中缘心安立'，即所谓熟习智是自性心，而非等持，因此彼刹那无有止，无止故不生出世间道。
今说熟习智了知时与非时：'此是布施波罗蜜多时'等。勇士喻、鸟喻及射箭师喻，皆应配合经文而理解。
'世尊希有，善逝希有'，即是如是见一切法空性者，因中间生起怯弱心故，修三三昧而不堕入声闻、独觉菩提，此甚希有而如是启白。
'须菩提，如是菩萨摩诃萨不舍一切有情'等，世尊于此说明不生怯弱心之因。
此中有七种行相：非正法趣入行相、执著所缘行相、心颠倒行相、人法分别行相、相行相、愿行相及问菩萨行相。其中，'此等有情为非正法起正法想所欺，我不应舍离彼等无知有情'，即是菩萨生起悲心，以作意不舍一切有情为因，不于中间生怯弱，不现前证得真实际，此为第一行相。

།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པར་ལྟ་བར་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་ལྟ་བ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་བཤད་པས་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་ དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབང་གིས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་འགྲེས་གཉིས་པའོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་པ་དང་། བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་སྟེ། བདག་གིས་ དེ་དག་དེ་ལས་བཟློག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེས་གསུམ་པའོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས། སེམས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་གིས་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་དག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དག་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྨོན་ལམ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་། གཟུགས་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ བ་ནི་དྲུག་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲི་བ་ལ་ཡང་། གལ་ཏེ་དེ་དག་གིས་དེ་སྐད་དྲིས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དག་།དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་ པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་དག་ཉིད་བཟུང་ནས་ལན་འདེབས་ན།ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་གིས་དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ཞིང་། དེ་དག་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་དག་མཐོང་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ལན་འདེབས་ན། ལུང་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ནོན་པ་ལྟར་ཞེས བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱས་ནས་བསྲབས་པའི་ས་ནོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་ ནས་ས་བདུན་པའི་བར་ནི་བསྲབས་པའི་སའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་སླར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ། དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བརྒྱད་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལན་ ལྡོན་ན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བགྱིས་པའི་སའམ། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བགྱིད་པ་མ་ལགས་པའི་ས་ཡང་མི་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་རྣམས་བསྟན་པའོ།

这些众生长久以来执着于我见和众生见等，我将成就圆满正觉后为他们宣说法要以断除这些见解，以此发心而不退怯，这是第二条。
这些众生长久以来因常、乐、净、我四种颠倒想而心生颠倒，我要使他们从中解脱，这是第三条。
这些众生长久以来执着于众生分别和色等诸法分别，为了他们的利益，我将成就圆满正觉后宣说空性法要，这是第四条。
这些众生长久以来执着于相，执着于男女等相和色等诸法之相，为了他们的利益，我将成就圆满正觉后宣说无相法要，这是第五条。
同样，这些众生长久以来执着于愿求，为求得帝释、梵天、护世等果位和妙色等法而发愿，为了他们的利益，我将成就圆满正觉后宣说无愿法要，这是第六条。
关于对菩萨的提问，如果他们这样问时，以空性、无相、无愿、无为、无生、无实等为根据而回答说'你应当如是善加修习'，应知这是授记，因为已完全通达熟知之相。
如果他们这样问时，舍弃空性等修习，说'不应修习这些，应当以无常等其他方式修习'，应知这不是授记。
所谓'如是不退转菩萨已得不退转地'，是指如同得第八地即成不退转，他们虽已善加熟习但未得薄地，意思是尚未完全成熟。
从第二地到第七地是薄地。
世尊，是否有其他方式可成不退转？这是在说，虽未得第八不退转地，但若能善加熟习而作不退转答，是否因具足不退转相而成不退转。
所谓'不见有清净地或非清净地'是指下地。

 ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་མང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདི་ལྟར་ས་བརྒྱད་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལན་ལྡོན པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ས་ཡང་རུང་། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ས་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་རྣམས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་བར་སྐབས་ནས་བྱུང་བ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱང་གོ་སླའོ། །རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔར་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པས ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནི་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ གང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་ཞིང་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ དབེན་ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཇི་ལྟར་མཆིས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ དབེན་ལ་སྟོང་ན་ཕྱིས་དབེན་པར་བྱར་ཡང་མེད་ལ་སྟོང་པར་བྱར་ཡང་མེད་དེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དབེན་པ་དང་སྟོང་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་ སེམས།སེམས་ཅན་འདི་དག་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱིས་པ་རྣམས་དེ་དག་དབེན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ མི་ཤེས་ཏེ།དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པས་ཆགས་པར་འགྱུར་། ཆགས་པས་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྩོམ་མོ། ། དེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་འཁོར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'那些菩萨摩诃萨很少'是说，虽然为菩提而修行的菩萨很多，但是像这样虽未获得第八地但已熟练修习、将成为不退转菩萨的人很少，这是其含义。
'无论是清净地还是非清净地'是指下位诸地。此后，从中出现的不退转相、魔业以及善知识等容易理解。
'须菩提，如虚空无执著相即是般若波罗蜜多'，意思是如同虚空般无障碍之相的意思。前面已经说明了由魔业等而有障碍。
'须菩提，般若波罗蜜多是无相的，般若波罗蜜多没有任何相'，这是宣说无障碍相，表明般若波罗蜜多既不是其他任何法相，般若波罗蜜多自身也没有任何法相，显示非无实体性。
'须菩提，一切法本性空寂，一切法本性空'是说遍计所执诸法空寂离散即是圆成实性，是一切法的本性。因此说它们本性空，这是其含义。
'世尊，如果一切法皆离一切法，一切法皆空一切法，世尊，众生的烦恼和清净将如何存在'等如是请问：世尊，如果一切法本性空寂且空，则后来也无需令其空寂，也无需令其空，如此的话，那些空寂和空性怎么会成为烦恼？又怎么会成为清净？如是请问。
如是请问之后，'须菩提，你怎么认为？这些众生是否长久以来执著我和我所'等如是开示：虽然一切法本性空寂且本性空，但是凡夫们不知道它们是空寂和空性。由于他们不知的过失，对五蕴等诸法执著我和我所而生贪著。由贪著而开始造作福和非福等诸行。由此力量众生相续轮回，由烦恼杂染和业杂染而成为杂染，如是由不知的过失而有杂染。

 ། དེ་དག་ཀྱང་ཕྱིས་གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྙེད་ནས་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས། དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཀུན་བརྟགས པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟློག་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་བརྗོད་པས། བཤད་པ་འདི་ལ་སྤྱད་པ་དོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོགས་པ་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འོག་ ནས་བསོད་ནམས་མང་བ་དང་།དེའི་རྒྱུ་གསུངས་ཏེ། བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བ་དེ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཡང་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་དཔེས་གཞུང་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡིད་ལ་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཡིད་ལ་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་ཞིང་བྲལ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིག་པར འགྱུར།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་ཞིང་སྟོང་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་དང་མ་བྲལ་བའོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ།དྲི་མ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །དེ་ལ་འཕེལ་བ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་གློ་བུར་དུ་འཕེལ་བ་ཡང་ མེད།མ་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་ཞིང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཞེས་ཞུས་པ་གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དབེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་ཞིང་སྟོང་པས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་ཅེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབེན་པ་ཉིད་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ།དེ་ལ་མ་བརྟེན་ན་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

此等之后，当其获得善知识而听闻、思维等之力，了知远离之相、空性之相时，为了不生起如前所说的一切烦恼，则由逐渐遮除遍计所执诸法而得清净。
其后，由说一切色等诸法无所行故，为断除认为'此说行持无义'之人的疑虑，故下文宣说福德广大及其因。其福德广大增长及其因，应当从本文中以如意宝珠之喻来了知。
世尊，若一切作意皆离自性，一切作意皆为自性空，如是请问：若一切作意皆离自性而空，云何了知'一切种智不离作意'？于自性空离中，一切种智或作意或菩萨皆不可得。
尔时，世尊非是另外遍计一切种智、菩萨及作意为他法而如是宣说，而是仅仅遍计：若菩萨了知一切法自性远离，仅此即不离具一切种智之作意。究竟义中彼等无有差别，以'若菩萨摩诃萨如是了知'等而说明。
般若波罗蜜多自性空者，即自性清净、无垢智慧，远离一切法，一切法空。于彼无有增长，无有减少，即是说依入住之力而无暂时增长，依未入住之力亦无减少之义。
世尊，若般若波罗蜜多自性远离且自性空者，此第二请问为：若般若波罗蜜多为远离自性，般若波罗蜜多远离且空，云何现证圆满菩提？
尔时，世尊开示：菩萨亦是法身自性故为远离性及空性，彼亦不由般若波罗蜜多之力而现证圆满菩提。法身菩萨依般若波罗蜜多亦无增长，不依彼亦无减少，以是安住相故。

 ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན། གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་གཅིག་སྟེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅིང་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གསོག་ཉིད་དང་། གསོབ་དང་། ཡ་མ་བརླ་ཉིད་དང་། སྙིང་པོ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་གསུམ་པ་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ། ཅི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ། ཅི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབའ་ཞིག་སྤྱོད་དམ། འོན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ། འོན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྱོད་དམ། འོན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཞིག་སྤྱོད་ དམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྔ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཅི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་དམ། འོན་ཏེ་ཅི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཞུས་པ་དང་། དེ་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་མི་སྣང་བ་དག་མི་དམིགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ དག་མི་དམིགས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པར་ལུང་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་ཆོས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་འདི་དང་།འདི་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་ཟབ་པའི་གནས་དག་བསྟན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་ བསོད་ནམས་མང་པོ་བསྟན་པ་ཡང་།དད་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་དང་། ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཀུན་དགའ་བོའི་ཚིག་དང་། བདུད་ཀྱི་གཏམ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་དང་། བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་དང་། སེམས ཅན་དང་།སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་རྣམས་ནི་གཞུང་ཉིད་ལས་གོ་སླ་བས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མ་བཤད་དོ།

须菩提，般若波罗蜜多既非一亦非二，此说明：一切智智、菩萨、般若波罗蜜多以及真如等，皆为一体，不可分为二，亦无数量差别之意。
世尊，般若波罗蜜多之空性、虚妄性、泡沫性、虚幻性、无实性等是什么？此为第三次请问。即是否于般若波罗蜜多之空性中修行？是否仅于般若波罗蜜多中修行？还是于般若波罗蜜多中修行？还是于空性中修行？还是于空性之外的其他处修行？如是五种分别。
同样，是否于色等法中修行？还是于色等法之空性中修行？如是二种分别。总计七种分别而请问。
其后世尊以无实之修行、般若波罗蜜多之本质、如何修行等皆不可得，以及其后不显现等亦不可得，生灭等亦不可得为由，世尊授记诸菩萨摩诃萨得无生法忍。
世尊，是否为一切法生起而授记菩萨摩诃萨得无上正等正觉？此说为一切佛法生起之故。为一切法不生起者，是指色等诸法或一切烦恼法皆不生起之故。
须菩提，于汝意云何？如是被授记将得无上正等正觉之法，汝是否如实见到？此说明所授记者与现证菩提者皆无实体，故说将得如是果位之意。
如是宣说甚深之处后，世尊，此甚深等白言。其后又宣说诸多福德，是为生起信心故。
一切赞叹之语、宣说功德、帝释及阿难之语、魔之言论、魔业、由此所生言论、菩萨乘补特伽罗如何安住、解说平等性、尽、离贪、灭等言论、宣说学处功德、降伏有情与非有情、帝释之语、无量福德，其后复有帝释之语等，于经文中易解故未详细解释。

 །ཅི་ནས་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་ མེད་པ་དང་གཉིས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་རོ།།གཉིས་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་ མི་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་འདུ་ཤེས་སོ། །ཡང་ན་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་འདུ་ཤེས་པའོ། །ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་སུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་གཞུང་གིས་ གསལ་བར་བཤད་དོ།།དེ་ནས་ཡང་འོག་ནས་ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་དེ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། སེམས་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་དབང་གིས་སེམས་དེ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་ པས་སེམས་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཀླན་ ཀར་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་སེམས་དང་བྱང་ཆུབ་གཉི་ག་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་མེད་དོ། །ཆོས་གང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ནི་མཆིས་པའམ་མ་མཆིས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །སྒྱུ་མ་ དང་འདྲ་བར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ།མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ལ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།བརྗོད་དུ་མེད་པ་དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་རིགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །དེ་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་དོ།།འདི་ནི་སེམས་དེ་ལ་ཡང་མ་ཡིན། སེམས་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཡང་མ་ལགས། རྣམ་པར་གཞིག་པར་བགྱི་བ་ ཡང་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དབེན་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་བསྩལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ།

所说'应当如是回向，不生二想，亦不生非二想'，是说彼等所发之菩提心与无上正等正觉，胜义谛中无有差别。由于彼等真如清净分明，故不生二想。二者由有垢无垢之差别而有差异，故亦生二想。是故说由一故不生二想。
由差别故生二想。或者，所谓有无即是二想。非有非无即是无二想，此下文中亦将明说。
其次下文说'应当如是回向，于彼心亦不然，于余心亦不然'，由转依力故，于彼心亦不然。胜义谛中无有差别，故于余心亦不然。
'须菩提，于汝意云何，如幻之心，汝为正见否'，此有何意？若心如幻而菩提非如幻，则有过失。如是心与菩提二者皆如幻，故无过失。
'诸法极远离者，不成有亦不成无'，凡是遍计所执法，由如幻故，如幻般不可说有，不可说无，亦不可说非有非无。
凡是圆成实法，由远离一切事相故，不可说有。由有不可说远离自性故，不可说无。由有'有'之言说故，不可说无。由有'无'之言说故，亦不可说非无。是故二想与无二想皆不应理。
'世尊，如是一切能成杂染及清净之诸法，皆无所有不可得'，杂染及清净诸法皆无所有。于有垢位时亦如虚空，由自性远离故无杂染。由无彼故，先前未生之清净亦无。此即解释'于彼心亦不然，于余心亦不然'。
'诸法极远离者，非所修亦非所坏'，修即是熟习，由远离故不应理。坏即是除垢，由极远离故亦不应理。

 །བསྒྲུབ་པར་བགྱིད་པའི་ཆོས་ཀྱང་གང་ཡང་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་ པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དབེན་པ་ཉིད་ལགས་པའི་སླད་དུ་ཇི་ལྟར་དབེན་པས་དབེན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དབེན་པ་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་ པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དབེན་པ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཅིག་ནི་དབེན་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་མི་དབེན་པ་ ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དབེན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཤེས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་བ་ལྟར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ལ་ལ་ནི་དམིགས། ལ་ལ་ནི་མི་དམིགས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མི་མཐུན་པས་དཀའ་བར་འགྱུར་ན། འདི་ ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ། །མེད་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་མི་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་མ་གཏོགས་པ་སྤྱོད་པ་གཞན་མེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་གོ་སླའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ། འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་བ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་འདི་ཅི་ལས་གྱུར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའང་ཅི་ལས་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་འཁོར་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཅི་ལས་བྱུང་ཞེས་དྲིས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། མེད་པ་ལ་འཛིན་པ། ཡོད་པ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པོ། །མེད་པ་ལ་ནི་འཛིན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ལས་དེ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ བས་ན་འདུན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ དག་དེ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་འཁོར་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བར་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'也没有任何可修持的法'是说由于极其空寂的缘故，不能证得菩提。
'由于是空寂性，如何能以空寂了知空寂'是说，如果般若波罗蜜多和圆满菩提是空寂的，那么般若波罗蜜多的空寂如何能了知圆满菩提的空寂呢？
世尊说'须菩提，确实如此，确实如此'等，意思是说，如果一个是空寂，另一个不空寂，那就不合理了。但是由于这两者都是空寂的，所以没有过失。如果了知一切法空寂的本性，就能现前圆满成佛。
'世尊，依我所解世尊所说之义，菩萨摩诃萨并非难行'是说，如果有些可得，有些不可得，那么由于不相顺而成为难行。但是一切法都是不存在的，因为是无所有故而不可得。了知无所有即是不可得，这并不困难。
'世尊，这无所得的行持是菩萨的行持'是说除了无所得的行持外别无其他行持。
此后所说般若波罗蜜多无分别性的道理容易理解。
第二十四品。
'轮回于五道'这种差别是从何而来？'预流'等差别又是从何而来？等等，这样说明：如果一切法都是无分别的，那么轮回和清净诸法是从何而来？这样问道。
于是世尊回答说：这些是颠倒，即执著无所有，遮蔽实有的本性。由于与这些相混，贪嗔等分别念也遮蔽实有，执著无所有。由于它们所生，造作福非福等业的思心所也是颠倒执著。由于业和分别念所生的异熟识也不能执著真实性。
因此，欲望、贪著等也是不真实的境相，一切生起都不是真实的自性。
'地狱、畜生、饿鬼、天人诸趣'是说这五道并非真实自性。因此，虽然诸法无分别，但是这样安立轮回。
对于清净诸法也安立预流等，一切也都是无分别性。从预流乃至如来，本性上没有任何差别，因为一切都不离法身，这样显示。

 །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོས་པས་ཤཱ་རིའི་བུའི་བློ་རྒྱ ཆེར་གྱུར་ནས།ཀྱེ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མེད་ པ་ཉིད་ཡིན་པར་དེའི་ཡིད་ལ་བཞག་ནས།སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ན་སྙིང་པོ་དམིགས་པ་ལྟག་ལ་ཡོད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་པའི་རིགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ནི་རྙེད་སླའོ། ། སྙིང་པོ་ཅན་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དོ། །གང་དག་ཆོས་འདི་ དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ནམ་མཁའ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དབེན་པའི་རྣམ་ པས་སོ།།འདི་ཡང་འགྲེས་གསུམ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་མཐུན་པའི་འགྲེས་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་གོ་ཆའི་འགྲེས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐུན་པའི་འགྲེས་སོ། །དབེན་པ་བཤད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་གོ་སླའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་བགྱིས་ཏེ། ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ གནས་པ་དང་།སྒྲུབ་པ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་རིགས་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྤྲུལ་པ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཅིང་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འདི་སྐད་ དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དེ།དེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ན། གང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་མི་རིགས་པ་གཞན་དག་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ།། དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་དམིགས་ལ། ཁ་ཅིག་ མི་དམིགས་ན་ནི་ཀླན་ཀར་ཡང་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། གནས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་ལ་ཀླན་ཀར་འགྱུར་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པའོ།

如是听闻般若波罗蜜多法性后，舍利子的智慧广大，说道：'啊！菩萨若行持般若波罗蜜多，即是行持精要。'
尔时，须菩提说道：'是行持无精要。'因为无实体，非存在，故是无精要性，他心中如是安立。若连无精要性亦不可得，则精要可得在先，如是说世间之理。在世间中，无精要易得，有精要难得，如是言说。
'若有不能现证此等诸法平等性'，是指预流果等和如来平等性，以及法身与真实际亦是平等性。'因虚空远离'是指以虚空远离之相。此亦有三种类：虚空与有情相顺之类，如虚空之有情铠甲之类，色等与有情相顺之类。
解说远离及般若波罗蜜多之行持功德亦易解。'世尊，若如是安住真如，精进真如，而不得任何法，则如何能安住一切相智？'是说若有安住真如及修行某法则合理，若一切法皆不可得，如何能安住？如是询问。
'须菩提，如来化身如何安住，即如是安住。'意思是说，如同如来化身做一切事业而安住，菩萨亦如是安住，此为语义。
'世尊，若说如来化身之法亦不可得'等，是说如来化身之法皆无，因其无故，安住真如、修行、现证菩提、说法亦无，而一切菩萨却存在，如何合理？如是显示。
'若连真如亦不可得，何况能安住真如？'此亦显示其他不合理。真如在有垢位时与遍计所执相同，故如是说。尔时，真如亦不以真如自性可得。
世尊告须菩提：'如是！如是！'其密意为：若有些可得，有些不可得，则成过失。如是菩萨、般若波罗蜜多、菩提、安住、修行皆无，于此有何过失？如是宣说。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་གནས་པ་དང་།སྒྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་བསྟོད་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་དང་། དགེ་སློང་ དྲུག་སྟོང་གི་གཏམ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཡོངས་སུ་གཏད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་དང་། མི་ཟད་པའི་གཏམ་མོ། ཀུན་དགའ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་གོ། །ཡི་གེ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་གོ། །ཀུན་དགའ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར བྱ་བའི་གཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཡི་གེར་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་རབ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དག་གི་ཡི་གེར་མ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལ་འཇུག་པར་ འགྱུར་བ་དང་།གང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། བཟོད་པའི་གཟུངས་དང་། སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དེ་དག་གི་སྒོར་གྱུར་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་མི་ཟད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མི་ཟད་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གཟུགས་དང་ནམ་མཁའ་ཟད་མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་དམིགས་ནས་ ཡང་དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པ་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བས་ནི་གོ་སླའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནང་སྟོང་ པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་སྦྱར་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་ མཁས་པ་དང་།ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གཏམ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དཔེ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དཔེ་དང་། གཡུལ་ངོར་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུ་དཔའ་བའི་དཔེ་དང་། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་དཔེ་དང་། ཆུ་ཀླུང་གི་དཔེ་དང་། ལག་པ་གཡས་པའི་དཔེ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ ཆེན་པོའི་རོའི་དཔེ་དང་།འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེའི་དཔེ་དང་། དེ་ནས་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བཤད་པ་དག་ནི་གོ་སླའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མ་མཆིས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་རབ་ ཅེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མེད་དེ།གཅིག་པ་ལ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

为什么这样说呢？须菩提，如来出世也好，不出世也好，所谓无上正等正觉是本来存在的，因此一切时中都有，所以没有所谓的安住和修证，在真如中没有安住、修证和现前证悟菩提这些事情，这样显示。之后对须菩提的赞叹和对安住般若波罗蜜多的赞叹，以及诸天供养，六千比丘的故事，般若波罗蜜多的功德，付嘱阿难，示现神通，修学般若波罗蜜多，赞叹，以及无尽的开示。阿难，这甚深般若波罗蜜多通达一切文字，通达一切无文字。阿难，这甚深般若波罗蜜多是菩萨摩诃萨应当修学的一切陀罗尼门之门，也就是说，能趣入所有属于文字的念、慧、三昧，以及能趣入所有不属于文字的念、慧、三昧，还有法陀罗尼、义陀罗尼、忍陀罗尼、咒陀罗尼等诸门。须菩提，以色不尽故应当证得般若波罗蜜多等，是说缘于色等诸法的不尽性而生起智慧的意思。须菩提，复次，以色与虚空不可尽故，是说缘于色等的真如和虚空，而了知它们的不尽性来生起智慧。之后关于修习如虚空般不尽的功德，以及分别配合六波罗蜜多的内容容易理解。内空于内空不可得，是说不作'这是内空'的分别的意思。色空或不空不可得，是说二者都不分别的缘故。六波罗蜜多互相配合，之后关于方便善巧，圆满资粮的开示，以及转轮王的比喻，女人的比喻，上战场勇士的比喻，国王的比喻，江河的比喻，右手的比喻，大海味的比喻，宝轮的比喻，然后又解说六波罗蜜多等内容容易理解。世尊，若诸波罗蜜多无有差别，为何说般若波罗蜜多是五波罗蜜多中最胜，是说因为无差别故无有殊胜，对于同一事物说'最胜'是不合理的意思。须菩提，是这样的。

 ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལྔ་པོ་དག་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡང་རི་རབ་ཀྱི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །དོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ པའི་གང་ཟག་ལ་ཆོས་གང་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་སྣང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་མཆོག་ཅེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་ཏེ་། དེ་བས་ན་དེ་རབ་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་བརྡའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འདི་ནི་སྦྱིན་པས་སོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་སོ།།འདི་ནི་བཟོད་པའོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། འདོགས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་འགྱུར་གྱི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཆོས་འགའ་ཞིག་འཛིན་ན་དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཏོང་ན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པར་ནི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་འཛིན་མི་ གཏོང་ངོ་།།ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་ནི་མི་འཛིན། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་མི་གཏོང་ངོ་། །རབ་འབྱོར་གང་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་ཀྱི། ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་དམིགས་པའི་ཉེས་པས་ཆགས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ནི་གང་དུ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་ལ། གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是者，其密意如是：若为般若波罗蜜多所摄持，则五波罗蜜多不成差别。故依无差别性，称为'胜'，此中亦以须弥山喻显示。
于随顺义者，于任何法亦无差别与特征者，谓于随顺义之补特伽罗，任何法皆不显现差别。如是依义故，诸法亦无任何差别，是故不应说唯般若波罗蜜多为胜。
须菩提，如是也。如是者，显示此义：彼随顺义即由般若波罗蜜多力而成，故称为'胜'。如是虽无差别，然于世间随顺名言而施设：此是布施，此是持戒，此是忍辱。此施设亦从般若波罗蜜多因而生，非从他生。此中亦以宝女喻显示。
般若波罗蜜多于任何法亦无执取或舍弃者，若菩萨智慧执取某法，则成执著过失。若舍弃，则不能成就一切种智。是故不执不舍。或者依遍计所执故不执，依法性故不舍。
须菩提，于色不作意，此即不执取色者，无所谓执取，以非真实故无所有，故不作意即是不执取。
须菩提，若时菩萨于色乃至无上正等正觉皆不作意时，尔时菩萨摩诃萨善根增长者，显示无所有诸法皆空，了知无实体性已不作意，即是善根增长。
彼菩萨当从般若波罗蜜多退失者，谓由执相过失而生执著。
不执取一切法者，即于般若波罗蜜多无执著，即是不执取。菩萨智慧于任何处无执著，亦不执取任何。
如是般若波罗蜜多与般若波罗蜜多不相离者，义谓般若波罗蜜多于一切时不离般若波罗蜜多自性。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མ་ བྲལ་བ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དེ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ་། ཆོས་ནི་ཆོས་མངོན་པར་མི་སྒྲུབ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པ་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་དེ་སྐད་སྟོན་ཏོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དཔེ་དང་། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་དཔེས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་སྐྱེད་པ་མ་ལགས་འགོག་པ་མ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ། གལ ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཆོས་གང་ཡང་མི་སྐྱེད་ལ།ནག་པོའི་ཆོས་ཀྱང་མི་འགོག་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་སྙམ་མམ། ཅི་ཞིག་དགག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ན། གཟུགས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་དབྲལ་བར་བྱའོ། །མི་ལྡན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བློ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྩོན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའམ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བརྩོན་པར་མི་བྱ་བའོ། །གཟུགས་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་བྱའོ། བཟའ་ཤིང་གི་དཔེ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་དང་། འཕོང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་དགོངས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་མདོ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཚོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་མཐའ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ མཐའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྩེ་མོའི་དོན་ཏེ།དཔེར་ན་རིའི་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

如是一切法虽不离其本性，那么应当如何成就般若波罗蜜多？这是说，如果一切法不离其本性，那么应当如何以善根等摄持彼等？
于色无执著，此是色，此是色，无如是执著等，此说明：法不成就法，因为于一切法无执著。由于未如实见，故说以如实了知诸法如其安住之性相即是成就，而非其他。
应当以转轮王之喻及驭者之喻了知。
世尊，若般若波罗蜜多非生任何法，非灭任何法等，此问：若菩萨智慧不生任何法，亦不灭黑法，则六波罗蜜多有何作用？如何圆满六波罗蜜多？
须菩提，缘于一切种智等，世尊如是说：不应思维当生何法？当灭何法？而圆满资粮，唯应回向一切种智并示现圆满。
色非相应非不相应者，谓行六波罗蜜多时，不应生起应当远离色之系缚，应当生起不相应之心，如是自性本来清净故，非相应亦非不相应。
不应精进于住于色等，谓不应精进于思维应住于异熟可意蕴等，或思维应以果位方式住于一切种智。
色不住于任何处者，是指法性之色。以食树之喻、一切门及射箭师之喻。
其后，于佛密意中决定不缘施，不缘戒，不缘忍者，谓如以不缘方式缘于布施等，如是以不缘方式缘于菩萨。
若知真如，则知一切法之略说与广说者，谓当知圆成实唯是真如时即知略说；当知色真如、受真如等未净未成时即知广说。
须菩提，无边即是实际者，边之声义为顶端，如说山顶。

 །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་མཐའ་ལ་བྱ་སྟེ་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་དེ་གཉི་ག་ཡང་དེ་ལ་མེད་དེ་དེ་ལ་རྩེ་མོའི་མཐའ་མེད་པ་ནི་མཐའ་གང་ལ་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ཞེས་གསུངས་པའོ།།མཐའ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉི་གར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།གཅིག་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གྲངས་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟགས་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་གྱི་རྒྱུན་བཅད་པ་ལ་ མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་མཁས་པའོ།ལམ་གྱི་རྒྱུན་མ་བཅད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་མཁས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཞི་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་ པ་མཚན་ཉིད་བཟུང་སྟེ་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ།།རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་བསྒོམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་། དང་པོ་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ། །ས་ དང་པོ་ཡན་ཆད་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ལ།མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒོམ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་ཅིང་མ་བྲལ་བར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དང་།མ་བྲལ་བ་སྟེ། གང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞིང་རྒྱུན་ཆགས་པ་དེས་སེམས་བར་ཆད་མེད་ཅིང་སོ་སོར་མ་གྱེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ མི་རྒྱུ་བ་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་ལགས་བསྒོམས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསལ་བ་གསུངས་ཏེ། རྩོལ་བ་དང་བཅས། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ།།མ་བསྒོམས་པས་སམ་ཞེས་གསོལ་ནས། ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསལ་བ་གསུངས་པའོ། །བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་མ་བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་པས་སམ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། སྐྱོན་གཉིས་ ཀ་བཤད་ཟིན་པས་གསལ་བ་གསུངས་སོ།།བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས་མ་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས་པས་སམ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། གལ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་གིས་འཁྲུགས་སུ་དོགས་པས་བསལ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། བདག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་། །རབ་འབྱོར་གདགས་སུ་མེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

在某些情况下是指边际，例如说'海边'这样。这两种边际都不存在于此，如说'没有顶端的边际'，即是说'不存在任何边际'。
无边际即是说完全无有断绝。因此，所谓'真实边际'即是说'不变的真如'之意。
须菩提，如何一切法既非相应也非不相应，是因为无实体性，所以两者都不成立。
通达单数词尾等，是表示了解数量。通达女性词尾等，是表示了解性别。
通达道路的断续，是指通达世间道。通达道路的不断续，是指通达出世间道。
须菩提，以色寂静而修行般若波罗蜜多，是说执取寂静等相而生起智慧。
须菩提，以如虚空般空性成就，应当成就般若波罗蜜多，是说应如虚空般证悟空性。
以虚空空性修习般若波罗蜜多，是说以修习虚空本身而修习空性。
对此想要详细解说的是：首先是有功用有相状阶段的行持。初地以上是有功用无相状阶段的成就。八地以上是任运无相状阶段的修习，如是宣说。
心相续不断且不离而相续，是说心相续不断且不离，即是说以相续不断而使心无间断、不分离而相续之意。
应当如是修习，使心与心所诸法不行，是说直至转依为止之意。
问道：'以修习能得一切种智吗？'须菩提答：'不是'，如是遮遣而说，是指有功用有分别的阶段。
问：'以不修习吗？'默然后答：'不是'，如是遮遣而说。
问：'以修习亦修习、不修习亦修习吗？'因已说明两种过失而遮遣。
问：'既非修习亦非不修习吗？'因恐落入二边说法的宗旨而遮遣，表明是完全不可言说、不可思议的阶段。
须菩提，如是真如，是后来显示一切法无所得处，如说'如实知自界'等。
须菩提，无可安立，即是说不可言说之意。

།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པ་སྟེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དབྲི་བ་མེད་པ་དང་བསྣན་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་དབྲི་བའོ། །མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་བསྣན་པའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བསླབ་པ་ནི་གང་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པའོ།།འགག་པ་མེད་པའི་བསླབ་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་གང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པའོ། །བསྒོམ་པར་ཡང་མི་བགྱི། རྣམ་པར་གཞིག་པ་ཡང་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་སློབ་ པ་སྟེ།བསྒོམ་པར་བྱ། བསྐྱེད་པར་བྱ་སྙམ་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བསླབ་པའོ། །རྣམ་པར་གཞིག་པར་བྱ་མེད་པར་བྱ་སྙམ་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་འགག་པ་མེད་པའི་བསླབ་པའོ། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཉིད་དུ་མེད་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་ཉིད་སྤྱོད་པའོ།།གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལགས་ན་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་སོགས་པས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་ཉིད་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་དམིགས་སུ་མཆིས་པ་མི་དམིགས་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་དམིགས་སུ་མཆིས་སམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པས། དམིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྩལ་བ་གསུངས་ཏེ།དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་པ་དང་མི་ དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མཚུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཉི་ག་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མཚུངས་ཏེ། དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་ སུ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ།གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་ ཆགས་པར་མ་གྱུར་ན།གོང་ནས་གོང་མའི་ས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་དགོངས་པའོ།

关于'须菩提，你认为众生的假立是否可得'等句，是说由于地狱众生等是遍计所执，故从无中世俗假立，为了利益愚昧凡夫众生而说。
'无减无增'是说，对有者诽谤是减，对无者增益是增。
'学无生无灭'，学无生是指无增益，学无灭是指对有者无诽谤。
'不修亦不坏'是说学无功用，由于无'应当修习、应当生起'的功用，故是学无生；由于无'应当毁坏、应当灭除'的功用，故是学无灭。
'色由色空'是说遍计所执的色以色性而空，因为空于色的特征。
'无所行是菩萨行般若波罗蜜多'是说由于一切无所得故，于一切无所行即是所行。
'若无所行是菩萨行，初业菩萨应如何修行般若波罗蜜多'等问，'初业菩萨'等是说从初发心开始，应以无所得方式学习一切法。虽然初业者无胜义行，但为此应当修学，修学即是所行。
'世尊，有所得是无所得吗'是问无所得是否可得。由于无所得的本性是无所得，不应说为所得，故说'有所得非无所得'，意思是由于一切法平等性是无所得相，故无所得非为所得。
'所得与无所得平等性即是无所得'是说一切法有所得的事物与一切法无所得的非事物二者相等。为什么呢？因为无自性。有所得是遍计所执故无自性，无所得也是无事之体故无自性。因此二者皆同为无自性，有所得与无所得二者的平等性即无自性，这就是无所得。
'如何圆满地道，如何证得一切种智'是说若不执著所得，应当如何精进于上上地道和一切种智。

 །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་ བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས།ས་གོང་མའམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འཕར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དང བྲལ་བ་ཡིན་ན།འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་བྱས་པས་གཟུགས་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་སོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་གསོལ་ཏེ།གལ་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མ་བྱས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དགོད་པར་འགྱུར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱས་པ།འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་ན། ཐེག་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་མ་བྱས་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་དགོད་པ་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།འདིར་ཞུས་པ་དང་ལན་བཏབ་པ་དག་གོ་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་བཀྲོལ་ལོ། །ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་འཛིན་པ་ལས་ཟློག་གི་དོན་དམ་པར་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱི།དེ་དག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སླར་ལྡོག་པར་ཟད་དེ། མིང་དེས་ ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་ཀྱི་།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

以'须菩提，般若波罗蜜多也无所缘'等句说明如下：以有所缘的自性，不能获得上地或一切种智，而是如何如何成为无所缘具足力量，则如是如是从一地跃升至另一地，并获得一切种智。这是因为般若波罗蜜多、菩提、诸菩萨都是无所缘的自性。
'一切法离自性，如何能作详细分别'是说，如果一切法都离自性，那么'这是色，这是受'等等如何能作详细分别。
'须菩提，菩萨不以执著色法的方式分别诸法'等句说明：菩萨不执著色等诸法，如何如何修行，则如是如是不执著。因此，趣入无所缘的义理。
'世尊，如果色也不可得'等句请问：如果趣入无所缘义理，那么圆满波罗蜜多、无过失趣入、清净佛土、成熟有情、现证菩提、转法轮、佛陀事业、解脱众生等有所缘的修行，如何能成就？
'须菩提，菩萨不为色义而行般若波罗蜜多'等句说明：菩萨不行于色等诸法，而是因一切法无所缘而行。前述有所缘是世俗言说，不是胜义谛。
'无为无变异'的含义前已说明。'三乘如何安立'是说，如果一切法都是无为、无变异，则无三乘差别之意。
'须菩提，于无为无变异法中，都无任何安立可得'是说，遍计所执的三乘安立在胜义中并不存在。
此处问答容易理解，故未详细解释。
'我是依世俗言说遮止非真实执著，不是胜义'是说，胜义中不见任何属于三聚的众生，仅仅是在世俗谛中遮遣他们对非真实法的执著而已，以彼名称作为言说，而非胜义。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སམ་ཞེས་ཞུས་པ་ལ། དོན་དམ་པར་གནས་ མེད་པ་དང་།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྩལ་བ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བཞུགས་ཏེ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་ལ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་སྤྲུལ་པས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །འདིར་ཡང་ཅི་ཁྱོད་དོན་དམ་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་འམ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ ལ་ཞུགས་ཏེ་འམ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་གནས་འདྲི་བར་བྱེད་ཅེས་དགོངས་པའོ།། དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་སྤྲུལ་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ན། གང་ གི་ཚེ་བདག་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པ་ལ།ཁྱོད་ཀྱིས་ང་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བར་ལུང་བསྟན་དུ་འོས་པ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གཟིགས་པ་དེའི་ཚེ། ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་མཚུངས་པ་གཟུགས་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་ཁྱོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་ འདོགས་སོ།།གང་གི་ཚེ་ལུང་བསྟན་དུ་འོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟིགས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དེའི་ལག་ཏུ་གཏད་ནས་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དེ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཆོས་ ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་། དེའི་མཛད་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །དེའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དཀྲུགས་ པར་མ་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་ངས་ནི་མིང་དང་མཚན་མས་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བྱིས་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཀྱི་གཞན་དུ་སླ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ བརྗོད་དོ།།མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ། རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་གོ་བར་བྱ་མི་ནུས་ཤིང་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་ཀྱི། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་ བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

世尊如来住于胜义谛时，被问及是否现前圆满证得无上正等正觉，因为胜义中无所住处，也无现前圆满成佛之事，须菩提，此非是也。
那么，是否住于神变差别中呢？这是说，如果不是在胜义谛中，那就是以化身吗？这是词义。
对此也因为完全不存在而作答：不可言说的本性，以及以各别自证的方式通达一切法，即是现前圆满菩提。此处也是在思维：为何你要询问是住于胜义谛中还是住于神变差别中呢？
以'彼既不住于有为界，亦不住于无为界'等说明菩提也不住于任何处，如来以化身为喻而说明。
'须菩提，如来与如来化身无有差别'以及'由如来化身所作'是说，当佛世尊示现涅槃时，当时未见到应受授记的弥勒菩萨等菩萨时，化现与自身相等、具足妙相的化身，告诫说：'你当作佛事'，而示现涅槃。
那时，如来化身于一切世界中行持佛事，利益众生。当见到应受授记的菩萨时，将众生托付于他，而示现般涅槃，彼化身与如来毫无差别。
'法性即是化身'是说，二者都是无实体性，为利益众生而出现，并行持其事业，故如是说。
因此世尊说'诸法法性岂不紊乱'，是因为说无法为有法之故。
'须菩提，我以名相宣说诸法'是说，世俗谛中随顺凡夫分别而说，否则难以理解，故如是说。
'于名相无有执著'是说，因为对世间人无法用其他方式令其理解且困难，故随顺世俗言说而说，因无执著故无过。若执著'此是真实'，则因此成过失，如是显示。

།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་གལ་ཏེ་མིང་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རམ། མཚན་མ་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མིང་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ རམ།མཚན་མ་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་ པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་། མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་།མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་ན། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་ དུ་ཟད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྟོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཞུགས་ནས་ཆོས་དང་ རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་གཏུགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་། བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་ཆོས་ ཀྱི་སྤྲིན་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་དང་།མཆོག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་གནས་གྱུར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྒྱུན་མ་བཅད་པ། ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ།བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་འབྲས་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

'若名执著于名，相执著于相'这句话的意思是说，如果名执著于名，相执著于相的话，那么空性也会执著于空性。同样，无相等也会执著，然而由于空性等是无实体的本性，所以不会执著。同样，诸佛和声闻们也不会执著。
'须菩提，如是一切法唯是名与相而已'这句话的意思是说，如是一切法唯是名与相而已，世间人们不知此理，因此菩萨们为使他们了悟而修行。如是一切法唯是名与相而已，因此通过了悟这些而获得一切种智。若有任何法实有，则不能证得无上正等菩提。
'须菩提，一切智'是指一切声闻和独觉的智慧。'道种智'是指诸大菩萨摩诃萨的智慧。'一切种智'是指如来、应供、正等正觉诸佛的智慧。其中，'一切智'是指通过'一切有为法无常'、'一切有漏法是苦'、'一切法无我'这三种一切智进入后，依靠法及随观智慧，通达一切法的智慧称为一切智。这种智慧并非了知一切法的一切方面，而是因为通过三相和四谛的方式对一切法无有迷惑，所以称声闻和独觉的智慧为一切智。
'道种智'是指菩萨从初发心开始，从胜解行地直至法云地之间，通过完全了悟遍行义和胜义等而趣入如是性的修行，成为转依之因，为利益一切众生安乐而趣入的智慧，能到达一切种智的大城，称为道种智。
'一切种智'是指诸佛的智慧，遍及虚空界边际的众生利益相续不断，证悟法身，完全断除习气相续的果位智慧，因为是通达一切法一切方面的果位，所以称为一切种智。

 །རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཞི་བའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ནུབ་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་དང་། བྲལ་བ་ཁམས་ གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ན།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཤིན་དུ་ཞི་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ ཆགས་རྣམས་ལས།འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པ་འདུས་མ་བགྱིས་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ།འགོག་པ་ནི་སྤོང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས། ལུས་དང་ངག་གི་འགྱུར་བ་དག་ནི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་དང་།མཆོང་ཞིང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། པི་ལིན་ད་བད་སས་དམངས་མོའི་ཚིག་བརྗོད་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སམ་འཕགས་པ་རྣམས་གང་ལ་ཡང་གནོད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ་འམ། ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སླར་བཀའ་སྩལ་ཏེ་། ལམ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལམ་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ལ། མྱ་ངན་ལས འདས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་མཆིས་ན།འོ་ན་ཅིའི་སླད་དུ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ་ཞེས་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་བཤད་པ། ལམ་གྱི་དབང་གིས་བཤད་དམ། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཐོབ་པས་བཤད་གྲང་ན།གལ་ཏེ་གཉི་ག་མེད་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འགོད་ཅེས་དགོངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདུས་བྱས་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་སླར་བཀའ་སྩལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་འདུས་མ་བགྱིས་པ་དེ་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་འདུས མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་དགོངས་ན་།ཅི་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་གང་ཟག་དེ་དག་རབ་ཏུ་འབྱེད་དམ། སྐྱེད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གནས་ གྱུར་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་བར་སྤོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་དག་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

须菩提，以一种方式称为一切相智性，如此，以寂静相而言，即是如来们所通达和遍知的一切分别相完全寂灭，远离一切有情世间和器世间，三界所摄的戒律分别妄想网已息灭时，法界极为清净，平等性相现前，任运成就法身自性极为寂静之相，由于是一切法之相，故称为一切相。如是趣入此相的智慧自性，称为一切相智性。
所谓断除习气相续，即是从业和烦恼分别的习气中，此处有情因果相续不断生起，断除其相续即称为断除习气相续。
未得一切相智性而断除烦恼是否为无为法之意，由于是灭的自性故如是说。灭仅是断除而已，身语变化仍会生起。这些对于凡夫异生也不会造成损害，如同照镜、跳跃行走等，如同毗邻陀跋娑对贱女说话一样，这些对于凡夫异生或圣者都不会造成损害。
关于是否住于道或非道等分别，世尊复次开示：由于道是无实性的自性，故不可安住。
世尊，若道无实性，涅槃亦无实性，那么为何说此是预流果，此是一来果等，宣说圣者补特伽罗和佛陀，是依道而说还是依得涅槃而说？若二者皆无，圣者补特伽罗如何安立？
须菩提，这一切皆由无为法所分别。虽然道和涅槃二者皆无，但由无为法性如是分别。
世尊，无为法是否能分别此是预流果等？
须菩提，虽然无为法不能分别，但依转依力，由于趣入真如的差别和断除烦恼随眠的差别，彼等如是如是转变，故说由无为法所分别。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་ཕྱི་མའི་ མཐའ་མཆིས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལས།འཁོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་དང་། དབུས་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྨོས་ལ། ད་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་ འགྱུར་ན།འཁོར་བའི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཚད་མར་བྱས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ། རྒྱུན་ཆད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་དེ་ལྟ་བུ་དག་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ་། །དེ་བས་ན་གང་དང་གང་གིས་མཐའ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས་ན།ཕྱི་མའི་མཐའ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ དག་སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མེད་ན།འགག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་ལ་ རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་དམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་བཞི་ཡོད་དེ་རེ་ཞིག་དང་པོར་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་དོན་མཚུངས་པ་པ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ།ཕ་མཐའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་མཐར་གྱུར་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལུང་ ལས་ཀྱང་།དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཐ་མ་ན་ཡོད་ཀྱང་ཆོས་ཁོ་ནར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཁམས་གཤེར་བ་ལ་ཆུའི་ཁམས་གཤེར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཉིད་དམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་ ཕ་རོལ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པའི་ཕ་རོལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའོ། །ཕྱིན་པ་ནི་སོན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདིས་ཕ་རོལ་དུ་སོན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དམ་པའི་སྒྲ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་དམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།

世尊，那么如何会有轮回的后际呢？这是因为前面已经说过无始无终、空性等，说明没有轮回，提到轮回无始、无终、无中际可得，而现在阿罗汉们将以无为法而区分，那么轮回就会有后际，心中这样想着而请问。
'须菩提，这是依世间言说为量，而不是胜义谛'这句话的意思是：凡夫和阿罗汉的真如在一切时中都存在，所以没有后际，但是所谓的五蕴这种遍计所执法，执著其断灭，在世间言说中如此解说。
因此说'以何者为边际断灭'。
'世尊，一切法以自相空，既不可得前际，何况后际'这句话是说：遍计所执的五蕴法因为是无实体性，所以自相空，如幻化一般，对于那些有生起想的人们来说前际尚且不存在，对于那些有灭尽想的人们来说后际又怎么会存在呢？
'须菩提，如是如是'这句话是因为一切法无生无灭，所以随喜他的话语。
'须菩提，这般若波罗蜜多是一切法的最胜彼岸，因此称为般若波罗蜜多'中，'波罗蜜多'在此有四种分别义：首先'波罗蜜多'这个词与'边际'这个词意思相近，对于边际的事物称为'彼岸性'。因为是一切法的边际并安住于一切法的究竟，所以称为'彼岸性'。
经中也说：'即便在事物的最后缘中存在也只说为法，比如水界湿性说为水界湿性自身'，因此说'须菩提，这是一切法的最胜彼岸性'，意思是一切法的最极彼岸性、究竟彼岸性。
或者'彼岸'是指边际，'到达'是指抵达，因此称为'到达彼岸'。所以说一切声闻、独觉、菩萨和如来都由此到达彼岸，因为使其到达彼岸，所以称为波罗蜜多。
或者'最胜'一词是指胜义谛，因为从最胜中生起，所以是波罗蜜多，因为从缘胜义谛中生起，所以称为从最胜中生起。

།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་ མེད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་སོ།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཆུད། མ་ནོར་ བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཆུད་ཅེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འདིར་ཆུད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལྡན་པའམ་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་མན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ འབའ་ཞིག་སྟོན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་སྤྱོད་པར་བྱེད་ པ་གང་ཡིན་པ་དང་།གང་གི་ཚེ་སྤྱོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་པོ་དང་། སྤྱོད་པར་འོས་པ་དང་། སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྟག་པའི་དོན་ དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་དང་།བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་དོན་བསྟན་ནས། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་དོན་ནས། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའི་དོན་གྱི་ བར་ཤེས་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དོན་དང་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་གོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་དང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཚུལ་ལོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ལ་སྤྱོད་པས་ན། འདོད་ཆགས་བདག་གི་དོན་ཏམ། བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས ནི་དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་བསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་བདག་གི་དོན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །གཟུགས་བདག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དམིགས་པར་ལྟ་བ་ནི་དོན་མ་ཡིན་པའོ།།གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

以无住涅槃为特征的胜义中，一切法平等性的自性为所缘而生起的智慧即是般若波罗蜜多。因此，胜义中一切法无差别的义理，即是般若波罗蜜多中所说的诸如来现前圆满证悟。因为智慧缘于胜义，所以诸如来现前圆满证悟胜义。
或者，'彼岸'一词是指真如，因为是一切的彼岸。到达彼岸即获得真如，称为波罗蜜多。因此说此般若波罗蜜多通达真如，通达无误真如。
因为通达真如等，所以此即是遍及真如等的名称。从'具足或不具足'等以下，唯说般若波罗蜜多的体性。
此般若波罗蜜多是行持一切法，赐予一切辩才，意思是行持一切法，生起一切智慧。如是行持者是什么，何时行持，如何行持，这一切在此般若波罗蜜多中都是不可得的，意思是行持者、所行持、应当行持的般若波罗蜜多都不可得，因此行持的菩萨们也不会执著于这些行持。
须菩提，复次，菩萨摩诃萨应当如何行持般若波罗蜜多的义理，即应当行持无常义、苦义、无我义。以此三者显示一切共同的义理后，从苦智义、集智义乃至熟习智、如言智义等，这十一种智慧即是般若波罗蜜多的体性，因此它们的义理即是般若波罗蜜多的义理。
'义理和方式'中，义理是指无常等义理。般若波罗蜜多的体性如前所说及后面将出现的即是方式。行持般若波罗蜜多义理时，不应执著'贪欲是我的利益'或'不是我的利益'等，即是要断除对义利与非义利的分别执著，因为在真如中没有这样的进入方式。
'不应执著色是我的利益，不应执著色不是我的利益'，意思是执著色法为所缘是非义利，见色法无所得是义利。

 །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་ལ་ཡང་དོན་ཏམ་དོན་མ་ཡིན་པ་ མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གནས་པ་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་ལྟར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མཐོང་ནས།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་། དེ་ཇི་ལྟར་དོན་ཏམ་དོན་མ་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ འདུ་མ་བགྱིས་པ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདུས་མ་བྱས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་དགོངས་ནས་གསོལ་པའོ།།ཕན་པའམ་གནོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་པའམ།གནོད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །དེ་ལ་ཡང་ནམ་མཁའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །འདུས་མ་བགྱིས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་གསོལ་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེའི་ ཚིག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས།གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པ་མཛད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཅིག་སྟེ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བགྱིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ལ།ཅི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མ་གནང་ནས་འདི་སྐད་དུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་སམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མི་དམིགས་ན་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཉིས་ཀྱི་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། གཉིས་ སུ་མེད་པའི་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅེས་བྱའི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ། དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་མོའི་གནས་ཐོས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏེ།དཔེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

以'如来出世或不出世'这句话表明：对任何事物都不作为或非作为，这是法性本然如此安住，因为就是如此安住的缘故。
对于这般若波罗蜜多，对任何有为法和无为法都不作为，这句话是说：见到般若波罗蜜多后，因为不见一切有为法和无为法，所以对一切法不作为就是般若波罗蜜多。这样怎么会对某些事物作为或非作为呢？
世尊，无为法不是一切圣者的利益吗？这句话是考虑到：这般若波罗蜜多不是能获得无为涅槃吗？而如此请问。
'利益或损害都不存在'这句话的意思是：以般若波罗蜜多为因，对涅槃既无利益也无损害，这是其含义。对此也以虚空真如为喻来说明。
'学习无为般若波罗蜜多后，难道不能获得一切种智吗？'这句话是考虑到：般若波罗蜜多不是能生起一切种智吗？而如此请问。
当如此请问时，世尊对其言语随喜，说在世俗谛中是如此，但以二谛方式则不是，而作否定。般若波罗蜜多与一切种智是一体，非有差别，无二无别，因此无所利益和能利益，这是其含义。
世尊，为何考虑'无二法能获得无二法吗？'这句话呢？因为传说菩萨以般若波罗蜜多为因而获得一切种智，对此，是无自性的菩萨获得无二自性的般若波罗蜜多呢？还是二性的菩萨获得无二自性的般若波罗蜜多呢？当问及这两种分别时，世尊因为二者都不可说而不许可，而说：即使二法或无二法都不可得，以如是不可得的方式获得一切种智。
如同一切这些法都不可得为二性或无二性一样，以二法不可得的方式和无二法不可得的方式获得一切种智，除此之外别无他法。
第二十五品。听闻如此甚深之处后，'世尊，般若波罗蜜多甚深'等如是请问，对比喻也应当如是配合。

 །དཔེར་ན་མི་དེས། རྩ་བ་དང་། ཤུན་པ་དང་ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་འདོད་པར་གྱུར་ན། ཐོག་མར་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཕྱིས་མི་དེས་སྡོང་བུ་བསྐྱེད་ན། རྩ་བ་དང་ཤུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་ནས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དུ་མ་བསྐྱེད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲེས་གཉིས་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕན་ཡོན་དང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ནི་གོ་སླའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པའོ།།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ།།མིང་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའོ། །རྩོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །གནས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་པའོ། ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པས་དབང་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་དབང་གིས་བརྗོད ཀྱི་དེའི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ དུ་འགྱུར་རོ།།གང་ལ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ ཡོད་པའི་ཆོས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ།།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དག་བསྟན་ཏོ།

比如那个人想要根、皮、枝、叶、花、果，首先这些都是不可得的，如是菩萨也不执著一切法。如同后来那个人培育树干，就得到根和皮等而受用，如是生起诸多福德智慧资粮后，获得一切种智，应知即能利益安乐一切众生。
须菩提，如是性即是如来之所依，称为如来是因为如其本性而来，故称如来。菩萨也是如其本性而来，因此应说即是如来性。菩萨摩诃萨住于如是性，这第二句中，因通达并了悟如是性故称如来，此如是性也称为般若波罗蜜多。
其后，修习如是性与般若波罗蜜多的功德与福德增长易于理解。所谓菩萨已入，是指安住于圆满菩提道。
须菩提，所谓一切种智是无实性的，所谓无相是超越实有法故无实性。离自相共相故无相。离一切名相故无相。无功用故任运成就。无为故无生。以无住为相故无起。
须菩提，一切种智缘于无实性，是说从无实性开始趣入的意思，并非所缘缘。所谓念所摄持是说由往昔因力而说，并非当时。
须菩提，所谓无和合自性是色受等遍计所执自性，因从他缘所生故称和合所生，因是他所主宰故成为如是自性之名。
所谓于何无和合自性即是无实性，是说任何依他之法，非为自性，称为无实性，并非如兔角等完全无有，而是因违背有实性法故为无实性。
所谓无实性自性，是说色等遍计所执诸法称为无实性。对此的违背自性也称为无实性自性。其后显示般若波罗蜜多是无实性自性及方便善巧。

།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་པས་འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོས་ཀྱང་དངོས་པོ་འཚལ་བར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཤེས་པར་མི་རུང་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེས་ སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུའོ།།དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །དངོས་པོས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་མིས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་དངོས་ པོ་ཤེས་པར་མི་རུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁས་སྒྱུ་མའི་མི་བཞིན་ཏེ་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ལ། དོན་དམ་པ་ཡང་གཞན་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞུས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ཡང་དག་པའི་དོན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་གསུངས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་དོན་སྟོང་པ་དང་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཡང་། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མིང་ཙམ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་དོན་དམ་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ།

对此，'世尊，诸法是否离开法性'这句话的意思是：如果一切法都离开一切法，那么就没有所知和能知，因此不应说'这是所知'，这是其结语。
'实有也不能了知实有'是说遍计所执不能了知遍计所执，因为它不存在，就像幻化大象不能追寻幻化大象的足迹一样。
'无实也不能了知无实'，就像虚空不能了知虚空一样。
'实有不能了知无实'，就像幻化人不能了知虚空一样。
'无实不能了知实有'，就像虚空不能了知幻化人一样，这就是关于有实无实的般若波罗蜜多。
'世尊，世俗谛与胜义谛是否有别'这句话是因为世俗谛具有无实相的特征而询问胜义谛。
'世俗谛的真如就是胜义谛的真如'这句话的意思是：所谓世俗谛，即色等一切法的真如，就是胜义谛的真如，这是其结语。
'须菩提，真实义即是佛'这句话是说明佛的本性特征，真实义即是真如法身称为佛，这是其结语。
关于'由证悟真实义而成正等觉'等三种确定词的解释是：世尊以阿罗汉道智证悟真实法性涅槃而成佛，
其后以一切种智证悟真实义为空性寂静等义，
随后以所得一切种智如实了知一切相，
如是由证悟真实法而现证菩提、通达真实义、如实证悟一切法故称为佛。
'世尊，菩提是什么的异名'这句话是从三个方面阐述菩提：本性、特征和确定词。
其中本性有二：圆成实性和遍计所执性。
其中圆成实性如经中所说：'须菩提，所谓菩提是空性的异名'。
遍计所执性如经中所说：'须菩提，如是菩提仅是名称而已'。
特征如经中所说：'真实义即是菩提义'，胜义特征即是真实胜义义。

 །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།གཞན་གྱི་དབང་རྟོགས་པས། གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཚུལ་ནི་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ ཆུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་རམ།འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་རམ། སེར་སྣ་དང་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ནག་པོའི་ ཕྱོགས་རྣམས་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དགག་པའི་ཕྱིར་རམ། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་ སྐབས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ།དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་ སོ།།གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་དབང་གིས་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འོག་ནས་འཆད་དོ།།ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་གསོལ་པའོ།།གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྔོ་ཞིང་མི་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གང་གཉིས་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཐབས་མཁས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྔགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བ་རྣམས་ནི་ གཞུང་ཉིད་ལས་གོ་སླའོ།

确定语有三种，即'了知一切法仅为名称与相'等。其中，了知遍计所执相的确定语即说'了知一切法仅为名称与相'。通过了知依他起，法身方式的转依相即说'这是诸佛世尊的菩提，因此称为菩提'。了知圆成实相即说'诸佛世尊现前圆满证悟，因此称为菩提'。
修行般若波罗蜜多的菩提，'为积聚或减损任何法'是指为了积聚布施等善根，或为了减少悭吝和破戒等，或为了损减黑分，或为了增长白分，或为了生起未生的佛法，或为了遮止已生的烦恼，或为了在有垢位时令烦恼生起，或为了在无垢位时令清净生起，不以执著方式而住。菩提本性是遣除一切所缘，故如是说。
'以二相而行布施波罗蜜多'是指以所缘事物和能缘心的意思。如是，虽具足善根，菩萨也不能获得一切种智，这是因为由于执著而不具足方便善巧，如下文立即解释。
'如何受持布施波罗蜜多'是指认为缘于菩提而行布施即成为布施波罗蜜多之名而请问。'不以二相而行布施波罗蜜多'是指不作'此为菩提而行'的所缘和能缘二者的分别而修行的意思。
'世尊，若不以二相而行布施波罗蜜多'是指如果不以二相为菩提而回向，如何能增长善根而请问。'须菩提，凡是行于二者，彼等善法将增长'是指无二而行才是善根增长的因，而非二相而行，这是显示无二而行的般若波罗蜜多。
此后，以方便善巧而行六波罗蜜多，修行菩提分，修行佛法，以及不离菩萨称赞本性等，从经文本身容易理解。

།དངོས་པོ་མ་མཆིས་པས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བགྱི་བར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤྲོར་རུང་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་བཞིན་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ རྣམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་མཐོང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དགྲ་བཅོམ་ པས་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ལ་བསླབས་ནས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་འཇུག་ པའོ།།རེ་ཞིག་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ཐ་མ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མི་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་ལྡན་པས་སོ།།ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ས་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་ཡོངས་སུ་འདའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲིས་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོས་སྐད་དང་བརྡ་དང་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་དང་མཐུན་པར་རོ།།ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པའམ། འཇིག་པར་བགྱིད་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མཚན་ཉིད་མེད་པ། དངོས་ པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བསྔགས་པ་མཛད་དེ། ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདི་མཛད་དེ། རིམ་པ་འདིས་ཤེས་པར་གྱུར་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་པས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་འདུལ་བ་དང་།བསྒྲུབས་པས་འདུལ་བར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སྒོམ་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་འདི་ནི་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐའ་གཉིས་ལ་ ཆགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཏེ།འདི་ནི་བདག་སྟེ་གུད་ན་ཡོད་དོ་ཞེའམ། བདག་ནི་གཟུགས་སོ། །བདག་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པ་དང་། རྟག་པའི་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'无实法能证悟无实法圆满菩提吗'等四种分别念，因为对于证悟圆满菩提来说，这样的分别念是不应该生起的，所以在此没有能知。如同既非有法也非无法那样，见到平等性即是证悟，就像幻化一样，遍计所执既非有法的相，也非如兔角般完全不存在的相。
有法与无法的平等性，即是见到有法与无法平等性的证悟，这就是无戏论般若波罗蜜多。须菩提，譬如阿罗汉学习一切道，即是学习预流、一来、不还和阿罗汉道。
'趣入真实无过'是指趣入阿罗汉果位的无过。'乃至道的刹那未得阿罗汉道果之间'，意思是直到最后解脱道的刹那未生起为止。'具有一刹那智慧'是指具有金刚喻定的刹那。
'以智见观察八地而超越'，如同前面在遍问智说明章节中所说。'菩萨摩诃萨应当如实成就一切语言、符号和声音'是指随顺众生各种语言。
'于任何法都无成立或破坏'，是对'无相、无实体性的菩提分法，这些不是成就菩提吗'的提问，世尊赞叹须菩提说'如是如是'。任何法都不成立任何法，因为诸法住于实相。虽然如此，为了让凡夫理解而在世俗谛中这样施设，依此次第了知后如是修行即可成佛。
'圣法调伏'是指以自性调伏贪等烦恼，以及安住于修行调伏的实相中。'此圣法调伏即是般若波罗蜜多'。'这是破除一切法修行'意思是令色等一切法无所修行。
'不修色法为实有'是指不修行色法实有的自性。'于实法执著这是我'等二边，是指有实法的想法，认为'这是我，在外面存在'或'我是色，我是受'等，执著断常二边的意思。

 །རབ་འབྱོར་གཟུགས་སུ་ འདུ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་དེ་ལ།ཡོད་པ་དང་མེད་པའམ། དངོས་པོའམ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ གཉིས་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ཙམ་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པས། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པོ། །ཡུལ་ལ་མངའ་བརྙེས་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་བཅུའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་འདི ལ་ང་སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་སྟོན་ཏེ། ང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ན། མཚན་མ་ལ་རོ་མྱང་བ་མེད་པར་ དམིགས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་བསལ་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང་སྤྱད་ནས། ནམ་མཁའ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཕྱིས་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ ཆུབ་པར་འགྱུར་བས།ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ ཅན་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་ཞེས་གནས་བརྟན་གྱིས་ཞུས་པའོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གྲུབ་ཀྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་ཏོ། །བསམ་གཏན་ རྣམས་བསྐྱེད་དོ།།དངོས་པོའམ། དངོས་པོ་མེད་པའམ། རང་གི་དངོས་པོའམ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་གྱི་། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་ དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཐར་གྱིས་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་གྱིས་སློབ་པ་དང་། མཐར་གྱིས་ནན་ཏན་དུ་བགྱི་བ་མཆིས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་དང་།མི་དམིགས་པ་དག་འཕྲལ་ཁོ་ན་ལ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འཕྲལ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་རིམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་ པའོ།

如是我闻，'须菩提，所谓执著于色相为二者'，是说对于有'此是色'之执著者，必定会生起有无、实有非实等分别。或者说，由于会成为能取所取之实在，故称为'二'。
'有多少实在，即有多少造作'是说，由于实在分别，会生起福德、非福德等诸行。
'舍弃实在'是说，不舍弃异熟果报。'于一切法得自在'是指正等正觉。'于境获得自在'是指神通与十力。
尔时，世尊告诉须菩提：'我昔日行菩萨道时修习六波罗蜜'等，是说明：我修习诸波罗蜜，并且入定于神通等时，不执著相，去除有所缘想，生起本性清净想而修习，以虚空作意而现前正等觉，之后以后得智，现前正等觉四圣谛，现证诸佛法，以世俗作意，授记众生为三聚，因此以无所缘而修行，以无所缘而成就菩提，故无过失。
'世尊，如来应正等正觉如何'等，是长老问：若禅定、神通及众生是无实体性，如何生起彼等？如何授记众生？
因此世尊告诉须菩提：'若诸欲及不善恶法'等，是说明：由于无实体性，一切得以成立，而非其他。如是，诸欲及不善恶法是无实体性，因此授记，生起诸禅定。
'实有或无实，自性或他性'是说，非以遍计所执实有之体性，非如兔角般极无实有之体性，亦非以某种自性实有之体性，亦非以某种他性实有之体性。
'如何能渐次行、渐次学、渐次勤修'是说，如同对幻化大象等之所缘与无所缘立即显现一样，菩萨也立即证悟无所缘，而非渐次。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོག་མར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་མཐར་གྱི་སྤྱོད་པ་མི་རྩོམ་གྱི། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕྲལ་ལ་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཏེ།རིམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་རྩོམ་སྟེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་དག་གི་རིམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྐྱེད་ནས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་དམིགས་སུ་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མེད་པར་འཛིན་པར་གྱུར་ན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བས།ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་བྱར་མི་རུང་བས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །མི་དམིགས་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། མི་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཉེ་བར་གནས་སོ། །མཐར་གྱིས་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ ལྟར་ན་སེམས་གཅིག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་ཞུས་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་། སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གཉིས་ཀྱི་ འདུ་ཤེས་མེད་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་ནི་གོ་སླའོ།།མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པས་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཉོན་མོངས་ པ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་རིས་རྣམས་སྨྲ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ ནི་གཞུང་ཉིད་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ཡང་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པ་དང་།ལན་དང་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དག་ཀྱང་གཞུང་ཉིད་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ།

在此，'善现，此中菩萨最初诸佛世尊'等所说，世尊如是开示：菩萨不为自利而修行究竟行，为一切众生虽不能立即了知，为渐次了知故而渐次修行，从初发心摄受等，显示彼等次第。
'入已'即是发心已。
'六波罗蜜体性及无实体性一切法中，是有抑或无所缘耶'，若执为无则成断见。无实论者与体性论者以无实说及有体性说，不应堕入有无二边故而开示。
'善现，即是证得无所缘性。即是现证无所缘性'，若说证得无所缘及现证无所缘，则为所证及所现证故而有无所缘，如是则成为证得所缘性及现证，说为正等菩提而开示。
'异熟所生神通亦何有'，八地以上有异熟神通及异熟波罗蜜等近住。
一切渐次成就开示易解。
'世尊，云何以一心圆满六波罗蜜'等所问，以'由般若波罗蜜摄持而行布施'等所说，由般若波罗蜜摄持故，一切众生亦成一性而开示。
'非他'即是唯一之义。
其后第二问亦显示由心无二故为一心。
无二想修习六波罗蜜等一切法易解。
'离相无漏心行布施则圆满异熟波罗蜜'，八地以上无烦恼生起及为异熟故而如是开示。
'彼布施有何作用'是魔众所说。
其后六波罗蜜及异熟神通等圆满，当从经文本身理解。
以开示知一切法相而开示异熟所生波罗蜜亦易解。
其后'世尊，一切法如梦无实体性，以自相空'等所问及答复与稀有希有开示，世间出世间法布施等亦当从经文本身理解。

 །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བསྟན་པའི་ལྷག་མ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏེ།སྔར་མ་བསྟན་པ་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དང་ ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བར་བསྡུས་པའི་ཆོས།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གཏོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་ན་དེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཤེས་པ་གང་གི་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེ་སྨོན་ལམ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་གནས་དང་ཤིན་ཏུ་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དང་། བདག་གི་ལུས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་ པ་བཞིན་ལེན་པ་དང་།གནས་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སྤྲུལ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། ། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སེམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དབང་དུ གྱུར་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེ་ལ་དབང་བཅུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདུག་པ་ནི་ཚེ་ལ་དབང་བའོ། །བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་གནས་པ་གང་གིས་གནས་པར་འདོད་པ་དེས་ཇི་ ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་གནས་པ་འདི་ནི་སེམས་ལ་དབང་བའོ།།ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ། དེའི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་འབྱོར་པ་འདི་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བའོ། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་ འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བ་འདི་ནི་ལས་ལ་དབང་བའོ།།སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ། གང་དུ་འདོད་པར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའོ། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ཇི་ལྟར་མོས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་འདི་ནི་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ། །དེའི་ སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་འདི་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་འདི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བའོ། །གང་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་ཟབ་པ་ཤེས་པར་འདོད་ པ་དེ་དག་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ།།མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་དགོད་པ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ལ་དབང་ བའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་ནི་གཞུང་ཉིད་ལས་གོ་སླའོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི་གོ་སླའོ།

关于出世间法布施的其余部分已经讲述完毕，现在讲述尚未讲述的部分。关于什么是无烦恼呢？就是为了自己的缘故加持其他人不要生起烦恼，而入于禅定，以往昔愿力的力量使他人相续中不开启生起烦恼的机会，这就称为无烦恼等持。
关于什么是愿智呢？就是对三时三界诸法中所摄的应知之法，无论是属于世间还是出世间的任何一法，为了了知而发愿，随即便能了知，因为这种了知是以愿为先导的智慧，所以称为愿智。
关于什么是四种清净呢？一切有情的烦恼习气完全断除，以及自身能随意受生、安住和死亡自在，这是处所清净。能够自在变化、转变一切所缘境，这是所缘清净。远离一切心的习气，使心于一切方面增长善法，这是心清净。远离一切无明分的习气，于一切所知无碍自在，这是智慧清净。
关于什么是十种自在呢？能随意住世，这是寿命自在。能随意安住于禅定、无量、解脱等心的安住状态，这是心自在。仅仅作意就能立即获得饮食等一切资具，这是资具自在。能随意转变一切将成熟的业，这是业自在。能在一切生处随意受生，这是受生自在。任何事物随所信解即能成就，这是胜解自在。一切愿望都能如意实现，这是愿自在。一切神通所需都能如意成就，这是神通自在。对于所知甚深之义欲知即能迅速了知，这是智慧自在。能随意获得名身、句身、文身，并善巧安立一切法，这是法自在。
关于什么是如来三种无护呢？三种无护在经文中容易理解。由于无贪著和嗔恨，三种念住也容易理解。

 །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེའི་ཚེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཚད་མར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་ རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགོད་དོ།།དེ་ལ་རིགས་དང་བསམ་པ་དང་། མོས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་འདི་དག་གིས་བརྗོད་ཅིང་མངོན་པར་བསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་སོ། །འོ་ན་དེ་དག་གིས་ ཡན་ལག་དང་།ཉིང་ལག་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མངོན་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་སྙེད་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ ཀྱང་ཐོས་པ་དང་།དྲན་པ་དག་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དོན་དེ་ལྟ་བུའི་གྲངས་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ། འདིར་ཡང་གྲངས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །མཚན་འདི་རྣམས་ཀྱང་མདོར་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ ཏེ།དང་པོ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཚན་དེ་རྣམས་འགྲེལ་པ་ནི་བཤད་པའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་སྨོས་པ་ནི་རྒྱུའོ། །སྔ་ལྟས་སྨོས་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་ལོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚོན་ཆའི་འཁོར་ལོ་དང་། འགྲོ་བ་འཇུག་པའི་འཁོར་ལོ་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་འཕང་ལོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་ཀ་ལ་འབྱུང་ངོ་། །འདིའི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བླ་མ་ལ་སྐྱེལ་ཞིང་བསུ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཚུལ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ།དེའི་འབྲས་བུས་འགྲོ་བར་འཇུག་པའི་འཁོར་ལོ་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཕྲེང་བ་རྒྱུད་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་གན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གཡོག་བྱིན་པ་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་དེའི་འབྲས་བུས་ཕྱག་གི་མཐིལ་གཉིས་སུ་འབྱུང་ངོ་།།འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་མུ་ཁྱུད་ཅན་ལྟེ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཚེ་འདི་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མཚན་དེ་དག་གིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཤང་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ སྟེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ན་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་མཚན་གཞན་དང་གཞན་དཔལ་བེའུ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། སྡོང་རིས་དང་། བུམ་པ་གང་བ་དང་ཉ་སྦྲེལ་བ་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་། དུང་དང་། ཁྲི་བཟང་པོ་དང་། གདུགས་དཀར་པོ་དང་། རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེ་ན་། དེ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ན་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'无忘失法性'，是指如来在任何时候为众生做任何利益时，都如实地成办，这就是无忘失法性。
所谓'三十二大士相'，是为了使执著于色相的众生生起信心而安立的。
其中，由于种姓、发心、信解、愿力、精进、趣入、成就、智慧、方便等殊胜，大菩萨们和诸佛的事业广大，故称为大士。因为他们是大士，这些相能表明并显示他们，所以称为大士相。
若问：既然他们在肢体和支分上显现为大士时没有差别，为何要说'这么多'，三十二这个数目岂不是没有意义？
虽然这说得对，但是从闻法和忆念中，随顺显示如此确定的数目，此处也是以这个数目来显示。
这些相也是以略说、广说、因、果四个方面来显示：首先是略说，其后解释这些相是广说，提到往昔业是因，提到征兆是果。
关于'手足具有轮相'，世间有两种轮：武器之轮和运行之轮，如车轮等。这两种都出现在手掌和脚掌上。
其往昔之业也有两种：一是包含在戒度中的迎送师长等行为，其果报使脚掌生起运行之轮；听法、持诵、前往寺院和佛塔以及布施仆从等包含在布施度中的行为，其果报使双手掌生起轮相。
关于'轮有千辐，具足轮圈和轮毂'，当这三者不圆满时，具此相者将转轮王位后出家，那时不能现前成佛，如商佉王等。当这一切相都圆满时才能现前成佛，因此说'在一切相圆满时'。
若问：其他经典中不是也说了其他相，如吉祥结、八吉祥、树纹、宝瓶、双鱼、胜幢、法螺、宝座、白伞、拂尘等吗？虽然这也对，但是当显示主要的轮相时，也就显示了那些相。

 །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་གཉིས་ལ་མི་སྣང་བའི་མཚན་བཟང་པོ་ཐམས ཅད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི།མཚན་གྱིས་འཁོར་ལོ་དེ་དག་ཉིད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། །དེ་ནི་གཡོག་འཁོར་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ རྣམས་ཐུན་མོང་སྟེ།འཁོར་ལོ་ནི་མུ་ཁྱུད་ནས་བཟུང་སྟེ་རྩིབས་དང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་གཡོག་འཁོར་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་མཐུན་ནོ། །ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཞན་དག་ནི་ས་མི་མཉམ་པའམ། རྐང་པའི་མཐིལ་མི་མཉམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་དབང་ངམ།རྐང་པའི་རྩེ་མོའམ། རྐང་པའི་ཟུར་གཉིས་སམ། རྟིང་པས་ས་ལ་འཛུགས་ཤིང་འགྲོ། །མཆོང་ཞིང་འགྲོ་ལ་དབུས་སུ་ཡང་སྐབས་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ཐམས་ ཅད་མཉམ་པར་ས་ལ་འབབ་པར་གཤེགས་པ་དང་མཉམ་པར་ས་ལ་རེག་པ་ལ་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐོན་དམན་དང་། གསེག་མ་དང་། རྡོ་བ་དང་། ཆུ་དང་། འདམ་རྫབ་དང་། ཚེར་མ་དང་། ཁུང་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཉམ་པས་ གནས་ཤིང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་དབང་གིས། ཐག་རིང་བ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་ལས་བསྟན་པ་ལ། ཡི་དམ་ལ་བརྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་དབང་གིས། རྩོམ་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་སུས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་པའོ། །ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་གི་སོར་ མོའི་ཚིགས་དང་པོ་ནས་ཕྱག་སོར་གྱི་བར་ཕྲ་སེང་སེང་པོ་མེད་པ།སོར་གདུབ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཀྱང་གཞུག་ཏུ་རུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པའི་དྲ་བས་འབྲེལ་བའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་ པས་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་ཕྱག་གཉིས་དྲ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དོན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་ཞབས་གཉིས་དྲ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་ན་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྡུད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱིས་ཞབས་གཏུགས་པ་ལས་གྱུར་ཏོ།།སོར་མོའི་རྣམ་པ་སེང་སེང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་ངོ་། །ལེགས་པར་སྡུད་ཅིང་འཇམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་མཐུན་ནོ། །མྱུར་དུ་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བརྒྱད་ཆོས་བཤད་པ་ལ་མྱུར་དུ་འདུའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱག་དང་། ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ལ་གཞན་དུ་འཆད་དེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་མཐེ་བོ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར། སོར་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩེ་མོ་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། སོར་མོ་དག་ཀྱང་ནས་དང་ནས་སུ་ འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ།མཉམ་པར་གནས་ཏེ། སྐར་ཁུང་གི་དྲ་བ་དང་། ཀ་བའི་རྩེ་མོ་མཉམ་པ་བཞིན་དུ་སོར་མོ་ཐམས་ཅད་ལ། ནས་ཀྱི་མཚན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྣང་ཞིང་། དྲ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ཞེས་འཆད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཕྲ་མོ་དག་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་གཉིས་ཀྱིས་རེག་ན་ཤིན་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཤི་འཕོས་ན་ཡང་ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞབས་དྲ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་དེ་ལ་མཐུ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

不是说如来双足没有一切殊胜相好，为了摄集这些轮相，说是'一切相圆满'，有人如是说。
这是眷属极多的前兆，这是转轮王和佛陀共同的，轮从轮毂到轮辐的缘故，与眷属极多相应。
'足极安住'是说，其他人或因地不平，或因足底不平，或因贪欲等行为，或用脚尖，或用脚两边，或用脚跟着地而行，或跳跃而行，中间也会有间隔，而诸佛世尊则不如是，整个足底平等着地而行，平等触地，称为'足极安住'。
一切大地也无高低、砂砾、石头、水、泥泞、荆棘、坑洼等，平坦而住，以百千世界力，远处也成为近处。
显示往昔业中，'由坚持誓愿'是说，以谛实、布施、寂静、智慧加持力，一切事业皆不为他夺，故如是说。
'这是不动的前兆'是说，不为一切魔、反对者、外道等所动。
'手足网鬘相连'是说，从手指第一关节到指缝之间无间隙，可戴指环等饰品，以一切相庄严的网鬘相连。
往昔业和四摄事遍修习，是说以布施摄等力使双手成网鬘相，其他以利行等力使双足成网鬘相，如是解释。
或者双手摄受，被摄受的众生礼敬双足而成。应知'指形无间隙'。由于善摄受且柔软，此等与摄事相应。
'速疾聚集'是说，八部众速疾聚集听法，此为语义。
有些人对手足网鬘相连另作解释：诸佛世尊除两个拇指外，所有手指指尖等长，手指之间相连如网的特征，平等而住，如窗格网和柱顶等长一样，所有手指上的纹理都平等显现，如网显现，故称手足网鬘相连。
微细众生若被如来双足触及，将获得极乐，命终后也将转生天界，说此网鬘足相也有如是威力。

 །ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཤིང་གཞོན་ཤ་ཆགས པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཇམ་པ་ནི་མཉེན་པའོ། །གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ནི་མདོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་མཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་བོལ་གཉིས་དང་། དཔུང་མགོ་གཉིས་དང་ལྟག་པ་སྟེ། དེ་དག་ཤས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ནི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བལྡགས་པ་དང་། བཅའ་བ་གྱ་ནོམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་བྱིན་པས་ཕྱག་དང་། ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་། །བཟའ་བའི་དངོས་པོ་མང་དུ་བྱིན་པས་ནི་བདུན་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་ན་ཞབས་གཉིས་ཀྱིས་གཤེགས་ནས། ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་བྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་བྱིན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གི་ཞབས་ལ་གཞོལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏོ། །བདུན་མཐོ་བ་ནི་ཁམས་བདུན་ཚིམ་པར་བྱས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གཅིག་གིས མཚན་གཉིས་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།ལས་གཅིག་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེར་བྱས་ཤིང་བསྩགས་པས་མཚན་གཉིས་སམ་གསུམ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་དོ། །སོར་མོ་རིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧ་ཅང་རིང་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཐུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྦོམ་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཕྲ་ བ་དང་ཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་སོར་མོའི་སྐྱོན་རྣམས་སྤངས་ཤིང་སྐྱོན་མེད་ལ།ཕྱག་གི་མཐིལ་དང་འཚམ་པ། ཚད་དང་ལྡན་པ་སོར་མོ་མཐར་གྱིས་ཤས་རྒྱས་ཏེ། རྩེ་མོ་ཕྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སོར་མོ་རིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟིང་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཚད་དང་ལྡན་པ། ཞབས་དང་འཚམ་པའི་རྟིང་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྟིང་པ་ཡངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆ་བཞིར་བྱས་པ་ལས། ཆ་གསུམ་ནི་ཞབས། ཆ་གཅིག་ནི་རྟིང་པར་གྱུར་ན་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཕང་མཐོ་བའི ཕྱིར་སྐུ་ཆེ་བའོ།།མི་གཞན་ལྟར་ཕྲག་པ་དང་། རྐེད་པ་དང་པུས་མོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འམ། མདུན་དང་རྒྱབ་དང་གློ་གྱེ་གུ་དང་ཡ་ཡོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་དྲང་བའོ། །སོར་མོ་རིང་བ་དང་། རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིང་བ་དང་ཡངས་པའི་སྒྲ་ནི་རན་པ་དང་རྐྱེན་དུ་ བབ་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི།ཧ་ཅང་རིང་བ་དང་ཧ་ཅང་ཡངས་པའི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་ལས་བཤད་པ་ཡང་། གསད་པ་ལས་ཐར་པར་བྱས་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པས་སྲོག་གི་རིམ་གྲོ་བྱས་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ སྤངས་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་གསད་པར་གྱུར་པའི་མི་རྣམས་ཚེ་ཐུང་བ་ལས་ཐར་པར་བྱས་པས་ཚེ་ཐ་མལ་པར་གནས་ཀྱི།གློ་བུར་དུ་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་བྱིན་པས་ཀྱང་ཚེ་ཐུང་བ་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ གྱི་གློ་བུར་དུ་ཚེ་རིང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྟིང་པ་དང་། སོར་མོ་དག་ཐུང་བ་མེད་པ་ཉིད་རིང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷག་པར་རིང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྲུ་བདུན་དུ་འཕགས་པར་མཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཐ་མལ་པའི་ལུས་པས་འཕགས་པར་མཐོ་བ་སྟེ། སྐུ་ ཐ་མལ་པའི་ཚད་ལ་བྱའོ།།སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་ཚད་ངེས་པར་བྱ་མི་ནུས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པས་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དྲང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་དྲང་པོ་དང་མཐུན་ནོ། །ཞབས་འབར་འབུར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ པུས་མོའི་ཚིགས་དང་།ལོང་མོའི་ཚིགས་ཀྱི་རུས་པ་མཐོ་བ་ལ་འབར་འབུར་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་མངོན་ལ་རབ་ཏུ་ནུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཞབས་འབར་འབུར་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'手足柔软且具有年轻肌肤'，'柔软'是指柔嫩，'具有年轻肌肤'是因为具有圆满的肤色。'七处高耸'是指双手掌、双足掌、双肩和后颈，这些部位丰满的缘故。
过去的善业是指布施殊胜的饮食、饮品、可舔食和可咀嚼之物，由于布施殊胜之物而使手足柔软且具有年轻肌肤。由于广施食物而成就七处高耸。或者因为以双足行走，以双手布施的缘故。或者以双手布施后，使众生归依于自己的双足，因此手足成就如是。七处高耸是与满足七界相应的缘故。
若问如何知道一业能生两种相好？虽然是一业，但由于极其精进积累，也能成就两种或三种相好。
'手指修长'是指远离手指过长、过短、过粗、过细、歪曲等手指的过失，无有瑕疵，与手掌相称，具有适度，手指逐渐丰满，指尖纤细，这就称为'手指修长'。
远离足跟一切过失，具有适度，与足部相称的足跟，因此称为'足跟宽广'。其中，将整个足底分为四份，三份为足部，一份为足跟，这称为具有适度。
因为上下宽度圆满和腰部高耸，故身形高大。不同于他人，肩部、腰部和膝盖等任何部位都不歪斜，前后左右无有倾斜，故身形端直。
关于'手指修长'和'足跟宽广'，这里的'长'和'广'是指适中恰当的词语，而非过分长和过分宽的含义。
解说过去善业：救护将被杀者，布施饮食等而作护生，以及恒常受持不杀生。关于这些，救护将被杀的人们免于短命，使其维持正常寿命，而非突然变得长寿。
同样，布施生活资具也是令其免于短命，而非突然使其长寿。在此处也是如此，足跟和手指没有短小即为长，而非过分长。
'身高七肘'是指比普通人身高更高，是指普通身量而言。因为无法见到佛顶，故无法确定世尊色身的确切尺寸。
由于断除杀生，身业无有不正直，故与身形端直相应。'足无高低起伏'是指膝关节和踝关节的骨头凸起称为高低起伏，无有此等且极为明显而深陷的，称为'足无高低起伏'。

 །གཞན་དག་གི་ནི་རུས་པ་དེ་གཉིས་ཆེ་བས་རྐང་པ་དང་། བྱིན་པ་མི་སྡུག་པ་ཡིན་ནོ། ། མི་མཉེན་པས་འགྲོ་ན་མི་བདེ་སྟེ་འགྲོས་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚིགས་མི་མངོན་པས་བྱིན་པ་མཛེས་སོ། །མཉེན་པས་འགྲོས་སྡུག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མི་ཕལ་རྣམས་ཀྱི་ལོང་བུའི་རུས་པ་ནི་རྐང་པའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག གི་རྐང་པ་གཟེར་བཏབ་པ་འདྲ་ལ།མི་མཉེན་པས་ཅི་བདེར་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་ལ་འགྲོ་བ་ན་ཡང་རྐང་པའི་མཐིལ་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལོང་མོའི་རུས་པ་ནི་ཞབས་ཀྱི་གོང་བས་མཐོ་བའི་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་སྐུ་ཡང་རོ་སྨད་འབའ་ཞིག་གཡོའི། རོ་སྟོད་ གཡོ་བར་མི་མངོན་ནོ།།ཞབས་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་བསྒྱུར་དུ་རུང་ལ། མདུན་རྒྱབ་དང་། གཡས་གཡོས་སུ་འདུག་སྟེ་བལྟས་ཀྱང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་སྣང་ཞིང་འགྲོས་སྡུག་གོ། །སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུའི་སྤུ་རྣམས་སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་སྐྱེ་བ་ན། ཞལ་བཟང་ པོ་ལ་གྱེན་དུ་ལྟ་བ་འདྲ་བར་རྩེ་མོ་གྱེན་དུ་ལྟ་ཞིང་སྐྱེ་བའོ།།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་དགེ་བའི་ཆོས་བླངས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞབས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐོ་བ་དང་། སྤུ་ཁ་གྱེན་དུ་ལྟ་ཞིང་མཐོན་པོར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་ནོ། །བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་བྱིན་པ་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མི་ཕལ་གྱི་བྱིན་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཤ་རློ་བོར་གྱུར་པའམ། ཡོ་བའམ། ཧ་ཅང་སྦོམ་པའམ། ཧ་ཅང་རིང་བའམ་ཐུང་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤ་ མཁྲེགས་ལ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་དབྱིབས་སྙོམས་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་ཞིང་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་སྟེ། སོར་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་དོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་བཟོའི་ལས་དང་རིག་པའི་གནས་རྣམས་གུས་པར་བྱས་ཤིང་བྱིན་པས་སློབ་མ་དེ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ རྣམས་བྱིན་པས་དེ་དག་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་དང་མཐུན་པར་ཤ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནི་མྱུར་དུ་འཛིན་པའི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་འཛིན་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞུས་པའི་རྒྱུན་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་འཛིན་ཏོ།།ཕྱག་སྦོམ་ཞིང་རིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦོམ་པ་ནི་སྦོམ་ལག་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་བ་ནི་པུས་མོར་སླེབས་པའི་ཕྱིར་ཁྲུན་རིང་བའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་ཕྱག་བརྐྱང་སྟེ་རིང་དུ་བྱས་ནས་གཞན་ ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མཐུན་ནོ། །མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་ནི་མདོམས་སུ་སྦ་བ་ཡིན་པས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྟེ། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་ཅིང་། མི་མངོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མདོམས་ཀྱི་ སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གསེར་གྱི་པདྨའི་སྙིང་པོ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་འདྲ་བར་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བའི་ཕྱོགས་སྦུབས་ཀྱི་ནང་དུ་མི་མངོན་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་མཛའ་བཤེས་དང་གཉེན་འདབ་ལ་སོགས་པ་འདུམ་པར་བྱས་པ་དང་། མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་སྦུབས་དང་སྦ་བ་དག་དེ་ལྟར་མཐུན་པར་གྱུར་ཏོ། །གསང་ཐུབ་པར་བྱས་པས་སྦ་བའི་ཕྱོགས་མི་མངོན་པར་གྱུར་ཏེ་མཐུན་ནོ།

其他人的那两块骨头较大，所以腿和小腿不美观。因为不柔软，走路时不舒适，步态也变得不美观。世尊的关节不显露，所以小腿美观。因为柔软，所以步态优美。
其他人说，普通人的踝骨生在脚背上，因此他们的脚就像钉了钉子一样，因为不柔软所以不能随意转动，走路时脚掌也不显露。
大丈夫们的踝骨生在脚面以上的位置。他们的身体只有下半身在动，上半身看不出在动。脚也能轻易转动，向前后左右看时，脚掌都能显露，步态优美。
所谓'身毛上向'，是指大丈夫们的身毛从毛孔生出时，如同仰望庄严面容般向上生长。
过去的业也与接受善法相应，如同从上到上增长一样，与脚的方向向上，毛向上生长且高耸相符合。
所谓'小腿如同黑羚羊'，是指与黑羚羊的小腿相似，故称为如同黑羚羊。
普通人的小腿要么一边肉松弛，要么歪斜，要么过于粗，要么过于长或短，而大丈夫们的肉结实而小腿纤细，形状均匀，十分圆润，宽度适中，约有十八指宽。
过去的业也与恭敬对待工艺和学问，以及施予弟子使他们增长发展，布施资具使他们具有力量相应，因此长出这样的肉，小腿才如同黑羚羊。
所谓'这是迅速领悟的预兆'，是指这位大丈夫能迅速领悟佛所说的一切，如来也能在一刹那间领会一切众生所问的连续问题。
关于'手臂粗长'，粗是指手臂宽大，长是指能达到膝盖，因此臂长。过去的业也与伸长手臂布施他人，以及所施法广大相应。
关于'阴藏隐没'，阴藏是指隐藏在阴部的器官，阴藏隐没且不显露，称为阴藏隐没，如同金莲花蕊隐没一样，阴藏部位隐藏在内部不显露的意思。
过去的业也与调解朋友亲属等的关系，以及因为未泄露而与隐藏相应。因为能够保守秘密，所以隐藏处不显露，这是相应的。

 །མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐུ་མཁྲེགས་ཤིང་སྣུམ་ལ་ཁ་དོག་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། །པགས་པ་སྲབ་ཅེས་བྱ་བ་འདིས ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྡུལ་དང་དྲི་མ་ལ་སོགས་པས་སྐུ་ལ་གོས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཕྱག་དང་ཞབས་བཀྲུ་བ་དང་ཁྲུས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེར་རིམ་གྲོ་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། དུས་སུ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱིར་མཛད་དོ། །སྤུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་ ཞིང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུའི་ཁུང་བུ་གཅིག་ནས་སྤུ་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེ་བས་ན་སྤུ་རེ་རེ་སྐྱེ་བའོ།།ཀྱིལ་ཀྱིལ་པོར་འཁྱིལ་བ་ནི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་སྟེ། རྒྱན་གདུབ་ཀོར་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུའམ། སྦྲུལ་འཁྱིལ་བའི་ཟླུམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཡང་གཡས་ སུ་འཁྱིལ་བའོ།།ཞལ་ལ་མཛོད་སྤུའི་མཚན་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་གནས་ན་སྤུ་མཉེན་ཞིང་འཇམ་ལ་ཁ་དོག་དཀར་ཞིང་སྣུམ་པ། དྲངས་ན་ཁྲུ་གང་ངམ་ཁྲུ་དོ་འམ་ཁྲུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་དུ་འབྱུང་ལ་སླར་བཏང་ན། གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་རྩེ་ མོ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་།ཤིང་ཏོག་སྐྱུ་རུ་ར་ཙམ་ལ་དངུལ་གྱི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་གང་གི་ཞལ་ན་མཛེས་པར་འདུག་པ་དེ་ལ་ཞལ་ལ་མཛོད་སྤུའི་མཚན་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་། འདུ་འཛི་སྤངས་པས་ནི་སྤུ་རེ་རེ་བར་གྱུར་ཏོ། །ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་ ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་གནས་སུ་བཀོད་པ་དང་།རིམ་གྲོ་བྱས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། མ་མགུ་བར་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པས་གཡས་སུ་འཁྱིལ་ཞིང་རིང་བ་དང་། དབྱིབས་ལེགས་པར་གྱུར་ཏོ། །རོ་སྟོད་སེང་གེའི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་རོ་སྟོད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ སེང་གེའི་རོ་སྟོད་ལྟ་བུ་སྟེ་བྲང་གི་དབྱེས་ཡངས་ཤིང་ཆེ་ལ་ཤ་རྒྱས་པས་སྤངས་ཤིང་ཆེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དཔུང་མགོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལེགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཟླུམ་པ་ལ་བྱའོ། །གྲུབ་པའི་སྒྲ་ནི་མགུལ་པ་རྩའི་དྲ་བ་མི་མངོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གསེར་གྱི་བུམ་པའི་མགུལ་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་མི་སྙན་པར་མི་ཟེར་བ་ནི་སེང་གེའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བ་དང་། མགུལ་མཛེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་ནི་སེང་གེ་ལྟར་ཡངས་པའི་རྒྱུའོ། །སྙན་པར སྨྲ་བ་དང་།ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། སེང་གེའི་སྒྲ་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ལྐོག་མ་མཛེས་པའི་རྒྱུའོ། །ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་གོང་རྒྱས་ཤིང་ཡངས་པའོ། །རོ་བྲོ་བ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་དྲུག་པོ་དག་གི་རོ་བྲོ་བ་མཁྱེན་པ་ལ་རོ་བྲོ་བ་མཁྱེན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སྐབས་འདིར་མཁྱེན་པ་ནི་དགའ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཕར་འཛིན་མར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། རོ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ཞིང་ཚིམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་བྲོ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མིད་པ་ན་ནི་རོ་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་རྩ་བདུན་སྟོང་གྱེན་དུ་ལྟ་བ་ ཡོད་དོ།།ཐ་ན་ཏིལ་གྱི་འབྲུམ་བུ་ཙམ་ཞིག་གསོལ་ན་ཡང་སྐུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞལ་དུ་བཅུག་ན། བདུད་རྩིའི་རོ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མཚན་གྱི་ལས་སོ། །སྔོན་གྱི་ལས་དང་མཐུན་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནྱ་གྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་པ་སྟེ།རོ་སྨད་ལ་བྱའོ། །རོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་སྟོད་དོ།

所谓'金色'，是显示身体坚实光滑且色泽明亮。所谓'皮肤细薄'，是显示身体外内不被尘垢等所染污。
洗手足和沐浴等，是为了让侍者们获得福德，为了适时安乐，是依世俗言说而做。
所谓'一一毛孔生一毛且向右旋'，因为一个毛孔中只生一根毛，故称一一生毛。
盘旋缠绕是指向右旋转，如同装饰手镯的蛇形盘绕，或如蛇盘绕成圆形，两者都是向右旋转。
所谓'面有白毫相'，是指眉间白点处有柔软细滑、洁白光润的毫毛，若拉伸可长至一肘或二肘或三肘等长度，放开后向右旋转，毛尖向上，
如同一颗余甘子大小的银蛋般庄严地安住于面部，这就称为'面有白毫相'。
这两种相的往昔因缘是：远离喧嚣而成一一毛生，
恭敬安置父母等于适当之处，做承事、布施，不令不悦等因缘，而成右旋、长度适中及形状优美。
所谓'上身如狮'，是因其上身似狮子上身，即胸襟宽阔丰满，肌肉丰盈，因具足殊胜而如是称。
关于'肩头圆满'，'圆满'一词指圆润，'成就'一词表示颈部脉络不显，如同金瓶颈部般圆润坚实之意。
往昔因缘是：不说不悦语是成就狮子般威仪和颈部庄严的因，
不诽谤他人是成就狮子般宽阔的因，
说悦耳语、善语、如狮子音般的语言是成就优美咽喉的因。
'腋下丰满'是指腋下丰满宽阔。
'知味'是指能知六种味道，此处'知'是指喜好，
如同'执为父、执为母'等用法，因为对诸味生起欢喜满足，故称知味。大士们咽下食物时，有七千条感知味道的脉向上。
乃至吞下芝麻粒大小的食物，也能遍及全身。所有味道入口后都如甘露味，这是相好的业。往昔业的相应易于理解。
'如尼拘陀树上下均称'，对此有人说：'尼拘'是指下身，'陀'是指上身。

 །ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གང་གི་སྐུ་ལྟེ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རོ་སྟོད་དང་རོ་སྨད་ཚད་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུང་ཞེང་གབ་པ་ ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནྱ་གྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་དབུ་ནས་ཞབས་ཀྱི་བར་གྱི་ཚད་ལ་བྱའོ། །རོ་དྷ་ནི་ཞེང་ལ་བྱའོ། །ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོམ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གང་གི་སྐུའི་ཆུ་ཞེང་འདོམ་དང་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་ཅེས་ བྱའོ་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་རྣམས་ཆུ་ཞེང་མཉམ་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདོམ་གྱི་ཚད་དང་མཉམ་པ་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྨྲའོ་། ། དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་ཟེའུ་ཀ་བཅིངས་པ་དང་འདྲ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། གཞན་དག་གི་མགོ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྒྱས་ཤིང་མཐོ་དམན་ཅན་ལ། མི་མཉམ་པ་དག་ཡོད་ཀྱི། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབུ་ནི་གཙུག་ཏོར་བཞིན་དུ་སྙོམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པ་དང་། ཡོངས སུ་རྫོགས་ཤིང་དབྱིབས་ལེགས་པ་དང་།ལེགས་པར་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཚན་འདི་ནི་འཕྲལ་བའི་དབྱེས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཕྲལ་བ་ནི་རྣ་བ་གཡས་པའི་གོང་ནས་རྣ་བ་གཡོན་པའི་གོང་གི་བར་ དུ་ཤའི་དབྱིབས་ལེགས་པ།འཕྲལ་བའི་དབྱེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། རྒྱལ་པོ་གསེར་གྱི་གཙུག་ཏོར་བཅིངས་པ་འདྲ་བར་མཛེས་པའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་ནས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཀུན་དགའ་ར་བ་ དང་།འདུན་ཁང་དང་། བཏུང་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་ནས། མ་ཞུམ་པར་མགོ་བསྟོད་དེ་འཇིག་པ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་དེའི་ཕྱིར་དབུ་གཙུག་ཏོར་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་བས་ན་མངའ་ དབང་ཆེན་པོ་མངའ་བའི་སྔ་ལྟས་ཞེས་བྱའོ།།ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རིང་བ་ནི་ཆེ་བའམ་ཁྲུན་རིང་བའོ། །སྲབ་པ་ནི་མཉེན་པའོ། །ཚངས་པའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་མཚུངས་པའམ། དབྱངས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ ཀའི་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་ཀུ་ར་བའི་སྐད་ལྟ་བུའོ།།ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ཉ་བ་ཚེས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཤས་འདྲ་བར་འགྲམ་པའི་མཐའ་ཤ་མཁྲེགས་ཤིང་ལེགས་པར་ཟླུམ་པའི་ཕྱིར་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་ལྟ་བུའོ། །སྐར་མ་པ་བ་སངས་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་འོད་གསལ་ཞིང་དཀར་ བའི་ཕྱིར་ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བའོ།།མཐོན་དམན་དང་མི་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚེམས་མཉམ་པའོ། །ཚེམས་ཀྱི་མཚམས་དོད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅིང་སྡུག་པའི་ཕྱིར་ཚེམས་ཐགས་བཟང་བའོ། །མི་གཞན་དག་གི་སོ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སམ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་ཀྱི། དེ་ལས་ བཟློག་པ་ནི་གྲངས་བཞི་བཅུ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བའོ།།སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནང་གི་འབྲས་བུ་སྣུམ་ཞིང་གནག་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ནག་པོའི་མཐའ་གཉིས་དཀར་ལ། རྫི་མ་གཉིས་གནས་པའི་སྐབས་སྣུམ་ཞིང་ མཐིང་ཀར་འདུག་པ།གྲཝ་གཉིས་ཆུང་ཟད་དམར་བ། རྫི་མ་དང་སྤྱན་གྱི་བར་གསེར་གྱི་མདོག་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་དང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་སྤྱན་གྱི་དཀྱིལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཞེས་བྱའོ།

所谓'如尼拘陀树般纵广相称'是指相称，即从脐部开始，上身和下身尺寸相等，这就称为'如尼拘陀树般纵广相称'。
其他人说，'尼'指的是身高，'陀'指的是宽度。'纵广相称'是指一寻，凡是身体宽度与一寻相等的，就称为'如尼拘陀树般纵广相称'。
还有人说，有一种叫尼拘陀的树，其树干和枝条的宽度相等，如同这样，大士们的身体也都与一寻的尺寸相等，这就称为'如尼拘陀树般纵广相称'。
'具顶髻相'是指头顶如系有髻，而其他人的头部不圆满，有高有低不平整，但大士们的头顶如髻般平整圆满，形状优美且圆满发达。
其他人说，此相是为显示额头宽广，大士们的额头从右耳上方到左耳上方，肉相优美，额头宽度圆满，如同戴着金色顶髻的国王般庄严。
往昔所作善业也是一切善业之首，成为众生之主，环绕建造园林、议事厅、饮水处等，因此具有如尼拘陀树般纵广相称。
因为成为众中之主，无所畏惧地抬头精进不懈，所以具有顶髻相。因此称为具大威德之前相。
'舌相薄长'中的'长'是指大或长度长，'薄'是指柔软。
'梵音'是指与梵天音相等或是最殊胜的音声，'迦陵频伽音'是指如同俱拉鸟的声音。
面颊如未满的十二日月轮，面颊边缘肉质结实圆满，故面如狮子。
因比金星更加光明洁白，故牙齿极白。
因无高低不平，故齿相齐平。
因无牙缝等且庄严，故齿列端正。
其他人的牙齿是三十二颗或二十八颗，与此相反，因具足四十颗，故具四十齿。
'眼如绀青'是指眼球内部润泽深黑，黑色瞳孔两边洁白，眼睑处润泽呈青色，眼角略带红色，眼睑与眼睛之间如金色。虽具有如是五种清净，但因眼球中央最为主要，故称为'眼如绀青'。

 །བེའུ་འབྲངས་མ་ཐག་པ་གཞོན་ནུའི་རྫི་མ་ དང་འདྲ་བར་རྫི་མ་བླ་འོག་གི་མདོག་ཤིན་ཏུ་སྣུམ་ཞིང་མ་འཛིངས་པའི་ཕྱིར་བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་རྣམས་རྗེས་སུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའམ། མཚན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཕྱེ་སྟེ། སྐྱེས བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་སྟོན་པའམ།རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བསྟན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྙན་པར་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་སྙན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཙུད་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་པོ་དག་གིས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྙན་པར་སྨྲ་བར་བགྲང་ངོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སྤྱད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་པས་དེ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གིས་སྡུད་པ་སྟེ། དེ་ བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡི་གེ་གཅིག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོའི་རིམ་པས་ཡི་གེ་གཅིག་གིས་ མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའོ།།ཡི་གེ་གཅིག་གིས་ཐམས་ཅད་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པར་རྗེས་སུ་གཏོགས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པས་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡི་གེ་གཅིག་ཏུ་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་འདུས་པར་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པ་ཨ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུས་པར་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་ རྣམས་སུ་ཡི་གེ་གཅིག་འདུས་པར་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་རྣམ་པས་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པས་བསྐྱེད་ ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་གསོལ་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྤྱོད་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་།ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་ཏེ་མི་སྣང་ན་ཆོས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྦྱོར་ན་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ།

如同刚出生的小牛犊的睫毛一样，上下睫毛的颜色非常润泽且不纠结，因此像牛的睫毛一样。
第二十六品。所谓八十种好相，是用来分辨相好的，或者与相好相应地区分，用来显示是大士，或者相应地使其庄严，因此称为好相。
诸佛世尊的指甲如铜色一样，以此显示好相。
所谓远离一切有为法，是指其因缘相应，如是一切都应当配合。
菩萨摩诃萨以六波罗蜜以爱语摄受众生，是指以悦耳之语引导后，以六波罗蜜来摄受，因此称为爱语。
以六波罗蜜本身利行摄受众生，是指以利益之心为先导，以六波罗蜜来摄受，如是后面的也应当如此配合。
所谓要善巧于成就一字，是指因为本来不生，故阿字是一切法门，如是以字母陀罗尼门的次第，要善巧于以一字成就无相三昧。
所谓以一字随顺一切衰减相应，衰减相应即是衰减相应，意思是有为法都具有变化的意思。
所谓要修习一字中摄四十五字，是指在无生三昧成就的阿字中，要修习一切字的三昧都摄于其中的意思。
所谓要修习四十五字中摄一字，是指要修习四十五字的三昧即是阿字的意思。
所谓须菩提，一切法以无字相而幻化，意思是以法界不可言说相而生起。
如何菩萨摩诃萨行于异熟所生般若波罗蜜多等，以此请问：如果行于异熟所生，因为异熟所生无分别，故不见众生与诸法，那么如何说法？若修习非有之菩提分法，如何不成颠倒？

 །དེ་སྐད་ཞུས་ པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་དགྱེས་པར་མཛད་ནས། དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་འབྱོར་ སེམས་ཅན་དང་།ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པས། དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཡང་ཅི་ནས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་དེ་ སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་བྲལ་ཤིང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་དཔེ་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་ཟད་དོ།།མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀུན་བརྟགས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་པའོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གློ་བུར་གྱི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲོལ་བའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཅིངས་པ་ཉིད་དང་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ནམ་མཁའ་མི་གནས་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མི་ གནས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣོ་བ་མི་གནས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་གི་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའམ། རང་གི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་རང་གི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཉིད་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་ཀྱང་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་དེ་དག་ལས་མི་འདའ་བའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འདའ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ འདའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་འདའ་བ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདའ་བ་མེད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འདའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་གཟུང་བར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་གང་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདའ་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

说了这些话后，世尊对须菩提说'如是如是'等语，对他的话表示欢喜。'如是见一切法空已为众生说法'等语是说：须菩提，众生和诸法虽然确实是空，但是众生们不知道它们是空性，为了让他们了知这一点，世尊说法。在说法时也是以不违背空性的方式来说法。
所说'他无障碍地如实见一切法'是指远离遍计所执的障碍，极为清净地见到，这是其意思。如来所化现的比喻也只是相应而已。
'无缚无解'是说：在有垢染的状态时，法性的色相因遍计所执而本性空，所以无缚；在无垢染的状态时，也无暂时的清净，所以无解。
'色之无缚无解性即非色'是说：所谓无缚性和无解性是圆成实性的状态，它不是遍计所执的色之本性，这是其意思。
'极为清净'是指'以自性'之意。
'无事亦不住于无事'是说不依止，如同虚空不住于虚空一样。自体也不住于无事，因为不存在，如同兔角等锐利性不存在一样。他体也不住于无事或自体，因为他体和自体二者都不存在。其他的也应当如是类推。
'如是诸佛世尊及诸菩萨、诸独觉、诸声闻亦证知诸法之法性'这是显示一切都是同一证悟法。
'不违背诸法之法性'是说说法时不违背这些。
'须菩提，法界无有违背，真如及实际无有违背'是说：诸佛世尊的法界即法身，无有违背；诸菩萨的真如无有违背；诸独觉和声闻的实际无有违背，应当如是分别理解。
'如是彼等中无有可违背之自性'是说无有可违背的本性，这是其意思。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ ལས་འདའ་བ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འདའ་བར་སྣང་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་འདའ་བ་ཡོད་ཀྱི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མེད་ན་དེའི་ཚེ་ཅི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་ པ་གསུམ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་འདའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཞན་ མ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ན། འོ་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་།འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ཡོད་དེ། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེའི་དབང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་དེ་དག་ བཤད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཀུན རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་ལོ།།དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ དབེན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྟོང་ པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊，如果不超越法界、真如、实际等'等语，如是请问：色受等是变异的自性而显现超越，如是色等是有超越，而法界等是无超越时，那么色等和法界等是否有差别？
其后世尊以'须菩提，此非'等语，宣说色受等诸法与法界等三者无有差别。
其密意是：胜义的色等是无超越。
其后长老须菩提以'世尊，若色亦非他，法界亦非他'等语如是请问：若色受等与法界等无差别，那么如同法界等，一切法皆是无为，则善不善业果安立将不存在。
其后世尊以'须菩提，依世俗谛'等语如是宣说：虽然一切法是无为自性，然而对于凡夫分别境界者，有善不善分别，以其力故有白黑异熟。以其力故，世尊依世俗谛方式而说彼等，胜义中一切法是真如自性故，业及异熟安立不可说，因为胜义中无分别故。
彼法无分别不可言说故为不可说，如是名色无生、无灭、无染、无净，此是无色法及色法中说名与色是世俗谛方式。
胜义中彼真如是圆成实故无分别。不可言说故不可说。无为故无生。无生故无灭。自性空故无染。自性清净故无净。
此是离边际空性及无始终空性'者，即是宣说彼等无分别等即是二种空性。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མཆིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འབྲས་ བུ་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱ་ན།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་དགོད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་ཅི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའམ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ ཡོད་དོ།།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་སྒོམ་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཡང་མི་བྱའོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ ལ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་དང་།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ལམ་ལ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཅི་ལམ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རམ།འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་དེ་སྐད་ཞུས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལམ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་བསལ་བ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ལམ་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངེས་པ་བསྟན་པའོ། །ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་ པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ།།ལམ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར། ལམ་ལ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཆར་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དེ་ ལྟར་ཆ་ཤས་སུ་བཅད་དེ་རྣམ་པར་དགོད་པ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དག་ལ་ཆར་བཅད་པ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ སྤོང་བ་དང་།ལམ་དང་། འབྲས་བུ་དག་རིས་སུ་བཅད་དེ། རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་ཅི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་དག་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་དང་།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རིམ་པར་དབྱེ་བ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ན་ཆར་བཅད་པ་མེད་དོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཆར་བཅད་པ་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་ལམ་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དཔེར་བསྟན་པ་ ཞུས་པའོ།

尊者须菩提请问道：'世尊，如果依据世俗谛而安立诸果位'等如是请问：如果不真实地安立诸果位，那么为何不将凡夫异生等安立于预流果等果位中？
于是世尊回答：'须菩提，凡夫异生等是否了知世俗谛或胜义谛？'等如是宣说：虽然没有安立果位，但由于完全了知遍计所执性的缘故，所以安立遍计所执的预流果等果位。凡夫异生等则无此了知，因此也无修道。所以不应为他们安立果位。圣者补特伽罗由于具有完全了知，因此唯对他们安立道与非道及果位。
长老须菩提问道：'世尊，修道是否能生起果位？'等如是请问：是否由修道之因而生起果位、获得果位？若如是，则将成为胜义。
于是世尊回答：'须菩提，不是这样的。修道不会生起果位，不会获得果位。'这是因为道与果二者都是遍计所执性而作此遮遣。'须菩提，不修道也不会获得果位'，这是说虽是遍计所执性但显示决定。'以道得果亦不存在，以非道亦不能获得，道中亦无'，这是显示法之决定性。'不以分别方式安立法界中的果位'，这意味着胜义中不存在如是分别安立法界果位。
'世尊，若无分别有为界与无为界'等，长老如是请问：为何要分别地安立断除、道与果？
于是世尊对须菩提说：'须菩提，预流果等'如是宣说：彼等于胜义中无有完全了知与证悟的次第，如是预流果等是无为法，彼等无有差别。因此，当证悟彼等皆空性时，无有分别。
'世尊，如何是诸法之法相的证悟？'这是说若于胜义中无有彼分别的证悟之意。'世尊，如幻修道是何等？'这是请问以幻化为譬喻。

།རབ་འབྱོར་ལམ་བསྒོམས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྲུལ་པའི་དཔེ་ཉིད་སྒྲུབ་པོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ དངོས་པོ་གང་ཡང་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་དང་ཐར་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་དེ།མེད་པ་ཉིད་དུ་གཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་བགྱི་བའི་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་ཡང་མ་མཆིས་ལགས་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུའི་མཐར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ནམ་འཁོར་བ་མི་མཐོང་ངོ་། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་ པའི་དཔེ་དེ་དག་གིས་སྔོན་མཐོང་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ་། དེ་ཉིད་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་རང་རང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ནས།སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་བར་དུ་ཤེས་སུ་ཟིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མིང་སྟེ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློ་དེ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཞོལ་བའམ། བློ་ལ་རང་བཞིན་དེ་གཞོལ་བའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཡང་གཞན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་བཀོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ན་། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་མི་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ལ།མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་སོ་སོར་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མ་གཏོགས་ པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་ཡང་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་རྟོག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོག་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་དཀྲུགས་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།

'关于'依靠修道'等所说，是成立化身的譬喻。世尊，菩萨摩诃萨如何通达一切法无实有？'这是说对于无的如何通达，如兔角等不能成立通达的意思。
如来化身依于某些事物，有无烦恼或清净的任何事物可得吗？以此说明如来无烦恼亦无清净，因为轮回与解脱平等，所以也无通达，仅仅是安立为无而已，因此什么都不是。
世尊，若无五道轮回可令众生解脱，菩萨如何成就丈夫事？这是说因为轮回自性本来不存在，所以自性解脱的意思。
于是世尊告诉须菩提：'你意下如何'等，如是宣说菩萨不见众生或轮回。虽然以梦等譬喻前已见到，然而众生不知彼等为空，因此令彼等了知是其丈夫事，如是开示。
即'须菩提，假使众生各自了知一切法如梦乃至如幻'等而说。一切法的自性是名，因为趣入之故，这是说遍计所执的一切法遍计所执的自性称为名，如是众生心趣入于彼，或自性趣入于心。
无相亦异，声闻法亦异耶等，世尊如是说：若一切法是无相，而声闻法等安立为有相，如是则成过失，如是彼等一切皆是无相，因此无过。
'彼不会扰乱法界耶'，这是说对无相诸法执为有相，则于真如自性执为差别的意思。
'须菩提，若有任何法不摄于法界则会扰乱'等，世尊如是说，即使如是分别，后以智慧通达一切法无差别即法界自性，因此不成扰乱。
'须菩提，色界即是法界'，这是说色的真如。

 །ཅི་གཟུགས་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཙམ་དུ་ཟད་ནས་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ ཤིན་ཏུ་མེད་པས།དེ་ལ་སློབ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་དུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཙམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་གི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཛིན་དུ་གཞུག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་བཏགས་ཏེ། ཐབས་མཁས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྔོན་ཇི་ལྟ་བར་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ལ།བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྔོན་གྱི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ནི་མ་དག་པ་ཡིན། བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་ན་ནི་དག་ པ་དང་མ་དག་པ་ཡིན།ཕྱིས་ཐ་མར་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེས་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཤེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཚད་མར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱི། ཡང་དག་པའི་མཐའི་དོན་དུ་སྤྱོད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ བཏང་ནས།ཡང་དག་པའི་མཐའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ ཡང་དག་པའི་མཐའ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན།འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། གང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་དགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་དེ་ལ་འགོད་ན་ནི་ཡང་ དག་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་འགོད་དེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་མི་འཇོག་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་བསྩལ་ནས། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཐབས་མཁས་པས་འགོད་པ་ལ། ཡང་དག་ པའི་མཐའ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ཐ་མི་དད་ཅིང་གཅིག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་མཁས་པ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་ དག་པའི་མཐའ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ནས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་ཡིན་པར། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་པ་དེ་ཡང་གོ་སླའོ།

'如何学习色法'这句话是说，一切法仅仅是法界而已，由于色等诸法完全不存在，若对此学习，则会等同于颠倒，这是所问的。
'如实通达了知一切法的法界'等句是这样说的：色等诸法也只是如实随见为法界而已，并非其他。因为不能使众生以其他方式执取，所以对色等安立为无相，以善巧方便显示法界itself。
'须菩提，如果法界不像过去那样，之后也不是那样，中间也不是那样的话'等句是这样显示的：此中法界在过去凡夫异生时是不清净的，中间菩萨时是清净与不清净的，最后则是极其清净的。对此仅此而已，不应由此而知有差别，本性上在一切时中都是极其清净的本性，这就是清净性的显示。
'须菩提，以真实际为量'这句话是这样说的：菩萨不是为众生而行持般若波罗蜜多，而是为真实际而行持。如是，舍弃非实有的无有众生，安立于真实际的本性中，使众生际成为真实际，这是所显示的。
'世尊，如果真实际即是众生际的话'这句话是这样说：如果离开真实际就没有所谓的众生际，那么由于众生和真实际是一体的缘故，所说'安立众生于真实际中'是不合理的，因为若将彼安立于彼中，就成了在真实际中安立真实际，这也是不合理的，这是所问的。以善巧方便安立众生际于真实际中，也不扰乱真实际，这是世尊所说的。
本性不安立于本性中，而是断除遍计的众生际和遍计的众生事，以善巧方便安立于极其清净的真如本性中，称为安立于真实际中。因此，众生际与真实际无别且为一体，无二的意思。
此后问到'什么是这样的善巧方便'时，回答说：将一切法回向为真实际，圆满六波罗蜜多，这就是善巧方便，这是由'须菩提，此中菩萨摩诃萨从初发心开始'等句所显示的。对波罗蜜多的教诫也容易理解。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ཡང་མི་དམིགས་ཆོས་དང་ལམ་ཡང་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་དང་། ལམ་རྣམས་མེད་པར་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་བྱས་ནས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ། རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་ཞུས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཆོས་སམ། ལམ་དག་སོ་སོ་ན་ཡོད་ན་ནི་འགའ་ཞིག་དམིགས་ པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ལྟར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཆོས་སམ། ལམ་དག་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གནས་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་ཡང་འགྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་བཤད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ ན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་ནས་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཉི་ཚེ་སྟོང་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་ པ་ཉིད་ཡིན་པར།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་མི་འགྲུབ་པོ། ། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བཤིག་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྟོང པ་ཉིད་ཆོས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ ཏེ།རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། གནས་དང་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་མེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འགྲེས་དང་པོ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།འགྲོ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནས་ཡང་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། ། ཡུལ་ན་ནི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། འདུས་བྱས་ནི་ཡུལ་ན་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མ་ཡིན། གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་འགྲེས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

世尊，如果一切法本性空，在本性空中既不见有众生，也不见有法和道等。以此等言说：如果一切法本性空，则众生、法和道等皆无，那么菩萨如何成熟众生，成熟佛法，修习道的种种智慧，而安住于一切种智呢？
于是世尊以'若一切法非本性空'等言说道：若法或道各自存在，则应当有所缘。如是则众生、命等一切也应当存在。因此，菩萨住于空性就不能成佛，也不能说色等一切法皆空。然而，在本性空中既无法也无道，因此空性得以成立。因此，安住于空性则能成佛，也能说空性法。所以，依本性空而趣入一切种智得以成就。
说此之后，又说不仅色等诸法是空，内空等十六空也是本性空，以'若内空非本性空'等言说：若内空等非本性空，则一切法空之说不能成立。'本性空也将破坏'是说若内空等非本性空，则一切法本性空之说也将退失，即将破坏之意。
其后，以'本性空不坏不常住，亦不成无'说明空性是法住相。此法住相以四相说明：无坏灭等、无增减等、无住与正入、无障碍。其中第一项因无为故不坏灭，因无实体性故非常住，因解脱轮回故不成无。然后又详细说明此三者。'不住于处'说明无为性，因有为住于处故。'不住于方'因无实体遍满故。'无所从来亦无所去'因解脱轮回故。无增等相如前。'一切法无住'因是不住自性故。

།འཇུག་པ་མེད་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་འདི་དག་ལས་གང་ལ་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་ པར་འཇུག་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གཉིས་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་སྟོན་ཏོ། །དེས་ཆོས་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཆགས་པའོ། །དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གང་ལ་བདག་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འདི་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་བསྟན་ཏེ། བདག་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པའི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མའི་དཔེས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དེ་ཉིད་སྔོན་ཀུན་ བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྟོག་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་དུས་གསུམ་ཅར་དུ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྱོད་ཅིང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བགྱིད་པ་དེ་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བར་དགོངས་པའོ།།དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཞན་ ལ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ལྷ་དང་བཅས། བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དུ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཏེ། མི་ཤེས་པས། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ལས་བསགས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ། ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由于无有趣入故无有出离。此中所说'住于此等法中，菩萨正趣入无上正等正觉'，即是说住于彼处，以及'趣入'二者是近观察。
'彼于诸法亦不见有障'，是说执著空性。'彼见一切法无障'，是说见一切法皆空之意。
其后'于其中不见有我'等，显示自性空性之体性。此中即是自性空性。所谓自性空性，即是显示人无我及法无我，此二无我亦以如来所化现比丘、比丘尼为喻而成立。
'颠倒即是不颠倒'，是说此处于先前遍计位时称为颠倒，于清净位时则为不颠倒。'由分别随顺因'，即是分别之果的意思。
'然于彼中非如胜义'，是说念住等亦是遍计，非是胜义的意思。彼自性空性亦称为波罗蜜多。'彼自性空性于前际亦是自性空性'等，是显示三世皆是空性。
'如是于自性空性诸法中行，而不扰乱彼自性空性，此为希有'，是说若于无有之法中行，则思惟空性将成扰乱。
因此说'色亦非他，自性空性亦非他'，如是菩萨行于色等诸法时，色等彼等非他而自性空性亦非他，无有色等彼等即是见为空性，此为希有。
'色即现证圆满成等正觉一切相智'，是说于一切相智时现证圆满通达色等诸法的意思。由彼等无有差别故。
'若不尔者，天及魔、梵世间'中，'若不尔者'即是唯一之意。世间人等唯一亦不如实了知，由不了知故，于彼执著而积集业，取受色等异熟，由取受因而有轮回，不能解脱苦的意思。

 །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུགས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་གང་འདི་ལྟར་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྟོང་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་བྱང་ཆུབ་དང་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་གཉིས་སུ་ བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་བྱང་ཆུབ་དང་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བྱང་ཆུབ་ལ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་ནས་གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་པའོ། །འཛིན་པ་ ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་བདག་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐབས་མཁས་པ་བཤད་པ་དང་། གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་དག་ནི་གོ་སླའོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏམ། ཡོད་པར་ འགྱུར་རམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དུས་གསུམ་ཅར་གྱི་སྨོས་པའོ།།གལ་ཏེ་སྔོན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་བཟུང་ལ། ཕྱིས་མེད་པར་བཟུང་ན་ནི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཞུས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བཤད་པ་དང་། ལམ་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་ པར་བཤད་པ་དང་།མི་གནས་བཤད་པ་རྣམས་ནི་གཞུང་གི་རྗེས་སུ་བསྙགས་ཏེ་གཟུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྐྱེས་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།

所谓'自性空性不会因为空或不空而扰乱色法'，是说不会因二相分别而扰乱色法的空性，因为无二故。对于这些，所谓'这是色法，这是空性'这样扰乱的自性是不存在的，即无实体的自性。
所谓'菩萨摩诃萨不以二分别而行于菩提和色'，是说不以菩提分为二而行于色，菩萨行菩提时，不将菩萨和菩提分为二而行于色的意思。
所谓'须菩提，菩萨摩诃萨不作我行于菩提和色之想'，是说不作我行菩提之想而分为二行于色。
'行于执取'是说行于相。'住于色法自性'是说住于色法空性。'且依世间言说施设'是说表明即使无上正等正觉在胜义中也是不存在的。
'行于彼等诸法'是说虽然不执著布施和施主等，但仍行于布施等诸法的意思。
'世尊，云何菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时精进于菩提道'，是说如果一切菩提道都不存在的意思。
'不合不离色'是说因为色等不存在的缘故。'般若波罗蜜多如何能成就'是说因为它不存在的缘故。
所说的方便善巧和无所得波罗蜜多易于理解。
'如同凡夫执著的事物曾经存在或将要存在吗'是说三世都提到。'若先前事物存在'是说若先前执著一切存在，后来执著不存在则成过失的意思。
'世尊，何为菩萨摩诃萨道'是请问摄受成熟有情和清净佛土的道。其后所说的六波罗蜜多、道的解释、学习一切法的解释和无住的解释都应依文理解。
'世尊，若一切法无生，那么菩萨摩诃萨如何生起菩提道'是认为'生起无生法'这样的说法不合理的意思。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་གང་དག་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་བསོད་ ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ།།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ།ཆོས་ཉིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་བྱིས་པ་ རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ།མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་ནམ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་གྱི།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་བཤད་ཀྱི། ཆོས་ཉིད་ལས་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་ལམ་མོ་ལམ་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ།གཉི་ག་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་དང་། ལམ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་གང་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཞེས་བྱ་། ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཅེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པར་ནི་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེའམ། ལམ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་ལམ་ལགས་ལ། ལམ་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་ཞུས་ཏེ།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་དང་ལམ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ལམ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་གཏོགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ གཏོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་སྐད་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་མ་བཞེད་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཀའ་སྩལ་ཏེ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཚིག་དེ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཀྱང་མི་འཐད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

一切法皆是无生，这是什么意思呢？对于那些不造作的人来说，一切法是无生的。也就是说，对于那些安住于无分别三昧，不造作福德与非福德等任何事的人来说，就是无生的。对于因无知而造作的凡夫来说，一切法是有生的，如是所说。
世尊，如来出世或不出世，等等，长老如是请问：法性在一切时中、一切方面都具有不颠倒的特性，那么它对凡夫来说成为有生法，对智者来说则不成为有生法，这如何合理呢？
如是请问后，世尊以'须菩提，是这样的'等语开示：法性从来没有颠倒，而是凡夫因无知过失而遍计所执的诸法生起，是从遍计所执的角度而说，不是从法性的角度而说。
如是宣说后，长老须菩提问：世尊，是否以有生之道而得菩提？等等，询问无漏法的生与不生。
'菩提即是道，道即是菩提'，是世尊如是说：由于二者都是以法界清净所分，菩提与道没有任何差别，然而前位因是因故称为道，后位则称为菩提。胜义中由于二者无差别，故不应说由道得菩提或由非道得菩提。
世尊，若菩提即是道，道即是菩提等，长老如是请问：若菩提与道无差别，那么得道的菩萨就应得菩提。如此则色身所摄和法身所摄的一切佛法，菩萨也应获得。
如是请问后，世尊不许'得佛菩提'之语，而说：须菩提，你怎么认为？是否得到佛菩提？等等。由于佛与菩提无差别，故彼语不应理。如同此语不应理一样，'菩萨得菩提'之语也不应理，如是开示。

།དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཡོད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་འཕྲལ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ཞུས་པ་དང་། དེའི་དབྱེ་བ་དག་ཀྱང་གོ་སླའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ངེས་ཞེས་བགྱིའམ། འོན་ཏེ་མ་ངེས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ངེས་པ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི འམ།འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕུང་པོའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུང་པོའམ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཉན་ཐོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ ལུས་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་།ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་གྱི། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་ པ་ཡན་ཆད་ནི་དེའི་ལས་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རེག་པའམ། ལྟ་བའི་རེག་པའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རེག་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པར་འདུས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཚིག་མ་བཟོད་ནས་ཞུས་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཏོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཆོས་གཞན་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ན། འདི་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུས་ པར་རིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་ཤེས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་བཤད་ པ་དང་།གང་ཟག་ཐ་དད་པ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ཐར་པར་བྱ་བ་ཞུས་པ་དང་། ལན་བཏབ་པ་དང་། དགེ་བ་བསྟེན་པ་དག་ནི་གོ་སླའོ།

其后，虽然菩萨与菩提无有差别，但世俗谛中承许菩萨能获得菩提的名言，于是说'须菩提，此中菩萨摩诃萨圆满六波罗蜜'等，显示获得菩提的次第。因此，由于未舍弃如是分别的次第而得菩提，并非立即获得，如是显示。
其后，请问清净佛土及其差别等也容易理解。'世尊，菩萨摩诃萨是决定还是不决定'是问是否称决定者为菩萨，还是不决定者也称为菩萨。'声闻蕴或独觉蕴'是问决定为声闻或独觉者是否也称为菩萨。
'如是身意愿，以善巧方便摄受'是说由获得生命自在而摄受生命，而非不愿意地随业力所转。'圣者以无漏业会生恶趣吗'是说八地以上一切业皆是圣无漏。
'于彼毫无触著'是说无有轮回触、见解触或分别触。'如何一切法摄入般若波罗蜜多'是因自性空而不能容忍归属之语而请问。
'须菩提，一切法岂非由一切法不舍'等，世尊如是说：若无般若波罗蜜多，则彼时有其他法存在。若无其他法存在，则有般若波罗蜜多存在。如是则不应理。如是一切皆空，因此应理归入空性相。
'如何住于一切法空性而成就神通波罗蜜多'是问若是空性，如何成就异熟神通。为显示从空性门成就，世尊以'须菩提，此中菩萨摩诃萨'等分别显示神通，并说明成为菩提分法，显示补特伽罗差别，请问众生解脱，作答，修习善法等易于理解。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྡུག་བསྔལ་འཚལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ན་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་ ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་ཞུས་ པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །གང་དག་བདེན་པར་གཏོགས་པའམ། གང་དག་བདེན་པར་མ་ གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ནང་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་བདེན་པར་གཏོགས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་ནི་བདེན་པར་མ་གཏོགས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་ སྐབས་ཉིད་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའོ།།དེ་རིགས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་ནས་སྤྱི་བོར་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཆོས་ལ་འདུན་པའི་སྲེད་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྱེད་ཀྱི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་ལྟུང་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་གིས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་མངོན་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་པོ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། བརྟགས་པ་དང་། མ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ། དོན་དམ་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་བྱིས་པ་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ལམ་ནི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་ བྱུང་བའམ།མ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདས་པའམ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་འམ་ད་ལྟར་བྱུང་བ། འདུས་བྱས་པ་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མཆིས་སམ་ ཞེས་ཞུས་པའོ།།རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་སླའོ།

世尊，众生是通过了知苦而得以涅槃，还是通过苦而得以涅槃？这是说，如果通过苦和集等而得以涅槃，那么一切凡夫也都应当得以涅槃，因为他们也具有苦和集等。如果是通过了知苦和了知集而得以涅槃，那么就如同声闻一样，应当获得预流果等，基于这样的考虑而请问。
于是世尊开示说，两种方式都不能得以涅槃，而是通过证悟真如即平等性而得以涅槃。
关于'属于谛者或不属于谛者'，内在的诸蕴属于谛，外在的诸法不属于谛。
'须菩提，菩萨摩诃萨所观察的法，如是法不存在'，是说在圆满成就的状态中一切法皆不存在。
'住于种性地而不堕顶'，意思是说不对法生起欲求执着。
'他虽然遍知苦，但不生缘于苦的心'，意思是说以前述方式熟习的智慧仅仅作熟习，因为担心堕入声闻地，所以不以十六心现前作证，这是其含义。
关于'无事即是菩提'，事指有为法、无为法以及所分别、未分别的诸法，因为离开这些自性，故说是不可言说，胜义中安住的菩提称为无事。
其后'复次，无闻凡夫'等，是显示三界诸法皆是遍计所执性。'凡是无事，即是无事性'，意思是说因为是遍计所执，所以就是无事的自性。
'道是无事，预流果是无事'等，显示因为是无事的自性，所以连所谓的'闻'也不存在。
'世尊，所生或未生的真如、不颠倒真如是否存在？'，是请问过去、未来或现在的有为法中，是否有真如的自性或不颠倒真如的自性存在于胜义中。
如梦等六种譬喻易于理解。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཆོས་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འམ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་དེ་ དག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དང་། བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་ བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའོ།།སེམས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བསམས་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འོན་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལམ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས།གནས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ན་ལམ་གྱི་རྒྱུན་འགྱུར་རོ། །གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ ཕྲད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ།དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུའམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་གཟུང་དུ་མི་རུང་བའོ། །རབ་འབྱོར་ གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད།གཉིས་སུ་མེད་པས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མཐོང་ན་ནི་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ དུ་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ལས་བཟློག་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་དང་།རབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ། རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་གནས་གྱུར་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་མི་གཟིགས་པས་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་ བ་གང་ཞིག་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདིར་ནི་དེ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དངོས་ པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གང་གི་ཡུལ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་གཟིགས་སོ།

对于'须菩提，你怎么认为？那些法难道不是如幻如梦吗'等所说的布施波罗蜜等，以及梵音所说的一切究竟法也如幻，因此一切都如幻，所以无过失。
须菩提，如是一切法都是有为的，所谓'思'是指布施波罗蜜等善法的自性，故是有为法。因为是以心思为先导，所以称为'思'，因此说是遍计。
须菩提，然而这一切法都是修道和生道的，而不是得果的。这是说布施波罗蜜等一切法是清净处的，若清净处则成为道的相续。无生无灭自性的无实法，其相遇不能得果，这是自性，是无为的安住相。
所说'布施波罗蜜不可执取'是指不能以有或无的方式执取。须菩提，不以二相证悟，也不以不二证悟，这是说如果见到某种有为或无为法，则以二相证悟。如果像兔角等完全无实，则以不二证悟。因此，离此二相即是通达平等性，是证悟。
'无所诠说'是指非所诠说、非所宣说。须菩提，是世间言说。'如来现证菩提'是说究竟转依，离一切分别戏论，因住于平等性故无所知，不见所知义，何所现证菩提？
'世尊，于无实自性诸法中，何者是平等性'是想：若有诸法则有平等性。须菩提，此中即彼是平等性，是说无实自性诸法的平等性即是无实自性，因为也断除了对其实有的分别。
须菩提，法平等性非是如来境界，是说法平等性不成为任何境界，如来也不见法平等性的自性。

 །ཆོས་ མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་།འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མཚུངས་སོ། །ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་གཡོ་ལ། ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་དགོད་པ་ ཡང་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་མི་གཡོ་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མཛད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཆོས་ཉིད་འདུས་བགྱིད་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་འདུས་མ་བགྱིད་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། གང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་གལ་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ ནས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་གཉིས་སུ་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་བསལ་བ་གསུངས་པའོ། །འདུས་བྱས་ལས་གུད་ན་ཡང་འདུས་མ་བྱས་དམིགས་སུ་མེད་ལ། འདུས་མ་ བྱས་ལས་གུད་ན་ཡང་འདུས་བྱས་དམིགས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ལོགས་ཤིག་ན་དམིགས་སུ་མེད་ལ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ དེ་བཞིན་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་གུད་ན་དམིགས་སུ་མེད་དེ།དེ་བཞིན་ཉིད་མ་དག་པ་ནི་དེ་ལས་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་གཉི་ག་ལས་གུད་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་གཅིག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།ཐ་དད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའོ། །ཚིག་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །དབང་པོའི་ཡུལ་གྱི་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།གཉི་ག་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་མཚན་མ་མེད་པས་ མཚན་མར་གཟུང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤིང་འདུས་མ་བྱས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ སྐད་བཀའ་སྩལ་ནས་ཐ་སྙད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར།དོན་དམ་པར་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དམ། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དམ། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ། ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཅི་ཡང་མེད། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ ཙམ་དུ་ཟད་དེ།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་གྱུར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

关于'法平等性中凡夫等'这句话，是指凡夫、一切圣者以及如来的法平等性是相同的。
不动于法平等性，而又安立诸法，这是说在胜义谛中不动，而在世俗谛中安立。
世尊，法性是有为还是无为？这句话是基于什么考虑而问的呢？是考虑到如果色等诸法的法性若是无为，则不能成为色等有为法的法性；若是有为，则如同色等一样是遍计所执，将成为有生灭性而提问的。
世尊说：'须菩提，它既非有为亦非无为'，这是因为担心落入两种过失而说的遮遣二边的话。
'离有为外无法观察到无为，离无为外也无法观察到有为'，这是说蕴、界、处等的真如不清净性，离开蕴等无法观察到，蕴等诸法离开真如也无法观察到。不清净真如既不能说是彼，也不能说是异。
由于二者都无法离开对方而被观察到，因此不能说二者为一，故非相应；也不能说是异，故非不相应。
因为无色相且无分别，故为无色。因为不能用言语等表示，故为无示。因为无碍于根境且无能取所取，故为无碍。
二者皆以无相为相，故如是一相。其中有为因非实有故无相，无为因无相而不可执为相故无相。
这些都是如来依世间言说而说，即使有为非实有，也在世间世俗谛中假立名言；即使无为不可言说，也以言说表达。
说此之后，表明在胜义中这些言说并不存在，无有身行、语行或意行任何一种，因为三业都是遍计所执。
'须菩提，空性无所有，一无所有'，这是说因为无所作为故无所有，因为是无实体性故一无所有。
'这不是如来的殊胜之处'，这是说如来的作为仅仅是使人了知而已，如果众生能自己了知，则不见有如来。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྟོང་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་མེད་པས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གང་འདུས་བྱས་སོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་པ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ་མེད་པས་སྟོང་པའོ།།རབ་འབྱོར་ལ་ལ་ཞིག་གི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་འདི་སྤྲུལ་པ་གཞན་པ་གཞན་དག་སྤྲུལ་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་སྤྲུལ་པ་ཞིག་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། སྤྲུལ་པ་དེ་ལ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅི་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེས་སྨྲས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་རྣམ་པར་སྦས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་སྤྲུལ་པའོ། །འདི་ནི་སྟོང་ པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། ཚིག་རྣམ་པ་བཞིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། །ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། །བསྐྱེད་པའམ་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ ཚིག་གོ།།མི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསླུ་བར་བྱ་བའམ་དོར་བའམ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་། བསྣན་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ་། །གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་གཡོ་ལ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་གོས་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་ཞེས་གསུངས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་གཡོའི། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་གཡོའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ གོས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པས་གོས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཚིག་དེ་[(]བརྩན་[,]བརྩམ་[)]པར་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་གང་ཡང་མེད་པས་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་དང་པོ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་ཟབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ནུས་པའི་གདམས་པ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏེ། གལ་ ཏེ་སྔོན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ལ་ཕྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ཤེས་པའི་མཐུས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན།ལས་དང་པོ་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཡིན་པས་མེད་དོ། །དངོས་ པོ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་དངོས་པོ་ཡང་གང་ཡང་རུང་བའི་རང་དབང་ཅན་མེད་དོ།

世尊，为何是空？这是说什么都没有而称为空的意思。对此，凡是造作者，说是空的意思是，对此凡是所造作的，执著造作相的自性，因为没有那个所以是空。
须菩提，如果有人变化幻化时，是说这个幻化变化其他幻化时，是否有丝毫不空的事物存在？也就是说，当幻化变现其他幻化时，那个幻化是否有任何不空的自性？
须菩提，你认为遮蔽了吗？这是说这是幻化，这是空性，是否被空性所遮蔽的意思。
有些是声闻的幻化等等，以四种词说明了念住等世间和出世间的诸法。烦恼的幻化是说明了众生、命等。业的幻化是说明了蕴、界、处等。所生或所遮是说有为法的意思。
不欺诳法性涅槃是说，涅槃没有可欺诳、可舍弃或会衰损的诸法，也没有可增添的，所以称为不欺诳法性。
如世尊所说'于空性不动且不为二所染'，这样说明：说不动于空性，表明空性是不动的，其他则是动的。说不为二所染，表明不为有和无二者所染。
对此，如果有所谓涅槃的某种法，那就会有除空性之外的其他存在，也会被有所染污。因此，基于这些词，应当说涅槃也是幻化。
然后世尊说明涅槃所谓的法，没有任何其他实体的自性，所以它也是空性，须菩提，是这样的。
世尊，对初业者应当如何教导？这是请问现在能完全了知甚深本性空性的教导。
世尊也如此说道：如果先前有事物存在，后来瑜伽师以智慧力使其以空性本性成为无，那样的话，初业者就会变得困难。如此，事物也因是遍计所执的自性而不存在。无事物也不像兔角那样。自体也没有任何自主的。

 །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་གང་ཡང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་ཤེས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་སྟེ་ཐ་མ་། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འབུམ་པའི་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ད་ནི་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལས་གང་འབྱུང་བ་དེ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་འཕགས་པ བྱམས་པས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་།དེའི་ཚེ་འདུས་པའི་འཁོར་གྱི་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་འཚལ་བས་གཟུགས་ ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་འདོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ ཐུག་པའི་བར་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་བསླབ་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པར་གསུངས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་འདི་དངོས་པོ་དང་བཅས་པར་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་མིང་བརྗོད་པ་ནི་མིང་ཙམ་འབའ་ཞིག་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི།མིང་སྨོས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་བློ་ལ་གཞག་ནས་དངོས་པོ་སྟོན་ན། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིང་ཙམ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པའོ། །མིང་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རམ།གཟུགས་ལ་སོགས་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་འབའ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཅི་ལ་གནས་ཤིང་གནས་གང་གིས་མིང་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། མིང་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་གློ་བུར་དུ་མིང་བཏགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིང་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་འབྲེལ་པས་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཁྱད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་རིགས་ན་དེ་དག་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ནི་མིང་ཡང་གཞན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ གཞན་ཏེ།ཐ་སྙད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཕྱིས་མིང་དེ་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་བྱུང་བ་སྟེ། བཅོས་མའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མའོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྣང་བའི་གཞི་ལ། དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果他物也不是依靠因缘等的力量而存在，那么对于它来说，又怎么会有所谓的自性这样的其他法存在呢？因此，通过了知自性空性也是以自性的缘故而空，就没有过失。
这是第二十七品，也就是最后一品。这样圆满解释了《十万般若经》之后，现在要解释《二万五千颂般若经》中所说的内容。
这时，圣者弥勒为了未来众生的利益，以及当时所集会的眷属们的调伏，向世尊请问道：'世尊，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多，想要学习菩萨学处，应当如何学习色'等等。
如理通达一切法即是菩萨学处，因此想要学习菩萨学处者，从色等乃至佛法究竟之间，应当如何学习，如是请问。
这时，世尊为了显示空性的修学是菩萨学处，从'色唯是名称'乃至'应当学习佛法等唯是名称'等，宣说一切法仅是名称而已。
世尊，当说'比如说色这个名称是有实体的所缘'等时是这样显示的：说色和受等名称，不仅仅是显示唯有名称，而是先说出名称，然后在心中建立事物的相状，显示事物，那么对此怎么能说色等仅是名称呢？
如果名称是无实体的，那么说'唯有名称'也就不合理了。如果色等是无实体的，仅有名称存在的话，依于什么而住，以什么安立这个名称呢？那么名称也将不存在。因此，说'唯有名称'也是不合理的。
比如说，'色'这个词是对诸行相的事物临时安立的名称。世尊是这样说的：色等并非名称的自性。如果是名称的自性的话，仅仅通过言说的关系，不了解的人也应该能够了解这些事物的自性和种种差别特征，但实际上并不了解。
因此，名称是一回事，色等事物是另一回事。为了建立言说，仅仅是后来对这些事物安立这些名称而已。因此，色等并非名称的自性。'临时'的意思是后来产生的，即是造作的意思。
'诸行相的事物'是指因为从因缘而生故为诸行。因为显现于识故为相。因为是事物的自性故为事物。对于显现为有为法的基础，称之为事物，这是其意思。

 །དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། འཕགས་པ་བྱམས་པས་མིང་གློ་བུར་ཉིད་ཡིན་པ་མ་བཟོད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་མ་མཆིས་པར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེས་མིང་དེ་རིག་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་། འཚལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏེ། །མིང མེད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་འབའ་ཞིག་མ་མཐོང་བས་འདི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རིག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་མ་མཐོང་བར་ཡང་མིང་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་དངོས་པོ་རིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཕྱིས་བྱུང་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ ན་མིང་མ་བརྗོད་པར་ཡང་།མིང་དང་འབྲེལ་པ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མིང་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིང་ནི་གློ་བུར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་བློ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། འདི་ལྟར་དེ་གཉི་ག་ཡང་གཉི་ག་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མིང་དེ་མེད་པར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་བོར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེས་དངོས་པོ་དེ་ལ། གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་མེད་དོ་ ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ལ་དྲིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མིང་གློ་བུར་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མིང་གློ་བུར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱེད་སྟེ། མིང་མ་བརྗོད་པར་དངོས་པོ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མིང་དུ་མ་ཡོད་པར་སྣང་བ་དང་། མང་པོ་ལ་མིང་གཅིག་ཡོད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་པོ་ནི། བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱོད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་དང དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེ་ལ་མ་བརྟེན།མ་གནས། གནས་མ་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་དེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་གནས་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་ཤེས་པར་ཡང་བརྡ་མི་ཤེས་ པ་རྣམས་དངོས་པོ་དེ་ཙམ་ཞིག་མཐོང་བས་ཀྱང་།འདི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་རྟོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། གལ་ཏེ་མིང་དེ་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མཐོང་བས། དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་མིང་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པ་ནི། བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། མིང་དང་། བརྡ་དང་། ཐ་སྙད་དང་། བཏགས་པ་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པའམ།ཐ་སྙད་དམ། འདོགས་པའམ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། དངོས་པོ་ གཅིག་ལ་མིང་མང་དུ་ཡོད་དེ།།དཔེར་ན་ཚོར་བ་གཅིག་ལ་ཚོར་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

当如是宣说时，圣者弥勒因不能容忍名字是暂时性的，便向世尊禀白说：'如是，若无色等名字，则以彼有为相之事物，不能了知、通达及明白彼名'等。
若仅见无名之事物，则不能了知此是色。若未见事物，仅以说名，亦不能了知事物。
若色之名是后起，而非其本性，则即使不说名，不知名与关联者亦能了知是色，而即使说名，因名是暂时性的，理应不能生起对事物自性的认知，然而此二者皆如二者般生起。
因此，色等非名之本性，此为结语。'无彼名则以彼有为相之事物'中，'无'是指若舍弃名，则以彼有为相之事物，于彼事物上称为色是不合理的。
'弥勒，是故问汝'等，世尊以三种方式显示名是暂时性的，及诸事物非名之本性。
以三种方式了知名是暂时的：不说名仅以事物不能了知，一事物显现有多名，多事物显现有一名故。
其中第一种：'弥勒，于此汝意云何？譬如，于彼彼有为相之事物，不依止、不住、不安住于彼色之名'等宣说。
若色是名之本性，则于彼色事物所住之色名，即使不知者不知名言，仅见彼事物，为何不能了知此是色之名？
若彼名是彼事物之本性，则如见事物时，生起执取事物差别相之识，应当如是生起了知名之识，然而并不生起。
因此，色等非名之本性。第二种：'弥勒，于此汝意云何？以名、言说、言词、假立等种种方式，于彼有为相之事物，是否假立、言说、施设或执著？'等所说。
若事物是名之本性，则一事物有多名，如一受有受、领纳、了知、乐、苦、舍等。

 །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། ཚོར་བའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མིང་མང་པོར་བརྗོད་པ་ ན་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དེ་ལས་གཞན་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིང་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་ནི། བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འདི་ལ་འགའ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་ལས་ གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོར་མིང་འདོགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་དེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མང་པོ་ལ་མིང་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པར་གྱུར་པ། དཔེར་ན་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ སྟེ།དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། འཕགས་པ་བྱམས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་ན་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་མི་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་གསོལ་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ལ་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ། གཞི་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་དང་བཅས་པར་བསྟན་གྱི། གཞི་མེད་པ་དང་གནས་ མེད་པ་ནི་མ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་མིང་ཡིན་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ། བཏགས་པ་ཙམ་ དུ་ཟད་ཅེས་བྱ་བས་བྱམས་པའི་ཚིག་དེ་སེལ་བར་མཛད་དེ་འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བརྗོད་པ་དག་ལ་ཅི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་འམ།འོན་ཏེ་དེའི་མིང་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་མིང་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་དངོས་པོ་དེའི་མིང་བརྗོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་། །དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་དང་འཕགས་པ་བྱམས་པས། བཅོམ་ལྡན་ ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཟུགས་མིང་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། བརྡ་དང་། བཏགས་པ་ཙམ་ལགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པར་སྟོན་ཏོ། ། འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་ཚོར་བ་ཡང་མིང་ ཙམ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན་དེ་ལྟ་ན།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཡང་བསལ་བའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། བརྡ་དང་། བཏགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བའམ་འགག་པའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།

如果那个事物是名称的本性，当对一个感受的事物说出多个名称时，应成为不同的本性，但实际并非如此。因此应当了知色等不是名称的本性。第三种是：'弥勒，你认为如何？此处若有人对那个有为相的事物，安立为其他有为相的事物的名称'等所说的。如果事物是名称的本性，当多个事物说为一个名称时，比如说蕴、界、处等，那时一切法的本性应成为一体，但实际并非如此。因此应当了知色等不是名称的本性。当如是宣说时，圣弥勒说：'世尊，若是如此，色的本性岂不是唯一可得的吗？'如何宣说呢？
世尊对有为相的事物安立名称，是以有基础、有处所而说，并非无基础、无处所而说。因此显示有为相的事物是以安住为基础，有为相的本性即是名称。然后世尊对弥勒说：'弥勒，你认为如何？那是色的本性，还是仅仅是假立？'以此遮遣弥勒的言说，即是说：'对那个事物说为色的名称时，是说其相的本性呢？还是说其名称呢？'如是显示。如此说是名称，因此显然那不是事物的本性，比如世间上说'天授'等名称。因此显示色等不是名称的本性。
当如是宣说时，圣弥勒说：'世尊，若色是名称、想、言说、假立而已'等，显示色等事物的本性是可得的。此即是说世尊说'色唯是名称，受也唯是名称'，如此则色这个名称将成为色的本性，受这个名称也将成为受的本性。当如是禀白时，世尊为了遮遣那个，对弥勒说：'弥勒，你认为如何？唯是色的名称、想、言说、假立、言词，于彼有生灭、烦恼、清净吗？'等所说。在世间上了知这些色等诸法是有生灭性、烦恼性及清净性的法。

 །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་མིང་དང་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མིང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཟུགས་མ་མཆིས་པ་ཁོ་ན་ལགས་སམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །ཚོར་བ་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ལགས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ མཆིས་པ་ལགས་སམ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་མཆིས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆད་པར་འཛིན་དུ་དོགས་ནས། བྱམས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཟུགས་ མེད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཀག་པ་མཛད་དོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཞུས་སོ། །བྱམས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གཟུགས་ཡོད་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་གིས་ནི་ཡོད་ཀྱི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབང་གིས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་ གིས་འཚལ་བ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མིང་གདགས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱི། མིང་དུ་བྱར་མི་རུང་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དབྱིངས་དོན་དམ་པར་མཆིས་སུ་ལགས་ན།འོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་གང་ལ་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བར་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་འདོགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞུས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མིང་གི་ངོ་ བོས་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན།གང་ལ་འདུ་ཤེས་གདགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་དམ་མེད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་ནས་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མ་མཆིས་ན་ནི་འོ་ན་བརྗོད་ དུ་མ་མཆིས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསོལ་ཏེ།དེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ཉིད་དེའི་གནས་ཡིན་པར་ཁས་བླང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ།དོན་དམ་པར་མེད་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་གནས་སོ་ཞེས་བྱར་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ནི་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བགྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ།

假如色等诸法是名字的本性的话，就不应该有名字和生灭，也不应该有烦恼和清净，然而却是如此，因此应当了知名字并非诸法的本性。
'世尊，是否一切相中完全没有色'等问题，菩萨如是说道：世尊先前所说'色仅是名字，受仅是名字'是什么意思？是否在一切色等相中完全不存在？是否意指色等一切都不存在？
当如是请问时，世尊为防止执著断见，以'慈氏，我不说一切相中完全没有色'等言语予以遮止。
随后菩萨又以'世尊，如何是有色'等言语请问存在的情况。
'慈氏，依世间名言习惯而有色'等，世尊依世俗谛而说有，依胜义谛而说无，如是分别开示。
其后圣慈氏以'世尊，如我所理解世尊所说的意思'等言语如是说道：若说色等在胜义中完全不存在，则会落入断见等极端。关于胜义中不存在的世尊密意是：可以安立为色等名字的事物在胜义中不存在，而不可名言、不可言说的事物在胜义中是存在的。
如是请问后，'世尊，若不可言说界在胜义中存在，那么对有为相的事物安立色等名字是如何突然成立的'等问题也随之而问。
若色等想和名字的本性是不可言说的胜义界，那么所安立想的有为相事物，在胜义中是有还是无，如何能有这样的问题？
如是请问后又自问：'若胜义中不存在，那又如何成为不可言说界？'
这是要表达什么呢？因为没有其他可作为不可言说胜义界处所的缘故，应当承许有为相的事物本身即是其处所。
若有为相事物在胜义中不存在，则说有为相事物中安住不可言说界是不合理的，因此有为相事物不能称为不可言说界。

 ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དེ་མེད་ཀྱང་གཞིར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། བྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཁྱོད་ཉིད་ལ་དྲིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ལ་དྲིས་སོ། །བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གང་གི་ཚེ་ཁྱོད བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།བྱམས་པ་ཁྱོད་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་འཛིན་པ་ན། ཅི་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ཁྱོད་ལ་སྣང་ ངམ།འོན་ཏེ་དེ་མི་སྣང་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁྱོད་དོན་དམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་མི་སྣང་བས་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་མེད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།ཀུན་རྫོབ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན པ་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་ དངོས་པོ་དེ་གལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་འོ་ན་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཞན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྟན་པའི ཕྱིར་བྱམས་པ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ལས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་གཞན་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི།འོ་ན་མཚན་མ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ལས་དོན་དམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ལས་བརྗོད་ དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་གཞན་ཏེ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོག་པ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ན། མཚན་མ་ མེད་པ་དེ་རྣམ་པ་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར།གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ། །སྔར་མཚན་མ་དང་བཅས་ པའི་དབྱིངས་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་བྱས་ནས།ཕྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚེ། དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།

其后，世尊为了显示有为相的事物如何不存在，以及虽然它不存在却如何成为基础，便对弥勒说道：'弥勒，因此我要向你询问这个意义'等等。'弥勒，你认为如何，当你安住于不可言说界般若波罗蜜多行时'等等，这样说的含义是：'弥勒，当你领受清净般若不可言说界时，那时候有为相的事物是否在你面前显现？还是不显现？'
菩萨答道：'世尊，那是不可得的'，意思是说'不显现'。
随后世尊说道：'弥勒，以此方便'是说什么呢？就是说当你修习胜义作意时，有为相的事物不显现，因此要知道它胜义中不存在，但在世俗中存在。这世俗谛在胜义中既不能说是彼，也不能说是异。因此，应当了知有为相的事物既不是不可言说界，也不异于不可言说界。
之后，为了显示同一性的过失，说道：'弥勒，如果有为相的事物就是不可言说界的话，那么一切凡夫也都将成为涅槃'。这是说，如果世俗就是胜义，那么有为相的事物就会成为不可言说界。如此一来，现见有为相的事物就等同于现见不可言说界，所有凡夫都将证得无上正等正觉。
之后，为了显示差异性的过失，说道：'弥勒，如果不可言说界异于有为相的事物，那么当不得见相时'等等。这是说，如果胜义异于世俗，那么不可言说界就会异于有为相的事物而成为差异。如此一来，法性就会异于诸法。
若问有何过失？则不可言说的胜义界的观察将不成立。为什么呢？因为胜义界是无相的，那么这无相将以何种形相显现于识中？当有为相的事物与法界不异时，有为事物与法界之间才能成为因果关系。
先以有相界作为所缘对象，后来以般若抉择胜义时，说它以无事物的本性缘于胜义，这样说是合理的。

 །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་མེད་ པ་དང་།དོན་དམ་པ་ཡང་དེ་ཉིད་གཞན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་དེ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་དོགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དབྱིངས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡང་ཞུས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སམ། འོན་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་དང་། འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སྤྱོད་ པས།དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ནི་རང་དབང་ཉིད་དམ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ མཚན་མའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ་འཛིན་པའི་མཐུ་མེད་དེ་།མ་རིག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས། གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་སྣང་གི།རང་དབང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པས། ཇི་ལྟར་སྔོན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མི་སྣང་ངོ་། །རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལ་ སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་རང་དབང་དུ་འབྱུང་བའི་མཐུ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དེ་ལ་རང་དབང་དུ་ཡོད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་མེད་པ་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་གང་གི་ཚེ་ཁྱོད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ། དོན་དམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐད་དྲིས་པ་དང་འཕགས་པ་བྱམས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་སོ་ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །དེ་ནས བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།བྱམས་པ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དམ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་ གྱུར་པ་ན་དེ་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་ན་ཞེས་བྱའོ་། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་ནའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ མའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ཡོད་པ་ནི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།

如是世尊宣说诸行事物胜义中无，及胜义即彼远离他者，其后圣者弥勒怀疑彼有错乱，以'世尊，若菩萨住于不可说界相应般若行时'等复次请问：当菩萨修习作意不可说界时，不见诸行事物之时，是因彼事物无故不见耶？抑或因与不可说界相应般若行故，于事物无入故不见？
尔时世尊告曰：'弥勒，彼诸行相之事物中，无有自在性或有性。'此说明：诸行相之事物虽非有，然愚凡夫等无力执取胜义，以无明颠倒及业异熟等因缘力故，依他起事物于识中颠倒显现，非自在性。
其中当菩萨精进修习作意时，以无无明等因缘故，不如先前依他起自性显现。无因无明等时，诸行事物亦无自在生起之力。是故说彼事物中无有任何自在有性，由此显示无故不可得。
'弥勒，当汝分别诸行相事物时'等，说明依他起无颠倒自性生起及不颠倒生起：当分别时，以分别依他起故颠倒所缘；当无分别时，以无依他起故无颠倒，缘于胜义自性。如是问已，圣者弥勒答言：'世尊，如是。'
尔时世尊告：'弥勒，若如是，岂不唯是分别耶？'以此建立唯是分别已，为除事物有性故，'彼如是住于无分别界，远离诸分别时，于彼有何有性？'其中'彼'即菩萨，'如是'即胜义中无，'于无分别界'即住于胜义界，'于彼有何有性'即于彼诸行相事物有何有性，意即无性。若有性则应可得。

 །དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། ཡང་འཕགས་ པ་བྱམས་པས་ཀུན་རྫོབ་དང་།དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཁས་པ་ལ་ཞུགས་པས། གཟུགས་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཏུ་རྟོགས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀུན་བརྟགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་འཕགས་པ་བྱམས་པས། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱམས་པ་གང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། བཏགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་བརྟགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཆོས་རྣམས་སུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།གང་མིང་དེ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དེ་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། འདི་རྒྱས་པར་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་། འདིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཚོར་བ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་དེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ།

如是正确宣说诸行事物实为非有，复次圣慈氏依世俗谛和胜义谛宣说色等一切诸法的差别，为此其后，
世尊，入于般若波罗蜜多行持、善巧分别诸法的菩萨请问道：'应当了知色之差别观察有几种？'等。
尔时世尊以'慈氏，应当了知有三种'等宣说差别。
遍计所执色、分别所执色及法性色等，乃至遍计所执佛法、分别所执佛法及法性佛法等，以此显示世间及出世间一切诸法摄于三种之中。
其后复次圣慈氏请问：'何为遍计所执色？'等，世尊告曰：'慈氏，于彼诸行相之事物上，依于色之名称、想、假立、言说，遍计为色之体性，此即是遍计所执色。'等。
依于言说，于言说之因即诸行事物上遍计为色之体性，对此生起色之想与遍计，即是遍计所执色，此为语义。
诸法体性有三：遍计所执体性、依他起体性及圆成实体性。
其中于色等诸法上，凡是色等言说之相，即是遍计所执体性。
以无明等为缘，于识中颠倒显现为诸法之相，即是依他起体性。
远离彼等名称及颠倒显现之相，不可言说、无相之相，即是胜义圆成实体性。此详细内容当从论典中获取。
彼等三种体性与此处所说遍计所执色、分别所执色及法性色等，应当如其次第而说明。
其中色、受、想等名称即说为遍计所执色、遍计所执受、遍计所执想等，以色等名称、想、假立等说明彼彼诸行相之事物。

 །དེའི་ འོག་ཏུ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་བློ་སྐྱེ་ཞིང་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་མེད་དེ།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དེ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བློས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གནས་ པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས།གང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་འབྲེལ་པ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་གཡེངས་པའི་རྣམ་པ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བློས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་བློ་ལ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཆོས་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་མི་རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་། གང་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བློ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་སྔར་སྨོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་འདུ་ཤེས་དང་། གདགས་པར་འོས་པའི་བདག་ཉིད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ དེའི་ཚེ།བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱམས་པ་གང་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྫས་སུ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་འཇིག་པ་དང་། གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་རྣམ་པར་བརྟགས་པར་ཡོད པ་ཉིད་དང་།རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其后两种是关于有为相的事物，仅仅依靠住于分别法性的分别而言说等等来说明。凡夫异生们的心由烦恼、业和异熟等因缘颠倒，对事物生起认知和显现，这称为遍计所执色。
以'有为相的事物'等来说明这点，'住于唯分别法性'是指除了心识所遍计的相之外别无他性，因此彼事物住于唯遍计的自性中，住于其中即称为分别。
如是依止住于唯是心识所遍计相的自性之分别，执取与言说相关的事物自性的散乱相为言说，如是依止住于心识所遍计相的自性之相而于心显现为事物自性，这就是'遍计所执色'的意思。
同样也应用于受等。其后说'法性色是如来出世与否'等。以'如来出世与否'说明此法性是自性而非无常，即遍计所执色所遍计的色在恒常恒常时、永恒永恒时唯是无自性。
所谓法性色，是指当无分别智所显现的相远离前述遍计所执的能诠所诠相的想和可安立的自性时，安住于不可言说、无分别自性的相，称为法性色。
'无自性'是指无遍计所执自性的缘故。'法无我'是指无法我性的相。'真如'是指无颠倒相。'实际'是指如是相的究竟。
同样也应用于受等。'弥勒，应观遍计所执色无实有'是因为极不存在。'应观所遍计色是实有，因为分别是实有'是说因为世俗有故彼存在。
因为有为法的灭相和色法故是实有，因此说明是遍计所执有和实有的意思。

 །རང་དབང་དུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་ པས་རབ་ཏུ་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཟུགས་སོ།།དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་སྤངས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐའི་བར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྨོས་ནས།ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གསོལ་པ། སྔར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མདོར་བསྡུས་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐབས་སུ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ། །བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ། གཟུགས ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་འདི་གསུམ་ལ་སོ་སོར་གཟུགས་སམ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པའོ།།དེ་བས་ན་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས། དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བགྲང་བར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཟུགས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་ པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་བརྩམས་ནས།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གཟུགས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་དག་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མིང་དང་འདུ་ཤེས་ དང་།བཏགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །ཇི་ག་དེ་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་སུ་བཏགས་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་། གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱམས་པ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ག་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དེའི་གཟུགས་དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'不能自在而转'是因为是依他起自性的缘故而如此说的。法性之色既非实有也非实无。所谓'胜义分别'即是法性色。因为它以不可言说的自性而存在，故不应说它为无，因此非实无。因为它以分别事物的相而存在，故不应说它为有，因此非实有。所以舍弃二边而显示中道。所谓'胜义分别'即是胜义自性的异名。'分别'一词是自性的意思。如是乃至佛法边际亦当如是配合。
如是由三自性的缘故说三相后，为开示无二相的内容，圣弥勒请问：前于般若波罗蜜多略说决定时所说二十八种请问，如'所谓色即是无二数'世尊所说者等而请问。'弥勒，于汝意云何，遍计所执色之实无性是色耶？抑或非色？'等所说为何义？遍计所执、依他起及法性三种色，于各各中无所谓是色或非色，此即是无二、真如及法无我。
因此以色、受等声词，计入真如无二之数，此是其义。为显示此义，于三种色中每一种皆离色与非色相，首先就遍计所执色而言：'遍计所执色之实无性是色耶？抑或非色？'遍计所执色因非以色体而存在，故不应说是色的自性。因为它有色的名称和色的假立，故亦不应说非色体。因此说它唯是色的名、想、施设、言说而已。
'是色耶'者，如是由于假立为色的缘故非无色，又因无色的自性故亦非色，故是无二的意思。'弥勒，于汝意云何，依他起色之实有性是非色耶？'者，彼依他起色亦因显现为色体故非无色自性。因为胜义中离色想的自性故亦非色自性。

 །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཇི་ག་གཟུགས་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་གཉིས་སུ་ མེད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་ལྟར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་ཡོངས་སུ འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་དེའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དེ་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཟབ་པོ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཟབ་ཅེས་ཞུས་པ་དང་། འདི་ལྟར་མྱ ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན།མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཟབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གནས་ གྱུར་པ་དེ་ཡང་།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ དག་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此说道'对于所分别的色法，遍计所执的色法并非是它的本性，也非是它的相，那么它是色法吗？'。如是，所分别的色法虽然显现为可以认知为色法的色法本性，但并非无色法，而由于胜义中无色法之相，也非色法，所以称为无二。
'法性的色法以无我而区分，它究竟是色法吗？'这是说圆成实法性的色法，因为是离一切相的本性，所以不是色法的本性。因为是色法的法性本性，所以也非非色法。
因此说道'色法的法性本身的色法法性，是非色法吗？'因为是无法性的本性，所以非色法；因为是色法的法性，所以也非非色法，这是无二的意义。因此说'那是归入无二数中'，这是说归入真如数中的意思。
如是乃至佛法究竟都应配合无二。如是显示从色法等乃至佛法究竟都是无二之后，其后为显示以另一方式四谛中无二相的缘故，说道'既非遍知，也非不遍知，那就是它的遍知'。
菩萨并非以一切法相等持作意而遍知，而是如声闻那样以非等持的熟习智而遍知，如前所说。因此如是非极遍知，这就是它的遍知。同样也应配合于断、现证、修习等。
如是显示通达无二相者应当通达生起，为此，'慈氏，菩萨们的涅槃是甚深极甚深'，以此显示涅槃。当问及'如何甚深'时，以'如是既非涅槃，也非不涅槃，因此称为甚深及极甚深'而显示。
所谓菩萨们的涅槃是指极清净转依，此转依既是一切烦恼障和所知障完全涅槃的本性，也是业的异熟完全涅槃的本性，因此是涅槃。不像声闻和独觉那样，而是只要轮回存在就利益众生，因此非涅槃。

 །དེ་ནས་བྱམས་པས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། འཁོར་བ་ཡོངས་ སུ་མི་གཏོང་ན།འདིས་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་རྟག་ཏུ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ན། དེ་ལྟ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ ཞུས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འང་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ འང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ནས། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ལེན་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འང་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་འཁོར་བ་ཡང་མི་ལེན་ཏེ།དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་དབང་གིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ན་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ མ་བཏང་བས་འདིས་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ན། འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་གི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ན་འདིས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་བཏང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འཁོར་བའི་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། གཏོང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་འགལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་འགལ་བར་སྟོན་ཏོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་མཐོང་བས། འཁོར་བ་ལ་འཁོར་བའོ་ཞེས་སྤྲོས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་ན་གང་ལ་ཡང་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བས་བློ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ལ་ཡང་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་བས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

然后慈氏请问说：'世尊，如果菩萨大士为了利他的缘故，不舍轮回，那么他如何不会舍弃涅槃？'这是说，如果菩萨为了利益众生而不断地住于轮回中，不舍弃轮回，那么他如何能够证得涅槃呢？
于是世尊回答说：'慈氏，为了利他而不舍轮回，也不是涅槃；为了自利而不舍涅槃，也不是涅槃。'这是说，世尊为了利他的缘故，不舍轮回，也不取无蕴涅槃，因此不是涅槃。为了自利的缘故，因为已经完成所作，不舍涅槃也不取轮回，因此不是涅槃。
那么如何说是涅槃呢？是从法身而言的涅槃。从化身和圆满受用身的角度来说则不是涅槃。
'世尊，如果菩萨大士为了利他的缘故不舍轮回，由于不舍轮回，他如何不会舍弃涅槃？'等等这些话是这样表达的：如果为了利他而不舍轮回，则会舍弃涅槃；如果为了自利而不舍涅槃，则会舍弃轮回。因此，不舍轮回与舍轮回，涅槃与非涅槃，这些是相违的，那么如何能不相违呢？这是他的提问。
然后世尊以'于轮回也不作轮回的分别'等来说明不相违。菩萨由于见一切法无分别而平等，对轮回不作'这是轮回'的戏论，对涅槃也不作'这是涅槃'的戏论，因此安住于平等性中。由于安住于平等性中，所以没有因见过患而生怯懦，也没有因见功德而趣入的这种情况。这是其义趣。

།དེ་ནས་འཕགས་པ་བྱམས་པ་དེས་ཀྱང་མ་མགུ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པས། འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་མ་བཏང་བ་དེ་ལྟར་བླངས་པ་ཡང་མ་མཆིས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་མ་ བཏང་བ་དེ་ལྟར་བླངས་པ་མ་མཆིས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལགས་སམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བླངས་པ་མ་མཆིས་ན། ཇི་ལྟར་མ་བཏང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས། མཉམ་པ་ཉིད་ དམིགས་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གཏོང་བ་ཡང་མེད། ལེན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལེན་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བཏང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བྱམས་པ་ད་ནི་འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ལེན་ཏོ་ཞེའམ་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་ གསུངས་ཏེ།ང་ནི་འཁོར་བ་སྤོང་བ་དང་། མི་སྤོང་བའི་དབང་གིས་ལེན་པ་དང་། འདོར་བར་མི་སྨྲའི། དགོས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་སྨྲ་སྟེ། འདི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ དོན་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་མི་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞེས་སྨྲའི། འཁོར་བ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས། དེ་ལ་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལེན་ཏོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་འདུས་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ་ མེད་ཅེས་བྱ་བའི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ།།སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་བ་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལེན་པ་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་ཞུས་པའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་། རང་བཞིན་མང་དུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་དང་། རང་ བཞིན་རྣམས་མང་བ་སྟེ་རིགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།རང་བཞིན་ཡང་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། མོས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ། །བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་དོན་དུ་གཉེར་ཏེ། བཟང་པོའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་ ཉིད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་ལ་།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པའོ། །དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་པོ། །དམན་པར་ཤེས་ནས་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཏུ་འགྱུར་ ཏེ།ཉན་ཐོས་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱེས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། ། དེའི་སྐྱེ་བ་ལགས་པར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་མ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་སྐྱེད་དོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་གཅིག་ལེན་ཏོ།

其后，圣者弥勒也不满意，向世尊请问道：'那么，菩萨住于无分别界时，既不舍轮回也不取轮回，既不舍涅槃也不取涅槃，是这样吗？世尊，如果没有取，怎么会有不舍呢？'意思是说，如果菩萨对轮回和涅槃无分别，平等观待，那么既不舍轮回和涅槃，也不取轮回和涅槃。如此，若无所取，怎么会有不舍呢？
弥勒，现在不说取轮回或不取轮回，意思是说：我不是从舍轮回或不舍轮回的角度来说取舍，而是从观待需要而行事的角度来说。比如，以神通力在一切时中于无边世界中不间断地利益众生界，因此说不舍轮回，而不是因为不舍轮回。如此，执持空性界、无所缘界而住于其中，因此说取涅槃。
世尊，如何观察无分别相的圆满？意思是请问如何圆满成就无分别。有与无二者无二，意思是无有所谓有或无的二分别。无戏论，意思是对这些法在一切方面都无分别。
世尊，是否一切声闻都一向决定住于究竟涅槃？这是因为说菩萨不取轮回，心想声闻无所取而入究竟涅槃而请问的。
众生的种姓和自性多所缘，意思是众生的种姓和自性众多。种姓有三种。自性也因意乐、随眠、胜解、根等差别而有不同。
追求殊胜而获得殊胜，意思是从最初就自然欲求正等正觉，如其所愿而获得。所谓下劣，是指声闻缘觉菩提。知其下劣而不以此为足，意思是成为圣者，获得声闻果位后终将成佛。
无生如何能获得？意思是认为若生于轮回则能圆满菩提资粮。世尊未说其生，意思是预流果不再受第八有，一来果在此取一次生。

 །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་གཅིག་ཀྱང་མི་ལེན་ཏོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྲིད་པ་མི་ལེན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཀག་གོ། །བྱམས་པ་དེའི་སྐྱེ་ བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་བར་ནི་ང་མི་འདོགས་ཀྱི།དེའི་སྐྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའོ་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ གསུམ་པོ་དག་ལ་ནི་དཔྱད་པ་མེད་དོ།།དེ་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དེ་དག་ནི། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་དེ་དག་གི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གཟིགས་ནས།ཇི་ལྟར་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཤད་པ་མཛད་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་ཏེ་། འདོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐབས་མཁས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་ནས། སློབ་པའམ་མི་སློབ་པར་གྱུར་པ་ལ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པ་མ་བཏང་ བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱང་ངེས་པའི་ཉན་ཐོས་ལྟར།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོའི་མོས་པ་མི་སྐྱེད་དེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ལྟ་བ་ན། དེ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ་བལྟས་ན་ནི། དེར་མོས་པར་མོས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་འགྲོའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་ཏེ།བལྟས་ན་ནི་བློ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་ན་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདོད་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། ངེས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་ལ་ལ་བག་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྙིང་རྗེའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་། དེ་དག་འཁོར་བས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་བུ་གཞོན་ནུ་མི་གཙང་བའི་དོང་དུ་ལྟུང་བ་འབྱིན་པར་འདོད་པས་མི་གཙང་བའི་དོང་ལ་བལྟ་ཡང་། དེས་སྐྱོ་བར་མི་ འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།སློབ་པའམ་མི་སློབ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མན་ངག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པ། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ། གང་བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ།

不还果者在此不再受一次生有。阿罗汉在一切处都不受生有，如是遮止了生。
慈氏啊，我不说他的生是由业和烦恼力所致，而说他的生是不可思议、变化和回向所致。关于由业和烦恼力所生，是指预流果等。
对于三种生无需观察。他们有三种生：不可思议生、变化生和愿生。
其中声闻种性未定者，若亲近如来，尔时如来观察他们种性的差别，为使他们生起无上正等正觉的意乐，如是宣说法要，令其修习如是道路，在未舍弃此意乐时现证真实际，获得预流果等。
如是诸佛以善巧方便，以般若波罗蜜多之理，安置他们于一切智道，在有学或无学位时，因未舍弃对无上正等正觉的意乐，虽现证涅槃，但不似决定声闻那样对此生起极强的胜解。
譬如有人观看村落或城市，若想'要住在此处'而观看，则对此处的胜解会有所不同；若想'要去他处'而观看，则心意又有不同。
同样在此，若欲求正等菩提，则对涅槃的意乐会有所不同，决定声闻们也会有所不同。
因此，虽断烦恼，有些由习气等力而有差别，由悲心意乐力，他们不会对轮回极生厌离，如欲救护掉入不净坑中的幼童者，虽看到不净坑也不会生起厌离。
如是有学或无学，依如来教授，将出世间无漏的圣道等善根如是回向：愿我一切出世间无漏善根，为利益众生而趣向轮回受生。

།དེ་དག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་དབང་གིས་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་ཡང་ ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲ་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་བྱེད་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བཙལ་བས་ ཡོངས་སུ་མི་ངོམས་པ་དང་།བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཕྲད་པར་སྨོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ་ སྤྲོ་བ་དང་།ཆོས་འདོད་པའི་བག་ལ་ཉལ་མི་འདོར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། །བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་འདྲེ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་ རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁམས་གསུམ་དང་འདྲེ་ཞིང་། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བསམས་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་དུ་འདྲེའོ་། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་འདྲེས་པས་དེ་ སྐད་བྱའི་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་མཐུས་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་འམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས། མངོན་པར་ཤེས་པ་ ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་བསྟན་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱེད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་མཐུས། དེ་ལྟ་བུའི་ སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དག་ཐོག་མ་ནས་བསྩགས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་སྨོན་ལམ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྐྱེ་བ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཐོབ་པར།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་ཏེ། དབང་པོ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་མི་ནུས་ ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐབས་མཁས་པས་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་མཆོག་དང་ལྡན་པར་མཛད་དོ།

由于他们如是回向的力量，以道等无漏善法而转生轮回。他们也有如同烦恼般作为俱有缘的善法，如此在其他经典中说：'海慧，轮回相续是由善根相应的烦恼所致。那些善根相应的烦恼是什么呢？即是：对求取福德资粮不知满足，发愿受生轮回，祈愿遇见佛陀，于成熟众生永不厌倦，精进受持正法，欢喜思维众生事业，不舍求法习气，不舍修习波罗蜜多。海慧，这些是善根相应的烦恼，菩萨虽与之相应，但不为烦恼过失所染。'
问曰：'世尊，既是善根，为何称为烦恼？'佛告：'海慧，如是烦恼使菩萨与三界相应，三界是从烦恼而生。对此，菩萨以善巧方便和善根力故，发愿与三界相应。因此称为善根相应的烦恼，是因与三界相应而如是称呼，并非由于心被烦恼所染。'
因此，由如是回向力，以无漏善根而转生轮回。有些不还果或阿罗汉以禅定力，具足殊胜神通，示现种种化身转生，成办无量众生利益，圆满菩提资粮，此称为化生。有些人依靠善知识力，从最初即积集如是殊胜愿力，当其愿力成熟，成就回向所生，此称为回向生。
若问：'为何他们不在获得预流果等之前圆满菩提分？'因为不能够。如是，他们烦恼深重而根器钝，若不调伏诸根、断除烦恼，则无法圆满菩提资粮。因此，如来以善巧方便令他们具足如是殊胜威力。

 །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དེ་དག་ ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། རིགས་ལ་བལྟས་ཏེ་ལུང་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཉན་ཐོས་ཟག་པ་མ་ མཆིས་པ་སྲིད་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་བཅད་པ་རྣམས་རིགས་མཆིས་སུ་ལགས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་དཔེ་བསྟན་གྱི་ཉོན་ཅིག། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་ སྟེ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་ལ་བུ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་ཡང་བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་པ་ལས། དེ་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་པས། ཕྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་སློབ། སྔར་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་སློབ་པར་བྱེད་ ན།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཅིའི་རྒྱུ་དེས་རྒྱལ་པོའི་བུམ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཉིད་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱས་ནས།ཕྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་རྒྱུ་དེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ བའམ།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་དང་།ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་དང་། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

正如其他经典中所说：'世尊如来授记声闻们无上正等正觉，这应当如何理解？'
世尊回答说：'善男子，我对声闻们授记无上正等正觉，是依据他们的种姓而授记的。'
又问：'世尊，声闻们虽已断尽诸漏，断除轮回系缚，但他们具有种姓，如何能证得无上正等正觉？'
世尊回答说：'善男子，我将用比喻说明，你且听着。善男子，譬如有一位灌顶王子，他学习所有工艺，但因为根器迟钝，不具利根，以致本应后学的先学，本应先学的后学。'
'善男子，你认为如何？因此就说他不是王子吗？'
回答说：'世尊，不是这样。善逝，不是这样。世尊，他仍然是王子。'
'善男子，同样地，若有钝根菩萨具足种姓，以修道先断尽烦恼，后证得无上正等正觉，善男子，你认为如何？因此就说他没有圆满成佛吗？'
回答说：'世尊，不是这样。善逝，不是这样。'等等如是所说。
因此，依据三种出生的方式而生，圆满积累菩提资粮。
《圣般若波罗蜜多十万颂》、《二万五千颂》、《一万八千颂广释》圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ་།། །།

印度堪布苏仁陀菩提与大译师班智达耶喜德校对译定。

